Już od urodzenia organizm człowieka styka się z wieloma zarazkami, ale niszczy je, broni się przed ich działaniem lub przystosowuje się do życia z nimi. Mechanizmami oddziaływania organizmu na zarazki zajmuje się immunologia. Immunologia Immunologia nauka o procesach odpornościowych w żywych organizmach. Bada sposoby i mechanizmy obrony organizmu przed patogenami i odróżniania substancji "swoich" od "obcych" i szkodliwych od nieszkodliwych. ... Czytaj dalej Słownik biologiczny jest to nauka zajmująca się zjawiskami odporności w chorobach zakaźnych (immunologia infekcyjna) oraz w chorobach niezakaźnych (immunologia nieinfekcyjna). Wyróżnia się takie działy immunologii jak:

  • Serologia Serologia dział immunologii, zajmujący się reakcjami antygen-przeciwciało.
    Czytaj dalej Słownik biologiczny
    - jest to nauka o właściwościach krwi człowieka. Obejmuje ona takie działy jak:
      • Immunoprofilaktyka - polega na zapobieganiu chorobom zakaźnym przez wprowadzenie do organizmu surowicy odpornościowej lub  immunoglobuliny Immunoglobuliny przeciwciała - białka złożone - glikoproteidy, wytwarzane przez limfocyty. Cząsteczki immunoglobulin zbudowane są z czterech łańcuchów: dwóch lekkich i dwóch ciężkich. Posiadają ... Czytaj dalej Słownik biologiczny zawierającej swoiste przeciwciała oraz w wyniku szczepień ochronnych.
      • Seroterapię - leczenie za pomocą swoistej surowicy odpornościowej chorób zakaźnych takich jak błonica, tężec, zatrucie jadem kiełbasianym.
      • Wakcynoterapię - leczenie niektórych chorób zakaźnych za pomocą szczepionek lub autoszczepionek.
      • Serodiagnostykę - rozpoznawanie niektórych chorób za pomocą odpowiednich reakcji serologicznych np. odczynu aglutynacji, odczynu wiązania dopełniacza, skórnych odczynów alergicznych.
  • Immunochemia - zajmuje się głównie zależnością pomiędzy chemiczna strukturą antygenu a swoistością serologiczną, określaniem chemicznej struktury przeciwciał, reakcja łączenia się przeciwciała z antygenami, oznaczaniem struktury jadów bakteryjnych, surowic odpornościowych czy enzymów bakteryjnych.
  • Immunopatologia - jest to nauka zajmująca się zmianami w tkankach spowodowanymi przez zjawiska odpornościowe. Obejmuje ona wszystkie reakcje immunologiczne zarówno te korzystne jak i szkodliwe dla organizmu.
  • Immunogenetyka - bada genetyczne podłoże procesów odpornościowych i tolerancji immunologicznej.
  • Immunoendokrynologia - nauka zajmująca się powiązaniem układu odpornościowego z neuroendokrynnym. Dzięki licznym obserwacjom stwierdzono ze  stres Stres czynnik fizyczny, chemiczny lub emocjonalny, do którego organizm nie potrafi się wystarczająco przystosować bez zmiany metabolizmu. Stres wywołuje napięcie fizjologiczne, które uruchamia ... Czytaj dalej Słownik biologiczny psychiczny znacznie osłabia odporność organizmu.
  • Transplantologia - jest to nauka zajmująca się przeszczepami.
  1. NARZĄDY LIMFATYCZNE

Układ limfatyczny utworzony jest przez limfocyty, komórki pomocnicze, do których należą makrofagi Makrofagi komórki o dużych właściwościach żernych. Potrafią sfagocytować do stu komórek bakteryjnych. Niszczą też stare, zużyte komórki organizmu (głównie krwinki). Makrofagi powstają z ... Czytaj dalej Słownik biologiczny i komórki prezentująca antygen. Skupiony jest w wyodrębnionych narządach lub w zgrupowaniach rozproszonego układu limfatycznego. Narządy i tkanki limfatyczne dzielą się na pierwotne (centralne) i wtórne (obwodowe).

Pierwotne narządy limfatyczne

Pierwotne narządy limfatyczne są głównym miejscem rozwoju limfocytów tzn. różnicowania z komórek macierzystych, proliferacji, dojrzewania i przekształcania w komórki, które będą sprawne czynnościowo. W pierwotnych narządach limfocyty Limfocyty rodzaj leukocytów należący do agranulocytów. Są to komórki kręgowców warunkujące pamięć, koordynację i specyfikę reakcji immunologicznych, oraz odpowiedzi obronne typu komórkowego, ... Czytaj dalej Słownik biologiczny otrzymują zestaw swoistych receptorów antygenowych, a niektóre z nich trafiają na obwód gdzie rozpoznają tylko obce antygeny.

Do pierwotnych narządów limfatycznych należą grasica, w której dojrzewają komórki T oraz szpik kostny, który jest miejscem dojrzewania komórek B. Komórki B dojrzewają również w płodowej wątrobie.

  • Grasica

Jest to narząd leżący w klatce piersiowej na sercu i dużych naczyniach krwionośnych. Właściwością grasicy jest to, że wraz z wiekiem ulega zanikowi. Zanikanie rozpoczyna się w okresie dojrzewania i trwa przez całe życie. Wiąże się to wrażliwością grasiczych limfocytów na kortykosterydy. Wszystkie stany związane z wysokim wzrostem stężenia we krwi tych hormonów przyczyniają się do jej zaniku np. ciąża, stres. Grasica Grasica parzysty gruczoł dokrewny. Występuje u młodych osobników, a w późniejszym wieku zanika. Pobudza powstawanie i dojrzewanie limfocytów T. Wpływa hamująco na dojrzewanie płciowe, co ... Czytaj dalej Słownik biologiczny zbudowana jest dwóch płatów a każdy z nich zbudowany jest z mniejszych płacików oddzielonych od siebie tkanka Tkanka zespół komórek o podobnej budowie, wspólnym pochodzeniu, pełniących te same określone funkcje w organizmie. Tkanki są materiałem budulcowym organów lub narządów.
Czytaj dalej Słownik biologiczny
łączną. Każdy płacik składa się z części korowej i części rdzennej. W części rdzennej płacików znajdują się koncentrycznie ułożone komórki są to ciałka grasicze (ciałka Hassala). Niektóre z tych ciałek łączą się z komórkami zrębu nabłonkowego a te, które sąsiadują ze sobą mogą się scalać ze sobą nadając części rdzennej grasicy specyficzny wygląd. Zrąb grasicy zbudowany jest z torebki i przegrody łącznotkankowej oraz komórek z długimi wypustkami tworzącymi charakterystyczną dla tego narządu sieć. Na komórkach zrębu grasicy występują cząsteczki głównego układu zgodności tkankowej (MHC). Odgrywa to dużą role dla czynnościowego dojrzewania limfocytów T, które rozpoznają antygeny w połączeniu z tymi cząsteczkami. W sieci leżą limfocyty grasicze zwane tymocytami. Prekursory tymocytów wędrują w życiu płodowym z wątroby do grasicy a następnie do szpiku kostnego, który jest centrum krwiotwórczym. Szpik dostarcza komórki prekursorowe również po urodzeniu, ale w znacznie mniejszym stopniu. Tymocyty proliferują w zewnętrznej części korowej i różnicując się przesuwają się w kierunku wewnętrznym części korowej. Większość z nich nie wnika do rdzenia, lecz przechodzi do naczyń włosowatych żylnych i tym samym opuszcza grasicę. Po jej opuszczeniu część limfocytów T lokuje się w tzw. obszarach grasicozależnych a inne krążą w ustroju. W korze grasicy znajdują się specyficzne komórki, które otaczają tymocyty swoimi wypustkami tak ściśle, że nazwano je komórkami opiekuńczymi.

Wtórne narządy limfatyczne

Do wtórnych narządów limfatycznych należy: śledziona, węzły chłonne, migdałki, kępki Peyera przewodu pokarmowego. Wtórne narządy limfatyczne zapewniają odpowiednie środowisko, w którym limfocyty mogą prawidłowo działać ze sobą oraz z komórkami pomocniczymi i antygenami. Odpowiedź immunologiczna powstała w tych narządach wymaga działania fagocytujących makrofagów, komórek prezentujących antygeny a także komórek T i B.

  • Grudki limfatyczne

Grudki limfatyczne zwane też grudkami chłonnymi są ważnym elementem węzłów limfatycznych i śledziony. Grudki limfatyczne nieotorbione występują zazwyczaj w ścianie przewodu pokarmowego, dróg oddechowych oraz narządów moczowo - płciowych. Dzięki takiej lokalizacji chronią miejsca szczególnie narażona na atak drobnoustrojów. W niektórych stanach patologicznych grudki limfatyczne mogą pojawić się np. w reumatoidalnym zapaleniu stawów mogą wystąpić w błonie maziowej, w chorobie Haschimoto w tarczycy.

Grudki limfatyczne nieotorbione mogą występować pojedynczo lub w skupiskach i tworzyć migdałki, kępki Peyera, czyli skupione grudki limfatyczne.

  • Migdałki

Migdałki są grudki limfatyczne ułożone pojedynczo lub w skupiskach pod nabłonkiem w miejscu łączenia się górnego odcinka dróg oddechowych z przewodem pokarmowym. Jest to bardzo znaczące miejsce dla obrony ustroju przed infekcjami wywołanymi przez drobnoustroje. Wśród migdałków można wyróżnić migdałek: językowy, gardłowy, nagłośniowy oraz migdałki podniebienne, trąbkowe i krtaniowe. Migdałki pokryte są nabłonkiem, który wnika głęboko w tkankę limfatyczną tworząc tzw. krypty, w których umieszczone są limfocyty. Bardzo często z powodu, powtarzającego się stanu zapalnego migdałków są one usuwane. Jednak wycina się je coraz rzadziej gdyż ich funkcja jest lepiej poznana i przez to bardziej doceniana.

  • Tkanka limfatyczna jelit

Tkanka limfatyczna występująca w ścianie jelit jest największym skupiskiem limfocytów w organizmie. Występują tam limfocyty rozproszone oraz grudki limfatyczne w postaci skupionej jak i rozproszonej. Samotne grudki limfatyczne rozproszone są wzdłuż całego jelita zaś grudki skupione zwane kępkami Peyera najliczniej występują w końcowym odcinku przewodu pokarmowego. W grudkach tych znajduje się szczególnie dużo supresorowych limfocytów T i proliferujących limfocytów B.

  • Węzły chłonne

Węzły limfatyczne zwane są także narządami limfatycznymi chłonnymi i leżą wzdłuż naczyń limfatycznych, które uchodzą do węzła a później go opuszczają. Funkcja węzła limfatycznego polega na filtrowaniu limfy i zatrzymywaniu antygenów zawartych w niej oraz drobnoustrojów, mikroorganizmów, komórek nowotworowych. Oprócz tego węzły limfatyczne są odpowiedzialne za wytwarzanie limfocytów T i B oraz udział w odpowiedzi immunologicznej.

  • Śledziona

Śledziona ma owalny kształt i leży pod przeponą w lewym podżebrzu. Jest największym narządem limfatycznym i również w niej limfocyty są aktywowane przez antygeny a następnie różnicują się w komórki efektorowe odpowiedzi immunologicznej. Śledziona jest pobudzana przez antygeny, które dostały się prosto do krwi i przez antygeny, które dotarły do limfy i nie były zatrzymane w węzłach limfatycznych a następnie przedostały się do naczyń limfatycznych odprowadzających i do krwi. O śledzionie mówi się, że jest narządem krwiolimfatycznym gdyż leży na przebiegu naczyń krwionośnych, ale nie uchodzą do niej naczynia limfatyczne doprowadzające.

Otoczona jest ona torebką łącznotkankową, od której we wnęce śledziony odchodzą w jej głąb beleczki łącznotkankowe. Przestrzeń między beleczkami a torebką wypełniający miąższ śledziony nazwany jest miazgą. Miąższ ten jest bardzo delikatny i dlatego łatwo pęka przy urazach lewej strony jamy brzusznej. Na przekroju śledziony wyróżnia się dwie warstwy:

      • Miazgę białą - obejmuje pochewki limfatyczne wokół tętnic pozabeleczkowych i łączące się z nimi grudki limfatyczne. Jest to obszar, w którym występują erytrocyty Erytrocyty czerwone ciałka krwi.
        Czytaj dalej Słownik biologiczny
        i limfocyty, których jest więcej niż w miazdze czerwonej, ale nie są tak ściśle ułożone. Obszar ten określa się jako strefę brzeżną. Do komórek zrębowych są tu zaliczane makrofagi i komórki dendrytyczne. Pochewki wokół tętnic zawierają przede wszystkim limfocyty T i w związku z tym zalicza się je do obszarów grasicozależnych. Prekursory limfocytów T miazgi białej przywędrowują do śledziony z grasicy zaś Prekursory limfocytów B napływają bezpośrednio ze szpiku kostnego.
      • Miazgę czerwoną - można w niej wyróżnić wszystkie elementy morfotyczne krwi oraz makrofagi. W cytoplazmie makrofagów śledziony bardzo często znajdują się erytrocyty w różnych etapach przeprowadzanej fagocytozy. Jest to związane z bardzo ważną funkcją śledziony, czyli na usuwaniu zużytych erytrocytów z krwiobiegu. W okresie płodowym w miazdze czerwonej występują dojrzałe krwinki oraz wszystkie komórki krwiotwórcze. W niektórych stanach chorobowych np. w niedokrwistości, białaczkach czy ciężkich chorobach zakaźnych śledziona może wznowić pełne zdolności krwiotwórcze.

Do najważniejszych funkcji śledziony należy:

  • Wytwarzanie limfocytów i monocytów przez cały czas Czas jedna z podstawowych (obok przestrzeni) kategorii organizujących świat przedstawiony w dziele literackim. Porządkuje ona zdarzenia pod względem chronologicznym na różnych poziomach utworu, np. ... Czytaj dalej Słownik terminów literackich a innych krwinek tylko w życiu płodowym,
  • Udział w odpowiedzi immunologicznej typu humoralnego tzn. w wytwarzaniu przeciwciał,
  • Współuczestnictwo w wytwarzaniu bilirubiny,
  • Magazynowanie krwi oraz krwinek.
  • Naczynia limfatyczne

Włosowate naczynia limfatyczne różnią się od włosowatych naczyń krwionośnych tym, że nie mają dobrze rozwiniętej błony podstawnej i zaczynają się ślepo w tkance łącznej. Płyn tkankowy, który zawiera białka oraz inne cząsteczki wnika od razu do włosowatych naczyń limfatycznych przez otwory między komórkami śródbłonka. Większe naczynia limfatyczne mają budowę trójwarstwową charakterystyczna dla naczyń krwionośnych. Naczynia limfatyczne mają również liczne zastawki Zastawki płaskie lub kieszonkowate struktury występujące w sercu, naczyniach krwionośnych i limfatycznych. Zastawki mają postać łącznotkankowych płatków przyrośniętych brzegiem do ściany ... Czytaj dalej Słownik biologiczny i prowadzą limfę do układu żylnego.

  1. LIMFOCYTY

Limfocyty są podstawowymi komórkami układu odpornościowego mogącymi rozpoznać przez swoiste receptory różne determinanty antygenowe. Pod względem morfologicznym są to małe, jądrzaste komórki z nieznaczną ilością zasadochłonnej cytoplazmy oraz z niewielką ilością mitochondriów. Na podstawie cech Cech organizacja zawodowa rzemieślników w miastach średniowiecznych. Na zachodzie Europy cechy powstały w X-XII w. Ich celem była obrona interesów rzemiosła i praw członków. Organizowały także ... Czytaj dalej Słownik historyczny morfologicznych dzieli się je na: małe, średnie i duże.

Niektóre z limfocytów charakteryzują się krótkim okresem życia rzędu kilku dni. Mówi się o nich, że są to limfocyty krótko żyjące. Pod względem morfologicznym należą do wszystkich trzech kategorii. Część z nich żyje długo a u człowieka nawet kilka lat. Limfocyty długo żyjące zaliczane są do limfocytów małych.

Powstają one z pluripotencjalnych komórek macierzystych przez dwie linie rozwojowe. Linia limfoidalna wytwarza limfocyty zaś linia mieloidalna wytwarza fagocyty, czyli monocyty, makrofagi i neutrofile oraz inne komórki. Podobnie jak wszystkie komórki krwi limfocyty mają swój początek w szpiku kostnym. We krwi i tkankach występują jako wolne komórki zaś w postaci zorganizowanej znajdują się w grasicy, śledzionie, węzłach chłonnych.

Limfocyty mogą różnicować się w komórki innego typu i tym samym pełnić różne funkcje w organizmie.

Limfocyty są bardzo wysoko wyspecjalizowanymi komórkami a wiąże się to ze swoistością dla antygenu i odpowiednią funkcją w układzie immunologicznym. Każda populacja Populacja podstawowa jednostka ekologiczna; zespół osobników danego gatunku występujących na określonym obszarze, np. populacja saren w lesie lub szczupaków w jeziorze. Każda populacja ... Czytaj dalej Słownik biologiczny limfocytów ma specyficzne tylko dla siebie antygeny różnicowania odpowiadające za  fenotyp Fenotyp całokształt cech osobnika powstający w wyniku oddziaływania genotypu i czynników środowiska. Termin fenotyp może być też stosowany w odniesieniu do pojedynczej cechy danego organizmu, ... Czytaj dalej Słownik biologiczny i pełnioną funkcję.

  • Limfocyty T

Limfocyty T powstają w czerwonym szpiku kostnym skąd następnie wędrują do grasicy, w której proliferują i nabywają cech immunologicznych. Mówi się o nich, że są grasicozależne gdyż przechodzą przez nią. Następnie przedostają się do innych narządów limfopoetycznych, w których nadal się dzielą a następnie dostają się do krwi obwodowej. Limfocyty typu B żyją nawet 10 lat i są odpowiedzialne za wykrywanie i unieszkodliwianie czynników obcych dla organizmu, czyli biorą udział w odporności typu komórkowego. Pod względem funkcjonalnym limfocyty T dzielą się na:

      • Limfocyty Th (helper) - są to limfocyty pomocnicze, które wydzielają limfokiny pobudzające i podtrzymujące odpowiedź immunologiczną,
      • Limfocyty Ts - limfocyty supresorowe, które wydzielają limfokiny hamujące odpowiedź immunologiczną,
      • Limfocyty Tc - są to limfocyty cytotoksyczne. Do tych limfocytów zalicza się komórki NK, komórki K.
  • Komórki K i NK

Nieliczne limfocyty nie posiadają na swojej powierzchni markerów limfocytów T i B oraz charakterystycznych dla tych komórek receptorów antygenowych i dlatego nazwane zostały "komórkami zerowymi". Pod względem morfologicznym są to duże komórki, żyjące około tygodnia z licznymi ziarnistościami cytoplazmatycznymi. Wśród nich wyróżnia się komórki K i NK.

  • Komórki K (killer, czyli zabójca) w ustroju znajdują się w sposób naturalny bez wcześniejszej immunizacji. Komórki te mają zdolność do zabijania komórek oznaczonych przeciwciałami skierowanymi przeciwko ich antygenom powierzchniowym. Taki proces zabijania nazywa się cytotoksycznością komórkową zależną od przeciwciał.
  • Komórki NK (natural killer, czyli wrodzony zabójca) są to komórki, które mają zdolność do uszkadzania bez wcześniejszej immunizacji niektórych komórek nowotworowych i komórek, które nie są nowotworowe i są słabo zróżnicowane. W chorobach takich jak białaczka, szpiczak czy policytemia, czyli w chorobach, w których zaburzeniu ulega funkcja szpiku zaobserwowano obniżoną aktywność komórek NK.
  • Limfocyty B

Limfocyty te powstają w układzie limfoidalnym w czerwonym szpiku kostnym, ale w przeciwieństwie do limfocytów T nie przechodzą przez grasicę, dlatego mówi się o nich, że są szpikozależne. Limfocyty B żyją krótko, bo około 4 - 10 dni. Wytwarzają immunoglobuliny, które spełniają funkcję specyficznych przeciwciał i biorą udział w odporności typu humoralnego.

  • Komórki plazmatyczne

Komórki plazmatyczne zwane są także plazmocytami. Powstają w wyniku różnicowania się limfocytów B pod wpływem antygenu. Są to jądrzaste komórki z dużą ilością zasadochłonnej cytoplazmy oraz mocno rozwiniętą siateczką endoplazmatyczną, w której zachodzi synteza przeciwciał. Należą do komórek efektorowych odpowiedzi humoralnej o długości życia od kilku do kilkunastu tygodni. W porównaniu z limfocytami B nie mają na swojej powierzchni receptorów immunoglobulinowych.

  • Makrofagi

Makrofagi są to komórki pochodzenia szpikowego, które po przejściu stadium monocytu we krwi wędrują przez śródbłonek naczyń do tkanek. Ich cechą charakterystyczną jest ruchliwość i zdolność do fagocytozy. Występują jako makrofagi wolne, migrujące, osiadłe. Makrofagi o różnej lokalizacji mogą różnić się morfologią i pełnioną funkcją. Makrofagi śledziony, wątroby, skóry, szpiku, tkanki łącznej, mikroglej mózgu osteoklasty kości utworzyły tzw. układ makrofagów. Pełnią one bardzo ważną funkcję w obronie immunologicznej swoistej i nieswoistej. Dzięki temu, że posiadają zdolność do przeprowadzania fagocytozy usuwają z organizmu komórki zużyte czy martwe. W swoistej odpowiedzi immunologicznej prezentują antygen Antygen med. - substancja makrocząsteczkowa, zwykle białkowa, która wprowadzona do organizmu powoduje powstanie przeciwciał.
Czytaj dalej Słownik wyrazów obcych
limfocytom T. Uczestniczą także w odpowiedzi typu komórkowego.

  • Komórki dendrytyczne

Do komórek dendrytycznych zaliczane są dwa typy komórek o podobnej morfologii, lecz o innym pochodzeniu. Pierwszym rodzajem komórek są komórki pochodzenia szpikowego znajdujące się w skórze oraz w strefach T- zależnych węzłów chłonnych i śledziony. Należą do tej samej linii, co makrofagi i są szczególnie skuteczne w prezentowaniu antygenów limfocytom T. Drugim typem są pęcherzykowate komórki dendrytyczne zlokalizowane w grudkach rozrodczych tkanek limfatycznych. Komórki te są zdolne do długotrwałego utrzymywania na swojej powierzchni antygenów w kompleksie z przeciwciałami.

  • Granulocyty

Granulocyty Granulocyty ziarniste białe ciałka krwi. Posiadają wielopłatowe jądra, a na terenie cytoplazmy liczne ziarnistości. Granulocyty zostały podzielone ze względu na barwliwość ziarnistości ... Czytaj dalej Słownik biologiczny i makrofagi powstają ze wspólnych komórek prekursorowych w szpiku, ale różnią się morfologią i funkcją. Wyróżnia się  trzy Trzy Trójka symbolizuje Boga, bóstwo, świętość, trójcę, sacrum, harmonię, siłę, Słońce, owocowanie, wzrost, rozwój, medytację, szczęście, świadomość.
W różnych kulturach liczbę ...
Czytaj dalej Słownik symboli literackich
rodzaje granulocytów, które pełnią odmienne funkcje w reakcjach immunologicznych.

      • Neutrofile (granulocyty obojętnochłonne) - wędrujące ze szpiku kostnego do krwi neutrofile opuszczają ją po 6 - 24 godzinach, aby przejść przez śródbłonek naczyniowy do tkanek gdzie giną w ciągu 1 - 3 dni. Neutrofile stanowią około 60 % wszystkich leukocytów. Są pierwsza linią obrony organizmu gdyż jako pierwsze docierają do miejsca uszkodzenia tkanek wywołanego inwazja drobnoustrojów bądź innymi czynnikami. Giną zazwyczaj w kilka godzin po przeprowadzonej fagocytozie. Duże nagromadzenie Nagromadzenie zagęszczenie na pewnym odcinku utworu wielu analogicznych elementów w formie np. wyliczenia. Mogą to być synonimy, określenia bliskoznaczne, wyrazy o podobnym zabarwieniu. Celem ich ... Czytaj dalej Słownik terminów literackich się neutrofili i produktów ich rozpadu powoduje powstanie ropy.
      • Eozynofile Eozynofile granulocyty kwasochłonne - leukocyty krwi kręgowców z ziarnistościami kwasochłonnymi. Eozynofile uczestniczą głównie w zwalczaniu pasożytów. U ssaków, wspólnie z komórkami ... Czytaj dalej Słownik biologiczny (granulocyty kwasochłonne) - po wywędrowaniu ze szpiku docierają do krwi, w której przebywają około 30 - 60 minut a następnie migrują do tkanek, w których giną po kilku dniach. Eozynofile stanowią około 1 - 3 % leukocytów krwi. Ich liczba znacznie wzrasta w przewlekłych zapaleniach i w zmianach wczesno alergicznych. Zasadniczą funkcją neutrofili jest neutralizacja mediatorów, które wytworzyły bazofile Bazofile granulocyty zasadochłonne granulocyty.
        Czytaj dalej Słownik biologiczny
        i komórki tuczne oraz ochrona organizmu przed infekcjami głównie przed robaczycami (tasiemcami, włośniem krętym), chorobami bakteryjnymi (szkarlatyna) czy chorobami wirusowymi (żółtaczka).
      • Bazofile (granulocyty zasadochłonne) i mastocyty (komórki tuczne) - te dwa rodzaje komórek spełniają taką samą funkcje, mimo iż należą do dwóch różnych linii. Bazofile pochodzące ze szpiku stanowią około 0,5 % - 1% całej liczby leukocytów. Mastocyty występują głównie w tkance łącznej i tłuszczowej oraz w skórze i pod błonami śluzowymi. W przeciwieństwie do, bazofili, które są już komórkami końcowymi mastocyty mogą się dalej dzielić. Cytoplazma Cytoplazma pozajądrowa część protoplazmy komórki eukariotycznej obejmująca także błonę komórkową. Składa się z cytoplazmy podstawowej zwanej hialoplazmą oraz zawieszonych w niej organelli. W ... Czytaj dalej Słownik biologiczny obu typów tych komórek zawiera liczne ziarnistości w skład, których wchodzi między innymi heparyna. Jest to związek przeciwdziałający krzepnięciu krwi, co zapobiega tworzeniu się zakrzepów zwłaszcza wokół ognisk zapalnych. Komórki te biorą udział w reakcjach alergicznych oraz w zapaleniach.
  1. PRZECIWCIAŁA

Przeciwciała lub inaczej immunoglobuliny są to substancje białkowe wytwarzane w limfocytach B i plazmocytach, które mają zdolność łączenia się z antygenem. Wyróżnia się 5 klas immunoglobulin:

  • IgG - jest główną immunoglobuliną występującą w surowicy. IgG przechodzi przez łożysko, co zapewnia noworodkowi odporność bierną.
  • IgA- jest składnikiem wydzielin surowiczo - śluzowych takich jak np. ślina, siara, wydzielin układów tchawiczo - oskrzelowych oraz moczowo - płciowych.
  • IgM - jest to przeciwciało pojawiające się jako pierwsze w odpowiedzi na złożone antygeny drobnoustrojów.
  • IgD - występuje na powierzchni komórek. Jego biologiczna funkcja nie jest jeszcze poznana.
  • IgE - występuje na powierzchni bazofili i mastocytów. Przyczynia się do uczulania spojówek, śluzówek i oskrzeli.
  1. ATYGENY

Antygeny są to związki wielocząsteczkowe najczęściej glikoproteiny, które rozpoznawane przez limfocyty wytwarzają odpowiedź w postaci wytwarzania przeciwciał w odpowiedzi komórkowej lub humoralnej.

Wyróżnia się antygeny własne organizmu i antygeny obce. Do antygenów własnych nalezą antygeny zgodności tkankowej HLA I i HLA II, które występują na powierzchni komórek organizmu, a zwłaszcza na powierzchni makrofagów. Mogą tworzyć z antygenami zarówno własnymi jak i obcymi, kompleksy rozpoznawalne dla limfocytów T, co pozwala na prezentację i rozpoznanie antygenów. Takie zjawiska leżą u podstaw indukcji odporności, tolerancji immunologicznej oraz zjawisk odpornościowych.

  1. ODPORNOŚĆ

Odporność jest to niewrażliwość organizmu na działanie chorobotwórczych wirusów, bakterii, pierwotniaków czy pasożytów wielokomórkowych. Dzięki skutecznym mechanizmom odporności przeciwzakaźnej występującym zarówno u zwierząt, jaki i roślin organizmy te mogą żyć obok siebie.

Odporność przeciwzakaźna nie jest jedyna funkcją układu odpornościowego. W organizmach odchodzi bardzo często do różnego rodzaju mutacji komórek, co może być przyczyną ich niewłaściwego mnożenia i powstania komórek nowotworowych. Jednak dzięki aktywności komórek odpornościowych np. cytotoksycznych takie mechanizmy są ograniczone. Komórki odpornościowe, głównie fagocytarne, zbierają się w miejscu uszkodzenia wywołując odczyn zapalny, co pozwala na usunięcie cząsteczek i komórek, które zakończyły cykl życiowy. Odporność jest to także zdolność do zachowania integralności zagrożonej przez niebezpieczne czynniki pochodzenia zewnętrznego takie jak  drobnoustroje Drobnoustroje mikroorganizmy - organizmy jednokomórkowe o różnej przynależności systematycznej - bakterie, sinice, pierwotniaki oraz niektóre glony i grzyby. Odgrywają dużą i różnorodną rolę w ... Czytaj dalej Słownik biologiczny chorobotwórcze lub o pochodzeniu wewnętrznym np. komórki nowotworowe, komórki starzejące się czy komórki uszkodzone. Utrzymanie takiej integralności organizmu jest możliwe dzięki współdziałaniu układu nerwowego i hormonalnego.

Rodzaje odporności:

  • Odporność naturalna (dziedziczna, nieswoista) - jest to  rodzaj Rodzaj jednostka systematyczna - jedna z kategorii w systemie klasyfikacji roślin i zwierząt, wyższa od gatunku, a niższa od rodziny, np. rodzaj szczur obejmuje gatunki: szczur śniady, szczur ... Czytaj dalej Słownik biologiczny odporności nieswoistej, czyli takiej, którą organizm uzyskał przed zetknięciem się z drobnoustrojami chorobotwórczymi. Taki rodzaj odporności skierowany jest przeciwko drobnoustrojom a uwarunkowany jest przez właściwości fizjologiczne i budowę skóry, błon śluzowych oraz możliwością wykonania odruchów obronnych organizmu takich jak np. kichanie, kaszel, łzawienie, wymioty czy biegunka.
  • Odporność nabyta (swoista) - wytwarza się w wyniku zadziałania na organizm drobnoustroju albo przez wprowadzenie do organizmu surowicy swoistej. Odporność nabyta skierowana jest przeciwko drobnoustrojowi lub przeciwko jego toksynie. Odporność tą dzieli się na:
  • Odporność czynną - uwarunkowaną przez przebycie choroby lub uodpornieniem na szczepionkę. Odporność czynna może trwać miesiące, lata a nawet całe życie.
  • Odporność bierną - uzyskaną w sposób naturalny w łonie matki czy z mlekiem matki a także w sposób sztuczny po podaniu surowicy odpornościowej. Odporność bierna naturalna trwa do 6 miesiące a sztuczna przez około 12 - 14 dni.

W zależności od rodzaju drobnoustroju (bakterie, wirus, drobnoustroje wytwarzające jady) można wyróżnić:

  • Odporność antybakteryjną - powstaje ona po zakażeniu bakteryjnym, ale pozostawia słabą, lecz krótkotrwałą odporność. Rodzaj tej odporności oraz jej trwałość zależą od struktury chemicznej antygenu odpowiedzialnego za jej wytworzenie. Najskuteczniejszą odpornością cechują się antygeny białkowe a nieco gorszą antygeny lipidowe i wielocukrowe. Odporność antybakteryjna jest mniej trwała niż odporność antytoksyczna.
  • Odporność antywirusową - powstaje w wyniku działania toksyn wirusów chorobotwórczych i ma charakter trwały. Dzięki białkowej strukturze antygenu wirusowego, który prawie jak ektoksyny bakteryjne sprawia, że wzrasta ilość przeciwciał neutralizujących wirusy.
  • Odporność antytoksyczną - jest to odporność wywołana przez ektotoksyny wytwarzane przez bakterie Bakterie organizmy jednokomórkowe niekiedy tworzące układy zbudowane z kilku luźno ze sobą związanych komórek. Zaliczane są do królestwa Monera. Wielkość bakterii wynosi od 0,2 do kilkudziesięciu ... Czytaj dalej Słownik biologiczny chorobotwórcze.
  • Odporność śródzakaźna - jest to inny rodzaj odporności niż przedstawione wyżej. Trwa ona tak długo jak długo utrzymuje się zakażenie, czyli dopóki w organizmie znajduje się drobnoustrój chorobotwórczy. Wtedy pomiędzy organizmem a drobnoustrojem ustala się równowaga, w której organizm nie jest na tyle silny, aby zwalczyć drobnoustrój zaś odporność, jaka wytworzył starcza mu do ochrony przed skutkami następnego zakażenia. Taki typ odporności jest charakterystyczny np. dla gruźlicy, kiły, zimnicy.

Organizm posiada także dwa rodzaje mechanizmów odporności:

  • Odporność humoralną - jest to odporność zależna od obecności swoistych przeciwciał, które są produkowane podczas odpowiedzi immunologicznej. Antygen pobudza limfocyty B do proliferacji i różnicowania się w stronę komórek pamięci i komórek plazmatycznych. Komórki plazmatyczne, czyli plazmocyty Plazmocyty komórki krwi stanowiące elementy układu immunologicznego. Powstają z limfocytów B po ich aktywacji wskutek zadziałania antygenu i odpowiedniego limfocyta T. Plazmocyty mają rozbudowane ... Czytaj dalej Słownik biologiczny są odpowiedzialne za wytwarzanie przeciwciał, których funkcją jest wiązanie antygenu w wyniku, czego jest on eliminowany. Komórki pamięci decydują o skutecznej odpowiedzi immunologicznej w czasie ponownego kontaktu z takim samym antygenem.
  • Odporność komórkową - to odporność związana z występowaniem i aktywnością, immunocytów, czyli wyspecjalizowanych komórek, którymi są  fagocyty Fagocyty komórki żerne - w znaczeniu ogólnym: komórki, które wchłaniają i zazwyczaj trawią bakterie, krwinki. Fagocyty to komórki zaangażowane w reakcje odpornościowe zwierząt należących ... Czytaj dalej Słownik biologiczny a także komórki o właściwościach cytotoksycznych, czyli komórki K oraz limfocyty T.

Wśród limfocytów T i B wyodrębniono tzw. komórki pamięci, które powstają przy pierwszym kontakcie z antygenem. Po ponownym kontakcie z tym samym antygenem wyzwala szybszą i bardziej natężona odpowiedź immunologiczną. Dzięki temu zjawisku wyjaśniono miedzy innymi odporność na choroby przebyte w dzieciństwie po ich przebyciu lub po szczepieniu na nie.

  1. NADWRAŻLIWOŚĆ

Nadwrażliwość jest to stan, w którym odpowiedź immunologiczna może osiągnąć duże natężenie oraz nieprawidłowy stan Stan w okresie feudalizmu była to zamknięta grupa społeczna posiadająca jednakową pozycję prawną w państwie (duchowieństwo, szlachta, mieszczaństwo, chłopi). Przynależność do stanu ... Czytaj dalej Słownik historyczny doprowadzając do znacznego uszkodzenia tkanek. Dzieje się tak, dlatego że w toku ewolucji układ immunologiczny Immunologiczny dotyczący immunologii, dotyczący naturalnej odporności organizmu; odpornościowy. Czytaj dalej Słownik wyrazów obcych wykształcił wiele specyficznych mechanizmów koniecznych do usuwania lub neutralizowania czynników zakaźnych pochodzących ze środowiska, które mogą być niebezpieczne dla organizmu. Równie groźne dla organizmu są mechanizmu broniące integralności przed czynnikami wewnętrznymi, które wiążą się ze zmianą struktury własnych tkanek.

Nadwrażliwość może być spowodowana wieloma antygenami jednak przyczyny jej wystąpienia mogą być różne u poszczególnych osobników.

Cechą charakterystyczną dla nadwrażliwości jest to, że nie występuje ona przy pierwszym kontakcie z antygenem, ale dopiero przy kolejnym. Znane są  cztery Cztery Liczba cztery symbolizuje wszechświat materialny, cztery pory roku, cztery strony świata, cztery kwadry księżyca, cztery wiatry, cztery wieki ludzkości, cztery rzeki Hadesu, cztery konie ... Czytaj dalej Słownik symboli literackich typy nadwrażliwości, z których I, II, III zależy od udziału przeciwciał a IV od limfocytów T i makrofagów.

Typy nadwrażliwości:

  • Typ I (anafilaktyczny)- zachodzi natychmiast, gdy immunoglobulina E (IgE) jest wytwarzana w odpowiedzi na niskie stężenie niegroźnych antygenów pochodzących ze środowiska np. kurz domowy, pyłki roślin, roztocza, naskórek zwierząt. W wyniku, czego mediatory takie jak histamina, leukotrieny czy aktywatory kinin są uwalniane z komórek tucznych uczulonych na immunoglobulinę E, co wywołuje reakcje zapalną objawiająca się katarem siennym, atropowym zapaleniem skóry, czyli świerzbiączką, astmą lub niekiedy wstrząsem anafilaktycznym
  • Typ II (cytotoksyczny)- jest to nadwrażliwość związana z cytotoksycznością komórkową uzależnioną od przeciwciał. Powstaje, gdy przeciwciało wiąże się z autoantygenem lub z obcym antygenem na powierzchni komórki, co prowadzi do fagocytozy, cytotoksyczności komórek K bądź lizy wywołanej aktywacją dopełniacza. Może doprowadzić do reakcji poprzetoczeniowej, anemii hemolitycznej, anemii, leukopenii, trombocytopenii, miastemii czy u noworodków do choroby hemolitycznej.
  • Typ III -powstaje, gdy kompleksy immunologiczne odkładają się w dużych ilościach w tkankach czy też nie mogą być usuwane przez układ siateczkowo - śródbłonkowy. Prowadzi to do uszkodzenia tych tkanek i zapalenia a to z kolei może być przyczyną choroby posurowiczej, przewlekłego kłębuszkowego zapalenia nerek w przebiegu tocznia rumieniowatego, zewnątrzpochodnego alergicznego zapalenia pęcherzyków płucnych czy reakcji Arthusa.
  • Typ IV (komórkowy) - to nadwrażliwość opóźniona (DHT) rozwija się, gdy antygeny zostaną pochłonięte przez makrofaga i nie mogą być usunięte. Dochodzi wtedy do pobudzenia limfocytów T a następnie do produkcji cytokin wpływających na rozpoczęcie szeregu reakcji zapalnych. Nadwrażliwością typu opróżnionego są np. reakcje odrzucania przeszczepu alogenicznego, kontaktowe zapalenie skóry czy odczyn po podaniu tuberkuliny.

NADWRAŻLIWOŚĆ I ALERGIA

Nadwrażliwość typu I to inaczej reakcja alergiczna pojawiająca się zaraz po kontakcie z alergenem. Alergeny są to antygeny mogące wywołać reakcję alergiczną. Alergia Alergia nadwrażliwość, stan zwiększonej wrażliwości. Silna reakcja odpornościowa organizmu w stosunku do niektórych substancji w środowisku, objawiająca się jako katar sienny, wysypka, ... Czytaj dalej Słownik biologiczny oznacza zmiany reaktywności organizmu podczas powtórnego kontaktu z antygenem. Dawniej alergia nie była łączona z nadwrażliwością typu I. Z alergią bardzo ściśle związana jest atropia. Atropia jest to dziedziczna skłonność do nadmiernego wytwarzania przeciwciał immunoglobuliny E w porównaniu do występujących zazwyczaj w środowisku antygenów. U jej podłoża leżą mechanizmy nadwrażliwości typu I. Atropia jest to określenie zbiorcze dla klinicznych objawów nadwrażliwości typu I - katar Katar Państwo Kataru. Położone w południowo-zachodniej Azji we wschodniej części Półwyspu Arabskiego nad Zatoką Perską. Powierzchnia 11 440 km2. Liczba ludności 575 tys. (2001 r.). Stolica ... Czytaj dalej Słownik geograficzny sienny, astma Astma choroba układu oddechowego, w czasie której dochodzi do obkurczania się oskrzeli, występują trudności z oddychaniem, duszności, kaszel. Najczęściej u podstaw astmy leży alergia.
Czytaj dalej Słownik biologiczny
atropowa, pokrzywka, alergie pokarmowe. Szacuje się, że na choroby atropowe cierpi kilkanaście procent ludzi na całym świecie. Naukowcy sadzą, że częściej ta  choroba Choroba występuje wtedy, gdy bodźce zewnętrzne są zbyt silne lub działają zbyt długo, przy równoczesnym zmniejszaniu się zdolności przystosowania organizmu.
Czytaj dalej Słownik biologiczny
pojawia się u osób, u których w wywiadzie lekarskim stwierdzono objawy podobne do bąblowo - rumieniowych odczynów skórnych na powszechnie występujące alergeny środowiskowe.

Reakcje nadwrażliwości typu I są warunkowane wówczas, gdy  alergen Alergen antygen wywołujący reakcję alergiczną. Alergenami mogą być białka, polisacharydy, toksyny bakteryjne lub antygeny upostaciowane (komórki bakterii, grzybów, pierwotniaków; inne obce ciała, ... Czytaj dalej Słownik biologiczny pobudza komórki tuczne uczulone immunoglobuliną E. Komórki tuczne pobudzone przez IgE uwalniają wiele różnych cytokin takich jak:

  • IL - 3 i IL - 4, które mogą działać autokrynowo na komórki tuczne i wraz z innymi cytokinami mogą pobudzać limfocyty B do produkcji immunoglobuliny E,
  • IL - 5, która może uczestniczyć w chemotaksji i aktywacji komórek zapalnych w miejscu powstania reakcji alergicznej.

Gdy dojdzie do pierwszego kontaktu alergenu z błona śluzową następuje szereg reakcji prowadzących do wytworzenia immunoglobuliny E. Immunoglobulina wytwarzana jest lokalnie w miejscu wniknięcia alergenu do organizmu tzn. na powierzchni błon śluzowych czy w okolicach węzłów chłonnych. Limfocyty B produkują IgE w zależności od rodzaju prezentacji alergenu przez komórki prezentujące antygen (APC) oraz od współdziałania limfocytów B i limfocytów Th2. IgE wytworzona miejscowo uczula w pierwszej kolejności lokalne komórki a jej nadmiar przedostaje się do krwi gdzie wiąże się ze specyficznymi receptorami na krążących bazofilach i komórkach tucznych w tkankach całego ciała. Cechą charakterystyczna dla IgE jest jej duże powinowactwo do wiązania z komórkami tucznymi przez fragment Fc. Pomimo tego, że czas półtrwania immunoglobuliny w surowicy wynosi tylko kilka dni to komórki tuczne mogą być uczulone na nią przez parę miesięcy.

W chorobach alergicznych występuje podwyższony poziom IgE a w inwazjach pasożytniczych poziom IgE jest zazwyczaj kilkakrotnie wyższy. W diagnostyce alergii nie jest wystarczające oznaczenie poziomu immunoglobulin trzeba także wziąć pod uwagę inne czynniki mogące warunkować wystąpienie alergii.

Czynniki mogące spowodować wystąpienie alergii:

  • Czynniki genetyczne - ryzyko zachorowań na alergie jest większe u osób z obciążeniem rodzinnym. Gdy jedno z rodziców lub oboje cierpią na alergię to obciążenie dziedziczne może wystąpić w 40 - 80%. Ciekawe jest to, że na choroby alergiczne częściej zapadają chłopcy a ryzyko zachorowania jest większe, gdy alergikiem jest matka, niż gdy na alergię cierpi ojciec.
  • Czynniki środowiskowe:
        • Pokarm Pokarm związki chemiczne, zarówno organiczne, jak i nieorganiczne, niezbędne do prawidłowego funkcjonowania organizmu, pobrane ze środowiska zewnętrznego. autotrofizm, heterotrofizm.
          Czytaj dalej Słownik biologiczny
          naturalny podawany niemowlętom - do czynników, które mogą wpłynąć na zachorowanie dziecka na alergię można zaliczyć poziom i swoistość przekazywanych płodowi przeciwciał IgG w końcowym etapie ciąży, których działanie ochronne rozciąga się na okres kilku miesięcy po urodzeniu oraz karmienie piersią. Karmienie piersią ma najprawdopodobniej największy zapobiegawczy wpływ na wystąpienie alergii u dziecka.
        • Czynniki infekcyjne i toksyczne - najprawdopodobniej zakażenia układu oddechowego mogą być wywoływane przez uczulenia na alergeny wziewne, czego dowodem może być występowanie podwyższonego miana przeciwciał przeciwwirusowych i przeciwciał IgE we krwi. Jest też bardzo prawdopodobne, że szczepionki zawierające zabite pałeczki krztuśca mogą wpływać na odpowiedź immunologiczna tak, że powodują wzrost Wzrost zwiększanie rozmiarów i masy ciała. Wzrost jest cechą wszystkich żywych organizmów i następstwem pobierania substancji odżywczych z otoczenia. U jednokomórkowców wzrost wiąże się ze ... Czytaj dalej Słownik biologiczny ryzyka zachorowania na alergię. Przebycie w dzieciństwie określonych infekcji może być korzystne i może znacznie ograniczyć ryzyko wystąpienia alergii. Zachodzi to w przypadku chorób zakaźnych spowodowanych przez mikroorganizmy Mikroorganizmy drobnoustroje - nazwa obejmująca wszystkie organizmy jednokomórkowe takie jak: bakterie, sinice, pierwotniaki, glony, grzyby. Zalicza się tu również formy bezkomórkowe, jakimi są wirusy.
          Czytaj dalej Słownik biologiczny
          wyzwalające rozwój limfocytów Th1, które to wydzielają cytokiny blokujące mechanizmy nadwrażliwości typu I. Bardzo ważnym czynnikiem powodującym wystąpienie alergii układu oddechowego jest dym papierosowy a także spaliny samochodowe. Coraz częściej uważa się, że wzrastająca zapadalność na różnego typu alergie w krajach rozwiniętych jest ceną, jaką społeczeństwo płaci za eliminowanie pewnych chorób zakaźnych.
        • Miesiąc urodzenia - zaobserwowano, że częściej alergia występuje u osób urodzonych przed okresem zwiększonego pylenia traw i drzew. Mimo to alergia może wynikać z innych przyczyn np. infekcji, pożywienia czy zmian klimatycznych.
  1. AUTOIMMUNIZACJA I CHOROBY AUTOIMMUNIZACYJNE

Wśród receptorów wytwarzanych przez limfocyty T i przeciwciał produkowanych przez limfocytów B są tez takie, które mogą rozpoznawać własne antygeny. Komórki, które je wytwarzają nazywa się komórkami potencjalnie autoreaktywnymi. Jednak sama obecność tych komórek nie wystarcza do zapoczątkowania odpowiedzi immunologicznej, ponieważ muszą być one jeszcze odpowiednio aktywowane. Organizm broni się i uruchamia wiele mechanizmów próbujących nie dopuścić do wzrostu ilości komórek autoreaktywnych i utrzymuje tzw. stan autotolerancji.

Brak odpowiedzi komórkowej i humoralnej na określony antygen jest to tolerancja immunologiczna a gdy dotyczy własnych antygenów nazywa się ona autotolerancją. Gdy z jakiś względów zostanie ona zakłócona to dojdzie do odpowiedzi przeciwko własnym tkankom i narządom, co jest istotą zjawisk autoimmunologicznych.

CHOROBY AUTOIMMUNIZACYJNE

Zjawiska autoimmunologiczne zaobserwowano już w wielu chorobach a w innych podejrzewa się ich udział. Choroby autoimmunizacyjne należą zazwyczaj do schorzeń przewlekłych z charakterystycznymi okresami poprawy i pogorszenia stanu. Choroby o takim podłożu są uwarunkowane przez wiele czynników i podjecie leczenia jest w większości przypadków niemożliwe. W większości przypadków choroba rozpoznawana jest za późno a z drugiej strony bardzo trudno jest zapobiegać chorobie, którą jest trudno przewidzieć. Przykładem takiej choroby jest cukrzyca Cukrzyca choroba powstająca najczęściej w wyniku zaburzeń metabolicznych (przemiany węglowodanowej), spowodowanych całkowitym lub relatywnym brakiem insuliny, bądź brakiem wrażliwości komórek na ... Czytaj dalej Słownik biologiczny typu I która ujawnia się, gdy większa część komórek wytwarzających insulinę jest już zniszczona. Niektóre autoprzeciwciała mogą pojawić się nawet kilka lat wcześniej od wystąpienia objawów klinicznych tej choroby.

Jeżeli antygen występuje w określonym narządzie lub tkance to mówi się o chorobach narządowo swoistych. Najczęściej są nim dotknięte takie narządy jak tarczyca, nadnercza, komórki błony śluzowej żołądka, część wewnątrzwydzielnicza trzustki. Odpowiedź immunologiczna kierowana jest przeciwko konkretnemu narządowi i może wiązać się z mechanizmami reakcji krzyżowej np. w cukrzycy typu I jeden z autoantygenów, przeciwko któremu wykrywa się autoprzeciwciała wykazuje homologię z białkiem pewnych wirusów. W grupie chorób narządowo swoistych zaobserwowano nakładanie się poszczególnych jednostek chorobowych. Chorzy z niedokrwistością złośliwą wytwarzają przeciwciała przeciwko czynnikowi wewnętrznemu, dzięki któremu ułatwione jest wchłanianie witaminy Witaminy związki organiczne o różnej budowie chemicznej. Organizm nie potrafi ich sam wytworzyć i są przyjmowane z pokarmem w postaci aktywnej albo jako prowitaminy. Witaminy nie ulegają trawieniu, ... Czytaj dalej Słownik biologiczny B12 a także wytwarzają przeciwciała przeciwtarczycowe.

Jeśli zaś autoantygen występuje powszechnie w ustroju to zmiany chorobowe zachodzą w wielu narządach. Podobnie jak w chorobach autoimmunizacyjnych narządowo swoistych i tutaj można wyróżnić zespoły chorobowe które się nakładają i tak np. mieszana choroba tkanki łącznej skupia w sobie cechy twardziny, tocznia i zapalenia wielomięśniowego. Ale nie zdarza się, aby u jednego pacjenta wstępowała równocześnie choroba narządowo swoista i układowa.

W leczeniu chorób autoimmunizacyjnych stosuje się zazwyczaj metody łagodzące ciężkie objawy a nie zapobiega ich postępowi, co mimo ogromnego postępu w medycynie wiąże się jeszcze z brakiem wiedzy na temat tych schorzeń.

Podział chorób autoimmunizacyjnych:

Narządowo swoiste

  • Choroba Hashimoto (zapalenie tarczycy)- choroba ta rozwija się w wyniku zaburzeń układu odpornościowego. Zaburzenia takie prowadzą do autoagresji tzn., że substancje pochodzące z własnej tarczycy są traktowane jak obce antygeny. Antygeny pochodzące z tarczycy pobudzają wytwarzanie przeciwciał, co prowadzi do uszkodzenia a nawet całkowitego zniszczenia tarczycy. Równocześnie pod wpływem autoagresji dochodzi do  uczulenie Uczulenie alergia.
    Czytaj dalej Słownik biologiczny
    komórek układu immunologicznego powodując naciekanie tarczycy i jej zmiany chorobowe. Skłonność do występowania choroby Hashimoto jest w dużej mierze uwarunkowana genetycznie tak, więc może byś przekazywana potomstwu. Na to zaburzenie znacznie częściej zapadają kobiety. Objawia się ona powstaniem zmian zapalnych w tarczycy, co może powodować jej rozrost jak i zanik.
  • Choroba Gravesa - Basedowa - powstaje w następstwie działania antygenu, który wchodzi w skład nabłonka pęcherzykowego tarczycy w wyniku, czego w organizmie powstają przeciwciała pobudzające tarczycę do rozrostu i nadmiernego wydzielania hormonów. Początek tej choroby może rozpoczynać się dość gwałtownie od wzmożonej pobudliwości nerwowej, wychudzenia pomimo dobrego apetytu, zaburzeń snu. Następnie do tych objawów dochodzi kołatania serca, zadyszka, osłabienie, ciągłe odczuwanie gorąca, wzmożona potliwość oraz powiększenie tarczycy i zmiana wyglądu oczu - wytrzeszcz oczu. Innym typowym objawem tej choroby jest obrzęk przedgoleniowy. Obrzęknięta skóra staje się zgrubiała, twarda i brunatno przebarwiona. Często na goleni pojawia się dodatkowe owłosienie a także mogą tworzyć się guzy.
  • Niedokrwistość złośliwa (niedokrwistość Addisona - Biermera) - cierpiący na tą chorobę nie wytwarzają czynnika wewnętrznego w wyniku, czego nie mogą wchłaniać zawartej w różnych pokarmach witaminy B12. witamina ta jest niezbędna do syntezy kwasów nukleinowych głównie w komórkach szpiku kostnego. Niedobór witaminy B12 powoduje zahamowanie dojrzewania komórek, co prowadzi do obniżenia się ilości leukocytów i trombocytów. Objawem niedokrwistości jest bladość skóry, częste biegunki oraz zespół objawów neurologicznych przejawiających się w zaburzeniach równowagi w wyniku osłabienia czucia głębokiego.
  • Choroba Addisona (cisawica) - spowodowana jest niedostatecznym wydzielaniem hormonu adrenokortykotropowego ACTH. Najczęstszą przyczyną tej pierwotnej niewydolności kory nadnerczy są procesy chorobowe prowadzące do uszkodzenia nadnerczy np. gruźlica, czy też samoistny zanik o podłożu autoimmunizacyjnym. Wyraźne objawy niedoczynności kory nadnerczy pojawiają się wówczas, gdy zniszczeniu ulegnie 90% narządu. Objawami tej choroby jest znaczne osłabienie organizmu, niedobra tolerancja wysiłku fizycznego i dłuższego przebywania na słońcu, mdłości, wymioty i chudnięcie. Najbardziej typowym objawem jest ciemne zabarwienie skóry przypominające opaleniznę na twarzy, dekolcie. Charakterystyczne są też przebarwienia śluzówki jamy ustnej i warg, co jest zależne od wydzielania hormonów przysadki, czyli ACTH Acth hormon adrenokortykotropowy / adrenokortykotropina. Jest wydzielany przez przedni płat przysadki mózgowej jako hormon tropowy, czyli oddziałujący na inny gruczoł dokrewny ... Czytaj dalej Słownik biologiczny i melanotropinę oraz niedoborem kortyzolu.
  • Cukrzyca typu I - jest to cukrzyca insulinozależna i stanowi około 10% wszystkich przypadków cukrzycy. Najczęściej występuje w młodości, poniżej 30 roku życia. Przyczyna tej choroby jest zakażenie wirusem, który wywołuje zaburzenie odporności i prowadzi do niszczenia komórek B wytwarzających insulinę w wyspach Langerhansa trzustki. Jest to postać cukrzycy, w której występuje bezwzględny niedobór insuliny. Objawami cukrzycy typu I jest początkowo suchość w ustach, wzmożone pragnienie, wielomocz, gwałtowne chudnięcie przy bardzo dużym apetycie oraz osłabienie. Dodatkowo na skórze mogą pojawić się czyraki i zadrapania spowodowane przez świąd. Innym często występującym objawem jest powiększenie wątroby i zmiany neurologiczne takie jak zaburzenia czucia i brak poprawnych odruchów neurologicznych. Gdy chory z takimi objawami nie jest odpowiednio szybko poddany leczeniu może dojść do zaburzeń świadomości a następnie do śpiączki wywołanej kwasicą ketonową.
  • Miastenia - jest to choroba charakteryzująca się znacznym osłabieniem mięśni szkieletowych, których istotą jest zaburzenie przewodnictwa w obrębie płytki ruchowej. Rozwija się zazwyczaj miedzy 20 a 30 rokiem życia. Do typowych objawów należy opadanie powiek, podwójne widzenie, cichnący głos a także trudności z żuciem i połykaniem.
  • Pęcherzyca zwykła - na skórze i błonach śluzowych tworzą się pęcherze, które pękają i przekształcają się w sączące nadżerki. Zmiany takie są zazwyczaj dość liczne, ale poza nimi raczej nie występują inne objawy.
  • Stwardnienie rozsiane - jest to jedna z częściej występujących chorób układu nerwowego. Pierwsze objawy pojawiają się zazwyczaj miedzy 20 a 40 rokiem życia. Cecha charakterystyczną dla tej choroby jest to, że ma ona okresy znacznej poprawy przeplatane pogorszeniem. Do najbardziej typowych objawów należy zapalenie nerwu wzrokowego, podrażnienie nerwów okoruchowych, oczopląs, drżenie z zamieraniem a także uszkodzenie móżdżku, niedowład, zaburzenia czynności zwieraczy i brak odruchów brzusznych. Lokalizacja ognisk demielinizacyjnych w mózgu może być bardzo zróżnicowana, co może prowadzić do bardzo różnych objawów neurologicznych.

Układowe

  • Niedokrwistość immunohemolityczna - mówi się o niej wtedy, gdy układ odpornościowy traktuje własne czerwone krwinki jak obce i wytwarza przeciwko nim przeciwciała. Dzieje się tak, gdy jakaś substancja wprowadzona z zewnątrz wiąże się z krwinka czerwoną tworząc kompleks, który jest obcy dla układu odpornościowego. Do substancji mogących zmienić naturalne właściwości krwinek nalezą leki, trucizny, bakterie, pasożyty, wirusy. Szczególną formą niedokrwistości immunochemolitycznej jest hemoliza Hemoliza rozpad erytrocytów i wydostawanie się hemoglobiny z pękniętych erytrocytów do osocza. Przyczyną uszkodzeń błony komórkowej czerwonych krwinek mogą być m.in. toksyny bakterii, jad węży ... Czytaj dalej Słownik biologiczny powstająca na skutek przetaczania krwi, która jest niezgodna grupowo lub rodzi się dziecko z tzw. ciąży konfliktowej.
  • Pierwotna marskość żółciowa - występuje wyłącznie u kobiet w średnim wieku a jej podłożem są zaburzenia immunologiczne. Pierwszym objawem pojawiającym się wiele lat przed uszkodzeniem wątroby jest chroniczny, bardzo dokuczliwy świąd skóry.
  • Wrzodziejące zapalenie jelita grubego - istotą tej choroby jest powierzchowne zapalenie błony śluzowej odbytnicy lub odbytnicy i okrężnicy, co w większości przypadków prowadzi do powstania owrzodzeń. Objawami tego zapalenia są biegunka oraz kał z domieszką krwi, bóle podbrzusza a także bóle ogólne, gorączka, osłabienie i spadek wagi ciała.
  • Zespół Sjögrena - występuję głównie u kobiet w okresie przekwitania. Objawia się suchością i rogowaceniem błony śluzowej, powiększeniem gruczołów przyusznych, zanikiem gruczołów potowych i łojowych, zaburzeniem pigmentacji skóry. Głównym objawem tej choroby jest przewlekle zapalenie stawów i zapalenia naczyń krwionośnych.
  • Zapalenie skórno - mięśniowe - jest to zespół chorób wywołany zapaleniem wirusowym, bakteryjnym czy zaburzeniami immunologicznymi. Objawami zapalenia skórno - mięśniowego może być obrzęk, bolesność, zanik, zwłóknienie a nawet stwardnienie mięśni. Na skórze mogą wystąpić zmiany rumieniowe, grudkowe.
  • Twardzina (skleroderma) - przyczyną tej choroby są zaburzenia w układzie nerwowym, zaburzenia biochemiczne oraz zjawiska autoimmunologiczne. Objawami twardziny są zmiany zapalne, zaburzenia naczyniowe i włókniste. W postaci układowej tego zaburzenia pojawia się postępujące twardnienie skóry i tkanki podskórnej a niekiedy też mięśni. Natomiast najczęściej występująca odmiana naczyniowa zaczyna się od sinienia, ziębnięcia i obrzęku palców dłoni. Takie zmiany stwardnieniowe mogą przenieść się na inne części ciała np. klatkę piersiową, twarz.
  • Toczeń układowo rumieniowaty - jest to choroba o podłożu autoimmunologicznym. Czynnikiem wywołującym chorobę są kompleksy antygen - przeciwciało odkładające się w tkankach a w tej chorobie najczęściej w nerkach. We krwi pojawiaj się autoprzeciwciała skierowane przeciw jądrom komórkowym. Jest to złożony zespół chorobowy, który objawia się tym, że na twarzy pojawia się rumień kształtem przypominający motyla. Innymi objawami są: wypadanie włosów, drętwienie palców dłoni, nadwrażliwość na światło, bóle stawów, zmiany w nerkach, zapalenie opłucnej, osierdzia oraz drastyczne obniżenie białych krwinek.
  1. SZCZEPIONKI I SUROWICE

SZCZEPIONKI

Szczepionki są to preparaty biologiczne zawierające drobnoustroje żywe lub martwe bądź też produkty ich metabolizmu, które po wprowadzeniu do organizmu prowadzą do wytworzenia odporności swoistej. Wpływają także na odporność nieswoistą, przez co są wykorzystywane nie tylko w leczeniu, ale i w profilaktyce. Wartość szczepionki zależy od właściwości serologicznych, antygenowych, morfologicznych i biochemicznych szczepu wchodzącego w jej skład oraz od sposobu zabicia tych mikroorganizmów.

Odporność uzyskana za pomocą szczepionek jest odpornością czynną, długotrwałą tzn. utrzymuje się w zależności od rodzaju szczepionki miesiące lub lata.

Rozróżnia się szczepionki zawierające drobnoustroje martwe lub żywe, szczepionki zawierające produkty metabolizmu drobnoustrojów lub ich autolizy, szczepionki pojedyncze lub skojarzone i autoszczepionki.

Rodzaje szczepionek:

  • Szczepionki żywe - zawierają drobnoustroje o słabej zjadliwości. Szczepionki żywe produkowane są w stanie zliofilizowanym (zamrożone i wysuszone), co zapewnia im dłuższą przydatność w przeciwieństwie do szczepionek płynnych. Do tej grupy szczepionek zalicza się szczepionki przeciw ospie, gruźlicy, odrze, różyczce, śwince, wściekliźnie, grypie, brucelozie, wąglikowi, dżumie, poliomyelitis.
    • Szczepionki martwe - są największą grupą szczepionek stosowanych u ludzi. Mikroorganizmy tworzące tego rodzaju szczepionkę są zabijane przez ogrzewania w odpowiedniej temperaturze lub przy użyciu środków chemiczny, z których najczęściej jest używany fenol czy formalina. Grupę tą stanowią szczepionki przeciwko durowi brzusznemu, durowi plamistemu, krztuścowi, wściekliźnie.
    • Anatoksyna - jest to inaktywowana (pozbawiona zjadliwości) toksyna, która pod wpływem formolu i temperatury utraciła swoja toksyczność zachowując swoje właściwości uodparniające. Anatoksyny są dobrymi szczepionkami, ponieważ zapewniają długotrwałą odporność np. anatoksyna tężcowa czy błonnicza.
  • Szczepionka pojedyncza - jest to preparat biologiczny zawierający tylko jeden gatunek Gatunek zespół organizmów o podobnej budowie, wspólnym pochodzeniu, mogących się swobodnie krzyżować, dając płodne potomstwo. W procesie specjacji powstają nowe gatunki. Gatunek jest ... Czytaj dalej Słownik biologiczny drobnoustroju tak, więc umożliwia uodpornienie przeciwko jednej chorobie np. szczepionka przeciw wściekliźnie, durowi brzusznemu.
  • Szczepionka skojarzona - zawiera antygeny kilku drobnoustrojów, co umożliwia jednoczesne uodpornienie przeciw kilku chorobom na raz np. szczepionka błonniczo - tężcowo - krztuścowa.
  • Autoszczepionki - są to szczepionki martwe zrobione z bakterii wyhodowanych z wydzieliny lub tkanek chorego i wstrzyknięte temu samemu choremu w celu wzmocnienia jego odporności na te drobnoustroje. Tego rodzaju szczepionki stosowane są najczęściej w przewlekłych schorzeniach ropnych.

SUROWICE ODPORNOŚCIOWE

Surowica jest to  osocze Osocze substancja płynna krwi. Stanowi około 55% jej objętości. Osocze jest żółtawo opalizującym przezroczystym płynem, który zawiera około 90% wody, białka (albuminy, globuliny, ... Czytaj dalej Słownik biologiczny krwi pozbawione fibrynogenu wytrąconego w postaci włóknika. Surowicę otrzymuje się z krwi ludzi i zwierząt. W zależności od użytej do uodpornienia zwierząt szczepionki (drobnoustroje, anatoksyny) uzyskuje się surowice antybakteryjne, antywirusowe, antytoksyczne. Oprócz tego wyróżnia się surowice własne, obce jednowartościowe i wielowartościowe.

Surowice odpornościowe (antytoksyny) zawierają przeciwciała wykorzystywane u ludzi do celów leczniczych (błonnica, tężec, zatrucie jadem kiełbasianym, ukąszenia), jaki i zapobiegawczych (tężec, zatrucie jadem kiełbasianym, zgorzel gazowa). Czas działania ochronne go surowic podanych w celu zapobiegawczym trwa od 12 do 14 dni. Skuteczność lecznicza surowicy uzależniona jest od odpowiednio wczesnego podania jej choremu tzn. jeszcze przed reakcją jadów z komórkami organizmu. Niepożądane działanie surowic może objawiać się zaczerwienieniem i obrzękiem w miejscu podania lub też odczynem ogólnym takim jak wstrząs anafilaktyczny czy choroba posurowicza.

  1. ANTYBIOTYKI

Obecnie poznanych jest dużo różnych antybiotyków, z których większość znalazło praktyczne zastosowanie w walce z chorobami zakaźnymi.

Wśród leków stosowanych do leczeniu chorób zakaźnych największą rolę odgrywają antybiotyki, sulfonamidy i leki nitrofuranowe.

ANTYBIOTYKI

Rozwój nauki zajmującej się antybiotykami zapoczątkowało odkrycie przez Aleksandra Fleminga w 1929 roku penicyliny, ale do lecznictwa została wprowadzona dopiero w 1941 roku przez Chaina i Floreya.

Antybiotyki Antybiotyki substancje chemiczne, które hamują rozwój mikroorganizmów lub je niszczą. Antybiotyki otrzymuje się z niektórych grzybów i bakterii. Stosuje się je do zwalczania chorób zakaźnych. ... Czytaj dalej Słownik biologiczny są to substancje wytwarzane przez drobnoustroje głównie przez bakterie i pleśnie, które maja zdolność do hamowania wzrostu lub niszczenia innych bakterii, riketsji, grzybów chorobotwórczych, pierwotniaków, robaków. Część antybiotyków działa na bakterie Gram - ujemne a część na bakterie Gram - dodatnie, nieczęsto działają na obie grupy równocześnie.

Pod względem chemicznym należą do różnych związków, których działanie polega na blokowaniu procesów biologicznych drobnoustrojów. Na skale przemysłową antybiotyki otrzymuje się metoda fermentacyjną lub na drodze syntetycznej.

Penicylina była pierwszym antybiotykiem o najszerszym i najskuteczniejszym spektrum działania a wykazywała przy tym bardzo niską toksyczność.

Penicyliny naturalne uzyskuje się z pleśni Penicillium notatum i Penicillium chrysogenum. Działają one na bakterie Gram - dodatnie, czyli na gronkowce, paciorkowce, pneumokoki czy meningokoki a  wiec Wiec starosłowiańska nazwa zgromadzenia, narady, na której decydowano o najważniejszych sprawach całego plemienia, np. o wojnie i pokoju czy wyborze władcy. W Polsce wczesnośredniowiecznej mianem ... Czytaj dalej Słownik historyczny ich zakres działania jest stosunkowo mały. Ich działanie na tkanki człowieka nie wywołuje niepożądanych skutków za wyjątkiem osób, które są uczulone na penicylinę. W wyniku coraz powszechniejszego stosowania naturalnych penicylin zwiększyła się liczba szczepów bakterii opornych na ich działanie oraz wzrosła liczba osób uczulonych na nią.

Etapy powstania odporności na antybiotyki:

  • Selekcja mikroorganizmów opornych wśród całej populacji o zróżnicowanej wrażliwości,
  • Powstają oporne mutanty,
  • Po rozpadzie komórki bakteryjnej niewrażliwej dochodzi do transdukcji, czyli przekazania kwasu rybonukleinowego (RNA) pozachromosomowego zawierającego czynnik oporności, którym może byś np. enzym rozkładający antybiotyk, do komórki wrażliwej,
  • Pozachromosomalny RNA, który zawiera czynnik oporności nazywa się plazmidem,
  • W procesie koniugacji dochodzi do przekazania plazmidu z jednej uszkodzonej komórki bakteryjnej do drugiej. Plazmidy Plazmidy niewielkie, koliste cząsteczki DNA występujące w cytoplazmie prokariontów (bakterie i sinice) niezależnie od genoforu oraz w komórkach drożdży poza jądrem komórkowym. Plazmidy ulegają ... Czytaj dalej Słownik biologiczny mogą być również przekazywane z bakterii niechorobotwórczych do bakterii chorobotwórczych z jednych gatunków drobnoustrojów do innych gatunków.
  • W oporności krzyżowej polegającej na tym, że drobnoustrój oporny na jeden antybiotyk uodparnia się na inne antybiotyki w szczególności te, które mają podobny mechanizm działania. Główne mechanizmy działania przeciwbakteryjnego polegają na zaburzeniu syntezy składników ściany komórkowej bakterii, co spowoduje jej uszkodzenie oraz zaburzenie syntezy białek w cytoplazmie bakterii.

Penicyliny półsyntetyczne powstały dzięki odkryciu, że kwas 6 - aminopenicylanowy jest tym składnikiem chemicznym, od którego zależy działanie bakteriologiczne. W wyniku dołączania różnych podstawników za pomocą syntezy pozyskano nowe związki o innych właściwościach, które nazwano penicylinami półsyntetycznymi. Są to leki, które można podawać doustnie, część z nich działa na szczepy bakteryjne odporne na penicyliny naturalne, ponieważ są niewrażliwe na działanie enzymu wytwarzanego przez bakterie, który rozkłada penicyliny. Większość z nich działa na bakterie Gram - dodatnie i Gram - ujemne. W przeciwieństwie do penicylin naturalnych penicyliny półsyntetyczne są toksyczne i mogą uszkodzić szpik kostny, nerki, ale najczęściej wywołują reakcje alergiczne.