LIGA NARODÓW

międzynarodowy związek niezależnych państw, powołany do życia po I wojnie światowej. Powstanie tej organizacji zainicjował prezydent Wilson w 14 punkcie swojego orędzia pokojowego z 8 I 1918 r. Liga Narodów była organizacją międzynarodową czuwającą nad światowym bezpieczeństwem. Jej członkowie byli wzajemnie zobowiązani do poszanowania swej suwerenności, ograniczenia zbrojeń, rezygnacji z tajnej dyplomacji i agresji. Wszelkie spory i konflikty miały być rozstrzygane drogą dyplomatyczną.

Głównym organem Ligi była Rada (składająca się z czterech stałych członków: Francja, Anglia, Włochy i Japonia oraz czterech członków niestałych), a na siedzibę organizacji wybrano Genewę. W ramach Ligi działały wyspecjalizowane organizacje, np. Trybunał Sprawiedliwości, Komisja ds. Mniejszości Narodowych, Międzynarodowy Instytut Współpracy Kulturalnej, Międzynarodowa Organizacja Pracy. Koordynowały one współpracę międzynarodową w danej dziedzinie.

Pierwszym zadaniem, przed jakim stanęła Liga Narodów, była sprawa kolonii niemieckich oraz części imperium tureckiego. Utworzono tam tzw. mandaty, czyli pełnomocnictwa do zarządzania tymi terytoriami. Terytoria objęte mandatami pierwszego stopnia - Syria, Liban (dla Francji) oraz Palestyna i Irak (Wielka Brytania) miały wkrótce uzyskać niepodległość. Natomiast mandaty drugiego stopnia (czyli kolonie niemieckie) miały być zarządzane jak kolonie. W Afryce posiadłościami niemieckimi podzieliły się Anglia, Francja i Belgia, a posiadłości na Dalekim Wschodzie przejęła Japonia.

Organizacja ta nie dysponowała żadnymi środkami nacisku na państwa łamiące zasady międzynarodowego współżycia. Jedyna jej broń - sankcje ekonomiczne - okazała się zupełnie nieskuteczna. Często agresorzy występowali z Ligi, by uniknąć ewentualnej odpowiedzialności (Japonia i Niemcy w 1933, Włochy w 1937), a wypadki lat 30. XX w. pokazały, że organizacja nie potrafiła się sprzeciwić agresji narastającej w polityce. Jedyną zdecydowaną akcją w tym zakresie było wykluczenie ZSRR po agresji na Finlandię w 1939 r.