Dyskietki o rozmiarach niewielkich notesów stanowią jedno z największych osiągnięć informatyki. Jako nośnik często wykorzystuje się kasetę magnetofonową lub zwykłą kartkę papieru, której zawartość przenosimy później na ekran komputera. Zapewnie młody czytelnik dziwi się teraz jak w ogóle można rozmawiać o takich metodach przechowywania danych, taki stan rzeczy miał jednak miejsce jeszcze piętnaście lat temu. Informatyka rozwija się jednak w niebywałym tempie od początku lat pięćdziesiątych i patrząc na najnowsze osiągnięcia można odnieść wrażenie, że rozwój ten przyspiesza coraz bardziej. Przytoczmy tutaj bardzo prosty przykład: kiedy kupujemy komputer za około 4000 złotych, już po niecałym roku czasu jego wartość spada, co najmniej dwukrotnie

Dyski Twarde

Jedną z najprężniej rozwijających się sektorów rynku informatycznego jest sektor nośników danych. Podstawowym typem nośnika danych spotykanym w prawie każdym komputerze jest dysk twardy. Na dzień dzisiejszy stanowi on jedynie sposób na przechowywanie naszych danych, natomiast nie wykorzystuje się do archiwizacji, czy przenoszenia informacji na inne komputery. Czasem zdarza się, że ludzie przynoszą do drugiej osoby swoje dyski twarde i wymieniają się danymi, ale są to pojedyncze przypadki Dysk twardy jest urządzeniem pamięciowym, które swoim kształtem przypomina metalowy, pokryty magnetycznym materiałem sztywny dysk. Dane zapisywane są na dysku albo odczytywane z niego dzięki wykorzystaniu odpowiedniego sterownika. Dysk twardy jest urządzeniem montowanym na stałe w obudowie, może być również montowany jako odrębny moduł w kieszeniach dyskowych. Pojemność dysku twardego może przyjmować rozmaite wartości, dyski twarde kupowane obecnie mają pojemność rzędu 300 GB. W większych systemach komputerowych stosowane są macierze dyskowe, które składają się z kilkudziesięciu dysków magnetycznych.

Dyskietki

Do lamusa zaczynają już przechodzić zwykłe dyskietki, chociaż bywają nadal wykorzystywane przez użytkowników komputerów. Ich niezmienną zaletą jest ich poręczność oraz niewygórowana cena, pomimo tego, że pojemność jest bardzo mała w porównaniu, chociażby z płytą CD, to jednak znakomicie nadają się do przenoszenia niewielkich dokumentów. Dyskietka stała się tak popularna, że próbowano zastąpić ją napędami ZIP, które pod względem budowy zewnętrznej bardzo przypominały zwykłe dyskietki, stanowiły jednak zbyt drogi wydatek w porównaniu do konkurencyjnych nośników danych i są spotykane niezmiernie rzadko. Dyskietka wygląda jak czarny, elastyczny krążek magnetyczny umieszczony w plastikowej obudowie. Umieszczana ona jest w napędach dyskowych, w których obracana jest silnikiem krokowym z wielką prędkością. Dane zapisywane są w sposób magnetyczny na jednej lub obu stronach dyskietki. Pierwszą dyskietkę opracowano w roku 1971 w laboratoriach firmy IBM, był to podstawowy nośnik danych wprowadzanych do komputera. Średnica pierwszych dyskietek wynosiła 8 cali. Dyskietka taka mieściła 240kB informacji. Później zaczęto używać dyskietek 5,25 cala, które teraz już w zasadzie wyszły z użytku. Do tej pory ostały się 3,5 calowe dyskietki, których pojemność waha się w granicach 0.7 MB do 2 MB, a najczęściej wynosi 1,44MB. Pojemność dyskietki zależy od metody zapisu informacji, której użyto. Jeszcze dziesięć lat temu dyskietki konkurowały z płytami CD, były bowiem tańsze oraz odporne na uszkodzenia mechaniczne, teraz jednak, gdy płyty CD są kilkakrotnie droższe przyszłość dyskietek stoi pod znakiem zapytania.

Płyty CD-ROM

Nazwa płyty kompaktowej pochodzi od angielskiego określenia Compact Disc Read Only Memory i oznacza dysk kompaktowy przeznaczony jedynie do odczytu. System zapisu danych komputerowych na płytach CD jest rozwinięciem rozwiązania zapisu ścieżek dźwiękowych na kompaktach audio. Płyta kompaktowa jest zwykłym krążkiem plastikowym, w którym na jednej z warstw krążka zapisano informacje cyfrowe w postaci binarnej. Każdy bit danych odpowiada jednemu wgłębieniu na płycie lub braku wgłębienia, w zależności od wartości, jaką przyjmuje. Informacje odczytywane są z płyty CD dzięki użyciu światła laserowego. Na standardowym dysku CD - ROM mieści się 700 MB danych lub 80 minut muzyki. Płyty kompaktowe używane są do archiwizowania grafiki, ważnych dokumentów o dużych pojemnościach, plików muzycznych, a także bardziej rozbudowanych programów posiadających bogatą szatę graficzną, przykładem tego typu programów są gry komputerowe. Nie można zapisać informacji na krążku CD - ROM korzystając jedynie z komputera, zapis może być dokonany tylko jeden raz w miejscu zwanym tłocznią płyt kompaktowych. W powszechnym użyciu znajdują się jednak płyty kompaktowe CD - R oraz CD - RW, które umożliwiają odpowiednio jednokrotny i wielokrotny zapis danych na tych płytach, dzięki wykorzystaniu taniej, domowej nagrywarki. Należy zwrócić uwagę na postęp jaki dokonał się w dziedzinie napędów CD ostatnimi laty. Obecne napędy potrafią poprawnie działać przy prędkościach obrotowych pięćdziesięciokrotnie większych, niż ma to miejsce w przypadku pierwszych napędów CD. Precyzja prowadzenia wiązki laserowej po płycie przy takich prędkościach jest doprawdy zdumiewająca. Odczyt danych z płyt kompaktowych jest więc bardzo szybki. Firma Kodak w roku 1992 opracowała standard Photo - CD, czyli standard płyt kompaktowych przystosowanych do cyfrowego zapisu fotografii. Płyty kompaktowe stanowią wręcz idealne medium do przechowywania plików muzycznych MP3, ponieważ na dzień dzisiejszy niemal wszystkie odtwarzacze płyt kompaktowych mogą rozpoznać nagrane na płycie pliki MP3.

Płyty DVD

Ponad dziesięć lat temu, w czasach gdy płyty CD nie były jeszcze bardzo popularne, zaczęto już myśleć nad nośnikami optycznymi o większej ilości pamięci. Badania nad zmianą długości fali świetlnej, z jaką pracuje laser oraz badania nad dyskami o powierzchniach wielowarstwowych i nad wykorzystaniem obu stron płyty do zapisu informacji doprowadziły finalnie do pojawienia się płyt oraz napędów DVD w roku 1997. Nazwa DVD pochodzi od Digital Versatile/Video Disk, i jest w chwili obecnej powszechnie stosowanym standardem dysku optycznego wykorzystywanego do przechowywania informacji. Na dysku DVD można zmieścić kilkanaście razy więcej informacji niż na opisywanym wcześniej dysku CD - ROM. Dane są na nim zapisywane w niemal identyczny sposób, jedyna różnica polega na tym, że rowki odpowiadające danym binarnym na płycie są dwa razy mniejsze. Powierzchnia rowków pokrywana jest dodatkową warstwą aluminium. Dysk DVD może być nagrywany dwuwarstwowo, a nie na pojedynczej stronie tak jak płyta CD. Dane odczytywane są optycznie przy pomocy światła lasera, w czasie kiedy płytka wiruje. Na dysku dwuwarstwowym można zmieścić nawet 4 godziny filmu w bardzo wysokiej jakości obrazu i dźwięku. Obecnie poza zwykłymi dyskami DVD, które można zapisywać jedynie przy użyciu drogich matryc, wprowadzono na rynek płyty DVDR oraz DVD które umożliwiają odpowiednio jednokrotny i wielokrotny zapis danych na tych płytach, dzięki wykorzystaniu taniej, domowej nagrywarki. Dwustronnie zapisywane dyski DVD mogą posiadać pojemność nawet 17 GB.

Porównanie dysku CD z dyskiem DVD

Parametr

CD

DVD

Średnica zagłębień

0,83

0,4

Rozstaw ścieżek [mm]

1,6

0,74

Długość spiralnej ścieżki [km]

5

11

Kolor światła laserowego

Podczerwony

Czerwony

Długość fali świetlnej lasera[nm]

780

650

Pojemność pojedynczej płyty [GB]

0,7

4,7 - 17

Liczba producentów dysków optycznych w poszczególnych krajach oraz procent ich udziału w rynku.

Kraj

1994

1995

1996

% rynku

Liczba producentów

% rynku

Liczba producentów

% rynku

Liczba producentów

USA

45

554

46

863

49

1326

Wielka Brytania

17

206

17

321

17

465

Niemcy

8

102

9

173

7

201

Francja

7

80

5

96

7

175

Japonia

4

55

5

84

5

124

Beneluks

7

80

5

89

4

107

Kanada

4

44

4

74

4

94

Włochy

4

44

3

53

2

62

Australia

2

29

2

42

2

58

Szwajcaria

1

16

2

36

1

39

Hiszpania

2

19

1

25

1

38

Razem

100

1229

100

1856

100

2690

Przedstawione tutaj nośniki informacji stanowią jedynie zarys najpopularniejszych standardów zapisu informacji cyfrowej, wykorzystywanej głównie w komputerach. Jak widać technologia nośników informacji idzie równocześnie dwiema ścieżkami: osobno rozwijane są dyski twarde, osobno dyski optyczne. W pościgu za większą pojemnością nośnika oraz większą szybkością działania wygrywa jedynie klient, który obecnie może kupić płytę DVDR za jedną złotówkę. W tekście nie zostało wspomniane o tak popularnych ostatnimi czasy nośnikach danych, jak pamięci typu FLASH, które w zasadzie spowodowały zaprzestanie używania starych dyskietek. Obecnie trwają prace nad jeszcze większymi pojemnościami płyt kompaktowych, mówi się nawet o kilkuset gigabajtach pojemności jednej płyty. Czas z pewnością przyniesie ze sobą nowsze i doskonalsze rozwiązania, być może jeszcze w tym roku.