prąd morski

strumieniowy ruch wody w morzu lub oceanie, wchodzący w skład ogólnej cyrkulacji wód oceanu światowego. Może być wywołany wiatrem, różnicą poziomu morza i różnicą gęstości wody. Prądy morskie mogą być stałe lub okresowe, powierzchniowe lub głębinowe, ciepłe (niosące wody cieplejsze od wód otaczających) lub zimne (niosące wody chłodniejsze od wód otaczających).

Wyróżnia się prądy morskie: powierzchniowe i głębinowe. Powierzchniowe prądy morskie to strumieniowy ruch wody morskiej wywołany przez stale wiejące wiatry. Dlatego ten rodzaj prądu morskiego określany jest czasem jako prąd wiatrowy lub dryfowy. Na kierunek prądu morskiego ma wpływ nie tylko kierunek wiania wiatru, lecz również siła Coriolisa, będąca wynikiem ruchu obrotowego Ziemi. Gdy wody płynące w prądzie morskim są cieplejsze od otaczających, mamy do czynienia z prądem ciepłym. Prądy te z reguły płyną w okolicach równika lub od równika w stronę wyższych szerokości geograficznych. Jeżeli wody płynące w prądzie morskim są chłodniejsze od otaczających, jest to wówczas prąd zimny. Tego rodzaju prądy płyną zazwyczaj od wyższych do niższych szerokości geograficznych.

Prądy morskie mają duży wpływ na kształtowanie klimatu. Ciepłe prądy prowadzą do podwyższenia temperatury i wilgotności powietrza, a zimne do obniżenia.

Na półkuli północnej prądy morskie tworzą wyraźne kręgi cyrkulacji. W niskich szerokościach geograficznych ruch prądów jest zgodny z ruchem wskazówek zegara (np. ciąg prądów: Północnorównikowy - Zatokowy - Kanaryjski). W wyższych szerokościach geograficznych cyrkulacja ma kierunek przeciwny do ruchu wskazówek zegara (np. ciąg prądów: Północnoatlantycki - Norweski - Grenlandzki - Labradorski).

Na półkuli południowej w wyższych szerokościach geograficznych nie ma kontynentów. Rozwinął się tam zimny prąd - Dryf Wiatrów Zachodnich opływający Antarktydę.

Średnia prędkość wód płynących w powierzchniowych prądach morskich to 10 km na dobę.

Drugim rodzajem prądów morskich są prądy głębinowe. Ciepłe wody powierzchniowe przemieszczają się w stronę wyższych szerokości geograficznych. Ulegają tam ochłodzeniu i jako cięższe opadają w głąb. Bardzo wolno, przy dnie oceanu powracają w stronę równika jako prądy głębinowe. W strefie międzyzwrotnikowej, najczęściej blisko kontynentów ma miejsce proces powolnego wynoszenia wód głębinowych na powierzchnię. Proces ten to upwelling.

Powierzchniowe prądy morskie