1. Państwo Mieszka I

W połowie X w. państwo polskie stanowiło już poważnie silny organizm pod władzą Mieszka I (ok. połowy X w. - 992). Obejmowało ono wówczas tereny dzisiejszej Wielkopolski, Kujaw i Mazowsza. W latach 967 - 972 książę polski prowadził walki o ujście Odry z Wieletami i Niemcami. W ich wyniku opanował Pomorze Zachodnie. Z kolei u schyłku swojego panowania Mieszko I zdołał przyłączyć do Polski Śląsk, znajdujący się wcześniej w zależności od Czech, a także Małopolskę. Choć można przypuszczać, że ta druga dzielnica mogła znaleźć się w granicach państwa polskiego dopiero po jego śmierci.

a) chrzest Polski

Pozycję Polski ugruntowało dopiero przyjęcie chrztu. W jej sąsiedztwie znajdowały się bowiem chrześcijańskie kraje, chrystianizacja umożliwiła zatem korzystne ułożenie, przez Mieszka I, stosunków na południu z niedawno ochrzczonymi Czechami, a na zachodzie z cesarstwem niemieckim.

Sprawa stała się nagląca w momencie, kiedy król niemiecki Otton I, pochodzący z dynastii saskiej, przyjął w 962 r. z rąk papieża godność cesarza rzymskiego, którą trwale połączył ze stanowiskiem królewskim w Niemczech. Koronacja ta spowodowała, że królowie niemieccy odgrywali bardzo ważną rolę w chrześcijańskiej Europie, i tym samym próbowali nad nią rozciągnąć swoją zwierzchność. Wiązało się to także z ekspansją misyjną Kościoła niemieckiego w kierunku pogańskiego wschodu, zamieszkałego przez plemiona słowiańskie.

Mieszko I uznawał prymat cesarza, przy czym jednak utrzymywał niezależność od królestwa niemieckiego. Kiedy Otton I zapowiedział utworzenie arcybiskupstwa w Moguncji dla ziem słowiańskich, władca państwa polskiego w obawie, aby nie doprowadziło to do politycznego uzależnienia Polski od Niemiec, zdecydował się na chrystianizację kraju za pośrednictwem Czech. W 965 r. pojął za żonę Dobrawę, córkę księcia czeskiego Bolesława I, a w następnym roku przyjął chrzest.

b) stosunki Mieszka I z sąsiadami

Przyjęcie chrześcijaństwa przez państwo polskie pozwoliło na nawiązanie przyjaznych kontaktów zarówno z Czechami jak i z samym cesarstwem. Jednakże przyjaźń z cesarzem Mieszko I musiał okupywać trybutem z terytorium "aż do rzeki Rzeki Największe rzeki świata: Wielkość rzeki można rozpatrywać w 3 kategoriach: długości, wielkości dorzecza oraz wielkości przepływu.
Po analizie danych z poniższej tabeli można uznać, ...
Czytaj dalej Słownik geograficzny
Warty", dzięki czemu uzyskiwał on jego pomoc w walce z Wieletami, osiadłymi między dolną Odrą a dolną Łabą, a także ochronę przed najazdami zbrojnymi wschodnioniemieckich feudałów.

Pozyskanie przez Mieszka sojuszników w osobach cesarza Ottona I oraz swojego teścia Bolesława I, pozwoliło mu na swobodne działanie na północnym zachodzie. Prężnie rozwijające się młode państwo polskie zaczęło niebawem budzić niepokój wśród margrabiów niemieckich, którzy usiłowali nie dopuścić do związku Pomorza z Polską. Obawy przed zbytnim wzrostem potęgi Polski, podzielał również sam cesarz. Gdy w 972 r. Mieszko I pokonał pod Cedynią margrabiego Marchii Wschodniej, Hodona, natychmiast został wezwany przez Ottona I do Kwedlinburga w celu wyjaśnienia konfliktu. Podczas tej wizyty władca Polski musiał potwierdzić swoją dotychczasową przyjaźń w stosunku do cesarza oraz pozostawić w formie zakładnika swojego syna Bolesława, zwanego później Chrobrym.

Jednak stosunki Mieszka I z cesarstwem popsuły się z chwilą śmierci Ottona I (973). Zerwał on bowiem zależność trybutarną od cesarstwa i wystąpił przeciwko dynastii saskiej, popierając do korony cesarskiej księcia bawarskiego Henryka, zwanego Kłótnikiem. Ten ostatni przegrał z Ottonem II, który podjął nawet w 979 r. nieudaną wyprawę zbrojną na państwo polskie. Dopiero wstąpienie na  tron Tron Tron symbolizuje niebo, siedzibę bogów i władców, władzę, sprawiedliwość, panowanie, potęgę, arystokratyzm, wzniosłość, sławę, trwałość, bezpieczeństwo, równowagę, wiedzę, ... Czytaj dalej Słownik symboli literackich cesarski Ottona III przyniosło unormowanie stosunków. Mieszko uznał zwierzchność cesarstwa nad swoim państwem. A Ottonowi III złożył podarunek w postaci wielbłąda, aby okazać mu w ten sposób swoją przyjaźń. Natomiast w 990 r. podczas wojny z Czechami, otrzymał wsparcie od cesarza.

Stosunki Mieszka I z innymi sąsiadami układały się różnie. Wkrótce doszło do rozerwania sojuszu polsko - czeskiego. Między obydwoma państwami doszło do walk o Śląsk, w rezultacie, których dzielnica ta została włączona do Polski.

W 981 r. Mieszko I, zajęty umacnianiem granicy zachodniej, nie zdołał zapobiec zajęciu na południowym - wschodzie grodów Przemyśla i Czerwienia przez księcia kijowskiego Włodzimierza Wielkiego, które stanowiły pogranicze między Rusią a Małopolską.

2. Bolesław I Chrobry (992 - 1025)

Po śmierci Mieszka I tron książęcy objął jego najstarszy syn z małżeństwa z Dobrawą, Bolesław zwany Chrobrym (992 - 1025). Jednak zanim do tego doszło musiał najpierw wypędzić z kraju swoich dwóch braci przyrodnich, urodzonych z drugiej żony Mieszka I, Niemki Ody, którzy również rościli sobie prawa do władzy nad Polską.

a) misja biskupa Wojciecha

W pierwszym okresie panowania Bolesław Chrobry, w myśl polityki prowadzonej przez jego ojca, starał się utrzymać dobre stosunki z cesarstwem. Dążył nie tylko do umocnienia wewnętrznego Polski, ale również do ugruntowania pozycji państwa w chrześcijańskiej Europie. W tym celu rozpoczął ekspansję w kierunku północno - wschodnim, na tereny zamieszkałe przez pogańskich Prusów. Wyprawa ta miała charakter pokojowy. Jej zadaniem było bowiem pozyskanie miejscowej ludności dla chrześcijaństwa. Bolesław wysłał zatem grupę misjonarzy, na której czele stanął wygnany z Pragi biskup Wojciech.

Misja Wojciecha rozpoczęła się w 997 r. i skończyła jego męczeńską śmiercią, zadaną z rąk Prusów. Bolesław Chrobry wykupił ciało biskupa i umieścił je w Gnieźnie, które wkrótce zasłynęło jako miejsce spoczynku męczennika, a do jego grobu zaczęły przybywać rzesze pielgrzymów, nawet spoza terenów Polski.

Znaczenie Gniezna jeszcze bardziej wzrosło, kiedy papież Sylwester II ogłosił Wojciecha świętym i wyraził zgodę na utworzenie arcybiskupstwa gnieźnieńskiego, któremu miały zostać podporządkowane trzy Trzy Trójka symbolizuje Boga, bóstwo, świętość, trójcę, sacrum, harmonię, siłę, Słońce, owocowanie, wzrost, rozwój, medytację, szczęście, świadomość.
W różnych kulturach liczbę ...
Czytaj dalej Słownik symboli literackich
nowo utworzone biskupstwa w Krakowie, Wrocławiu i Kołobrzegu. Sakrę arcybiskupią otrzymał z rąk papieża brat św. Wojciecha, Radzim Gaudenty, który również uczestniczył w wyprawie do Prus.

b) zjazd gnieźnieński (1000 r.)

Po tym jak uznano biskupa Wojciecha świętym do Gniezna przybył w 1000 r. wnuk Ottona I, młody cesarz Otton III. Celem jego podróży, obok pielgrzymki do grobu świętego, było również potwierdzenie zgody papieża na utworzenie odrębnej metropolii polskiej, czyli samodzielnego arcybiskupstwa gnieźnieńskiego. A ponadto pragnął on pozyskać Bolesława Chrobrego dla swej koncepcji uniwersalnego cesarstwa chrześcijańskiego. Zgodnie z nią jedność polityczną chrześcijańskiej Europy miały tworzyć cztery Cztery Liczba cztery symbolizuje wszechświat materialny, cztery pory roku, cztery strony świata, cztery kwadry księżyca, cztery wiatry, cztery wieki ludzkości, cztery rzeki Hadesu, cztery konie ... Czytaj dalej Słownik symboli literackich równorzędne królestwa: Germania (Niemcy), Rzym (Italia), Galia (Francja) i Sclavinia (Słowiańszczyzna Zachodnia).

Podczas zjazdu gnieźnieńskiego prawdopodobnie cesarz Otton III wyraził także zgodę na koronację królewską Bolesława, wkładając na jego głowę swoją cesarską koronę oraz wręczając mu włócznię św. Maurycego. Jednak nie doszła ona do skutku, ze względu na wrogie stanowisko feudałów niemieckich i brak aprobaty ze strony papiestwa. Z kolei śmierć Ottona III i przychylnego papieża, Sylwestra II, udaremniły starania prowadzone w tym kierunku.

c) wojny Bolesława Chrobrego

Stosunki Bolesława Chrobrego z Niemcami pogorszyły się za panowania następcy Ottona III Henryka II, przeciwnika ugodowej polityki wobec Polski. Do otwartego konfliktu doszło, gdy książę polski podjął próby dalszych aneksji terytorialnych. Po śmierci margrabiego marchii miśnieńskiej, Ekkeharda, w 1002 r. Bolesław zajął Łużyce, Milsko i wkroczył do Miśni. W roku następnym wmieszał się w wewnętrzne niesnaski między książętami czeskimi. Skutkiem tej interwencji było opanowanie Słowacji, Moraw i Czech. Wówczas Henryk Henryk Pieśń o Rolandzie, bohater epizodyczny; bratanek Ryszarda Starego, jeden z doradców Karola.
Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - gimnazjum
II zażądał od Bolesława hołdu lennego z Czech. Kiedy Bolesław odmówił wybuchła wojna, która toczyła się w trzech etapach i obejmowała lata 1003 - 1018.

W pierwszym etapie zmagań polsko - niemieckich trwającym do 1005 r., Bolesław utracił Czechy Czechy Republika Czeska. Państwo położone w środkowej Europie. Powierzchnia 78 860 km2. Liczba ludności 10 224 tys. (2001 r.). Stolica Praga. Język urzędowy czeski. Jednostka monetarna korona czeska. ... Czytaj dalej Słownik geograficzny i Miśnię, a wojska niemieckie wraz z posiłkami wieleckimi i czeskimi ruszyły w głąb Polski. Henryk II podszedł aż pod Poznań, którego nie udało mu się opanować. Doszło wówczas do zawarcia pokoju, na mocy którego Bolesław utracił większość zajętych po 1002 r. ziem.

Warunki pokoju musiały być jednak niezadowalające dla obydwu stron skoro w 1007 r. wybuchł nowy konflikt. Ten drugi etap wojny trwał do 1013 r. Bolesław zajął ponownie Łużyce i Milsko. Następnie dotarł aż do Magdeburg. Z kolei Henryk II podjął odwetową wyprawę przeciwko Polsce i doszedł pod Głogów. Jednak wyprawy, zarówno polskie, jak i niemieckie, nie przyniosły oczekiwanych sukcesów i w 1013 r. na zjeździe w Merseburgu zawarto kompromisowy pokój. Bolesławowi udało się utrzymać Łużyce i Milsko, ale jako lenno Lenno feudalizm
Czytaj dalej Słownik historyczny
niemieckie.

W 1014 r. ugoda została zerwana i Henryk II podjął dwie wielkie wyprawy w 1015 i 1017 r., podczas których nie zdołał pokonać wojsk polskich, wsławionych dzielną obroną śląskiego grodu Niemczy. Pokój zawarty w 1018 r. w Budziszynie zakończył trzeci etap wojny. Zgodnie z jego postanowieniami Polska Polska Rzeczpospolita Polska. Państwo położone w środkowej Europie nad Morzem Bałtyckim. Powierzchnia 312 685 km2. Liczba ludności 38 641 tys. (2001 r.). Stolica Warszawa. Język urzędowy polski. ... Czytaj dalej Słownik geograficzny zatrzymywała Łużyce i Milsko oraz Morawy. Ponadto Henryk II obiecał udzielić pomocy zbrojnej Bolesławowi Chrobremu w jego wyprawie na Kijów, która rozpoczęła się jeszcze w tym samym roku.

Przyczyną zbrojnej interwencji na Rusi była walka o tron kijowski, którą toczyli między sobą bracia z dynastii Rurykowiczów, Świętopełk, zięć księcia polskiego, i Jarosław Mądry. Sukces odniósł ten ostatni. W tej sytuacji w obronie wypędzonego Świętopełka stanął Bolesław Chrobry. Wyprawa zakończyła się sukcesem dla strony polskiej. Zdobyto liczne łupy, a w drodze powrotnej przyłączono do Polski Grody Czerwieńskie. Bolesławowi udało się także osadzić na tronie kijowskim Świętopełka, który jednak nie utrzymał się na nim długo, ponieważ tuż po ustąpieniu wojsk polskich wyparł go Jarosław Mądry.

d) koronacja Bolesława Chrobrego (1025 r.)

Bolesław Chrobry w okresie swojego panowania wielokrotnie podejmował starania o uzyskanie korony królewskiej. Udało mu się to dopiero po śmierci najpierw papieża Benedykta VIII, a wnet po nim cesarza Henryka II, którzy za życia skutecznie przeciwdziałali zabiegom księcia polskiego. Uzyskawszy zgodę nowego papieża na koronację Bolesław Chrobry koronował się w 1025 r. na pierwszego króla Polski. Było to kilka miesięcy przed jego śmiercią.

3. Organizacja państwa polskiego za pierwszych Piastów

a) charakter władzy

Najwyższą władzę w państwie sprawował książę. On tworzył prawo i spełniał funkcje sędziowskie, pobierał daniny i posługi, korzystał z regaliów zastrzeżonych, tzn. posiadał wyłączność w biciu monety, pobieraniu ceł, polowaniu na grubego zwierza, budowaniu grodów, organizowaniu targów. Przy jego boku działali wysocy dostojnicy, piastujący różne urzędy dworskie. Najważniejszym z nich był urząd palatyna, czyli wojewody. Wojewoda Wojewoda A. Malczewski Maria, bohater epizodyczny; ojciec Wacława, człowiek okrutny, bezwzględny. Dumny, pyszny magnat, nie znoszący sprzeciwu, dla wyegzekwowania własnej woli nie waha się zabić żony ... Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - liceum (palatyn) był zastępcą księcia i w jego imieniu sprawował sądy, kontrolował organizację grodową oraz dowodził wojskiem. W dalszej kolejności na dworze książęcym ważne funkcje sprawowali: komornik - odpowiedzialny za skarb, cześnik i stolnik - sprawujący nadzór nad piwnicą i spiżarnią dworską, kanclerz - prowadzący kancelarię monarszą.

Władca nie posiadał stałej siedziby. Z tego względu wraz ze swoim dworem oraz drużyną bardzo często podróżował po całym kraju, zatrzymując się w grodach, w których poddani zobowiązani byli do ugaszczania przyjezdnych. Stanowiło to dosyć duże obciążenie dla miejscowej ludności. Takie objazdy monarchy były równocześnie formą rządzenia państwem, bowiem mógł on w ten sposób sprawować nad nim nadzór.

b) wojsko

Monarchowie posiadali własne drużyny, czyli zbrojne oddziały przyboczne, do których zadań należała obrona państwa. Na ich czele prowadzili oni wojny z sąsiadami oraz przy ich pomocy tłumili bunty w kraju. Drużyny pozostawały na utrzymaniu książąt, towarzyszyły im także w objazdach krajowych. Obok drużyn książęcych istniały również drużyny w głównych grodach, wchodzące w skład załóg grodowych.

Z czasem okazało się, że sama drużyna nie wystarczała do zabezpieczenia granic oraz prowadzenia wojen z nieprzyjacielem. W czasie zagrożenia zaczęto zatem powoływać pod broń ogół wolnych mężczyzn. Utrzymanie takiego pospolitego ruszenie było jednak bardzo kosztowne. Dlatego Kazimierz Odnowiciel rozpoczął nadawać ziemię osobom służącym we wojsku, na tzw. prawie rycerskim. Nadania tego rodzaju zwalniały od różnych innych świadczeń na rzecz księcia. W zamian posiadacz ziemi zobowiązany został do utrzymywania konia bojowego i stawania zbrojnie na wezwanie księcia.

c) organizacja grodowa

Grody stanowiły ośrodki władzy książęcej. Rozmieszczone one były po całym kraju i tworzyły warowne miejsca, otoczone drewniano - ziemnymi wałami i fosą. Na czele grodów stał książęcy urzędnik, nazywany kasztelanem (łac. comites castellani). Jego zadaniem było administrowanie, w imieniu księcia, podległego mu grodu. Ściągał on zatem podatki od miejscowej ludności, sprawował władzę sądowniczą, a w razie wojny zwoływał pospolite ruszenie. Do swojej dyspozycji miał własną drużynę, czyli załogę zbrojną, której zadaniem było strzec grodu.

d) podgrodzia i osady służebne

Do grodów przylegały podgrodzia. Osiadali w nich rzemieślnicy, pracujący dla potrzeb grodu. Z czasem podgrodzia zaczęto otaczać, podobnie jak sam gród, wałami. Przekształcały się one w ten sposób w ośrodki miejskie.

Wokół grodów rozmieszczone były także tzw. osady służebne, w których zamieszkiwała ludność wykonująca specjalne prace na rzecz grodu. Zajmowała się ona zatem na przykład wyrobem grotów do strzał, wyrębem i zwożeniem drewna, pieczeniem chleba, produkcją wina lub pilnowaniem książęcych stadnin. O charakterze tych prac świadczyły nazwy osad. Niektóre z nich zachowały się do dziś w nazewnictwie wsi, jak na przykład Szczytniki, Grotniki, Piekary, Rybitwy, Skotniki, Świniary, Winiary, Świątniki itp.