LITAWOR

A. Mickiewicz Grażyna, bohater główny; mąż Grażyny, dumny książę Nowogródka, kolebki państwa litewskiego. Teraz chce odebrać możny gród litewski - Lidę, który jest posagiem jego żony, Grażyny. Panuje tam wielki książę litewski, Witold.

Wygląd: To zaprawiony w bojach żołnierz, "Z pieluchów zaraz przewiniony w zbroje", niemal całe dotychczasowe życie spędził na polu bitwy.

Życiorys: Ożenił się z Grażyną i jest bardzo szczęśliwy. Nie może jednak znieść lekceważenia, jakie okazuje mu wielki książę litewski, Witold. Na przykład nie chce oddać mu grodu Lida, który Grażyna wniosła w posagu. Litawor zawiera przymierze z odwiecznym wrogiem Litwy - Krzyżakami - przeciwko Witoldowi. Kiedy zaczyna rozumieć, że to zdrada ojczyzny, nie waha się przed wstąpieniem na stos pogrzebowy żony. Ginie przy jej zwłokach.

Charakterystyka: Litawor, podobnie jak żona, jest bardzo opanowany. Mimo to w rozmowie z Rymwidem nie udaje mu się ukryć, jak bardzo przeżywa ostateczną decyzję o przyjęciu pomocy od Krzyżaków: "To się rumieni, to wzdycha, to blednie, / Wydając twarzą troski niepowszednie". Szyderstwem i fałszywym spokojem stara się stłumić wewnętrzny opór i niepokój, a także gorzkie wyrzuty sumienia. Jest jednak ambitny i porywczy, nie może znieść lekceważenia, z jakim traktuje go Witold. Właśnie to popycha Litawora do sojuszu z Krzyżakami. Książę ma kilka poważnych wad: nie lubi długo się zastanawiać, sam podejmuje decyzje i niechętnie słucha innych (chyba, że jest to Grażyna). Te wady w dużej mierze przyczyniają się do jego klęski.

Litawor to człowiek silnego charakteru ‑ odważny, porywczy, nigdy się nie poddaje, chce osiągnąć cel za wszelką cenę. W imię własnych, prywatnych interesów naraża jednak bezpieczeństwo całej Litwy. W gniewie nie potrafi właściwie oceniać sytuacji i własnego postępowania. Gdyby Witold respektował prawa Litawora, miałby w nim dzielnego, oddanego w walce sojusznika i wiernego przyjaciela. Ponieważ jednak wielki książę pragnie władzy kosztem innych książąt, Litawor staje się jego zapamiętałym wrogiem. W końcu jego upór doprowadza do nieszczęścia.

Rola w utworze: W głębi duszy Litawor to prawy, uczciwy człowiek, kochający mąż, sprawiedliwy i poważany władca. Jednym nierozważnym krokiem naraża swój honor, księstwo i całą Litwę na zniszczenie. Szczerze żałuje swojego postępowania. Ginie na stosie przy zwłokach żony.