Dowiedz się więcej na ten temat!
Zapraszamy do serwisu opracowania.pl

okładka Słownik symboli literackich

Słownik symboli literackich

Słownik symboli to wyczerpujące opracowanie symboli występujących zarówno w utworach epickich, jak i w liryce, co może się okazać bardzo przydatne dla maturzystów. Informacje na temat symboli są bowiem zazwyczaj punktowane w kluczach egzaminacyjnych, według których trzeba napisać wypracowanie w czasie matury z języka polskiego. W Słowniku symboli znajduje się omówienie ponad 140 symboli, przewijających się przez wszystkie epoki literackie.

chleb Dodaj do listy

Chleb symbolizuje ciało święte, ofiarę bóstwa lub ofiarę składaną bóstwu, światłość, mądrość, płodność, samotność, gościnność, zarobek, pieniądze, byt, pożywienie ubogich.

Starożytność

Biblia, Stary Testament

CHLEB POWSZEDNI - ZWYKłE POŻYWIENIE: "Przedniejsze potrzeby życia ludzkiego: woda, chleb, odzienie i dom". (Księga Syracydesa)

CHLEB OFIARNY: U Żydów był to chleb niekwaszony, przaśny, przygotowywany na Święto Przaśników: "I rzekł Pan: upieczesz dwanaście białych chlebów i położysz przed Panem na stole szczerozłotym (...) aby był chleb na pamiątkę obiaty Pańskiej".

CHLEB NIEBIAŃSKI - MANNA: Izraelici jedli na pustyni mannę przez 40 lat. "Żądali (...) i chlebem niebieskim nasycił ich Pan" (Psalm 104).

CHLEB - UTRAPIENIE, ZGRYZOTA, CIERPIENIE: "Wsadźcie tego męża do ciemnicy, a żywcie go chlebem utrapienia i wodą ucisku." (I Księga Królewska). "Dokądże nas będziesz karmił chlebem płaczu?" (Psalm 79).

CHLEB - MĄDROŚĆ: "(Mądrość) jak czcigodna matka (...) nakarmi go chlebem żywota i zrozumienia" (Księga Syracydesa).

CHLEB - PRZYJEMNOŚĆ ZAKAZANA: "Pani Głupota rzekła do głupiego: «Wody kradzione słodsze są, a chleb kryjomy smaczniejszy»" (Księga Przypowieści).

CHLEB - BEZBOŻNOŚĆ: "Jedzą chleb bezbożności i wino nieprawości piją" (Księga Przypowieści).

CHLEB - KŁAMSTWO: "Słodki jest człowiekowi chleb kłamstwa, a potem napełnią się piaskiem usta jego" (Księga Przypowieści).

CHLEB - GOŚCINNOŚĆ: "Melchizedech, król Salemu, wyniósłszy chleb i wino, bo był kapłanem Boga, błogosławił Abramowi" (Księga Rodzaju).

CHLEB - zysk: "Rzucaj chleb swój na wody płynące, bo po długim czasie znajdziesz go" (Księga Koheleta).

Nowy Testament

CHLEB - CODZIENNOŚĆ: "Chleba naszego powszedniego daj nam dzisiaj" (Ew. wg św. Mateusza)

Romantyzm

Dziady cz. III A. Mickiewicz

CHLEB - SYMBOL CIAŁA CHRYSTUSA: W trakcie odprawiania egzorcyzmów w celi Konrada ksiądz Piotr dowiaduje się, że w więzieniu urządzonym w klasztorze Dominikanów przebywa skatowany przez Rosjan Rollison, któremu należy udzielić komunii, by uratować jego duszę:

"Rozumiem, Chleba Twego i Krwi Twojej, Panie -

Pójdę, i daj mi spełnić Twoje rozkazanie".

Testament mój J. Słowacki

ZJADACZ CHLEBA - CZŁOWIEK PRZECIĘTNY: Podmiot liryczny ma świadomość, iż jego poezja nie uzyskała zrozumienia wśród czytelników, a on sam był "(...) sternikiem duchami napełnionej łodzi", w ostatniej zwrotce wyraża jednak nadzieję, że głoszone przez niego idee trafią kiedyś do serc potomnych - zwykłych ludzi:

"Jednak zostanie po mnie ta siła fatalna,

Co mi żywemu na nic... tylko czoło zdobi;

Lecz po śmierci was będzie gniotła niewidzialna,

Aż was, zjadaczy chleba - w aniołów przerobi".

Balladyna J. Słowacki

CHLEB - SYMBOL CODZIENNEGO TRUDU, ŻYCIA: Przerażony ogromem zbrodni, które popełniła Balladyna, Pustelnik ostrzega ją:

"A coś okropnego

Bóg już przeznaczył, może jutro spełni.

Może odmówi chleba powszedniego,

Może ci włosy kołtunami zwełni,

Potem zabije nie wyspowiadaną

Ogniem niebieskim... Biada!"

CHLEB - SYMBOL CIERPIENIA, CHLEB DANY Z ŁASKI - SYMBOL BRAKU UCZUĆ: Kiedy Balladyna z niechęcią i wstrętem rozkazuje wyprowadzić z sali zamkowej swoją ślepą matkę i poleca dać jej "kawał chleba" zrozpaczona matka odpowiada:

"Bodaj cię chleb ten zadławił! zadławił!

O! nie targajcie; bo i tak podarta

Sukienka moja - wiatr się będzie bawił

Z łachmanem starej matki. O! to czarta

Córka; nie moja! nie moja! nie moja!".

Moja piosnka (II) C. K. Norwid

CHLEB - ŚWIĘTOŚĆ: W krajach o charakterze rolniczym chleba jako podstawowego pożywienia nie wyrzuca się. Dodatkowo chleb symbolizuje ciało Chrystusa, a więc największą świętość. W Mojej piosnce podmiot liryczny tęskni:

"Do kraju tego, gdzie kruszynę chleba

Podnoszą z ziemi przez uszanowanie

Dla darów Nieba...".

Fortepian Szopena C. K. Norwid

CHLEB - SACRUM: W rozumieniu poety muzyka Szopena łączy w sobie cechy klasycznego piękna, wartości narodowe oraz pierwiastek boski. Naznaczona geniuszem sztuka zbliża się do Absolutu, symbolizowanego w wierszu przez postać Chrystusa:

"Hostię przez blade widzę zboże...

Emanuel już mieszka

Na Taborze!".

Nie-Boska komedia Z. Krasiński

CHLEB - SYMBOL DOSTATKU, SYTOŚCI: Okrzyk "chleba!" jest jednym z najczęściej powtarzających się haseł rewolucjonistów - nędzarzy, biedaków, którzy chwycili za broń przeciw szlachcie z powodu nędzy. Krasiński tak opisuje obóz rewolucjonistów: "To ich wściekłość, ich kochanie, to władzca ich dusz i zapału - on obiecuje im chleb i zarobek - krzyki się wzbiły, rozciągnęły, pękły po wszystkich stronach - «Niech żyje Pankracy! - chleba nam, chleba, chleba!» - A u stóp mówcy opiera się na stole przyjaciel czy towarzysz, czy sługa. - (...) Tymczasem trwają poklaski i wrzaski. - «Chleba nam, chleba, chleba! - Śmierć panom, śmierć kupcom - chleba, chleba!" -

Stara baśń J. I. Kraszewski

CHLEB - SYMBOL GOŚCINNOŚCI: Pisarz przedstawił domostwo słowiańskiego kmiecia, Wisza: "Ściany i belki, i wszystko szkliło się od niego czarno. Dokoła przy ścianach ławy na pniach były przymocowane. W rogu stał duży stół, a za nim dzieża do mięszania chleba, białym płótnem okryta. Nad nią wisiały wianki już poschłe i wiązki różnego ziela. Na stole, ręcznikiem szytym zasłanym, chleb też nakrojony leżał i nóż przy nim mały. U drzwi, na ławie stał ceber z wodą i czerpakiem. W kącie, w głębi widać było żarna małe i kilka bodni chustami poosłanianych. Niewielkie okno, zasuwane wewnątrz okiennicą, stało teraz otworem, tyle światła wpuszczając, ile go do rozpatrzenia się w izbie było potrzeba.

Gdy Wisz i Hengo przestąpili próg, stary podał rękę gościowi i pokłonił mu się mówiąc, a zarazem wskazując:

- Oto chleb, oto woda, oto ogień i ława. Jedzcie, pijcie, ogrzejcie się, spocznijcie i niech dobre duchy będą z wami".

Młoda Polska

Chłopi W. S. Reymont

CHLEB - SYMBOL DOSTATKU: Podczas kłótni z synem Boryna wmawia mu, że choć jest dorosły, ojciec go utrzymuje: "- Zawrzyj gębę, pókim dobry! A to ino okazji szuka, żeby się kłyźnić! Chleb cię to rozpiera, widzę... mój chleb...".

CHLEB - SYMBOL BYTU: "- To samo umyśliłam, tak samo! - zawołała radośnie - po co szukać chleba po świecie?... i we wsi trafia się niezgorszy zarobek, a to młynarz mi powiedział, że ma robotę la ciebie przy tartaku choćby i od jutra, a płaci dwa złote i groszy piętnaście".

CHLEB - SYMBOL SACRUM: "Boryna się przeżegnał i podzielił opłatek pomiędzy wszystkich, pojedli go ze czcią, kieby ten chleb Pański.

- Chrystus się w onej godzinie narodził, to niech każde stworzenie krzepi się tym chlebem świętym! - powiedział Rocho.

A chociaż głodni byli, boć to dzień cały o suchym chlebie, a pojadali wolno i godnie".