DULSKA ANIELA

G. Zapolska Moralność pani Dulskiej, bohaterka główna i tytułowa; żona Felicjana, matka Zbyszka, Hesi i Meli, właścicielka jednej z lwowskich kamienic, mieszczka, kołtunka

Wygląd: zaniedbana, niechlujna, w domu nosi szlafrok, aby zaoszczędzić, przerabia stroje

Życiorys: O jej przeszłości nic nie wiadomo. W czasie akcji tragifarsy Dulska rządzi całym domem, kieruje losem wszystkich domowników, terroryzuje rodzinę. Postawa Hanki zmusza ją do zadośćuczynienia za krzywdy, które spotkały służącą w domu Dulskich, ale nie do zmiany swoich zapatrywań na moralność i życie

Charakterystyka: Żona Felicjana, matka Hesi, Meli i Zbyszka. Jest właścicielką jednej z lwowskich kamienic. Zapolska wyposażyła tę postać we wszystkie cechy, które z czasem zaczęto określać słowem "dulszczyzna". Dulska jest karykaturą żony, matki, pani domu, wreszcie kobiety. Ma fatalny gust, jest zaniedbana, niechlujna. Wszystko to ma związek z jej chorobliwą oszczędnością - oszczędza na wszystkim - od sprzętów w mieszkaniu i wydatków na prasę, cygara i kawę dla Felicjana po bilety tramwajowe dla córek. Jest bezkrytyczna wobec siebie, uważa się za kobietę nieskazitelnie uczciwą, wzór wszelkich cnót. Pieniądz jest dla Dulskiej wszechwładną siłą, która daje władzę i prawo stanowienia o innych. Jest on także podstawą do oceniania ludzi - Dulska wynajmuje pokój kobiecie lekkich obyczajów, która regularnie uiszcza należność za komorne, jednocześnie bohaterka nakazuje wyprowadzić się z kamienicy lokatorce - niedoszłej samobójczyni, która zdecydowała się na ten krok z powodu zdrady męża. Dulska uważa ją za skandalistkę i osobę niemoralną

Następną ważną cechą Dulskiej jest obłuda. Dulska jest kobietą, która wszystko ocenia na podstawie własnych korzyści. Jest mistrzynią udawania. Sądzi, że można bezkarnie wykorzystywać innych dla własnych celów - właśnie tak postępuje z Hanką. Przyjmuje ją pod swój dach po to, by ją stręczyć własnemu synowi. W ten sposób "kochająca" matka zamierza zatrzymać syna w domu. Dulska jest istotą całkowicie amoralną. Udaje, że nic nie wie o stosunkach, jakie łączą Zbyszka i Hankę, pobłażliwie traktuje karygodne prowadzenie się syna

Jako matka Dulska zdecydowanie faworyzuje Zbyszka, utwierdzając go w przekonaniu o jego wyjątkowości i wartości. Córki traktuje jak niepotrzebny balast, stara się jak najdłużej traktować je jak dzieci, a tymczasem Hesia i Mela to już dorastające panny. Dulska nie respektuje ich niezależności i ludzkiej godności. Chce je sobie absolutnie podporządkować. W efekcie i córki, i Zbyszko bez oporów dają sobą manipulować, ale nie szanują matki. Dulska czuje swoją przewagę i bez skrupułów terroryzuje otoczenie

Jako żona Dulska całkowicie ignoruje męża, już dawno go sobie podporządkowała, Felicjan żyje pod jej dyktando. Małżonkowie w ogóle nie rozmawiają, ponieważ to Dulska podejmuje wszystkie decyzje. Jest osobą zdecydowanie dominującą

Ogólnie mówiąc, Dulska to bezwzględna, pewna siebie, chłodno kalkulująca własne korzyści i straty kobieta. W swoim tandetnie urządzonym domu, gdzie pokrzykuje i dyryguje wszystkimi, czuje się wspaniale. Dlatego rzadko wychodzi na ulicę (także w ramach oszczędności), gdzie natychmiast widać niechlujstwo jej stroju, pretensjonalność zachowania, wreszcie głupotę i brak wykształcenia. Jest niepospolicie silna, energiczna, dominuje i podporządkowuje sobie otoczenie

Rola w utworze: Zapolska przedstawia swoją bohaterkę jako kobietę, której nic i nikt już nie zmieni - nawet po historii z Hanką "będzie można zacząć żyć po bożemu", bilans zysków i strat wyrównał się, wszystko pozostanie w tajemnicy, skandal obyczajowy, jaki miał miejsce w domu Dulskich, nie wyjdzie na jaw, a więc członkowie rodziny zachowają opinię uczciwych mieszczan