Dwudziestolecie międzywojenne jest epoką, której daty graniczne wyznaczają lata 1918 - zakończenie pierwszej wojny światowej i odzyskanie przez Polskę niepodległości oraz rok 1939 - rok wybuchu kolejnej wojny światowej. Ale jest to okres wyjątkowy nie tylko w historii Polski i literatury polskiej. Zakończenie pierwszej wojny światowej wiązało się nie tylko ze sprawą polską. Pociągnęło za sobą szereg zmian społecznych i polityczny. Po pierwsze po wiekach upadł kolonializm, do czego przyczyniły się zarówno wojna światowa, jak i Rewolucja Październikowa w Rosji. Po drugie zakończenie wojny spowodowało wiele istotnych zmian na mapie politycznej Europy. W tym okresie rozpoczynały się, lub finalizowały wielkie zrywy niepodległościowe. Dawny układ społeczny, w którym istniał szlachcic oraz jego poddany chłop odchodzą w niepamięć. Coraz silniej daje znać o sobie warstwa mieszczańska i robotnicza, które zaczynają dominować wśród innych klas społecznych. Dynamicznie postępuje industrializacja, popychana rozwojem techniki, bo przecież jest to okres, trwający w zasadzie już od XIX wieku, gwałtownego rozwoju nauki, technicyzacji życia. Ważne odkrycia naukowe, o których do tej pory nikomu się nawet nie śniło zaskakują z coraz większą siłą. Jest to okres, w którym Einstein tworzy swoją rewolucyjna teorię względności, Rutherford dowodzi istnienia atomu i co więcej, doprowadza do jego rozbicia, co daje podwaliny do prac nad bombą atomową. Jest to również okres odkryć na miarę Kopernika, kiedy udowodniono, że  planeta Planeta ciało niebieskie, wirujące wokół własnej osi. Planeta świeci światłem odbitym od Słońca, wokół którego jednocześnie wykonuje ruch obiegowy w Układzie Słonecznym. Ostatnio przyjmuje ... Czytaj dalej Słownik geograficzny Ziemia Ziemia trzecia w odległości od Słońca planeta Układu Słonecznego, oddalona od Słońca o ok. 149,6 mln km, piąta co do wielkości. Kształtem zbliżona do elipsoidy obrotowej powstałej w wyniku jej ... Czytaj dalej Słownik geograficzny i Układ Słoneczny są jedynie niewielką częścią ogromnego wszechświata. Wszystko to znajdzie odbicie w sztuce, która będzie aspirowała do miana sztuki nowoczesnej, towarzyszącej najnowszym przemianom. Równocześnie z postępującą ekspansją intelektualną świata i wszechświata pojawia się i narasta niewiara w człowieka, lęk przed przyszłością i niepewność jutra w pędzącym przed siebie świecie. Równocześnie w obliczu wojen i totalitaryzmów pojawia się zwątpienie w moc dobra, z którego do tej pory wypływała sztuka. Pojawi się pytanie, jak można tworzyć piękno, sztukę, kiedy człowiek jest zdolny do takich okrucieństw. W związku z tymi intuicjami odrzucony zostanie klasycznie pojmowany projekt artystyczny epok przeszłych. Dwudziestolecie stanie się czasem awangard różnego typu. Prądów w sztuce, które będą chciały stworzyć cos nowego odrzucając zastane wzorce.

Na owe prądy w sztuce wpływ miał również różnorodny rozwój myśli filozoficznej początku XX wieku. Do najważniejszych nowopowstałych prądów filozoficznych tego okresu zaliczyć należy psychoanalizę. Psychoanaliza Psychoanaliza metoda psychologicznej analizy osobowości stworzona przez Z. Freuda (zob. freudyzm), której celem było leczenie kompleksów i zaburzeń psychicznych poprzez badanie sfer podświadomości ... Czytaj dalej Słownik terminów literackich nierozłącznie jest kojarzona z nazwiskiem swojego twórcy Zygmunta Freuda. Ten kierunek w psychologii i filozofii należy do najważniejszych nurtów filozoficznych XX wieku. Dał on początek całkowicie nowemu spojrzenia na człowieka i w dużym stopniu przyczyniła się do odrzucenia klasycznej formy filozofii i wykształcenia się prądów krytycznych w jej łonie, które prężnie działają po dzień dzisiejszy. Najważniejszym odkryciem Freuda było wykazania, że ludzka psychika jest tworem podzielonym na poszczególne elementy, z których większość jest sferą nieświadomą, która pozostaje pod kontrolą nieokiełznanych popędów, a nie racjonalnego człowieka. Psychoanaliza uświadomiła ludziom, że człowiek nie jest wcale istotą tak silną i jednorodną, jak się do tej pory wydawało. Pokazała, że człowiek nie panuje nad władzami swojego umysłu i jest szargany przez ogromne ilości różnych popędów, których nie może się wyzbyć. W ten sposób rozbita została jedność człowieka, co odnalazło bardzo silne odwzorowanie w sztuce i literaturze. Freud zapoczątkował także refleksję nad snami i ludzką seksualnością. Według niego to właśnie siła popędu seksualnego i innych popędów są motorem pracy twórczej i tworzą kulturę w ogóle. Owe tworzenie kultury, odejmowanie czynności artystycznych jest niczym innym, jak wypieraniem zwierzęcych potrzeb człowieka, zaspokajaniem ich w inny sposób, który nie gorszy ogółu. Myśl Freuda była rozwijana i kontynuowana przez licznych jego uczniów. Do najbardziej znanych należą Albert Albert J. W. Goethe Cierpienia młodego Wertera, bohater epizodyczny; narzeczony, a potem mąż Lotty, ukochanej Wertera. Jest to mężczyzna poważny i dojrzały. Kocha Wertera jak brata, jest jego ... Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - liceum Adler i  Karol Karol F. Kafka Proces, bohater epizodyczny; wuj Józefa K., obywatel ziemski z prowincji, jest zaniepokojony procesem Józefa K., bo boi się że wpłynie on ujemnie na sytuację rodziny. Chce pomóc ... Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - liceum Jung. Adler jest uważany za twórcę psychologii indywidualnej. Nowością w poglądach Adlera w porównaniu do psychoanalizy Freuda było wprowadzenie pojęcia i zjawiska dążenia do przewagi i mocy nad innymi, w miejsce freudowskiego popędu. Nieprawidłowe zaspokojenie tego dążenia jest powodem nerwicy, opartej o poczucie niższości i zagrożenia. Natomiast teoria Junga, w odróżnieniu od psychoanalizy Freuda wprowadza rozszerzone pojęcie nieświadomości. Otóż Jung dzieli nieświadomość na indywidualną, która dotyczy każdej jednostki z osobna, oraz na zbiorową, która jest wspólna wszystkim ludziom. Cechą nieświadomości zbiorowej jest to, że zawarte w niej są archetypy, czyli pierwotne wyobrażenia i wzorce zachowania, które obejmują także sferę myślową i niosą ze sobą znaczny ładunek emocjonalny. Jego źródłem są utrwalone w psychice zapisy powtarzających się przez wiele pokoleń doświadczeń. Jung opisał kilka podstawowych archetypów, do których zaliczył na przykład: Bohatera, Cień, Boga, Zwierzę. Psychoanaliza znalazła powszechne zastosowanie w sztuce, a zwłaszcza w refleksji nad nią. Jej elementy odnajdujemy w każdej dziedzinie sztuki - od malarstwa po literaturę. Do dziś jest bardzo płodnie rozwijającą się dziedziną.

W literaturze dwudziestolecia międzywojennego pojawiło się wiele, mniej lub bardziej płodnych kierunków. Jednym z nich był  ekspresjonizm Ekspresjonizm kierunek w literaturze i sztuce początku XX w. traktujący dzieła jako subiektywny wyraz przeżyć wewnętrznych artysty. Ekspresjoniści operowali gwałtownymi, kontrastowymi zestawieniami, ... Czytaj dalej Słownik historyczny - prąd zapoczątkowany w Niemczech z początkiem XX wieku. Głównym jego założeniem był sprzeciw skierowanym w sztukę realistyczną, polegającą na wiernym odwzorowywaniu rzeczywistości. Ekspresjoniści uważali, że najważniejszy w dziele jest przekaz uczuć towarzyszących tworzeniu. Cechą charakterystyczną poezji tego okresu jest wyrazistość przedstawianych uczuć i przeżyć oraz bardzo jaskrawe środki wyrazu, jak chociażby karykatura i groteska deformujące zastany obraz Obraz W najogólniejszym znaczeniu: świat przedstawiony w utworze literackim jako odzwierciedlenie jakiejś rzeczywistości zewnętrznej, np. obraz XIX-wiecznej Warszawy w Lalce B. Prusa. Takie pojmowanie ... Czytaj dalej Słownik terminów literackich świata. Myślą filozoficzną inspirującą ekspresjonistów był  intuicjonizm Intuicjonizm jedno z założeń filozofii H. Bergsona, pogląd głoszący, że prawdziwe poznanie możliwe jest dzięki intuicji, a nie rozumowi. bergsonizm.
Czytaj dalej Słownik terminów literackich
Bergsona, pod wpływem której tworzyli poezję przepełnioną uczuciami i emocjami. Wśród twórców europejskich w tym nurcie na uwagę zasługują niemieccy ekspresjoniści G. Kaiser i E. Toller. Natomiast wśród polskich przedstawicieli nowego nurtu wymienić należy Stanisława Przybyszewskiego, który uważany jest za prekursora polskiego ekspresjonizmu. W Poznaniu na fali popularności tego kierunku ukazywało się czasopismo "Zdrój". Ale nie należy zapomnieć, że już w twórczości wcześniejszych autorów możemy odnaleźć ślady nowego kierunku. Tendencje takie pojawiły się u Wyspiańskiego i Kasprowicza.

Obok ekspresjonizmu rozwijającego się najpłodniej w Niemczech na gruncie włoskim w początkach XX wieku wyrósł inny nurt zwany futuryzmem. Za prekursora tego ruchu w sztuce uważa się F. T. Marinettiego. Głosił on idę stworzenia nowej sztuki, która będzie sztuką przyszłości, bez żadnych norm i nakazów. Dlatego twórcy tego kierunku odrzucili tradycyjne formy literackie. Język nowej poezji miał odzwierciedlać dynamizm, stąd u futurystów liczne skróty, metafory, uboga warstwa językowa ich utworów, oparta w przeważającej większości na zasadach dźwiękonaśladowczych, niż znaczeniowych. Futuryzm najprężniej rozwijał się we Włoszech i w Rosji, jednak również na gruncie polskim pojawiło się zainteresowanie nim. Było ono jednak krótkotrwałe (1917 - 1922) i jedyne trwałe jego pozostałości to wykształcony na jego podstawie silny polski ruch Ruch zdolność organizmów do przemieszczania się lub zmiany położenia części ciała czy komórki. Wyróżnia się kilka typów ruchów. Ruch ameboidalny polega na przelewaniu cytoplazmy w ... Czytaj dalej Słownik biologiczny awangardowy. Wracając jednak do futurystów - skupieni byli w dwóch głównych ośrodkach - krakowskim i warszawskim. W Krakowie działali tacy twórcy jak Bruno Jasieński, Tytus Czyżewski, czy Stanisław Młodożeniec. Natomiast w Warszawie Aleksander Aleksander Homer Iliada, bohater drugoplanowy; Parys.
Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - gimnazjum
Wat i Anatol Stern. Rokiem przełomowym dla polskich futurystów był rok 1920, kiedy to te dwie grupy połączyły swoje i siły i rozpoczęły współpracę, której owocem stał się między innymi słynny manifest Manifest uroczysta odezwa lub deklaracja publiczna władcy lub organizacji politycznej czy społecznej do narodu, zawierająca ich program działania lub wyrażająca ich stanowisko w ważnych sprawach.
Czytaj dalej Słownik historyczny
futurystyczny "Nóż w brzuchu".

Równolegle do niemieckiego ekspresjonizmu i włoskiego i rosyjskiego futuryzmu we Francji rozwinęła się awangarda. Pojęcie to używane jest w dwóch zasadniczych znaczeniach. Po pierwsze, jest to określenie stosowane na gruncie poezji z okresu XX-lecia międzywojennego. Po drugie, używa się go do określania nowych i eksperymentatorskich dzieł w sztuce - takich, które odrzucają dotychczasowe formy wyrazu. Awangarda to zjawisko, które pojawiło się na początku XX wieku (około roku 1910) i dało początek wielu późniejszym kierunkom w sztuce. Twórcy awangardowi odrzucali dotychczasowy dorobek kultury, dotychczasowe style i konwencje, odchodzili od naśladowania rzeczywistości. Zamiast tego stale poszukiwali nowego języka wyrazu, nowych form, oryginalnych rozwiązań ideowych i artystycznych. Na szczególną uwagę zasługuje rozwój poezji futurystycznej we Francji. Przedstawiciele tego typu poezji to między innymi Guillaume Apollinaire oraz Blaise Cendrars. Podobnie jak inni poeci tego okresu stosowali w swoich wierszach liczne skróty, metafory, składnia ich wiersza odchodziła daleko od tradycyjnego jej pojmowania. Mieszali ze sobą style, rzeczywistość przelatała się u nich z fantazją.

Wśród prądów sztuki i literatury dwudziestolecia międzywojennego wymienić należy również dadaizm, surrealizm, neoklasycyzm i kubizm. Dadaizm to prąd w sztuce przełomu wieków XIX i XX. Twórcy z tego nurtu bazowali na nonsensie, chaosie i zupełnej dowolności. Dadaizm reprezentowany był między innymi przez takich twórców, jak A. Breton, L. Aragon, P. Éluard. W Polsce natomiast przez Tytusa Czyżewskiego i Stanisława Młodożeńca. Dał początek surrealizmowi, nazywanemu inaczej nadrealizmem. Surrealizm którego początek datuje się na rok 1924 w Paryżu. Surrealiści uważali, że rzeczywistość nie jest najważniejsza, starali się pokazać, że istnieją jeszcze wyższe poziomy, na które może wejść umysł ludzki. Przedstawiali wszystko to, co ich zdaniem było ukryte pod płaszczem rzeczywistości. Dlatego też ich dzieła ukazywały zwykłe przedmioty, ale zawsze zdeformowane, powykrzywiane. Do najważniejszych twórców surrealistycznych należeli Salvador Dali oraz Andre Breton. Zaś w Polsce elementy tego ruchu odnaleźć możemy w twórczości Jana Brzękowskiego i Adama Ważyka, a także poniekąd u Witkacego. Neoklasycyzm zaś to prąd, w nurcie którego twórcy nawiązywali do kultury i form klasycznych oraz do antycznych pierwowzorów. Chcieli, aby literatura odznaczała się pięknem formy, wysokim stylem języka. Stąd w poezji neoklasycystów obserwujemy szczególna dbałość o zgodność formy z tradycyjnymi zasadami tworzenia poezji. Wiersze ich były wzbogacone o niebanalne podteksty, ukryte znaczenia, niekonwencjonalną grę słów, refleksje filozoficzne, płynne brzmienie. Znakomitymi neoklasycystami są Paul Valery oraz Thomas Stearns Eliot, zaś wśród Polaków Jarosław Iwaszkiewicz i Paweł Hertz. Kubizm jest to kierunek w sztukach plastycznych, głównie malarstwie i rzeźbie, który rozwinął się we Francji na początku XX wieku. Dla kubistów najważniejsze były formy geometryczne i zasada, że obiekt malarski zostaje rozbity na szereg osobnych płaszczyzn, oglądanych w różnym oświetleniu, które następnie są przedstawiane obok siebie na płótnie. Wśród najsłynniejszych kubistów wymienia się takich malarzy jak Pablo Picasso, czy Georges Braque.

Powyżej opisane zostały i nakreślone pokrótce najważniejsze wydarzenia i prądy w filozofii i sztuce, które miały wpływ na twórczość artystów okresu dwudziestolecia międzywojennego. Nie należy jednak zapominać, że był to okres obfitujący w wydarzenia i fakty, które nie przeszły bez echa w świadomości twórców.