rolnictwo

dział gospodarki narodowej, który zajmuje się uprawą roślin i chowem zwierząt w celu pozyskania żywności oraz surowców dla przemysłu.

Rolnictwo w szerszym znaczeniu obejmuje również sadownictwo, rybołówstwo i leśnictwo. Głównym celem rolnictwa jest pozyskiwanie żywności do bezpośredniego spożycia lub przetworzenia. Działalność rolnicza dostarcza również surowców dla przemysłu (wełny, bawełny, tytoniu).

Na poziom rolnictwa mają wpływ następujące czynniki przyrodnicze: warunki glebowe, warunki klimatyczne, zasoby wodne i rzeźba terenu.

Warunki glebowe zdecydowanie określają możliwości rozwoju rolnictwa. Właściwie eksploatowane żyzne gleby gwarantują wysokie plony. Do najlepszych gleb na Ziemi należą czarnoziemy, mady, rędziny, czarne ziemie, czarne gleby tropikalne oraz gleby brunatne. Najmniej urodzajne są gleby górskie, szaroziemy i buroziemy pustynne, gleby tundrowe, bagienne, bielicowe i czerwone gleby laterytowe.

Najważniejszymi elementami klimatu, wpływającymi na warunki wegetacji roślin i chowu zwierząt, jest wielkość opadów oraz temperatura powietrza. Od temperatury powietrza zależy długość okresu wegetacyjnego. Niekorzystne dla rolnictwa są klimaty skrajnie zimne lub skrajnie gorące, natomiast najkorzystniejsze są klimaty wilgotne w strefie zwrotnikowej, podzwrotnikowej oraz klimaty umiarkowane ciepłe.

Stosunki wodne, czyli zawartość wody w glebie, w dużym stopniu zależą od klimatu. Równie niekorzystny jest niedobór, jak i nadmiar wody. Dlatego praktycznie pozbawione upraw rolniczych są tereny pustynne oraz obszary bagienne. Należy też wziąć pod uwagę fakt, że rośliny uprawne mają różne zapotrzebowanie na wodę. Przykładowo ryż wymaga bardzo dużej ilości wody, a inne zboża dużo mniejszej.

Najkorzystniejszą rzeźbą terenu dla rolnictwa jest rzeźba równinna lub lekko falista. Przeciwdziała ona intensywnemu spływowi powierzchniowemu i ułatwia wsiąkanie wody. Ponadto ułatwia mechanizację rolnictwa i transport. Na obszarach górskich rzeźba jest mniej korzystna, ponieważ stromości sprzyjają erozji gleb. Niekorzystna jest też bardzo urozmaicona rzeźba obszarów krasowych.

Najlepsze warunki przyrodnicze do rozwoju rolnictwa na świecie posiadają:

• w Europie - Niziny: Francuska, Śląska, Węgierska, Rumuńska i Padańska, Wyżyny: Bawarska i Czesko- -Morawska, Ukraina i południowo- -zachodnia Rosja;
• w Azji - Niziny: Chińska, Mandżurska i Gangesu, północny Kazachstan i delta Mekongu;
• w Afryce - delta Nilu i południowe krańce RPA;
• w Australii - część południowo-zachodnia;
• w Ameryce Północnej - Wielkie Równiny oraz Kalifornia;
• w Ameryce Południowej - południowa część Niziny La Platy oraz południowo-wschodnia część Wyżyny Brazylijskiej.