ROZNICE MIEDZY WYROBEM A USLUGA

Klasyfikacja ze wzgledu na dzialalnosc:

Europejska klasyfikacja dzialalnosci

Polska klasyfikacja dzialalnosci

To specjalna systematyka dzialalnosci organizacji. Jest oparta na zaasadzie rodzin, podobnych dzialalnosci i wyrobow.

Klasyfikacja ze wzgledu na wyroby:

Polska klasyfikacja wyrobow i uslug

CECHY WYROBOW I PRODUKTOW

Roznice miedzy wyrobem a usluga:

WYROB

USLUGA

Materialny

Niematerialna

Jednorodny (za kazdym razem taki sam)

Niejednorodna (za kazdym nastepnym usluga jest inna, np. wyklad rano a wyklad w poludnie; zmiennosc)

Oddzielenie produkcji od konsumpcji

Jednoczesnosc produkcji i konsumpcji (bezposrednie relacje klienta i wytworcy)

Trwalosc

Nietrwalosc

Dominacja technologii

Dominacja ludzi

Latwa standaryzacja (np. jednakowe czesci wyrobu; na jednej podstawie można budowac kolejne wyroby; przykladowo 70% czesci ze starego modelu samochodu sotsuje się w nowych modelach, np. lusterko Volkswagena)

Utrudniona standaryzacja (duzo trudniej zbudowac standard zachowan, nie da się tego wykorzystac na duza skale, np. praca artysty, lekarza)

Rola sektora uslug we wspolczesnej gospodarce:

W latach 70 tych sektor uslug gwaltownie wzrosl. Przemysl spadl.

Przyczyny zmian:

Udzial uslug jest miara rozwinieca gospodark (im wyzszy udzial uslug, tym bardziej rozwiniete panstwo). Im bogatszy kraj, tym rolnictwo bardziej spada.

STRUKTURA PROCESU PRODUKCYJNEGO

Proces produkcyjny(przemyslowy, nie uslugowy) to uporzadkowany ciag dzialan, w wyniku którego konsument otrzymuje produkty. Glowna czescia procesu produkcyjnego przemyslowego jest proces technologiczny.

Proces technologiczny to zmiana ksztaltow, wlasnosci fizycznych lub chemicznych, wygladu zewnetrznego materialu albo tez zmiane wzajemnego polozenia, w taki sposób, ze w efekcie otrzymujemy wyrob albo polwyrob.

Czesci procesu produkcyjnego:

1. Proces badan i rozwoju (celem tego procesu jest uruchomienie produkcji nowych wyrobow; skladaja się na niego: opracowanie koncepcji nowych  produktow, zmiany konstrukcyjne w istniejacych produktach, projektowanie produktu, tworzenie prototypu, projektowanie technologiczne/procesu wytwarzania, projektowanie lokalizacji, dobor materialow i surowcow)

2. Proces wytworczy (dotyczy samego wytwarzania produktu)

3. Proces dystrybucji i obslugi klienta (dostarczanie wyrobow do odbiorcow oraz utrzymanie relacji z klientami)

Prototyp to wyrob jednostkowy, stworzony po to by sprawdzic zalozenia dotyczace wyrobu.

Projektowanie technologiczne/procesu wytwarzania polega na zaprojektowaniu sposobu wytwarzania wyrobu.

Utrzymanie ruchu to dostarczenie wszystkiego co jest niezbedne do produkcji: naprawa maszyn, konserwacja, media, itp.)

CYKL PRODUKCYJNY

Wyrob prosty zwany detalem/czescia, stanowi jednolity element konstrukcyjny otrzymany z jednego materialu i nie posiadajacy powiazan z innymi elementami. Najbardziej elementarny wyrob.

Wyrob zlozony to polaczone ze soba co najmnej 2 wyroby proste. Wyrobem zlozonym sa tez celowo utworzone zespoly lub podzespoly.

Wyrob gotowy to wyrob nie podlegajacy dalszej obrobce lub montazowi u danego producenta (w danej firmie). Taki wyrob może być rownie dobrze wyrobem prostym, jak i wyrobem zlozonym.

Wyrob finalny wyrob który nadaje się do samodzielnego uzytkowania (eksploatacji).

Struktura wyrobu to powiazanie ze soba wyrobow prostych w wyrob finalny z uwzglednieniem istniejacych zespolow i podzespolow na roznych etapach.

Przykład: kilka detali laczy się w mniejsza liczbe podzespolow.  Kilka podzespolow tworzy zespol. Zespol tworzy wyrob.

00032642.gif 00032642.gif 00032642.gif 00032642.gif 00032642.gif 00032647.gifCykl produkcyjny

00032648.gif
 

00032642.gifszeregowy

  rownolegly

Cykl produkcyjny to czas pomiedzy rozpoczeciem a zakonczeniem podstawowego cyklu wytworczego, podczas którego surowiec lub material wejsciowy, przechodzac kolejne fazy wytwarzania jest przeksztalcany w wyrob gotowy. Inaczej jest to czas potrzebny od rozpoczecia 1 czynnosci produkcji do wykonania wyrobu gotowego.

Partia produkcyjna to liczba detali wykonywanych w scislej kolejnosci przy jednorazowym nakladzie pracy zwiazany z przygotowaniem i zakonczeniem przetwarzania.

Co wplywa na cykl produkcyjny:

Skutki biznesowe cyklu produkcyjnego:

Wspolczesne warunki pokazuja ze korzysci z krotkich cyklow produkcyjnych sa duzo wieksze niż z dlugich. Wszystkie firmy daza do uzyskania jak najkrotszych cyklow produkcyjnych.

FORMY ORGANIZACJI PRZEPLYWU PRODUKCJI

Formy przeplywu:

Produkcja stacjonarna jest najstarsza historycznie forma organizacji produkcji. Jest praktykowana od setek lat przez rzemieslnictwo. Jest to produkcja „na ten jeden raz”. Znaczy to, ze organizuje się produkcje  pod pojedyncze sztuki wyrobu. Calosc operacji potrzebnych do wykonania wyrobu realizowana jest przez 1 pracownika lub grupe pracownikow. Operacje te wykonywane sa nieprzerwanie od chwili rozpoczecia az do uzyskania wyrobu gotowego. Do produkcji stacjonarnej potrzebny jest szeroko wykwalifikowany personel, ponieważ caly wyrob i operacje sa wykonywane bez przerw. Wyposazenie musi być uniwersalne a stopien jego wykorzystania nie jest wysoki. Taka produkcja charakteryzuje się krotkim cyklem produkcyjnym. Nastepuje w niej szybki przyrost wartosci dodanej. Na każdy wyrob możemy latwo zaproponowac odpowiednie przystosowanie dla potrzeb klienta.

Wartosc dodana to wartosc jaka przyrasta na danym etapie produkcji; w danym ogniwie lancucha wartosci.

PRODUKCJA NIEPOTOKOWA

Produkcja niepotokowa wymaga azeby proces produkcyjny był podzielony na czesci (operacje).

Operacja to taka czesc procesu, która jest wykonywana na 1 stanowisku i nieprzerwanie dla calej partii wyrobow (wykonywanych jednoczesnie i w jednym czasie przygotowawczo-zakonczeniowym).

Schemat produkcji niepotokowej:

(material krazy pomiedzy roznymi stanowiskami i przechodzi przez kolejne operacje)

00032650.gif 00032650.gif 00032650.gif
 

00032653.gif 00032654.gif 00032655.gif 00032656.gif 00032657.gif 00032658.gif 00032659.gif 00032659.gif 00032659.gif 00032659.gifprodukty  stanowis  stanowiska

przeplywajace

Produkt przeplywa przez stanowiska kilka razy

Zasady dzialania produkcji niepotokowej:

Schemat cyklu produkcyjnego/wartosci dodanej w produkcji niepotokowej:

00032663.jpg 

W produkcji niepotokowej wartosc dodana nastasta powoli i nierownomiernie (skokami).

Podumowanie:

Cechy:

PRODUKCJA POTOKOWA

Polega na rytmicznym przesuwaniu się wyrobu ze stanowiska na stanowisko. Wyrob nie czeka na inne. Jednostajny przeplyw (jak w fabryce Forda). Charakterystyczna jej cecha jest również eliminacja oczekiwan. Proces produkcyjny wyrobu jest podzielony na operacje o rownym czasie trwania, tez „czas taktu”.

Takt linii potokowej to czas miedzy splywem z linii 2 kolejnych wyrobow. Jest to jednoczesnie czas, w którym kazde stanowisko musi wykonac przydzielona mu operacje.

Produkcja potokowa polega na tym, ze kazde stanowisko natychmiast po wykonaniu swojej operacji przekazuje zadanie na kolejne stanowisko. Na kolejnym stanowisku niezwlocznie po otrzymaniu wyrobu, uruchamiana jest operacja.  Jeśli zapewnimy rowny czas trwania operacji to powstanieplynny przeplyw synchroniczny.

Efektem produkcji potokowych sa krotkie cykle produkcyjne (czas pomiedzy uruchomieniem pierwszej  operacji a zakonczniem ostatniej operacji jest bardzo krotki).

 Takt w linii potokowej: (zadanie na egzamin)

T = 00032664.gif 

W produkcji potokowej przeprojektowuje się poszczegolne operacje by czasy ich trwania były sobie rowne. Uruchomienie produkcji potokowej jest czasochlonne i kosztowne.

Schemat produkcji potokowej:

00032665.gif 

Opis wykresu:

Wyrob tuz po zakonczeniu pierwszej operacji przechodzi do nastepnej. Nie da się zorganizowac partii (wyrob przeplywa jeden za drugim).

System produkcji potokowej jest wrazliwy na bledy. Awaria ktoregos ze stanowisk zatrzymuje cala produkcje. Produkcja ta ma mala elastycznosc wyrobu. Każdy system produkcyjny projektuje się dla jednego, danego wyrobu. Nie jestesmy w stanie wytwarzac kilku roznych wyrobow 1 systemem produkcji. Osiaga się za to najwiekszy efekt skali (prowadzi do bardzo wysokiej wydajnosci i do najnizszych kosztow jednostkowych).

Schemat produkcji niepotokowej: (dla porownania)

00032666.gif 

Opis wykresu:

Cala partia przechodzi z 1 stanowiska na drugie. Produkcja musi być organizowana w partiach. Miedzy jednym wyrobem a kolejnym zawszse jest jakis odstep czasu. Cykl produkcyjny rozni się znacznie. Jest duzo wiekszy i konczy się wraz z zakonczeniem calej partii.

Rodzaje linii potokowych:

Produkcja potokowa charakteryzuje się sztywnoscia (jeśli jest zaprojektowana na pewna ilosc produkcji, co bezposrednio wynika z przyjetego taktu, to linia produkcyjna dostarcza taka i tylko taka, nie inna ilosc produkcji).

Rodzaje linii potokowych ze względu na takt:

Narastanie wartosci dodanej w produkcji potokowej:

00032667.gif 

Podsumowanie:

Warunki uzycia produkcji potokowej:

Produkcja gniazdowa to polaczenie produkcji stacjonarnej z produkcja potokowa. Produkcja zorganizowana jest w gniazdach produkcyjnych i zadaniem gniazda jest albo obsluga calego procesu technologicznego (w przypadku bardzo prostych rzeczy co to zdarza się rzadko) ale obsluga pewnego wiekszego odcinka produkcji, czyli wykorzystanie co najmniej kilku technologii. Jednoczesnie nie jest to produkcja zindywidualizowana i na zamowienie.

Skala i maszyny sa podobne jak w produkcji potokowej, gniazda obsluguja wiazke produkcji.

Gniazdo jest fizycznie zlokalizowane w jednym miejscu i jest to stale miejsce. Na gniazdo produkcyjne sklada się okreslona liczba pracownikow, którzy pracuja grupowo. Wielkosc gniazda to 6-15 pracownikow. Gniazdo produkcyjne ma swobode w okreslaniu tempa pracy i metod pracy. Gniazdo jest rozliczane z wyniku pracy.

Czym zajmuje się gniazdo ? Gniazdo wytwarza okreslona rodzine, czyli wyrobow podobnych do siebie ze względu na technologie albo przy wyrobach bardziej zlozonych gniazdo wykonuje jedynie czesc procesow skladajacych się na produkcje wyrobow. Gniazda pracuja niezaleznie od siebie. Proces technologiczny jest podzielony na operacje, natomiast nie sa to  operacje o rownej dlugosci ale operacje które sa wyznaczone przez technologie (ich dlugosc jest wyznaczana przez technologie a nie podzielona na sztuczne odcinki). Gniazdo ma duza swobode w zmianie operacji.

Wykres wartosci dodanej w prod gniazdowej.

Wartosc dodana w produkcji gniazdowej narasta dosc szybko i plynnie.

Co warto wiedziec: czym jest gniazdo i jak gniazdo pracuje.

Korzysci:

Krzywa uczenia się (wykres)

W produkcji gniazdowej odnotowujemy najwyzsze tempo uczenia się pracownikow (uczenia się na zasadzie wykonywania pracy szybciej, sprawniej). Organizacja uczy się nowych metod pracy. Powstaje efekt zmniejszajacych się kosztow. Gniazdo sprzyja wyzszej innowacyjnosci pracownikow. Dzieki krzywej uczenia obserwujemy krotszy czas realizacji zadan. Ponadto wystepuje uproszczenie planowania, organizacji produkcji i transportu ze względu na to ze duza czesc organizacji produkcji przejmuja gniazda. Prowadzi do zmniejszenia się ilosci transpotu, uproszczenia przeplywu, planowania i organizacji produkcji.

TYPY PRODUKCJI (forma od typu rozni się tym, ze patrzymy na sposob przeplywu wyrobow):

ZAOPATRZENIE

dostawca –> magazyn –> produkcja ? magazyn wyrobow gotowych

2 podejscia do sterowania zaopatrzeniem materialowym:

Cykl zaopatrzenia to czas pomiedzy stwierdzeniem potrzeby na dany material albo surowiec a dostepnoscia danego materialu albo surowca dla produkcji.

Skladniki cyklu zaopatrzenia:

System stalej wielkosci zamowienia polega na tym, ze zamowienia są skladane wówczas, gdy wielkosc zapasow w magazynie spadnie ponizej pewnego zdefiniowanego poziomu. Ten poziom często okresla się jako zapas zamowieniowy a wielkosc zamowienia jest stala, z gory okreslona i jest to tzw optymalna wielkosc zamowienia.

Wykres  planowania produkcji.

Planowanie produkcji to znalezienie rownowagi miedzy strumieniami podazy i popytu.

Czynnosci ksztaltujace popyt:

Czynnosci ksztaltujace podaz:

  • Zmienne oczekiwania konsumentow
Dlugosc cyklu produkcyjnego
Kampanie promocyjne Elastycznosc mocy produkcyjnych
Cykl zycia produktu Dlugosc cyklu zaopatrzenia
Wymagania kanalow dystrybucji Czas i koszt przestawiania produkcji

Glowny harmonogram produkcjito sredniookresowy plan asortymentowo-ilosciowy, która zawiera ilosci i terminy wykonania zlecen produkcyjnych na wyroby

Strategiczny plan produkcjizawiera plany produkcyjne w grupach asortymentowych w dlugim okresie czasu. Jest przygotowywany aby planowac zdolnosci produkcyjne, np. inwestycje w maszyny.

Biezace plany produkcyjne sa to krotkookresowe harmonogramy sporzadzane przez kierownikow danych dzialow lub kadr.

Moc produkcyjna to potencjalna ilosc produkcyjna jaka dany system produkcyjny lub dana jednostka może wytworzyc.

Planowanie wstecz to ukladanie planu produkcji w taki sposób, ze obciaza się zdolnosci produkcyjne poczawszy od pierwszych wolnych zasobow najblizszych terminow realizacji.

Ukladanie harmonogramu to obciazanie najblizszych wolnych zdolnosci produkcyjnych.

System stalej wielkosci zamowienia polega na tym, ze zamowienia sa skladane wówczas, gdy wielkosc zapasow w magazynie spadnie ponizej pewnego, ustalonego wczesniej poziomu. Poziom taki okresla się jako zapas zamowieniowy a wiekosc zamowienia jest stala i z gory okreslona. Jest, to tzw. optymalna wielkosc zamowienia.

Model poziomu zamawiania

Pioziom alarmowy sygnalizuje koniecznosc niezwlocznego zlozenia zamowienia. Wielkosc zamowienia jest zawsze stala i wynosi Qopt.

Dwa rodzaje kosztow zapasow:

Koszty utrzymania zapasow to calosc kosztow polaczonych w skutek istnienia zapasow w firmie (utrzymanie magazynu, dzierzawa magazynu, utrzymanie pracownikow magazynu, dozor, ubezpieczenie zapasow i koszty zamrozonego kapitalu). W praktyce może to być 10-25% wartosci zapasow liczonych w cenach zakupu.

Wykres kosztu utrzymania zapasow

Koszty tworzenia zapasow to koszty ponoszone na to aby zapasy znalazly się w magazynie, skladaja się na nie:

MRP1

MRP 1 to system zaopatrzenia zaleznego, który  ocenia zapotrzebowanie materialowe wg zaplanowanej produkcji i steruje zaopatrzeniem na materialy i surowce wg potrzeb produkcyjnych. Funkcjonuje podobnie do wagi, w jednej stronie analizuje się harmonogramy produkcji wyrobow i przelicza się je dzieki specyfikacji materialowej na zapotrzebowanie na materialy i surowce. Po drugiej stronie wagi sa informacje o materialach i surowach dostepnych w magazynie oraz materialach zamowionych, które jeszcze nie znalazly się w magazynie oraz o cyklach zaopatrzeniowych. MRP 1 porownuje obie strony wagi i doprowadza do rownowagi, czyli prowadzi do zlozenia zamowien na materialy i surowce tak, aby pojawily się dostepne wtedy, kiedy są potrzebne do produkcji.

W przypadku kiedy wprowadzimy zmiany w harmonogramie produkcji, tak ze nie jest to możliwe ze względu na dostepnosc materialow to MRP poinformuje nas, ze nie jest to możliwe.

MRP okresla zapotrzebowanie materialowe wg zaplanowanej produkcji i steruje zaopatrzeniem na materialy i surowce wg potrzeb produkcyjnych. Funkcjonuje podobnie do wagi, tzn. po jednej stronie analizuje się harmonogramy produkcji wyrobow i przelicza się je dzieki specyfikaji materialowej na zapotrzebowanie na materialy i surowce. Po drugiej stronie wagi sa informacje o: 

MRP porownuje obie strony wagi i doprowadza do rownowagi, czyli prowadzi do zlozenia zamowien na materialy i surowce tak, żeby pojawily się wtedy kiedy będą potrzebne do produkcji. MRP informuje nas również czy jest możliwa produkcja ze względu na dostepnosc materialow.

Korzysci z MRP1:

Trudno jest zastosowac MRP gdy:

Wykres Gantt’a takie narzedzie planistyczne, które zestawia plan ze stopniem realizacji planu. Jest narzedziem kontrolnym.

Sposoby ksztaltowania popytu:

Sposoby ksztaltowania podazy:

Lean manufacturing to koncepcja w ktorej zasadniczym przeslaniem jest unikanie wszelkiego rodzaju marnotrawstwa droga ciaglego procesu racjonalizacji calego przedsiebiorstwa oraz jego relacji z otoczeniem.

Lean oznacza wyszczuplenie, odchudzenie produkcji pod względem potrzebnych zasobow materialowych, utrzymywanych zapasow wyrobow gotowych i produkcji w toku oraz wykorzystaniu przestrzeni hal produkcyjnych.

MUDA: (staramy się wyeliminowac)

Jak się przejawia Lean ? 

Narzedzia lean:

Narzedzia diagnostyczne

Narzedzia wdrozeniowe

Hisrogramy i analiza Pareto

Mapa strumienia wartosci

Analiza czasu wartosci dodanej

Kontrola wizualna

Kaizen

5s

kanban

JUST IN TIME

JIT polega na tym, by wspolpracowac z klientami w logice wyciagania (najpierw sprzedaz, potem kupno). Najpier musi wystapic zapotrzebowanie klienta, a dopiero pozniej nastepuje procukcja.

JIT opiera się na 5 podstawowych zasadach:

1. Dazymy do zerowego poziomu zapasow

2. Dazyc do wielkosci partii produkcyjnej = 1  sztuce

3. Dazymy do zerowego poziomu brakow

4. Bezwzgledna dokladnosc  w terminach dostaw

5. 100% aktualnosc danych (w sensie informacji)

Kanban:

To system dwukartowy. Jest to karta produkcji i karta przeplywu.

Karta produkcji to zlecenie produkcji (okreslenie liczby czesci, najczesciej 1 standardowy pojemnik). Tylko wolna karta  upowaznia stanowisko do rozpoczecia obrobki i wykonania okreslonej liczby czesci. Jeśli karta ta jest zajeta, nie można produkowac. 

Karta przeplywu(transportu) jest to dokument pobierania czesci z poprzedniego stanowiska. Upowaznia do przetransportowania jednego, standardowego pojemnika z czesciami ze stanowiska gdzie te czesci zostaly wyprodukowane do kolejnego stanowiska, gdzie te czesci będą poddane dalszej obrobce.

Punktem wyjscia jest ostatnie stanowisko. Na podstawie planu wysylek to ostatnie stanowisko wysyla karty transportowe na poprzednie stanowisko. Na podstawie kart transportowych przychodza pojemniki z czesciami potrzebnymi dla tego stanowiska. Jednoczesnie to poprzednie stanowisko ma zwolnione karty produkcyjne, a wiec może doprodukowac pojemniki z czesciami. Jeśli temu stanowisku brakuje czesci, wysyla kanban transportowy na jeszcze wczesniejsze stanowisko. I tak nastepuje przeciaganie czesci od 1 stanowiska do ostatniego-wysylkowego. Pozwala mocno obnizyc wielkosc zapasow.