Scharakteryzuj i oceń dzieło Konstytucji 3 maja. Wykorzystaj w pracy materiały źródłowe.  

Pierwsze żródło

Obraz - Jan Matejko  Konstytucja 3 maja 1791 roku, 1891

Źródło 2.  

USTAWA RZĄDOWA z dnia 3-go maja 1791 roku 

W imię Boga w Trójcy Świętej Jedynego. 

Stanisław August z Bożej łaski i woli Narodu Król Polski, Wielki Książe Litewski, Ruski, Pruski, Mazowiecki, Żmudzki, Kijowski, Wołyński, Podolski, Inflancki, Smoleński, Siewierski i Czerniechowski, wraz z stanami skonfederowanemi, w liczbie podwójnej Naród Polski reprezentującemi, uznając, iż los nas wszystkich od ugruntowania i wydoskonalenia konstytucji narodowej jedynie zawisł, długim doświadczeniem poznawszy zadawnione rządu naszego wady, a chcąc korzystać z pory, w jakiej się Europa znajduje, i z tej dogorywającej chwili, która nas samym sobie wróciła, wolni od hańbiących obcej przemocy nakazów, ceniąc drożej nad życie, nad szczęśliwość osobistą egzystencyją polityczną, niepodległość zewnętrzną i wolność wewnętrzną narodu, którego los w ręce nasze jest powierzony, chcąc oraz na błogosławieństwo, na wdzięczność współczesnych i przyszłych pokoleń zasłużyć, mimo przeszkód, które w nas namiętności sprawować mogą, dla dobra powszechnego, dla ugruntowania wolności, dla ocalenia ojczyzny naszej i jej granic, z największą stałością ducha niniejszą konstytucję uchwalamy i tę całkowicie za świętą, za niewzruszoną deklarujemy, dopóki by naród w czasie, prawem przepisanym, wyraźną wolą swoją nie uznał potrzeby odmienienia w niej jakiego artykułu. Do której to konstytucji dalsze ustawy sejmu teraźniejszego we wszystkiem stosować się mają. 

Źródło 3.  

Jerzy Łojek,  Idea Wielkiego Sejmu, w: Wokół sporów i polemik, Lublin 1991. 

Jest bardzo znamienne, jak ogromnie praca i dzieło Sejmu Wielkiego zmieniły opinię Europy o Rzeczypospolitej. Dwadzieścia lat wcześniej upadek Polski uważano za sprawiedliwy i zasłużony. W roku 1971-1792 oddawano powszechnie sprawiedliwość dziełu odrodzenia polskiego i cytowano Konstytucję polską jako jeden z najznakomitszych dokumentów epoki. Po dziś dzień w historiografii światowej pozostało zestawienie trzech konstytucji – jako latarni ideowych epoki: amerykańskiej z 17 września 1787,polskiej z 3 maja 1791 i francuskiej z 14 września 1791 . Rzecz szczególna, że Konstytucja polska zyskuje w tym zestawieniu coraz większe znaczenie. Dlatego przede wszystkim, że w porównaniu ze stanem kraju przed 1788 r. była największym krokiem do przodu. Że zrodziła się ze współpracy szefa państwa – monarchy – z przedstawicielami narodu. Że stanowiła dowód znacznych ustępstw grup dotychczas uprzywilejowanych na rzecz rosnących w siłę warstw społecznych, bez gwałtu i przemocy. Przepojona była duchem poszanowania praw człowieka i zapewniała skuteczną ich egzekutywę. A wreszcie – jako jedyna zawierała dowód, że twórcy jej nie byli przekonani o swojej nieomylności, że zdawali sobie sprawę z ewolucji społecznej i politycznej za ćwierć wieku.  

Artykuł VI Konstytucji kończył się stwierdzeniem, iż „czas rewizji i poprawę konstytucji co lat dwadzieścia pięć naznaczamy.” Miał dokonywać analizy Konstytucji i wprowadzać do niej zmiany sejm nadzwyczajny, zwoływany raz na 25 lat. […] Można mniemać, że zmiana ta byłaby zgodna przede wszystkim z ideą Ignacego Potockiego […]: „W naszym projekcie jest jedynie mowa o narodzie i obywatelach, ale w istocie rzeczy naród to stan rycerski, a obywatele to szlachta. Jeżeli kiedyś inne klasy będą chcieć i potrafią być wolnymi, będą mogły powiedzieć szlachcie: my stanowimy naród w dużo większym stopniu niż wy – a szlachta ni znajdzie na to repliki.” […] Z ducha konstytucji wynikała idea daleko idących zmian społecznych i polityczno-ustrojowych, zgodnych z potrzebami epoki, zgodnych z wolą społeczeństwa, nie krępowaną żadnymi wpływami pozakrajowymi.  

Odpowiedzi (0)

Potrzebujesz pomocy?

XVIII wiek (Historia)

Korzystanie z portalu oznacza akceptację Regulaminu.

Polityka Cookies. Prywatność. Copyright: INTERIA.PL 1999-2021 Wszystkie prawa zastrzeżone.