ZBYSZKO Z BOGDAŃCA herbu Tępa Podkowa, zawołania Grady

H. Sienkiewicz Krzyżacy, bohater główny; bratanek Maćka z Bogdańca, ostatni z rodu; mąż Danuśki, a potem Jagienki, rycerz spod Grunwaldu.

Wygląd: Zbyszko jest pięknym, młodym mężczyzną. Ma długie, gęste, jasne włosy i wesołe spojrzenie. Zwraca uwagę jego zgrabna sylwetka i dumna postawa: "Ze wzrostu, z barków, (...) z tęgich ud i szerokich piersi wydawał się być mężem całkiem dojrzałym, ale nad tą postawą męża wznosiła się głowa dziecinna prawie - i twarz młoda, z pierwszym meszkiem nad ustami - i zarazem cudna - twarz królewskiego pazia...".

Życiorys: Zbyszko jest bratankiem Maćka z Bogdańca. Matka Zbyszka nazywała się Jagienka z Mocarzewa, a ojcem był Jaśko z Bogdańca - oboje nie żyją. Rodowa posiadłość, Bogdaniec, właściwie nie istnieje, została zniszczona podczas wojny między sąsiadami: Grzymalitami i Nałęczami. Zbyszko i Maćko zdecydowali się więc razem zaciągnąć do wojska, które organizuje Jaśko z Oleśnicy na polecenie samego króla, Władysława Jagiełły.

Przypadkowo w Tyńcu Zbyszko poznaje Danuśkę Jurandównę i zostaje jej rycerzem. Młodych łączy miłość i choć Jurand ze Spychowa, ojciec panny, nie zgadza się na ich ślub, Zbyszko i Danusia pobierają się. Dziewczyna zostaje jednak porwana przez Krzyżaków, którzy mszczą się w ten okrutny sposób na Jurandzie - rycerzu, który zaprzysiągł im zemstę. Zbyszko bezskutecznie szuka żony, znajduje ją chorą i wycieńczoną. Danusia umiera.

Zbyszko przeżywa załamanie, które mija pod troskliwą opieką zakochanej w nim Jagienki. W finale powieści tworzą szczęśliwą parę. Rycerz z Bogdańca walczy też w zwycięskiej dla Polaków bitwie pod Grunwaldem.

Charakterystyka: Zbyszko był bardzo porywczy. Nie zastanawiał się nad swoim postępowaniem, działał spontanicznie, pod wpływem nagłego impulsu, nie potrafił się opanować. Takiego zachowania o mało nie przypłacił śmiercią. Napadając na krzyżackiego posła, poważnie naraził się polskiemu królowi, wykroczył przeciw rycerskiemu prawu. Wszystko to dlatego, że Zbyszko bez przerwy myślał o wojnie, walce. Miał duszę prawdziwego staropolskiego rycerza. Był odważny, honorowy, ambitny. Nie darował zniewagi. W jego sercu ważne miejsce zajmowała dama jego serca - ukochana Danuśka. Nie mógł się pogodzić z jej stratą. Uparcie jej szukał, narażając często własne życie. Godnie pomścił śmierć dziewczyny.

Bohater miał bardzo silny charakter. Niełatwo go było skłonić do posłuszeństwa. Z czasem podporządkował się twardym regułom kodeksu rycerskiego. Zawsze dotrzymywał rycerskiego słowa, był niezawodny. Zbyszko był prawym, uczciwym, szczerym człowiekiem. Nigdy nie uciekał się do kłamstw i pochlebstw. Bohater miał jeszcze jedną bardzo ważną cechę charakteru - umiał nie tracić nadziei w najbardziej trudnych momentach. Był optymistą, nie załamywał się.

Zbyszko był życzliwy i przyjazny wobec ludzi. Swego opiekuna, Maćka z Bogdańca, darzył wielkim szacunkiem i miłością. Miał wielu przyjaciół, którzy znali go jako wesołego kompana i odważnego żołnierza. Zbyszko był nieprzejednany wobec wrogów. Pałał do Krzyżaków nienawiścią, ponieważ porwali i doprowadzili do śmierci Danuśkę, którą bardzo kochał.

Młody rycerz był prawy i uczciwy również w uczuciach. Szczerze i głęboko pokochał Danuśkę. Był wobec niej troskliwy, opiekuńczy, serdeczny. Pokochał ją pierwszą, młodzieńczą miłością i do końca był jej wierny. Pomścił śmierć swej żony.

W trakcie wydarzeń Zbyszko poznał Jagienkę, córkę Zycha ze Zgorzelic. Bardzo się jej podobał, ale szczerze i uczciwie wyznał, że jest związany z Danuśką. Nie zwodził i nie okłamywał dziewczyny. Postępował dojrzale i odpowiedzialnie.

Rola w utworze: Zbyszko z Bogdańca to szlachetna, piękna i barwna postać. W trakcie powieściowych wydarzeń Zbyszko dojrzewa, dorośleje, przeżywa głęboką miłość, pokonuje niebezpieczeństwa, w czym pomaga mu odpowiedzialność, życiowa mądrość i wrodzona odwaga. Ze wszystkich opresji wychodzi bez uszczerbków. Przeżywa osobisty dramat, śmierć Danuśki, ale dzięki pomocy bliskich i miłości Jagienki udaje mu się przezwyciężyć cierpienie i szczęśliwie ułożyć sobie życie.