Pozytywizm Pozytywizm okres w literaturze polskiej, uformowany po r. 1864, trwający do około 1890, któremu charakter nadało pokolenie urodzone w latach 40. XIX w., zwłaszcza zaś wychowankowie warszawskiej Szkoły ... Czytaj dalej Słownik terminów literackich to okres w literaturze polskiej, mający swój początek po klęsce powstania styczniowego (1864) , a koniec około roku 1890. Centrum polskiego pozytywizmu znajdowało się w Warszawie, tu działali czołowi polscy literaci i publicyści drugiej połowy XIX wieku. Nazwa pozytywizm pochodzi od tytułu czołowego dzieła , zawierającego program epoki- Augusta Comte'a "Wykłady filozofii pozytywnej". Słowo "pozytywny" oznaczało w XIX wieku realny i symbolizowało ideologię epoki.

Ramy czasowe. Europa:

1860- realizm

1880- debiuty symbolistów

Polska

1864- 1880 Fazy:

  • faza przedpowstaniowa (przed 1864 r.)
  • faza literatury tendencyjnej (1864- 1875)
  • faza nowelistyki (1875- 1880)
  • faza dojrzałego realizmu
  • faza schyłkowa, równoległa z Młodą Polską.

Filozoficzne podstawy pozytywizmu.

August Comte- "Wykłady filozofii pozytywistycznej"

  • myśl ludzka ma służyć poprawie życia
  • nacisk na poznanie jednostki
  • filozofia ma sens praktyczny, "pozytywny" oznaczało realny, użyteczny, pewny.

Hipolit Hipolit J. J. Racine Fedra, bohater drugoplanowy; syn Tezeusza i Antiopy, królowej Amazonek. Jest zakochany w Arycji, prawy, uczciwy, szlachetny. Nie rozumie zachowania macochy, potępia je. Nigdy by się ... Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - liceum Taine- twórca determinizmu.

  • życie i działalność człowieka jest z góry określona
  • czynniki wpływające na osobowość człowieka to: rasa, środowisko, moment historyczny

Herbert Spencer- twórca ewolucjonizmu

  • cała rzeczywistość podlega ewolucji
  • ewolucyjna zmienność rzeczywistości

John Stuart Mill- twórca utylitaryzmu

  • to, co dobre, jest pożyteczne
  • postulat użyteczności wszystkich dzieł ludzkich, nawet literatury i sztuki
  • w swoim działaniu kierowanie się dobrem ogółu.

Fakty z historii:

Europa:

1867- powstanie monarchii Austro- Węgry

1870- wojna francusko- pruska

1871- komuna paryska

1881- zamach na cara Aleksandra II

1889- II Międzynarodówka

1893- Przymierze Prus i Rosji.

Polska:

1863- wybuch powstania styczniowego

1864- klęska powstania

1873- A. Świętochowski "Praca u podstaw", P. Chmielowski "Utylitaryzm w literaturze".

Pozytywizm rozwijał się stopniowo. To  epoka Epoka okres stanowiący jeden z etapów dziejowych, w chronologii początek ery. W języku greckim słowo to oznacza punkt rozpoczynający rachunek lat. Obecnie termin ten ma kilka znaczeń. W historii ... Czytaj dalej Słownik historyczny prozy. Pozytywizm cechowały: wiara w naukę, postulaty scjentyzmu, reformy edukacji, postulaty stawiania i realizowania praktycznych celów. Pozytywiści walczyli o równouprawnienie kobiet i asymilację Żydów. Formułowano poglądy, opierając się na dwóch podstawowych postulatach: pracy organicznej i pracy u podstaw.

PRACA ORGANICZNA- postulat ten wywodzi się z teorii Herberta Spencera. Postulowano unowocześnienie przemysłu, rolnictwa, handlu i całej gospodarki kraju, bo tylko wtedy naród będzie mocny i odzyska niepodległość. Podstawy pracy organicznej zostały sformułowane między innymi w "Szkicu programu w warunkach obecnego rozwoju społeczeństwa" Bolesława Prusa.

PRACA U PODSTAW- postulat kładł nacisk na edukację, wykształcenie wszystkich grup społecznych, zwłaszcza tych najniższych. Inteligencja Inteligencja S. Wyspiański Wesele, bohater zbiorowy
Suma postaw bohaterów Wesela tworzy, krytycznie przez poetę ujęty, obraz inteligencji polskiej końca XIX w. Wyspiański atakuje głównie ...
Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - liceum
miałaby uczyć chłopów organizowania się w ramach kółek rolniczych i samorządów gminnych. Postulowano walkę z analfabetyzmem, z czym wiązała się budowa szkół, dbanie o poprawę warunków życiowych ludzi żyjących w biedzie. Takie postulaty przedstawił czołowy programo- twórca polskiego pozytywizmu- Aleksander Aleksander Homer Iliada, bohater drugoplanowy; Parys.
Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - gimnazjum
Świętochowski w "Pracy u podstaw" ("Przegląd Tygodniowy" 1873 ok.).

Głównym ośrodkiem kształtowania się myśli ideologicznej pozytywizmu była Warszawa, jej twórcami byli: A. Świętochowski, B. Prus, P. Chmielowski, J. Ochorowicz, K. Kraushar. Pozytywizm przejawił się w myśli polityczno- społecznej, a zwłaszcza w publicystyce i literaturze, decydująco wpłynął na rozwój publicystyki, tworząc nowoczesne formy polemiki społeczno- politycznej, krytyki literackiej i eseistyki. Pozytywizm przyniósł rozkwit polskiej powieści i noweli.

LITERATURA POZYTYWISTYCZNA. PODZIAŁ.

PUBLICYSTYKA:

  • dzienniki ( Gazeta Polska, Gazeta Warszawska, Kurier Codzienny, Kurier Warszawski)
  • tygodniki ( Bluszcz, Głos, Przegląd Tygodniowy, Tygodnik Ilustrowany)
  • dwutygodniki (Niwa)
  • miesięczniki (Ateneum).

Najważniejsi felietoniści pozytywizmu to: Jan Lam, A. Świętochowski, B. Prus, H. Sienkiewicz. Reprezentanci idei pozytywizmu: E. Orzeszkowa, B. Prus, H. Sienkiewicz, J. Lam, M. Konopnicka, M. Bałucki, A. Dygasiński.

Publicystyka Publicystyka dział piśmiennictwa obejmujący wypowiedzi na aktualne w danym momencie tematy polityczne, społeczne, kulturalne. Publicyści posługują się stylem perswazyjnym i starają się oddziaływać na ... Czytaj dalej Słownik terminów literackich odegrała ważną rolę, propagowano na łamach pism programy i problemy społeczeństwa polskiego.

Aleksander Świętochowski "Praca u podstaw" fragment

"Każdy kto zmierzy te pozycje w ich odległości dzisiejszej i przed laty choćby tylko piętnastu, otrzyma olbrzymią różnicę. Tam kmieć jest półniewolnikiem w pracy, w życiu, w majątku, zależnym od dziedzica, tu znowu jest istotą swobodną, ma swoją własność , swoje prawa, swoją nawet zupełną autonomię. (..) Ta wielka przemiana odbywa się szybko przed naszymi oczyma przez reformę państwa. (...) Obywatele ziemscy, tak jak i wieśniacy, znaleźli się wobec nagłej przemiany stosunków zupełnie nieprzygotowani. I tu, i tam zbyt spóźniona niedojrzałość przeszkodziła w osiągnięciu należytej sumy zysków. Jakże się głównie objawiała ta niedojrzałość wśród obywateli ? Niskim wykształceniem i anachronicznymi pojęciami. Na jałowym gruncie szlacheckiej tradycji wyrósł spróchniały przesąd, że poddaństwo chłopa jest normalnym jego stanem, że pańszczyzna jest tak słusznym czynszem dla pana, jak pogarda i ucisk zapłatą dla poddanego (...) W sprawie tej cały ciężar obowiązków złożonym być musi na element oświeceńszy, tj. na obywateli ziemskich. Zadanie ich przedstawia się w takim kształcie: dla dobra ogółu, kmieci i własnego winni oni środkami ustawą nie wzbronionymi zdobyć wpływ na sprawy ludu i jego życiowy rozwój, nawiązać pomiędzy nim a sobą pasmo ścisłych spójni. Naturalnie, mówimy tu przede wszystkim o wpływach moralnych, a nie zwierzchniczych." "Przegląd Tygodniowy" 1873, nr 10.