Tak naprawdę w miarę dokładnie jesteśmy w stanie poznać jedynie obiekty znajdujące się w Układzie Słonecznym. Niemniej jednak astronomia Astronomia nauka zajmująca się obiektami pozaziemskimi (np. gwiazdami, planetami, asteroidami).
Czytaj dalej Słownik geograficzny
pozagalaktyczna ciągle się rozwija i daje nadzieje na poznawanie coraz to dalszych obiektów. Astronomia pozagalaktyczna zajmuje się badaniem tych obiektów , które zlokalizowane są w tej części Wszechświata, która jeszcze dostępna jest obserwacjom. Zatem dostarcza informacji jedynie o pojedynczych obiektach czyli galaktykach bądź ich gromadach. Na podstawie tych informacji naukowcy dokonują uogólnień wyznaczając prawa, którym podlega cały Wszechświat. Wszystko bowiem opiera się na założeniu, że w całym Wszechświecie prawa fizyki, które my znamy są zachowane. I właśnie to pozwala na rozciąganie sformułowanych na podstawie zachowań jednego czy kilku obiektów praw na obiekty podobne im znajdujące się w całym Wszechświecie. Dla naukowców dostępny ich badaniom fragment Wszechświata stanowi zatem reprezentatywną część tego olbrzymiego układu.

Czym zatem jest Wszechświat? Przez pojęcie Wszechświata rozumie się całą czasoprzestrzeń, w której zawarta jest materia oraz energia. Rozmieszczenie materii w tym układzie jest bardzo nierównomierne. Największe jej skupiska to tzw. galaktyki.

Powszechnie stosowany system klasyfikacji galaktyk został opracowany przez Erwina Hubble'a i w prawie niezmienionej formie jest używany do dnia dzisiejszego. Podstawa tej klasyfikacji są cechy morfologiczne budowy gwiazd. Podział Hubble'a stosuje się tylko do takich galaktyk, w których źródłem światła są wyłącznie gwiazdy. Są to tzw. galaktyki normalne.

Drugi rodzaj Rodzaj jednostka systematyczna - jedna z kategorii w systemie klasyfikacji roślin i zwierząt, wyższa od gatunku, a niższa od rodziny, np. rodzaj szczur obejmuje gatunki: szczur śniady, szczur ... Czytaj dalej Słownik biologiczny galaktyk występujących we Wszechświecie to tzw. galaktyki osobliwe. Źródłem promieniowania takich galaktyk oprócz gwiazd jest także aktywne jądro.

Galaktyki normalne dzieli się na kilak grup. Są to:

* galaktyki spiralne - zbudowane są z jądra i ramion spiralnych, ramiona tworzą tzw. dysk galaktyczny. Obiekty te rotują wokół własnej osi.

* galaktyki eliptyczne - z zaznaczeniem stopnia spłaszczenia elipsy, zbudowane są głównie ze starych gwiazd o małych masach,

* galaktyki spiralne z poprzeczką - poprzeczkę stanowi wydłużona struktura leżąca w płaszczyźnie dysku,

* galaktyki soczewkowate - łączące cechy galaktyk spiralnych i eliptycznych.

Natomiast na galaktyki osobliwe składają się:

* galaktyki nadolbrzymie - inaczej typu CD, emitują silne promieniowanie radiowe

* galaktyki zwarte - są to małe obiekty, które posiadają pył międzygwiezdny emitujący promieniowanie

* galaktyki Haro - galaktyki o małych rozmiarach, z jasnym wyraźnie wyodrębnionym jądrem

* galaktyki Markariana - w skład wchodzą młode gwiazdy

* galaktyki z gorącymi plamami

* galaktyki Seyferta - posiadają stale eksplodujące jądra

* radiogalaktyki - źródła promieniowania elektromagnetycznego o częstotliwościach radiowych

* galaktyki typu N - mają cechy pośrednie między radiogalaktykami a kwazarami

* kwazary - o małych rozmiarach kątowych, cechą charakterystyczną jest przesunięte ku podczerwieni widmo.

W tym momencie człowiek nie jest w stanie odpowiedzieć na pytanie ile tak naprawdę jest galaktyk we Wszechświecie. Wiąże się to bowiem z problemem jego skończoności. Dziś wiemy na pewno , że Nasza Galaktyka Galaktyka skupienie gwiazd oraz materii międzygwiazdowej. W galaktykach występują miliardy gwiazd, natomiast materia międzygwiazdowa składa się z pyłów i gazów występujących w kosmosie. Galaktyki ze ... Czytaj dalej Słownik geograficzny stanowi jedynie fragment olbrzymiego układu jakim jest Wszechświat.

Nasza Galaktyka jest galaktyką spiralną typu Sb. W jej skład wchodzi gwiazd. Masa takiej przeciętnej gwiazdy jest porównywalna z masą Słońca, ale jej jasność stanowi tylko około 10 procent jasności Słońca. Dane te jednak nie są do końca wiarygodne. W skład Galaktyki wchodzi bowiem także ciemna materia, która nie świeci , ale posiada masę, która jest wliczana do ogólnej masy Galaktyki. Dlatego w uśrednieniu zaniża jasność gwiazd.

Centralnym punktem Galaktyki jest jądro otoczone przez dysk. W przybliżeniu oba te elementy zabierają po połowie ogólnej masy Galaktyki.

Jądro nazywane również zagęszczeniem centralnym ma kształt spłaszczonej elipsoidy obrotowej . Gęstość jądra jest około 2 razy większa niż gęstość dysku. I dodatkowo im bliżej środka tego jądra tym ta gęstość większa. Galaktyka otoczona jest przez sferyczne halo, w skład którego wchodzi kilkaset kulistych gromad oraz pojedyncze gwiazdy. Dalej rozciąga się  korona Korona Symbol władzy, potęgi.
Starożytność Biblia, Nowy Testament KORONA - CIERPIENIE: Koronę cierniową założyli na skronie Chrystusa oprawcy, którzy go wyśmiewali i wyszydzali jako króla ...
Czytaj dalej Słownik symboli literackich
gazowa , która zawiera ciemną materię.

0.1 masy całej Galaktyki stanowi materia między międzygwiazdowa, która skupiona jest zazwyczaj w płaszczyźnie dysku galaktycznego. Składa się głównie z neutralnego wodoru i pyłu.

Wiemy więc , że jednostkami organizacji materii we Wszechświecie są galaktyki. Jednak to jak doszło do powstania tak gigantycznego układu, który na dodatek prawdopodobnie ciągle się rozszerza pozostanie na zawsze zagadką. Obecnie przyjmuje się , że wszystko zaczęło się od Wielkiego Wybuchu.

Wkrótce zostało udowodnione, że jeśli ogólna teoria względności jest prawdziwa to Wszechświat musiał zacząć się od Wielkiego Wybuchu.

Zakłada się więc, że to był początek. Od chwili Wielkiego Wybuchu rozpoczęła się ekspansja Wszechświata, która trwa po dzień dzisiejszy. Od tamtego momentu Wszechświat przyjmuje geometrię czasoprzestrzeni przedstawioną przez Friedmana. W trakcie rozszerzania się Wszechświata miało miejsce obniżanie temperatury materii i emitowanego promieniowania. W chwili początkowej temperatura miała nieskończoną wartość. Natomiast wraz ze wzrostem promienia Wszechświata wartość temperatury malała. I tak po upływie sekundy od Wielkiego Wybuchu temperatura osiągała poziom około 10 miliardów stopni. Trudno sobie nawet wyobrazić taką temperaturę biorąc pod uwagę fakt iż temperatura Słońca jest prawie tysiąc razy od niej mniejsza a dla nas Słońce jest niewyobrażalnie gorące. Przy takiej temperaturze Wszechświat tworzyły fotony, elektrony, neutrina, antycząstki oraz protony i neutrony, które były w zdecydowanej mniejszości.

Wszechświat nadal się rozszerzał a jego temperatura malała. Malała również ilość kreowanych par elektron - pozyton. Wreszcie anihilacja zaczęła dominować nad kreacją. Stąd wzięła się rosnąca liczba fotonów i malejąca ilość elektronów. Nie doszło natomiast do zaniku neutrin i antyneutron ze względu na ich słabe oddziaływanie.

Sto sekund było potrzebne na to , aby temperatura Wszechświata spadła do około miliarda stopni. Jest to temperatura porównywalna już z tą jaka panuje wewnątrz niektórych gwiazd. Jest to wartość temperatury, w której zaczyna dochodzić do łączenia się protonów i neutronów w jądra deuteru. Te z kolei przyłączają kolejne cząstki i w ten sposób dochodzi do powstania jąder helu a także niewielkiego procentu cięższych jąder. Zakłada się , że około 25 procent protonów i neutronów tworzą jądra helu. Pozostałe neutrony ulegają rozpadowi na protony.

Taka koncepcja pierwszych chwil Wszechświata została przedstawiona w roku 1948 przez Gamowa i Alpherera. Wtedy też zrodził się koncepcja dotycząca pierwotnego promieniowania i jego istnienia po dzień dzisiejszy.

Hel i inne pierwiastki powstawały w czasie pierwszych kilku godzin istnienia Wszechświata. Kolejny etap jego ewolucji trwający około miliona lat polegał tylko na nieustannej ekspansji przestrzennej. Gdy temperatura Wszechświata zmalała do paru tysięcy stopni rozpoczął się proces tworzenia atomów z jąder i elektronów. Ciągle zachodził proces rozszerzania się i stygnięcia Wszechświata. Jednak zauważalne były miejsca o zdecydowanie większej gęstości. Miały one zdecydowanie wolniejsze tempo rozszerzania się . Było ono

hamowane przez dodatkowe oddziaływania grawitacyjne. W pewnym momencie w obszarach tych rozpoczynał się proces kurczenia się. Został zapoczątkowany także ruch Ruch zdolność organizmów do przemieszczania się lub zmiany położenia części ciała czy komórki. Wyróżnia się kilka typów ruchów. Ruch ameboidalny polega na przelewaniu cytoplazmy w ... Czytaj dalej Słownik biologiczny rotacyjny Rotacyjny obrotowy, wirujący, ruchomy; poligr. maszyna r. - maszyna drukarska, w której papier przesuwa się między dwoma obracającymi się cylindrami.
Czytaj dalej Słownik wyrazów obcych
tych obszarów. Wraz z kurczeniem się tych rejonów prędkość ruchu rotacyjnego rosła. Trwało to do momentu, aż siła ciężkości została zrównoważona przez siłę odśrodkową. W tym momencie kurczenie się zostało zatrzymane. W taki właśnie sposób doszło do wykształcenia się galaktyk zwanych rotującymi. Drugi rodzaj galaktyk to galaktyki eliptyczne. One również przestały się kurczyć w pewnym momencie, a stało się to na skutek tego, że części składowe galaktyki poruszają się wokół wspólnego środka mimo, że galaktyka jako całość pozostaje nieruchoma.

Galaktyki utworzone były przez obłoki materii gazowo - pyłowej. W pewnym momencie dokładnie nie wiadomo dlaczego w niektórych miejscach tych obłoków został zapoczątkowany proces kurczenia się. Aby taki proces został zapoczątkowany obłok musi mieć dostatecznie niską temperaturę oraz odpowiednio dużą masę i gęstość- musza spełniać tzw. kryterium Jeansa.

W trakcie kurczenia obłoki rozpadają się na mniejsze części, które nadal się kurczą. Z takich kurczących się fragmentów powstają protogwiazdy. Obiekty te przez pewien okres czasu nadal otacza materia międzygwiazdowa. Natomiast protogwiazda nadal się kurczy co prowadzi do wzrostu temperatury. Temperatura rośnie do momentu aż osiągnie wartość umożliwiająca rozpoczęcie reakcji jądrowych , które po niedługim czasie stają się głównym źródłem energii gwiazd. Wówczas taka gwiazda Gwiazda Gwiazda symbolizuje boską ideę, boskie oko, bóstwo, Mesjasza, anioła, boski ogień, światło niebiańskie, wróżbitę, nieskończoność, ideał, szczęśliwość, sukces, nadzieję, ... Czytaj dalej Słownik symboli literackich znajduje się już w stanie równowagi termodynamicznej i wchodzi na ciąg główny . Na tym etapie ewolucji gwiazdy spędzają większość swojego życia. Reakcje jądrowe zachodzące we wnętrzu gwiazdy polegają na zamianie wodoru w hel. Może to następować na drodze dwóch procesów. Pierwszy to cykl p-p (protonowo - protonowy). W drugim cyklu biorą udział jądra węgla, azotu i tlenu. Nazywa się on cyklem CNO. W cyklu protonowo - protonowym powstaje np. 99% energii Słońca. Cykl CNO jest bardziej wydajny w wyższych temperaturach. Zawartość helu maleje wraz z wysokością . W otoczkach gwiazd reakcje termojądrowe w ogóle nie zachodzą.

Dla gwiazdy, która znajduje się na ciągu głównym przejście z cyklu p-p na cykl CNO zależy silnie od masy gwiazdy. Wraz z jej wzrostem bowiem rośnie temperatura w centrum.

W miarę jak wyczerpuje się wodór gwiazdy w ciągu głównym zaczynają powoli zwiększać swoją objętość. Rośnie również jasność takich gwiazd. Gdy wodór w centrum gwiazdy się wyczerpie, zaczyna być wykorzystywany ten w pobliżu jądra. Wtedy kończy się  czas Czas jedna z podstawowych (obok przestrzeni) kategorii organizujących świat przedstawiony w dziele literackim. Porządkuje ona zdarzenia pod względem chronologicznym na różnych poziomach utworu, np. ... Czytaj dalej Słownik terminów literackich życia gwiazdy na ciągu głównym. Na tym etapie gwiazdy mają stale kurczące się, helowe jądra. Jasność takich gwiazd nie zmienia się.

Ponieważ otoczka gwiazdy rozszerza się powoduje to obniżenie temperatury gwiazdy. Staje się ona podolbrzymem i w konsekwencji olbrzymem.

Dalsze losy gwiazdy zależą od jej początkowej masy.

Te, których masa jest mniejsza bądź równa 2.5 mas Słońca, stają się czerwonymi olbrzymami. Zostaje zahamowany proces kurczenia się jąder, a w otoczkach pojawia się konwekcja.

Gdy temperatura zdegenerowanego jądra wzrośnie do około 100 mln K, przy osiągniętej masie 0.5 masy Słońca dochodzi do zapoczątkowania reakcji spalania helu. Powoduje to dalszy wzrost Wzrost zwiększanie rozmiarów i masy ciała. Wzrost jest cechą wszystkich żywych organizmów i następstwem pobierania substancji odżywczych z otoczenia. U jednokomórkowców wzrost wiąże się ze ... Czytaj dalej Słownik biologiczny temperatury i zwiększenie produkcji energii. Temperatura wzrasta aż do tzw. błysku helowego. Jeżeli jednak masa gwiazdy na etapie olbrzyma nie osiągnie pół masy Słońca to nie dochodzi do błysku helowego. W wyniku wyczerpania się paliwa gwiazda przekształca się w białego karła.

Po błysku helowym zaczyna dochodzić do zmian w strukturze gwiazdy. Otoczka zaczyna się kurczyć. Gwiazda korzysta z dwóch źródeł energii. Jednym z nich jest spalanie helu, a drugim spalanie wodoru w otoczce jądrowej. Gdy wyczerpaniu ulegnie cała ilość helu wówczas powstaje jądro węglowo - tlenowe. W miarę wzrostu jego masy dochodzi do degeneracji gazu elektronowego.

Trwa proces zmniejszania się masy gwiazdy. Również maleje otoczka wodorowa otaczająca jadro gwiazdy. W pewnym momencie zaczyna się ona kurczyć. Jest to przyczyną wzrostu temperatury na powierzchni gwiazdy. Temperatura ciągle rośnie, aż jest tak wysoka, że promieniowanie gwiazdy zaczyna wywoływać jonizację materii wokół gwiazdy. Ten etap w życiu gwiazdy to około kilkaset tysięcy lat. W tym czasie zjonizowana materia jest widoczna wokół gwiazdy jako mgławica planetarna.

Gwiazda stopniowo traci swoją energię i staje się białym karłem. Temperatura ciągle maleje a wraz z jej spadkiem zmniejsza się jasność obiektu. W końcu przekształca się w czarnego karła.

W gwiazdach , które maja masy równe lub większe od ośmiu mas Słońca procesy spalania helu i węgla zachodzą spokojnie. Na skutek reakcji zachodzących w jądrach produkowane są bardzo duże ilości neutrin, które unoszą spore ilości energii. Na skutek tego procesu węgiel wyczerpuje się dosyć szybko, bo już w ciągu kilkuset lat. Po jego wyczerpaniu spalany jest tlen, a następnie krzem. W konsekwencji dochodzi do wytworzenia jądra zbudowanego z żelaza i pierwiastków tej samej grupy. Zaczyna się ono zapadać i dochodzi do wybuchu supernowej. Pozostałością po takich wydarzeniach są tzw. gwiazdy neutronowe.

Również czarne dziury to pozostałości takich wybuchów. Dotyczy to jednak tylko gwiazd o największych masach.

Powyżej przedstawiono ewolucję wszystkich gwiazd obecnych we Wszechświecie. Dotyczy to więc także naszego Słońca. W chwili obecnej Słońce na diagramie H-R znajduje się na ciągu głównym. Stanowi tylko jedną z kilkuset miliardów gwiazd w naszej Galaktyce. Dla nas jednak jest najważniejsze ponieważ zajmuje centralne miejsce w Układzie Słonecznym.

Do formowania się planet Układu Słonecznego dochodziło mniej więcej w tym samym czasie jak powstawało Protosłońce. Zachodził wówczas proces sklejania się ziaren pyłu. Zaczęły powstawać coraz większe grudki. Zderzały się one ze sobą . Na skutek przyciągania grawitacyjnego po takim zderzeniu nie odrywały się już od siebie tworząc coraz większe obiekty. Aby w taki sposób doszło do powstania bryły o średnicy kilometra musiało upłynąć kilkaset tysięcy lat. W ciągu kolejnych milionów lat formowały się obiekty zwane protoplanetami. W dalszym czasie następował wzrost masy tych obiektów. Powodowało to przyciąganie przez protoplanety dużych ilości gazów z mgławicy. W początkowym etapie protoplanety miały postać ciekłą. Doszło wówczas do wypłynięcia substancji lekkich na powierzchni, a ciężkie skupiły się wewnątrz. Wzmożona aktywność wulkaniczna powodowała utratę energii i stygnięcie.

Końcową fazą formowania Układu Słonecznego było tzw. wielkie bombardowanie. Ziarna pyłu bardzo często uderzały w powierzchnie planet i księżyców formując na nich kratery uderzeniowe. Po tym etapie w ewolucji Układu Słonecznego nie wystąpiły już żadne gwałtowne procesy.

Układ Słoneczny to jednak nie tylko Słońce i otaczające go planety. To także satelity tych planet oraz planetoidy, komety, meteoroidy i materia gazowo - pyłowa wypełniająca przestrzeń między tymi obiektami.

Układ Słoneczny nie jest tworem statycznym. Obiega on środek Galaktyki w czasie około 250 milionów lat. Jego prędkość względem sąsiednich gwiazd wynosi około 20 km/s.

Poniżej przedstawiono krótką charakterystykę planet Układu Słonecznego oraz innych obiektów wchodzących w jego skład.

Merkury

Merkury jest najbliższą Słońcu planetą. Jego masa stanowi zaledwie 0.05 masy Ziemi. Średnica natomiast wynosi 4840 km. Okres obiegu Merkurego wokół Słońca wynosi 0.24 roku, a okres obrotu wokół własnej osi to 58.6 dnia. W budowie wewnętrznej planety można wyróżnić duże jądro zbudowane z żelaza. Jądro otoczone jest płaszczem krzemianowym i cienką skorupą. Szacuje się, że promień jądra to około 1800 kilometrów.

Powierzchnia Merkurego usiana jest wieloma kraterami uderzeniowymi, płaskowyżami, dolinami i rowami. Bardzo przypomina powierzchnię Księżyca i Marsa. Dla Merkurego najbardziej osobliwa jest Kotlina Kotlina wklęsła forma terenu otoczona ze wszystkich stron wzniesieniami.
Czytaj dalej Słownik geograficzny
Upału. Jest to obszar powstały prawdopodobnie w wyniku zderzenia Merkurego z dużym obiektem. Na powierzchni planety występują też liczne skarpy. Wysokość niektórych dochodzi do 3 kilometrów, a długość do 500 kilometrów. Ta forma ukształtowania terenu nie jest spotykana ani na Księżycu ani na Marsie. Prawdopodobnie więc pochodzi z wczesnego etapu ewolucji planety, kiedy odbywało się jej stygnięcie.

Ostatnie badania wskazują , że na Marsie występuje szczątkowa atmosfera Atmosfera powłoka gazowa otaczająca planety lub księżyce. Atmosfera ziemska to powłoka gazowa otaczająca Ziemię będąca najbardziej zewnętrzną częścią powłoki ziemskiej. Za dolną granicę ... Czytaj dalej Słownik geograficzny składająca się z helu, tlenu , sodu i potasu. Taki stan Stan w okresie feudalizmu była to zamknięta grupa społeczna posiadająca jednakową pozycję prawną w państwie (duchowieństwo, szlachta, mieszczaństwo, chłopi). Przynależność do stanu ... Czytaj dalej Słownik historyczny atmosfery spowodowany jest zbyt małą masą planety do utrzymania gazów. Za brak atmosfery odpowiedzialne jest również zbyt słabe pole magnetyczne planety. Stwierdzono, że jest ono o dwa rzędy mniejsze niż ziemskie.

Ponieważ Merkury porusza się po orbicie eliptycznej, jego odległość od Słońca się zmienia. Ponadto dni i noce trwają długo. To wszystko odpowiedzialne jest za dużą rozpiętość temperatur powierzchni planety. I tak na półkuli oświetlonej może sięgnąć 770K a na nieoświetlonej spada do 100K.

Wenus

Wenus jest drugą pod względem oddalenia od Słońca planetą. Porusza się wokół Słońca po prawie kołowej orbicie o mimośrodzie 0.007. Jest to  planeta Planeta ciało niebieskie, wirujące wokół własnej osi. Planeta świeci światłem odbitym od Słońca, wokół którego jednocześnie wykonuje ruch obiegowy w Układzie Słonecznym. Ostatnio przyjmuje ... Czytaj dalej Słownik geograficzny najbliższa Ziemi. Odległość Wenus od Ziemi zmienia się od 40 do 259 milionów kilometrów. Rozmiary Wenus są tylko nieznacznie mniejsze od rozmiarów Ziemi. Okres obrotu Wenus wokół własnej osi wynosi 243 dni i jest najdłuższy wśród wszystkich planet. Masa Wenus stanowi 0.82 masy ziemskiej.

Przypuszcza się, że w budowie wewnętrznej także występują podobieństwa miedzy dwoma planetami. Jądro we wnętrzu planety składa się głównie z żelaza i niklu. Jego promień to około 3000 kilometrów. Otoczone jest ono przez skalisty płaszcz oraz skorupę o grubości kilkudziesięciu kilometrów.

W ukształtowaniu powierzchni Wenus dominują twory pochodzenia wulkanicznego. Są jednak także wyraźne ślady aktywności tektonicznej. Jest to siec rowów , szczelin i fałd. Ze względu właśnie na aktywność wulkaniczną i tektoniczną planety po okresie wielkiego bombardowania na powierzchni planety mało jest kraterów uderzeniowych.

Na Wenus występuje gruba i gęsta atmosfera. W jej skład wchodzi przede wszystkim dwutlenek węgla (96%) a także azot (3.5%) i niewielki ilości argonu, neonu, chlorowodoru i pary wodnej.

Temperatura atmosfery przy powierzchni planety wynosi około 750 K. Występują niewielkie dobowe wahania temperatur nie przekraczające 25 stopni. Pole magnetyczne Wenus jest mniejsze od ziemskiego prawie o  trzy Trzy Trójka symbolizuje Boga, bóstwo, świętość, trójcę, sacrum, harmonię, siłę, Słońce, owocowanie, wzrost, rozwój, medytację, szczęście, świadomość.
W różnych kulturach liczbę ...
Czytaj dalej Słownik symboli literackich
rzędy wielkości.

Ziemia

Ziemia Ziemia trzecia w odległości od Słońca planeta Układu Słonecznego, oddalona od Słońca o ok. 149,6 mln km, piąta co do wielkości. Kształtem zbliżona do elipsoidy obrotowej powstałej w wyniku jej ... Czytaj dalej Słownik geograficzny jest trzecią planetą pod względem oddalenia od Słońca. Jest równocześnie jedyną planetą w Układzie Słonecznym, na której doszło do rozwoju życia. Jest także jedyną planetą w Układzie Słonecznym, której powierzchnię w siedemdziesięciu procentach pokrywa woda. Ziemia ma największe rozmiary wśród tzw. planet ziemskich.

Ziemia obiega Słońce w czasie zwanym rokiem ziemskim po prawie kołowej orbicie o mimośrodzie równym 0.017. Średnia odległość Ziemi od Słońca wynosi 149.6 milionów kilometrów. Odległość ta została przyjęta jako jednostka astronomiczna długości. Średnia prędkość orbitalna Ziemi wynosi 29.8 km/s.

Okres obrotu Ziemi wokół własnej osi przyjmuje się jako jednostkę czasu zwaną dobą.

W budowie wewnętrznej Ziemi można wyróżnić centralnie położone jądro wewnętrzne, które zbudowane jest ze stopu żelaza z niklem. Jego promień wynosi 1227 kilometrów. Jądro to otoczone jest przez jadro zewnętrzne składające się z ciekłego stopu żelaza z domieszka siarki, krzemu i tlenu. Nad jądrem znajduje się skalisty płaszcz a na nim skorupa o grubości kilkudziesięciu kilometrów.

Ziemia posiada atmosferę składającą się głównie z azotu (78%) i tlenu (21%). Stwierdza się również obecność: dwutlenku węgla, wodoru i gazów szlachetnych. Średnia temperatura przy powierzchni wynosi +15 stopni C.

Ziemia ma jednego satelitę, Księżyc, który stanowi drugi pod względem jasności obiekt na niebie.

Mars

Mars jest kolejną czyli czwartą już planetą w kolejności od Słońca. Otrzymał swoją nazwę na cześć rzymskiego boga wojny. Mars porusza się wokół Słońca po niemalże kołowej orbicie, o mimośrodzie 0.09. Okres obiegu Marsa wokół Słońca wynosi 1.9 lat. Natomiast czas obrotu planety wokół własnej osi jest porównywalny z czasem obrotu Ziemi. Doba Doba jednostka czasu, jaka upływa między kolejnymi górowaniami Słońca (najwyższe położenie Słońca nad horyzontem), wynikająca z obrotowego ruchu Ziemi wokół własnej osi. Jej pełny obrót ... Czytaj dalej Słownik geograficzny na Marsie jest tylko o 37 minut dłuższa od doby ziemskiej.

Rozmiary Marsa są znacznie mniejsze od rozmiarów Ziemi, jego promień równikowy jest niewiele większy od połowy promienia Ziemi. Masa planety stanowi zaledwie 10 % masy ziemskiej.

W budowie wewnętrznej planety można wyróżnić jądro żelazowo - niklowe, którego promień wynosi około 1700 kilometrów. Jądro otoczone jest przez skalisty płaszcz , a na zewnątrz znajduje się skorupa o grubości około 30 kilometrów.

Na powierzchni planety widoczne są liczne kratery pouderzeniowe. Widać ciemne obszary zwane morzami, które kontrastują z rejonami jaśniejszymi zwanymi lądami.

Na ukształtowanie powierzchni planety składają się: łańcuchy górskie, rozległe równiny, uskoki, szczeliny i wygasłe wulkany.

Atmosfera Marsa jest znacznie cieńsza i rzadsza niż ziemska. Składa się głównie z : dwutlenku węgla (95%), azotu (2.7%), argonu (1.6%) i tlenu (0.15%). Ponadto występują niewielkie ilości tlenku węgla, pary wodnej, neonu, kryptonu i ksenonu.

Wokół Marsa krążą dwa naturalne satelity nazwane: Phobos i Deimos. Podobnie jak planeta pokryte są licznymi kraterami pouderzeniowymi.

Jowisz

Jowisz jest piątą w kolejności planetą licząc od Słońca. Należy do grupy planet - gigantów. Nic dziwnego, bo masa planety wynosi aż ponad 318 mas ziemskich. Średnica planety jest większa od ziemskiej aż 11 razy.

Jowisz z takimi wymiarami jest największą planetą w Układzie Słonecznym. Jest również bardzo jasnym obiektem na niebie. Stąd jego nazwa: Jowisz - bóg światłości. Tak został ochrzczony przez starożytnych Rzymian.

Orbita Orbita droga obiegowego ruchu obiektów astronomicznych. Np. droga planet wokół Słońca, droga komet wokół Słońca lub droga Księżyca wokół Ziemi czy droga gwiazdy wokół innej gwiazdy. ... Czytaj dalej Słownik geograficzny Jowisza jest niemalże kołowa i znajduje się pięć razy dalej od Słońca niż orbita ziemska. Okres obiegu wynosi prawie 12 lat.

Duża jest szybkość obrotu planety wokół własnej osi. Pojedynczy obrót trwa tylko 10 godzin. Żadna z planet Układu Słonecznego nie ma tak krótkiego czasu rotacji.

Długo istniały wątpliwości dotyczące budowy wewnętrznej planety. Obecnie sądzi się, że jest on kulą wypełnioną ciekłym wodorem metalicznym. Na zewnątrz położona jest gruba warstwa ciekłego wodoru cząsteczkowego. Podejrzewa się również, że w centrum zlokalizowane jest małe jądro zbudowane z żelaza z dodatkiem krzemianów.

Jowisz ma bardzo silne pole magnetyczne. Jego natężenie przy powierzchni planety jest kilkakrotni większe niż natężenie pola ziemskiego.

Jowisz posiada gazową atmosferę. Główne jej składniki to wodór - 81% i hel - 19%. Domieszki stanowią para wodna, metan, amoniak, acetylen Acetylen chem. - związek organiczny, węglowodór nienasycony, bezbarwny, bezwonny gaz.
Czytaj dalej Słownik wyrazów obcych
i tlenek węgla.

Dotychczas odkryto 16 satelitów Jowisza. Najbardziej znane są te największe czyli: Io, Europa, Ganimedes i Kallisto. Zostały one odkryte i nazwane przez Galileusza.

Saturn

Saturn Saturn planeta
Czytaj dalej Słownik geograficzny
jest szóstą w kolejności planetą od Słońca . Jest również drugą pod względem wielkości planetą w Układzie Słonecznym. Okres obiegu planety wokół Słońca to 29.46 lat. Natomiast czas obrotu wokół własnej osi wynosi 10 godzin i 39 minut. Średnia prędkość orbitalna planety wynosi 9.6 km / s. Masa planety stanowi 95 mas Ziemi.

Wnętrze Saturna to jądro żelazowo - krzemianowe, które stanowi około 20 % masy planety. Jądro otoczone przez metaliczny wodór, który następnie przechodzi w ciekły wodór z domieszką helu. Nie istnieje wyraźnie zaznaczona granica między planetą a atmosferą, bowiem warstwa wodoru płynnie przechodzi w otoczkę gazową Saturna.

Atmosferę Saturna tworzą głównie : wodór (89%) i oczywiście hel (11%). Ponadto występuje amoniak, metan i woda. Średnia temperatura przy powierzchni wynosi około 95K.

Cechą charakterystyczną Saturna są jego pierścienie. Po raz pierwszy dostrzegł je Galileusz już w 1610 roku. Dzisiaj wiadomo, że pierścienie zbudowane są z dużej liczby współśrodkowych obręczy , które otaczają planetę w płaszczyźnie równikowej. Pierścienie te zbudowane są przez lodowe bryły.

Uran

Uran Uran planeta
Czytaj dalej Słownik geograficzny
jest siódmą planetą pod względem oddalenia od Słońca. Okrąża Słońce po prawie kołowej orbicie o mimośrodzie 0.05 w czasie 84 lat. Natomiast krótki jest czas obrotu planety wokół własnej osi. Wynosi on około 17.2 godziny. Jest to przyczyną dużego spłaszczenia globu planety. Promień równikowy jest dłuższy o ponad 600 kilometrów od promienia biegunowego. Uran także należy do grupy planet - olbrzymów. Ale w porównaniu z pozostałymi wcale nie jest taki olbrzymi. Jego masa jest 14.5 razy większa od masy Ziemi. Charakterystyczna dla planety jest tzw. boczna rotacja.

W budowie wewnętrznej planety można wyróżnić skaliste jądro skupiające 24% jego masy. Jądro otoczone jest przez lód wody, amoniaku i metanu. Warstwy powierzchniowe są płynno - gazowe i w sposób ciągły przechodzą w atmosferę planety. W skład atmosfery wchodzą głównie : wodór - 84% i hel - 15%. W niżej położonych warstwach występuje także amoniak i metan.

Pole magnetyczne planety jest trzy razy silniejsze od pola ziemskiego. Źródło tego pola nie jest znane.

Od roku 1977 wiadomo, że Uran posiada pierścienie. Posiada także satelity . Obecnie znanych jest 15 takich obiektów.

Neptun

Neptun Neptun planeta
Czytaj dalej Słownik geograficzny
jest ósmą planeta pod względem oddalenia od Słońca. Neptun obiega Słońce po prawie kołowej orbicie w czasie 165 lat. Średnia prędkość ruchu orbitalnego to 5.4 km / s. Planeta dość szybko obraca się wokół własnej osi, pojedynczy obrót trwa 16.1 godziny. Masa Neptuna jest ponad 17 razy większa od masy Ziemi.

W centrum planety występuje skaliste jądro, które jest otoczone przez warstwę lodu wody , amoniaku i metanu. Najbardziej zewnętrzną warstwę stanowi ciekły wodór, nad którym unosi się atmosfera. Atmosferę tworzą przede wszystkim wodór i hel. Stwierdza się również obecność metanu i amoniaku. Absorpcja promieniowania czerwonego i podczerwonego przez metan nadaje planecie niebieskie zabarwienie.

Dzięki zdjęciom wykonanym przez sondę Voyager 2 widać , że w atmosferze planety występuje olbrzymie zawirowanie. Zostało ono nazwane wielką ciemną plamą . Szybkość wiatrów na Neptunie osiąga wartość 2.5 km/h.

Neptun także posiada pierścienie. Składają się one z okruchów materii oraz z dużej ilości pyłu.

Pluton

W dzisiejszych czasach nie do końca jest jasne czym tak naprawdę jest Pluton. Przez niektórych nadal traktowany jest jak planeta, inni zaś uważają go za planetoidę. Niezależnie od natury tego obiektu można podać jego charakterystyczne cechy. I tak wiadomo , że Pluton Pluton mit. gr. przydomek Hadesa jako boga podziemnych bogactw, astr. dziesiąta według oddalenia od Słońca planeta Układu Słonecznego, chem. promieniotwórczy pierwiastek chemiczny (symbol: ... Czytaj dalej Słownik wyrazów obcych porusza się wokół Słońca po orbicie eliptycznej. Okrąża je w czasie 249 lat. Najmniejsza odległość Plutona od Słońca wynosi 29.8 jednostek astronomicznych zaś największa 49.6 jednostek astronomicznych. Ciekawostką jest, że orbita Plutona znajduje się w niektórych momentach bliżej Słońca niż orbita Neptuna. Ostatnio taki zdarzenie Zdarzenie motyw stanowiący elementarny składnik fabuły. Zdarzenia w obrębie fabuły układają się w wątki dotyczące jednej lub kilku postaci. Zdarzenie zmienia sytuację w świecie przedstawionym ... Czytaj dalej Słownik terminów literackich miało miejsce w latach 1979 - 1999. Płaszczyzna orbity planety nachylona jest do płaszczyzny ekliptyki pod kątem 17 stopni. Jest to największy kąt nachylenia wśród wszystkich planet Układu Słonecznego.

Co ciekawe Pluton obraca się wokół własnej osi w kierunku przeciwnym niż większość planet. Czas pojedynczego obrotu wynosi 6.39 dnia.

Pluton ma bardzo małe rozmiary, jego średnica wynosi zaledwie 2320 km. Zaś masa planety stanowi 0.0026 masy Ziemi. Powierzchnia Plutona oświetlona przez Słońce ma temperaturę około 45 K. Prawdopodobnie pokrywa ją lód metanowy.

Pluton wprawdzie posiada atmosferę, ale jest ona szczątkowa. Jej głównymi składnikami są: metan oraz azot i dwutlenek węgla. Warstwa atmosfery Plutona ma grubość tylko 46 kilometrów.

Małe ciała w Układzie Słonecznym

Planetoidy - są to ciała niebieskie, które w większości przypadków obiegają Słońce w tym samym kierunku co planety w tzw. pasie głównym planetoid. Orbity ich są niemalże zbliżone do koła, zlokalizowane między orbitami Marsa i Jowisza.

Planetoidy poruszają się po orbitach położonych prawie trzy razy dalej od Słońca niż Ziemia, a ich okres obiegu wokół Słońca wynosi około 4.5 roku.

Pierwszą i zarazem największą jak do tej pory planetoidę odkrył w XIX wieku G. Piazzi. Nadano jej imię Ceres. Ma ona średnicę 768 km, a jej masa jest 8 tys. razy mniejsza od masy Ziemi. Dalsze w kolejności są: Pallas o średnicy 492 km, Juno - 204 km i Eros - 35 km.

Szacuje się , że w całym Układzie Słonecznym jest kilkadziesiąt tysięcy planetoid. Obecnie co roku odkrywa się około 1000 nowych takich obiektów. Rzadko kiedy ich średnica jest większa niż 160 kilometrów.

Komety Komety niewielkie ciała niebieskie zbudowane głównie z lodu, odłamków skalnych i pyłu. Ich wielkość na ogół nie przekracza 10 km. Poruszają się po orbitach eliptycznych, hiperbolicznych ... Czytaj dalej Słownik geograficzny - są to obiekty zlokalizowane w pasie Kipera i obłoku Oorta. Zbudowane są one głównie z zamrożonych gazów. Domieszki stanowią :wodór, tlen, węgiel, azot, żelazo, sód i wiele innych pierwiastków.

Gdy komety znajdują się w dużej odległości od Słońca wówczas ich jądra są nieregularnymi bryłami o rozmiarach rzędu kilku kilometrów.

W momencie zbliżania się komety do Słońca dochodzi do sublimacji i parowania substancji lotnych. Powstające gazy unoszą ze sobą pył i w ten sposób wokół jądra tworzy się otoczka, tzw. koma. Koma wraz z jądrem to głowa komety. Na skutek uwalniania się atomów wodoru wokół komety tworzy się obłok. Gazy i pyły wyrywane z jądra początkowo kierują się ku Słońcu. Jednak na skutek wiatru słonecznego oraz ciśnienia promieniowania słonecznego część tego obłoku gazowo-pyłowego kierowana jest odchylana w kierunku przeciwnym. Na niebie widoczne jest to zjawisko jako tzw. warkocz komety.

Wśród komet można wyróżnić komety krótkożyciowe czyli tzw. jednopojawieniowe oraz takie , które były już obserwowane kilak razy.

Meteoroidy, meteory, meteoryty - meteoroidy są to małe obiekty, które bądź krążą wokół Słońca po orbitach o różnych kształtach bądź pojawiają się sporadycznie. Drugą grupę meteoroidów tworzą obiekty pochodzenia kometarnego . Tworzą tzw. roje meteorów dzięki rozpraszaniu się wzdłuż orbit komet.

Zatem meteoroidy , które wpadają w warstwy ziemskiej atmosfery przeważnie z prędkością od 12 do 72 km / s noszą nazwę meteorów. Te, którym uda się przetrwać tą podróż i nie ulegną spaleniu spadają na powierzchnię naszej planety w postaci meteorytów.

Meteoryty są ważnym źródłem informacji na temat powstawania Układu Słonecznego. Podejrzewa się, że z takich właśnie części formowały się poszczególne planety, a więc skład chemiczny meteorytów może informować o budowie chemicznej pierwotnej materii.

________________________________________

W obszarze Wszechświata dostępnym obserwacyjnie znajduje się bardzo duża liczba galaktyk, tworzących struktury o wysokim stopniu rozbudowania. Jednak mimo, że materia rozłożona jest bardzo nierównomiernie we Wszechświecie co już zresztą zostało powiedziane wcześniej to przy przejściu do wielkich skal te nierównomierności ulegają stopniowemu zmniejszeniu. Na podstawie tego stwierdzenia powstał podstawowy postulat kosmologiczny, mówiący że we Wszechświecie nie istnieją żadne wyróżnione miejsca . Nie do końca jednak jest jasne do jakich rozmiarów Wszechświata można go traktować jeszcze jako układ jednorodny.

Kolejnym przyjętym założeniem dotyczącym Wszechświata jest brak wyróżnionych kierunków czyli izotropia Wszechświata.

Jeszcze do połowy ubiegłego wieku obowiązywał model nie podlegającego ewolucji Wszechświata. Dzisiaj na podstawie wyników wielu obserwacji naukowcy zgadzają się, że nie może to być prawda.

Argumentem przemawiającym za stacjonarnym Wszechświatem był jednakowy przez wiele tysięcy lat wygląd gwiazdozbiorów. Przyjmowano zatem za pewnik, że Wszechświat ni podlega zmianom w czasie. Pewne wątpliwości zaczęły się rodzić gdy  Albert Albert J. W. Goethe Cierpienia młodego Wertera, bohater epizodyczny; narzeczony, a potem mąż Lotty, ukochanej Wertera. Jest to mężczyzna poważny i dojrzały. Kocha Wertera jak brata, jest jego ... Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - liceum Einstein spostrzegł, że założenia jego ogólnej teorii względności nie przewidują istnienia stacjonarnego Wszechświata. Dlatego też uzupełnił swoją teorię o pewien czynnik dzięki któremu pojawiło się także rozwiązanie jego równań dla stanu stacjonarnego.

Niedługo potem Edwin Hubble wykazał, że wszystkie galaktyki oddalają się ciągle od naszej Galaktyki. Ich prędkości są proporcjonalne do odległości. Jeżeli obiekty nie są zbyt odległe wówczas prędkość ucieczki galaktyk jest wprost proporcjonalna do odległości. Ta zależność liniowa pozwala na wyciągniecie wniosku, że Wszechświat rozszerza się równomiernie i nie ulegają zmianie stosunki odległości. Tak więc sąsiednie galaktyki oddalają się od naszej Galaktyki, ale również oddalają się od siebie nawzajem. Zmienia się więc jedynie skala rozmiarów.

Liniowa proporcjonalność między prędkością ucieczki a odległością staje się nieprawdziwa wówczas gdy obiekty zaczynają się poruszać z prędkościami porównywalnymi do prędkości światła.

Współczesna kosmologia opiera się na założeniach ogólnej teorii względności Einsteina. I właśnie w oparciu o tą teorię powstały modele kosmologiczne. Autorem pierwszych takich modeli był  Aleksander Aleksander Homer Iliada, bohater drugoplanowy; Parys.
Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - gimnazjum
Friedman w latach dwudziestych ubiegłego wieku.

Pierwszy z jego modeli zakłada, że ekspansja Wszechświata jest na tyle wolna, że grawitacja może spowodować jej zatrzymanie. Gdy to następuje rozpoczyna się proces zbliżania się galaktyk i ma miejsce kurzenie się Wszechświata. Drugi model Wszechświata zakłada z kolei, że tempo rozszerzania się Wszechświata jest na tyle duże , że sama grawitacja nie może powstrzymać tego procesu. Może spowodować tylko nieznaczne jego zwolnienie.

Według trzeciego modelu tempo ekspansji Wszechświata nie jest duże, ale jednocześnie ma taką wartość aby uniemożliwić ewentualne kurczenie się. Zgodnie z tym modelem odległości między galaktykami stale rosną, ale tempo oddalania się galaktyk od siebie maleje. Nigdy jednak nie osiągnie zerowej wartości.

Pierwszy model zakłada przestrzenną skończoność Wszechświata. Można zatem "obejść" cały Wszechświat i wrócić do punktu wyjścia. Drugi i trzeci model zakładają nieskończoność przestrzenną Wszechświata.

Trudno jest jednoznacznie odpowiedzieć na pytanie, który z modeli właściwie opisuje zachowanie się Wszechświata. W obecnej chwili naukowcy są w stanie ustalić tempo rozszerzania się Wszechświata. Szacują, że na przestrzeni każdego miliarda lat rozszerza się on o 5-10%.

Nie wystarczy to jednak aby zweryfikować powstałe modele kosmologiczne. Potrzebna jest jeszcze wiedza dotycząca gęstości materii we Wszechświecie to już nie jest takie proste do ustalenia. Wiadomo bowiem, że we Wszechświecie występuje tzw. ciemna materia, która nie emituje promieniowania. Nie można jej zatem zobaczyć ale stanowi przyczynek do ogólnej masy Wszechświata. Nie wiadomo jaka jest rzeczywista ilość tej materii. Nie można również wykluczyć istnienia jeszcze innego rodzaju materii, który do tej pory nie został zidentyfikowany, a który również wpływałby na gęstość materii we Wszechświecie. Dlatego obecnie można tylko przypuszczać jakie będą dalsze losy Wszechświata. Uczeni zakładają, że będzie się on w dalszym ciągu rozszerzał jeszcze przynajmniej 10 miliardów lat.

Rozszerzający się Wszechświat powoduje zmniejszanie się średniej gęstości materii. Tak więc obecnie współistnieją obszary gdzie ta gęstość jest bardzo duża oraz obszary skrajnie niskiej gęstości. Do pierwszych należą wnętrza gwiazd a do drugich przestrzenie położone z dala od galaktyk czyli kosmiczne pustki. Na początku istnienia Wszechświata sytuacja przedstawiała się zupełnie inaczej. Mianowicie Wszechświat był bardzo jednorodny, wypełniony materią w stanie gazowym. Materia, która miała wysoką temperaturę emitowała promieniowanie. Jego ilość i częstotliwość zależała od temperatury. W momencie gdy temperatura układu spadła do 3000K wówczas energia promieniowania była zbyt mała żeby wywołać jonizację gazu we Wszechświecie. Na skutek zatem zaniku oddziaływań z gazem w przestrzeni kosmicznej fotony promieniowania mogły swobodnie się przemieszczać. To pierwotne promieniowanie dotrwało do naszych czasów. Długość fali tego promieniowania odpowiada mikrofalom dlatego zwane jest ono także mikrofalowym lub reliktowym. Promieniowanie to zostało odkryte w roku 1965 . Od tamtego czasu przeprowadzono wiele doświadczeń, które potwierdziły, że to promieniowanie faktycznie pochodzi z początkowego okresu ewolucji Wszechświata. Ponieważ pierwotne promieniowanie cechuje się wysokim stopniem izotropii zatem można wnioskować, że rozkład materii we Wszechświecie zaraz po Wielkim Wybuchu był dużo bardziej jednorodny. Oprócz promieniowania mikrofalowego czasami obserwuje się także inne promieniowanie o rozkładzie izotropowym . Bardzo często nie można zlokalizować źródła takiego promieniowania. Jednak nie oznacza to, że namierzenie takiego źródła jest niemożliwe. Wynika tylko z niedoskonałości technicznych. W roku 1962 zostało odkryte rentgenowskie promieniowanie tła. Po identyfikacji części ich źródeł okazało się, że promieniowanie to emitowane jest w większości przez aktywne jądra niektórych galaktyce. Głównie chodzi tutaj o kwazary i galaktyki Seiferta. Źródłem tylko około 10 % tego promieniowania są galaktyki normalne.

Promieniowanie tła o energiach fotonów odpowiadających fotonom gamma produkowane jest w większości także poprzez aktywne jądra galaktyk.

Jednak wszystkie modele Wszechświata mają jeden punkt wspólny. Jest to punkt, w którym odległość między galaktykami miała zerową wartość. Punkt ten został omówiony już wcześniej. Chodzi mianowicie o Wielki Wybuch.

Jeśli chodzi o wiek Wszechświata to jest on określony przez odwrotność tzw. stałej Hubble'a. Wiadomo, że czas ten musi być dłuższy od wieku najstarszych obiektów występujących w przestrzeni kosmicznej. Do takich obiektów zalicza się gromady kuliste i niektóre z białych karłów.