SPOSOBY ROZMNAŻANIA SIĘ ZWIERZĄT

W świecie zwierząt spotyka się dwie główne strategie rozmnażania: bezpłciowe i płciowe.

Rozmnażanie bezpłciowe

Bezpłciowo rozmnażają się przeważnie organizmy o mało skomplikowanej budowie, na niższym szczeblu rozwoju ewolucyjnego. Istotą rozmnażania bezpłciowego jest powstawanie organizmów potomnych z jednego organizmu rodzicielskiego, przy czym potomstwo jest identyczne pod względem genetycznym z organizmem macierzystym. Takie identyczne genetycznie organizmy to klony. Zaletą rozmnażania bezpłciowego jest to, że nie trzeba szukać partnera. Jednak brak zróżnicowania genetycznego może być niekorzystne w zmiennych warunkach środowiska, ponieważ nie ma możliwości tworzenia nowych adaptacji. Wynika to z prawidłowości ewolucji. W środowisku stabilnym, na krótka metę, rozmnażanie bezpłciowe jest korzystne, ponieważ wymaga mało nakładów energetycznych. Sposobów rozmnażania bezpłciowego jest wiele:

  • Podział komórki - w wyniku zwykłego podziału mitotycznego z jednej komórki powstają dwie identyczne komórki potomne (np. u Prokaryota i pierwotniaków)
  • Pączkowanie - nowy osobnik wyrasta z ciała organizmu macierzystego (np. drożdże lub stułbia)
  • Fragmentacja - organizmy potomne powstają w wyniku rozpadu ciała osobnika macierzystego na fragmenty (np. płazińce, rozgwiazdy)
  • Regeneracja - silne zdolności regeneracyjnie niektórych organizmów pozwalają odtworzyć cały organizm po utracie organów (np. gąbki, rozgwiazdy); można więc uznać, że  regeneracja Regeneracja Odtwarzanie przez organizm zużytych, uszkodzonych lub utraconych części ciała: komórek, tkanek lub narządów. Duże zdolności do r. wykazują rośliny. R. komórkowa lub tkankowa zachodzi u ... Czytaj dalej Słownik biologiczny jest szczególnym rodzajem rozmnażania przez fragmentację

Rozmnażanie płciowe

Istota rozmnażania płciowego polega na połączeniu się dwóch komórek rozrodczych (gamet), z których każda niesie inna informację genetyczną. Powstały w ten sposób osobnik jest "mieszanką genetyczną", połowa jego materiału genetycznego pochodzi z gamety męskiej, a druga połowa z gamety żeńskiej. Ten typ rozrodu nazywa się gamogonią. W odróżnieniu od rozmnażania bezpłciowego, ta strategia jest niekorzystna na krótką metę, ponieważ wiąże się z kosztami poszukiwania partnera i kopulacji. Jednak z punktu widzenia ewolucji jest to korzystne, ponieważ pozwala na wytworzenie wielu różnych kombinacji genetycznych. W warunkach zmieniającego się środowiska nigdy nie da się określić, która kombinacja będzie korzystna w przyszłości. Istnieje kilka sposobów rozmnażania płciowego:

  • Hermafrodytyzm Hermafrodytyzm biseksualizm.
    Czytaj dalej Słownik biologiczny
    (obojnactwo)
    - osobniki hermafrodytyczne posiadają jednocześnie narządy płciowe męskie i żeńskie, są więc zarazem samcem, jak i samicą. Przy spotkaniu dwóch obojnaków dochodzi do zapłodnienia krzyżowego (dwa akty zapłodnienia). W niektórych przypadkach, gdy znalezienie partnera jest niemożliwe (np. u tasiemców), dochodzi do samozapłodnienia - zawsze jest to bardziej korzystne niż brak rozmnażania w ogóle. Hermafrodytyzm jest powszechny u bezkręgowców - jamochłonów, płazińców, pierścienic i niektórych mięczaków.
  • Partenogeneza Partenogeneza dzieworództwo.
    Czytaj dalej Słownik biologiczny
    (dzieworództwo)
    - polega na rozwoju komórki jajowej bez zapłodnienia. Rozwiązanie to jest spotykane zarówno u obojnaków, jak i u organizmów rozdzielnopłciowych w przypadku trudności w kontaktach partnerów przeciwnych płci. U niektórych gatunków partenogeneza ma charakter stały, tzn. że wszystkie pokolenia rozmnażają się w ten sposób (np. wrotki). U innych grup występuje przemiana pokoleń: naprzemiennie pojawiają się pokolenia dzieworodne i rozmnażające się płciowo - taką cykliczność nazywa się heterogonią. Występuje np. u mszyc i motylic. Czasem rozwój partenogenetyczny jaj następuje już u larw, mówi się wtedy o pedogenezie, czyli rozmnażaniu osobników młodocianych. Przykładem może być szereg larw motylic: w miracidiach tworzą się sporocysty, w sporocystach redie a w rediach cerkarie. Pedogenezę spotyka się również u larw chrząszczy, muchówek, pluskwiaków, a nawet w obrębie płazów (aksolotl). Z pedogenezą związane jest także pojęcie neotenii, czyli zachowania cech Cech organizacja zawodowa rzemieślników w miastach średniowiecznych. Na zachodzie Europy cechy powstały w X-XII w. Ich celem była obrona interesów rzemiosła i praw członków. Organizowały także ... Czytaj dalej Słownik historyczny młodocianych u osobników dojrzałych rozrodczo. Pedogeneza Pedogeneza młodorództwo - zdolność larw motylicy wątrobowej i niektórych owadów do rozmnażania się partenogenetycznego. P. łączy się z przemianą pokoleń zwaną heterogonią.
    Czytaj dalej Słownik biologiczny
    jest więc w tym ujęciu skrzyżowaniem neotenii i partenogenezy.
  • Rozdzielnopłciowość - do rozrodu potrzebny jest osobnik męski wytwarzający gamety męskie i osobnik żeński wytwarzający gamety żeńskie. Jest to najpowszechniejszy sposób rozmnażania płciowego wśród stawonogów i jedyny u kręgowców.
  • Koniugacja - polega na wymianie części materiału genetycznego między dwoma osobnikami. W jej wyniku nie powstaje nowy osobnik, ale następuje wymieszanie informacji genetycznej, podobnie jak ma to miejsce przy połączeniu się gamet. Ten sposób wymiany materiału genetycznego spotyka się jedynie u orzęsków oraz w trochę innej postaci u bakterii.
  • Poliembrionia - jest to  rodzaj Rodzaj jednostka systematyczna - jedna z kategorii w systemie klasyfikacji roślin i zwierząt, wyższa od gatunku, a niższa od rodziny, np. rodzaj szczur obejmuje gatunki: szczur śniady, szczur ... Czytaj dalej Słownik biologiczny rozmnażania bezpłciowego na poziomie zapłodnionej komórki jajowej. Powstały po zapłodnieniu zarodek Zarodek embrion - młody organizm niezdolny do samodzielnego życia. Zarodek powstaje po podziałach mitotycznych zygoty. U zwierząt rozwija się wewnątrz osłon jajowych lub w organizmie matki. embrion. U ... Czytaj dalej Słownik biologiczny dzieli się na kilka identycznych zarodków (fragmentacja), które rozwijają się niezależnie od siebie. Można tu dostrzec połączenie zalet rozmnażania płciowego (zróżnicowanie genetyczne rodziców i potomstwa) i bezpłciowego (zwiększona liczba potomstwa przy stosunkowo niskich kosztach energetycznych). Poliembrionię opisano u błonkówek, tasiemca bąblowca i niektórych ssaków, w tym u człowieka.

U łożyskowców poliembrionia Poliembrionia wielozarodkowość - rodzaj bezpłciowego rozmnażania, charakterystyczny dla niektórych owadów, np. gąsieniczników. Z zapłodnionej komórki jajowej powstają liczne blastomery, ... Czytaj dalej Słownik biologiczny prowadzi do rozwoju bliźniąt monozygotycznych (jednojajowych). Jeśli zygota Zygota najczęściej diploidalna komórka, powstała w wyniku połączenia gamety żeńskiej i męskiej w procesie zapłodnienia.
Czytaj dalej Słownik biologiczny
podzieli się na dwa zarodki bardzo wcześnie (w stadium bruzdkowania), wówczas rozwijają się one w macicy całkowicie niezależnie - mówi się o bliźniętach dwukosmówkowych i dwuowodniowych. Jeśli podział następuje później, po wytworzeniu węzła zarodkowego, wówczas mamy do czynienia z bliźniętami jednokosmówkowymi, dwuowodniowymi. Im później następuje podział, tym większe ryzyko rozwoju zarodków patologicznych, np. bliźniąt syjamskich. W takich przypadkach często dochodzi do obumarcia jednego lub wszystkich zarodków.

Niektóre źródła podają również bliźnięta dizygotyczne (dwujajowe) za przykład poliembrionii. Tymczasem takie zarodki rozwijają się, gdy dojdzie do jednoczesnego zapłodnienia dwóch komórek jajowych przez dwa różne plemniki. Może to nastąpić, kiedy dojdzie do jednoczesnego jajeczkowania w obu jajnikach lub gdy w jednym jajniku dwa pęcherzyki Graafa uwolnią gamety. Są to wówczas bliźnięta dwukosmówkowe, dwuowodniowe i są całkowicie odrębne genetycznie od siebie, tak samo jak rodzeństwo rodzone pojedynczo.

BUDOWA UKŁADU ROZRODCZEGO CZŁOWIEKA

Elementami układu rozrodczego męskiego są: jądra (łac. testes), najądrza, moszna (worek skórny, w którym znajdują się jądra z najądrzami), nasieniowody, gruczoł krokowy (prostata) i prącie. Moszna i prącie to narządy płciowe zewnętrzne. Pozostałe narządy leżą wewnątrz ciała. Jądra składają się z mnóstwa krętych kanalików nasiennych, w których powstają komórki płciowe (plemniki). Pomiędzy nimi leżą komórki śródmiąższowe (Leydiga). Kanaliki nasienne zbierają się w większe przewody, którymi plemniki przemieszczają się do najądrza, zbudowanego z silnie poskręcanych kanalików, gdzie następuje przechowywanie i dojrzewanie plemników. Z każdego najądrza wychodzi nasieniowód, o długości ok. 50 cm. Przecina on gruczoł krokowy i uchodzi do  cewki Cewki tracheidy - zespoły martwych, klinowato na siebie zachodzących komórek, które uczestniczą w transporcie wody u roślin. Cewki mają silnie zdrewniałe ściany komórkowe, z licznymi jamkami ... Czytaj dalej Słownik biologiczny moczowej, którędy sperma Sperma nasienie. W skład nasienia wchodzą plemniki oraz wydzieliny jąder, najądrzy, pęcherzyków nasiennych, gruczołu krokowego (prostaty) i gruczołów opuszkowo-cewkowych. Płynna część stanowi ... Czytaj dalej Słownik biologiczny wyprowadzana jest na zewnątrz.

Elementami układu rozrodczego żeńskiego są: jajniki (łac. ovaries), jajowody, macica, pochwasrom. Mianem sromu określa się zewnętrzne narządy płciowe, czyli wargi sromowe większe i mniejsze oraz łechtaczkę. Jajniki leżą w dolnej części jamy brzusznej, w ich przekroju można wyróżnić korę i rdzeń. W części korowej już w momencie narodzin dziewczynki znajduje się około 300 tysięcy pęcherzyków pierwotnych. W każdym pęcherzyku znajduje się niedojrzała komórka jajkowa oraz komórki otaczające ją. W okresie dojrzewania płciowego (między 12. a 16. rokiem życia) pęcherzyki zaczynają cyklicznie dojrzewać i co miesiąc uwalniania jest jedna komórka jajowa gotowa do zapłodnienia.

POWSTAWANIE GAMET (GAMETOGENEZA)

Istotą rozmnażania człowieka jest połączenie się gamety męskiej i żeńskiej. Komórki rozrodcze produkowane są w odpowiednich gruczołach płciowych (gonadach) - komórki jajowe w jajnikach, plemniki w jądrach. Parzyste zawiązki gonad zaczynają powstawać już w rozwoju zarodkowym z warstwy mezodermalnej w okolicy nadnerczy. Do gonad wędrują pierwotne komórki prapłciowe, powstające w tylnej części zarodkowego pęcherzyka żółtkowego. Początkowo gonady Gonady gruczoły rozrodcze / płciowe - są to narządy, które wytwarzają gamety - komórki rozrodcze. U samic występują jajniki produkujące komórki jajowe, a u samców jądra, w których powstają ... Czytaj dalej Słownik biologiczny i komórki prapłciowe nie są zróżnicowane płciowo, ale można wyróżnić część korową i część rdzeniową gonad. Do około 6. tygodnia życia płodowego rozwój gonad przebiega tak samo, niezależnie od tego, czy w przyszłości staną się one jajnikami czy jądrami. Później wszystko zależy od tego, jakie chromosomy płciowe są obecne w materiale genetycznym zarodka: XY czy XX.

Jeśli obecny jest chromosom Chromosom podziałowa postać materiału genetycznego. Chromosomy stają się widoczne pod mikroskopem świetlnym podczas kariokinezy, kiedy chromatyna ulega spiralizacji. Maksymalną kondensację ... Czytaj dalej Słownik biologiczny Y, to w 7. tygodniu życia rozpoczyna się ekspresja informacji genetycznej zapisanej na tym właśnie chromosomie. Decyduje to o rozwoju cech męskich. Syntetyzowane są białka regulatorowe, powodujące, że kora pierwotnych gonad zanika, a rdzeń przekształca się w jądra. Rozwijające się jądra zaczynają produkować testosteron Testosteron androgeny.
Czytaj dalej Słownik biologiczny
- męski hormon płciowy, napędzający rozwój dalszych cech płciowych męskich w ośrodku mózgowym.

Jeśli zarodek nie posiada chromosomu Y, rozwinie się z niego dziewczynka. Nie są syntetyzowane żadne białka regulatorowe, zanika rdzeń gonad pierwotnych, a kora przekształca się jajniki. Rozwijające się gonady żeńskie nie produkują żądnych hormonów, więc w mózgu rozwijają się cechy płci żeńskiej. Można powiedzieć, że rozwój cech żeńskich jest pierwotnym kierunkiem różnicowania płciowego, i tylko obecność chromosomu Y może skierować rozwój na drogę "męską".

W gonadach męskich i żeńskich zachodzi proces gametogenezy, czyli powstawania gamet. Przebiega to nieco inaczej w przypadku gamet męskich i żeńskich.

Powstawanie plemników (spermatogeneza)

Do 7. roku życia chłopca jądra nie są do końca dojrzałe. W ich miąższu znajdują się pasma komórek o charakterze embrionalnym. Część z nich, zwana gonocytami, to kontynuacja linii pierwotnych komórek prapłciowych. W okresie dojrzewania płciowego pasma komórek w jądrach przekształcają się w poskręcane kanaliki nasienne, w których ścianach leżą gonocyty. Pomiędzy kanalikami, w miąższu jara leżą komórki Leydiga, produkujące hormony Hormony substancje biologicznie czynne, niosące specyficzną informację wytwarzane zarówno przez rośliny, jak i zwierzęta. Regulują przebieg procesów metabolicznych, wzrost, rozwój i rozmnażanie ... Czytaj dalej Słownik biologiczny płciowe. Gonocyty w ścianach kanalików przechodzą podziały mitotyczne, w wyniku których powstają spermatogonia. Są to pierwotne komórki płciowe, które przez cały czas Czas jedna z podstawowych (obok przestrzeni) kategorii organizujących świat przedstawiony w dziele literackim. Porządkuje ona zdarzenia pod względem chronologicznym na różnych poziomach utworu, np. ... Czytaj dalej Słownik terminów literackich ulegają namnażaniu na drodze podziałów mitotycznych. Proces powstawania męskich komórek płciowych można podzielić na dwa etapy: spermatocytogenezę i spermiogenezę.

Spermatocytogeneza

W tym etapie z diploidalnych spermatogoniów (2n) powstają haploidalne spermatydy (n).

Część spermatogoniów pod wpływem hormonu luteinizującego (LH) znacznie zwiększa swoje rozmiary i w ten sposób przekształca się w spermatocyty I rzędu (2n=46, 4c=92). Pozostała część spermatogoniów zachowuje swój pierwotny charakter, tworząc stałą pulę komórek namnażających się. Spermatocyt Spermatocyt komórka w gonadzie męskiej, która wzrasta i rozpoczyna podział mejotyczny. Spermatocyt I rzędu (2n) przechodzi podział redukcyjny mejozy, spermatocyt II rzędu (1n) - podział wyrównawczy. Po ... Czytaj dalej Słownik biologiczny I rzędu wchodzi przechodzi mejozę. Po pierwszym podziale mejotycznym powstają dwa spermatocyty II rzędu (n=23, 2c=46). Szybko następuje drugi podział mejotyczny, w wyniku którego każdy spermatocyt II rzędu dzieli się mitotycznie na dwie spermatydy (n=23, c=23). W procesie spermatocytogenezy z jednego spermatocytu I rzędu powstają cztery Cztery Liczba cztery symbolizuje wszechświat materialny, cztery pory roku, cztery strony świata, cztery kwadry księżyca, cztery wiatry, cztery wieki ludzkości, cztery rzeki Hadesu, cztery konie ... Czytaj dalej Słownik symboli literackich spermatydy.

Spermiogeneza

Ten etap polega na dojrzewaniu spermatyd, w wyniku czego powstają właściwie wykształcone plemniki (spermatozoidy). Nie zachodzą tu żadne podziały komórkowe, a jedynie zmiany cytologiczne. Następuje stopniowy zanik cytoplazmy i innych organelli. Pozostaje tylko jądro pozbawione jąderka, mitochondria zgromadzone we wstawce oraz aparaty Golgiego przekształcone w akrosom. Wykształca się wić, służąca do poruszania się.

Plemniki wyrzucane są do dróg rodnych kobiety wraz ze spermą podczas ejakulacji. Plemniki stanowią około 30% spermy, reszta to płynne substancje osocza i wydzielina gruczołów płciowych. Przeciętnie w 1 mm3 spermy znajduje się 60 tys. plemników. Jeśli ilość ta jest mniejsza niż 10 tys., mamy do czynienia z oligospermią, która może być przyczyną niepłodności męskiej. Plemniki mają zgromadzone bardzo mało substancji odżywczych, co wystarcza im zaledwie na 4-6 godzin aktywnego ruchu. Do wędrówki w drogach rodnych kobiety niezbędne im są skurcze macicy i jajowodów. Plemniki po ejakulacji żyją tylko 72 godziny, dlatego jeśli w tym czasie nie napotkają komórki jajowej, do zapłodnienia nie dojdzie. Dodatkową przeszkodą jest kwaśne pH pochwy, co osłabia żywotność plemników. Jednak w dalszych odcinkach dróg rodnych pH jest zasadowe, co sprzyja ich wędrówce. Korzystne jest również zjawisko kapacytacji, które polega na tym, że plemniki w najądrzach mężczyzny ulegają inaktywacji i dopiero w drogach rodnych kobiety ponownie nabierają witalności. Służy to ochronie przed zbyt wczesnym wyczerpaniem możliwości życiowych plemników.

Powstawanie komórki jajowej (oogeneza)

Proces powstawania gamet żeńskich zaczyna się już w życiu płodowym. Komórki prapłciowe wędrują do mezodermalnego zawiązka jajnika i tam w części korowej tworzą oocyty pierwotne (oogonia), zorganizowane w tzw. pasma Pflugera. Oogonia przechodzą podziały mitotyczne, ale tylko w życiu płodowym, a nie stale jak w przypadku spermatogoniów. Po przygotowaniu do wejścia w mejozę oogonium Oogonium u zwierząt: komórka rozrodcza żeńska zdolna do podziałów mitotycznych. U większości zwierząt o. dzielą się w jajnikach dojrzałych samic i rozwijają się z nich oocyty. U ssaków o. ... Czytaj dalej Słownik biologiczny staje się oocytem I rzędu. W ich cytoplazmie obecne są niewielkie kuleczki żółtka, stanowiące przyszły materiał zapasowy dla zarodka. Ze względu na jego obecność, jaja człowieka i pozostałych ssaków określa się mianem oligolecytalnych (patrz: Ramka 1.). W pęcherzykach jajnikowych (Graafa) oocyty I rzędu wchodzą w pierwszy podział mejotyczny, ale zostaje on zatrzymany na etapie diakinezy. W takim stanie są przyszłe gamety nowonarodzonej dziewczynki i pozostają takie aż do osiągnięcia dojrzałości płciowej, czyli przez kilkanaście lat. Pod wpływem hormonów płciowych (konkretnie FSH) część pęcherzyków jajnikowych zaczyna dojrzewać, a część zanika. W tych dojrzewających następuje zakończenie pierwszego etapu mejozy, w wyniku którego powstaje duży oocyt Oocyt komórka w gonadzie żeńskiej, która rozpoczęła proces mejozy i wzrasta w procesie oogenezy. Po ukończeniu mejozy i wydzieleniu ciałek kierunkowych o. przekształca się w żeńską komórkę ... Czytaj dalej Słownik biologiczny II rzędu i niewielki polocyt Polocyt ciałko kierunkowe oogeneza.
Czytaj dalej Słownik biologiczny
I rzędu, pozbawiony prawie całkowicie cytoplazmy, który przekształci się potem w tzw. ciałko kierunkowe. Oocyt II rzędu wchodzi w drugi podział mejotyczny, ale i na tym etapie następuje zatrzymanie - w stadium metafazy. W tym stanie znajduje się komórka jajowa (owotyda) uwalniania z pęcherzyka podczas owulacji mniej więcej co 28 dni. Jajniki pracują na zmianę - w jednym miesiącu uwalniana pęka pęcherzyk w prawym jajniku, w kolejnym miesiącu w lewym jajniku. Może dojść do jednoczesnego uwolnienia dwóch komórek jajowych - z obu jajników lub z dwóch pęcherzyków tego samego jajnika. Komórka jajowa otoczona osłonką przejrzystą wędruje do jajowodu, a tamtędy w kierunku macicy. Jeśli zostanie zapłodniona, nastąpi dokończenie drugiego podziału mejotycznego. Jeśli dwie komórki zostaną zapłodnione jednocześnie, może dojść do ciąży mnogiej. Jeśli do zapłodnienia nie dojdzie, komórka zostanie wchłonięta w drogach rodnych (zwykle już w jajowodzie).

Ramka 1. Typy jaj zwierzęcych

Komórki jajowe zwierząt zawierają pewną ilość materiałów zapasowych (żółtka), którymi w początkowym okresie rozwoju odżywia się zarodek. Główną masę żółtka stanowi lecytyna, pochodna tłuszczowa.

Ze względu na zasobność w żółtko jaja zwierząt można podzielić na:

Alecytalne (bezżółtkowe) - pozbawione całkowicie żółtka; występują u niewielu grup, np. u lancetnika

Oligolecytalne (skąpożółtkowe) - z małą zawartością żółtka; występują u ssaków łożyskowych (w tym u człowieka) - zarodki są odżywiane przez łożysko, dlatego większa ilość materiałów zapasowych nie jest potrzebna

Mezolecytalne (średniożółtkowe) - żółtko stanowi kilkanaście procent masy jaja; występują np. u szkarłupni i płazów - u płazów, choć są dość dużymi zwierzętami, ta ilość żółtka wystarcza do wykształcenia niewielkiej larwy (kijanki), która odżywia się samodzielnie, co umożliwia jej dalszy wzrost Wzrost zwiększanie rozmiarów i masy ciała. Wzrost jest cechą wszystkich żywych organizmów i następstwem pobierania substancji odżywczych z otoczenia. U jednokomórkowców wzrost wiąże się ze ... Czytaj dalej Słownik biologiczny i przeobrażenie do postaci dorosłej

Polilecytalne (bogatożółtkowe) - zawartość żółtka jest bardzo duża; występują u wysoko uorganizowanych bezkręgowców oraz u większości ryb oraz u gadów, ptaków i stekowców - duża ilość materiału zapasowego umożliwia rozwój zarodka w niekorzystnych warunkach środowiska, szczególnie na lądzie, choć wymaga to dodatkowego zabezpieczenia jaja w postaci sztywnych osłonek

Żółtko w jajach mezo- i polilecytalnych może być rozmieszczone w różny sposób. Pod tym względem wyróżnia się jaja:

- izolecytalne - żółtko równomiernie rozmieszczone, występują. u szkarłupni

- telolecytalne - kula żółtkowa skupiona na jednym biegunie jaja, przy drugim biegunie

skupia się cytoplazma, tworząc tzw. tarczkę zarodkową, występują u gadów, ptaków i 

stekowców

- centrolecytalne - kula żółtkowa położona jest w centrum jaja, cytoplazma Cytoplazma pozajądrowa część protoplazmy komórki eukariotycznej obejmująca także błonę komórkową. Składa się z cytoplazmy podstawowej zwanej hialoplazmą oraz zawieszonych w niej organelli. W ... Czytaj dalej Słownik biologiczny otacza ją

ZAPŁODNIENIE

U ssaków i człowieka zapłodnienie ma zwykle miejsce w jajowodzie. Plemniki wyrzucone podczas ejakulacji odszukują komórkę jajową, co ułatwiają im substancje z grupy wielocukrowców, zwane fertylizynami. Aktywizują one plemniki i ułatwiają przyczepienie się do powierzchni jaja. Tylko jeden z milionów plemników dokonuje procesu akrosomalnego - w szczytowej części główki plemnika (akrosomie) błona komórkowa pęka i wydostają się  enzymy Enzymy białkowe biokatalizatory, zwiększające szybkość reakcji biochemicznych na drodze specyficznej aktywacji substratów. Enzymy obniżają energię aktywacji reakcji chemicznych i w ... Czytaj dalej Słownik biologiczny hydrolityczne, które rozpuszczają osłonkę przejrzystą komórki jajowej na tyle, by przez powstały otwór zmieścił się plemnik. Błony komórkowe obu gamet w tym miejscu ulegają zlaniu i zawartość plemnika wraz z witką wnika do wewnątrz jaja. Od tej chwili uruchamiają się mechanizmy przeciwdziałające polispermii, czyli wniknięciu do jaja większej ilości plemników niż ten jeden. Polega to na natychmiastowym stwardnieniu osłonki przejrzystej. Jeśli mimo to zdarzy się, że więcej plemników dostanie się do środka - a zdarza się bardzo rzadko - ulegają one degeneracji. Wniknięcie plemnika do jaja powoduje dokończenie II podziału mejotycznego, trakcie którego rozwój gamety żeńskiej został zatrzymany. Powstaje więc właściwa komórka jajowa, zwana przedjądrzem żeńskim, oraz polocyt II rzędu, wyrzucany poza osłonkę jaja. Jądro komórkowe ootydy po zakończeniu telofazy II posiada słabo wykształconą otoczkę jądrową (stąd określenie: przedjądrze). Następuje wzmożenie aktywności procesów anabolicznych - jest to przygotowanie do wzrostu zarodka. Wszystkie elementy plemnika poza jądrem (witka, mitochondria, błony) zostają rozłożone przez enzymy komórki jajowej, ponieważ stanowią dla niej białka o obcym pochodzeniu. Jądro natomiast zlewa się z jądrem żeńskim - proces ten nazywa się syngamią lub kariogamią i stanowi on właściwe zapłodnienie. Odtworzona zostaje stała liczba chromosomów charakterystyczna dla gatunku oraz stała ilość DNA jądrowego, ponieważ każda z haploidalnych gamet zawierała połowę normalnej ilości. W przypadku człowieka 2n=46, 2c=46. W wyniku tego powstaje diploidalne jądro zygotyczne, a cała komórka przekształca się w zygotę. Materiał genetyczny zygoty pochodzi w połowie od każdego z rodziców, natomiast organella cytoplazmatyczne pochodzą z gamety żeńskiej. Od tego momentu rozpoczyna się rozwój nowego osobnika.

Ramka 2. Zapłodnienie w świecie zwierząt

Pierwotnym środowiskiem życia zwierząt była woda. Zapewniała ona korzystne warunki do rozwoju, dlatego u większości zwierząt wodnych występuje zapłodnienie zewnętrzne - gamety są wyrzucane do wody i tam się łączą. U zwierząt lądowych, z braku wody, wyewoluowało zapłodnienie wewnętrzne, czyli bezpośrednie wprowadzenie gamet męskich do organizmu samicy. W ten sposób rozmnażają się wszystkie owodniowce, nawet te wtórnie zasiedlające środowisko wodne, niektóre ryby Ryby zmiennocieplne kręgowce wodne. Ryby są najliczniejszą gromadą kręgowców. Stanowią ponad połowę wszystkich współcześnie występujących gatunków zwierząt kręgowych. Ryby żyjąc w ... Czytaj dalej Słownik biologiczny oraz lądowe bezkręgowce (owady, pajęczaki, ślimaki lądowe). Rozwiązaniem przejściowym jest inseminacja, czyli sztuczne przeniesienie spermy samca do dróg rodnych samicy, gdzie następuje już normalne zapłodnienie wewnętrzne.

Podczas każdego procesu życiowego możliwe są błędy. Anomalie podczas zapłodnienia są szczególnie groźne, bo dotyczą rozwoju organizmu już na samym jego początku i przeważnie kończą się obumarciem gamet lub zygoty.

Polispermia - połączenie dwóch lub większej liczby plemników z komórką jajową; prowadzi do obumarcia zarodka. Jednak w przypadku gadów i ptaków zjawisko, które mają bardzo duże komórki jajowe, kontrola wnikania plemników nie jest możliwa. W przypadku polispermii nadwyżkowe plemniki ulegają degeneracji.

Poliandria - nieprawidłowe wykształcenie plemnika, polegające na wytworzeniu dwóch przedjądrzy męskich; takie plemniki zawsze są letalne

Poligynia - nieprawidłowy przebieg drugiego podziału mejotycznego gamety żeńskiej; w wyniku tego zamiast oocytu i polocytu powstają dwa oocyty. Skutek jest letalny, podobnie jak w przypadku poliandrii

Gynogeneza - wskutek obumierania plemnika po przejściu osłonki przejrzystej, nie następuje zapłodnienie, a jedynie pobudzenie komórki jajowej do dalszego rozwoju w sposób partenogenetyczny. W ten sposób rozmnaża się pewien gatunek Gatunek zespół organizmów o podobnej budowie, wspólnym pochodzeniu, mogących się swobodnie krzyżować, dając płodne potomstwo. W procesie specjacji powstają nowe gatunki. Gatunek jest ... Czytaj dalej Słownik biologiczny ryby - polinezja meksykańska. W tym gatunku w ogóle nie występują samce, a samice kopulują z samcami innych, pokrewnych gatunków. Ich plemniki nie są zdolne do zapłodnienia samic (bariera genetyczna) i giną, ale pobudzają komórki jajowe do partenogenezy.

ROZWÓJ EMBRIONALNY CZŁOWIEKA

Rozwój zarodkowy (embrionalny) to skomplikowane procesy namnażania się i różnicowania komórek, aż do wykształcenia organizmu o złożonej budowie, zdolnego do samodzielnego pełnienia wszystkich funkcji życiowych i funkcjonowania w środowisku.

Rozwój embrionalny można podzielić na  trzy Trzy Trójka symbolizuje Boga, bóstwo, świętość, trójcę, sacrum, harmonię, siłę, Słońce, owocowanie, wzrost, rozwój, medytację, szczęście, świadomość.
W różnych kulturach liczbę ...
Czytaj dalej Słownik symboli literackich
etapy:

  • Bruzdkowanie - wczesne podziały mitotyczne zygoty. W wyniku podziałów powstają blastomery, nie zwiększające swojej objętości - powstaje więc coraz więcej komórek, które są coraz mniejsze. Podczas podziałów widoczne są bruzdy podziałowe, stąd określenie: bruzdkowanie
  • Gastrulacja - formowanie się listków zarodkowych. Są to pierwotne warstwy komórek, z których rozwiną się określone grupy tkanek. W rozwoju człowieka wyróżnia się trzy listki zarodkowe:

ektoderma - warstwa zewnętrzna

mezoderma - warstwa środkowa, pomiędzy ekto- a endodermą

endoderma - warstwa wewnętrzna

  • Organogeneza - wykształcanie właściwych tkanek i organów z pierwotnych listków zarodkowych
BRUZKOWANIE

Ludzka zygota zaczyna dzielić się na blastomery Blastomery komórki powstające w czasie podziałów mitotycznych zygoty. Po kolejnych podziałach powstają 2, 4, 8, 16, 32 itd. blastomery.
Czytaj dalej Słownik biologiczny
po 2-3 dobach od zapłodnienia, jeszcze podczas wędrówki w jajowodzie do macicy. Komórka jajowa zawiera mało żółtka, więc podziałom może ulegać cała zygota ( bruzdkowanie Bruzdkowanie początkowa faza rozwoju zarodkowego, podziały mitotyczne zygoty prowadzące do zwiększenia ilości komórek (blastomerów). Podziały następują po sobie szybko i w rezultacie kolejne powstające ... Czytaj dalej Słownik biologiczny całkowite - patrz: Ramka 3.). Po pierwszym podziale mitotycznym powstają dwa blastomery I rzędu. Po drugim podziale (ok. 40 godzin od zapłodnienia) - cztery blastomery II rzędu. Kolejne podziały prowadzą do powstawania kolejnych blastomerów. W ten sposób tworzy się kulisty twór złożony z wielu mniej więcej takich samych komórek (bruzdkowanie równomierne). Ze względu na podobieństwo do owocu morwy, nadano mu nazwę moruli. Rozmiary moruli nie zwiększają się w miarę kolejnych podziałów, ponieważ blastomery nie zwiększają swojej objętości, a jedynie ilość. Następnie zaczyna się okres cytodyferencjacji, czyli różnicowania. Część blastomerów rozsuwa się, tworząc jednowarstwową ścianę pęcherzyka (blastoderma, trofoblast), otaczającą jamę, zwaną blastocelem. W blastocelu znajduje się grupa słabo zróżnicowanych komórek, tworzących węzeł zarodkowy. Taki twór to blastula. U człowieka i innych łożyskowców typ powstającej blastuli nazywa się trofoblastulą. Po tych przekształceniach blastula Blastula wczesne stadium rozwoju zarodkowego. Ma postać jednowarstwowego pęcherzyka. Ściany pęcherzyka tworzy ektoderma, jego wnętrze to blastocel.

Blastula
Czytaj dalej Słownik biologiczny
pozbywa się osłonki przejrzystej i zagnieżdża się w błonie śluzowej macicy (endometrium). Proces ten nosi nazwę implantacji i cechuje go duża inwazyjność - blastula ma na swojej powierzchni mało białek antygenowych, dzięki czemu może łatwo wnikać między komórki ściany macicy.

Ramka 3. Typy bruzdkowania

W zależności od ilości żółtka w jaju, bruzdkowanie zachodzi w różny sposób, ponieważ żółtko ma zbyt gęstą konsystencję, by mogło ulegać podziałom.

Jaja alecytalne, oligolecytalne i mezolecytalne mają na tyle małą ilość żółtka, że nie przeszkadza ono w podziałach zygoty. Mamy do czynienia z bruzdkowaniem całkowitym (totalnym). Takie podziały występują np. u lancetnika. Jeśli powstające blastomery są podobnej wielkości, mówimy bruzdkowaniu równomiernym. Obecność żółtka w części jaja powoduje, że podziały tam są powolne i powstają duże blastomery (makromery), natomiast w części bez żółtka podziały są szybsze, a powstające blastomery są mniejsze (mikromery). Taki typ bruzdkowania to typ nierównomierny. Zachodzi np. u płazów.

Jaja polilecytalne mogą ulegać podziałom tylko w tej części, która nie jest zajęta przez żółtko. Jeśli żółtko zlokalizowane jest na jednym biegunie (jaja telolecytalne), mamy do czynienia z bruzdkowaniem tarczowym - dzieli się tylko tarczka zarodkowa na przeciwległym do żółtka biegunie ( gady Gady PRZEDSTAWICIELE
jaszczurki: jaszczurka zwinka, jaszczurka zielona, padalec;
węże: wąż Eskulap, żmija zygzakowata, zaskroniec;
żółwie: żółw błotny;
krokodyle: krokodyl ...
Czytaj dalej Słownik biologiczny
i ptaki). W przypadku jaj centrolecytalnych, z żółtkiem położonym centralnie, dzieli się cytoplazma otaczająca je, a typ bruzdkowania określa się jako bruzdkowanie powierzchniowe (stawonogi).

GASTRULACJA

Po implantacji trofoblastuli w macicy, następują szybkie podziały trofoblastu, prowadzące do powstania cytotrofoblastu. Jego ściana zaczyna tworzyć zawiązek pierwszej błony płodowej - kosmówki. Narząd ten wytwarza kosmki, wnikające ściśle między komórki i naczynia krwionośne macicy. Razem ze ścianą macicy kosmówka utworzy później łożysko, służące do kontaktu matki z płodem i przekazywaniu substancji między nimi. W obrębie węzła zarodkowego wytwarza się tarczka zarodkowa - komórki układają się w dwie warstwy: górna (epiblast) da początek ektodermie, dolna (hipoblast) da początek endodermie. Pomiędzy nimi rozwinie się mezoderma. W ektodermie wzdłuż długiej osi zarodka tworzy się tzw. smuga pierwotna. Obszar ten później zapadnie się i utworzy rynienkę nerwową. Brzegi tarczki zarodkowej w części ektodermalno-mezodermalnej unoszą się do góry i zawijają, tworząc nad tarczką rodzaj kopuły, zamykającej pod sobą jamę. Ta "kopuła" to kolejna z błon płodowych - owodnia, a w jamie pod nią (jamie owodni) będzie gromadzony płyn owodniowy, zapewniający zarodkowi odpowiednie środowisko do rozwoju. Leżąca pod jamą owodni mezoderma Mezoderma listek zarodkowy, występuje u trójwarstwowców, w rozwoju zarodkowym powstaje jako ostatni pomiędzy ektodermą a endodermą. Z mezodermy rozwijają się tkanki mięśniowe, nabłonki jam ciała, ... Czytaj dalej Słownik biologiczny dzieli się na mezodermę osiową i przyosiową. Z tej pierwszej rozwinie się struna grzbietowa oraz serce, a z przyosiowej powstanie wtórna jama ciała - celoma. W obrębie mezodermy wyodrębniają się grupy komórek, z których rozwiną się m.in. elementy szkieletowe oraz mięśnie. Te komórki nazywane są mezenchymą. Endoderma Endoderma wewnętrzny listek zarodkowy. Pojawia się we wczesnym stadium rozwoju zarodkowego - w czasie gastrulacji. W procesie histogenezy i organogenezy z endodermy powstaje np. nabłonek płuc, ... Czytaj dalej Słownik biologiczny w części środkowej tworzy uwypuklenie do góry wzdłuż osi zarodka. W ten sposób powstaje rynienka prajelita. Jednocześnie dolne brzegi warstwy mezodermalno-endodermalnej zawijają się w dół i zamykają, tworząc pierwotny pęcherzyk żółtkowy. Pełni on funkcję odżywczą - u zwierząt jajorodnych silnie się rozrasta i stanowi materiał zapasowy na cały okres rozwoju zarodka. W niektórych źródłach pęcherzyk żółtkowy jest traktowany jako czwarta błona płodowa. U łożyskowców pęcherzyk żółtkowy odgrywa jedynie pierwotnie rolę narządu krwiotwórczego, potem zanika, ponieważ zarodek jest odżywiany za pośrednictwem łożyska. Boczna część endodermy tworzy szypułę, wypełnioną mezodermą. Twór ten przekształci się potem w pępowinę z naczyniami krwionośnymi. U kręgowców jajorodnych z tego fragmentu endodermy tworzy się omocznia - błona płodowa rozrastająca się pomiędzy owodnią i kosmówką. Funkcją owodni jest zbieranie szkodliwych i zbędnych produktów przemiany materii zarodka. Omocznia Omocznia jedna z błon płodowych owodniowców (gady, ptaki, ssaki), jest uchyłkiem prajelita zarodka. U gadów i ptaków pełni rolę magazynu zbędnych produktów przemiany materii, które muszą ... Czytaj dalej Słownik biologiczny i pępowina są homologami, stąd u łożyskowców łożysk nosi nazwę omoczniowego.

W wyniku tego skomplikowanego różnicowania rozwijają się pierwotne narządy:

  • cewka nerwowa w wyniku ostatecznego zapadnięcia się i zamknięcia rynienki nerwowej
  • struna grzbietowa (łac. chorda dorsalis) powstaje z mezodermy osiowej
  • rura prajelita powstaje w wyniku ostatecznego uwypuklenia i zamknięcia się rynienki prajelita (patrz: Ramka 4.)
  • z mezodermy (mezenchymy) przyosiowej tworzą się somity

Nie u wszystkich zwierząt wykształcają się wszystkie trzy listki zarodkowe. Jamochłona są grupą, która zatrzymała się w rozwoju ewolucyjnym na etapie gastruli - wytwarza się ekto- i endoderma, nie ma natomiast mezodermy.

Ramka 4.  Pierwouste Pierwouste pierwogębe - dział trójwarstwowców obejmujący zwierzęta, u których pragęba przekształca się w trakcie rozwoju zarodkowego w otwór gębowy. Otwór odbytowy, jeżeli występuje, powstaje ... Czytaj dalej Słownik biologiczny i wtórouste

Prajelito, które kiedyś stanie się światłem przewodu pokarmowego, zaczyna się otworem zwanym pragębą. Dalszy rozwój tej struktury może następować dwojako:

Pragęba przekształci się w ostateczny otwór gębowy. Taki rozwój zachodzi u zwierząt niższych - od płazińców do stawonogów i mięczaków. Zwierzęta te zalicza się do grupy pierwoustych (Protostomia).

Pragęba przekształci się w otwór odbytowy, a otwór gębowy powstanie wtórnie, na przeciwległym końcu prajelita. Taki rozwój występuje u szkarłupni i strunowców - nazywamy je wtóroustymi (Deuterostomia).

Pierwo- i wtórouste różnią się również sposobem kształtowania się mezodermy. U pierwoustych listek ten powstaje zawsze z jednej, określonej komórki - blastomeru 4d, który można wyodrębnić już w stadium moruli. U wtóroustych mezoderma tworzy się przez uwypuklanie ściany prajelita i wykształcanie woreczków mezodermalnych (np. u lancetnika) lub przez wywędrowywanie komórek epiblastu (u większości owodniowców).

BŁONY PŁODOWE I ŁOŻYSKO

Błony płodowe są tworami specyficznymi dla grupy kręgowców, zwanej owodniowcami. Wykształciły się w toku ewolucji jako adaptacja Adaptacja przystosowanie. Zmiana w budowie i funkcjonowaniu organu albo wykształcenie nowych cech, które umożliwiają organizmom przeżywanie i wydanie potomstwa . Dostosowywanie się organizmów do ... Czytaj dalej Słownik biologiczny do rozmnażania w środowisku lądowym. Do owodniowców zaliczają się gady, ptaki Ptaki gromada stałocieplnych kręgowców. Ptaki posiadają zdolność do aktywnego lotu, co pociągnęło za sobą szereg przystosowań w ich budowie i fizjologii. Mają opływowy kształt ciała, ... Czytaj dalej Słownik biologiczny i ssaki.

Owodnia (łac. amnion) - zbudowana z brzegowej części ektodermy i mezodermy; tworzy jamę, w której gromadzi się płyn owodniowy, zapewniający rozwijającemu się zarodkowi bezpieczne i łagodne środowisko wodne

Omocznia (łac. allantois) - powstaje z części komórek endodermy oraz mezodermy; tworzy jamę, w której zbierane są zbędne i szkodliwe produkty przemiany materii zarodka; u łożyskowców jej znaczenie jest niewielkie, bowiem funkcję tą przejmuje łożysko, w tworzeniu którego błona ta uczestniczy

Kosmówka (łac. chorion) - powstaje z trofoblastu; kontaktuje zarodek ze śluzówką macicy, współtworzy łożysko

Łożysko jest najbardziej optymalnym przystosowaniem do rozmnażania się na lądzie. Powstaje z połączenia tkanek matki i płodu. Część matczyną stanowią komórki endometrium macicy, przekształcone w duże, wieloboczne komórki doczesnowe. Część płodowa to kosmki, wytwarzane przez kosmówkę, wrastające w endometrium. Kosmki skupione są na okrągłej powierzchni, przypominającej tarczę, stąd określenie: łożysko tarczowe. W kosmkach znajdują się naczynia krwionośne płodu. U człowieka kosmki są silnie rozrośnięte i głęboko wnikają z błonę doczesną, stąd ten typ łożyska nazywa się łożyskiem doczesnowym. Podczas porodu wysunięcie się kosmków spomiędzy doczesnej nie jest możliwe - następuje ich rozrywanie, pękają również naczynia krwionośne zarówno matki, jak i płodu, dlatego poród jest krwawy. U niektórych zwierząt łożysko ma inną budowę i poród jest bezkrwawy.

Łożysko pełni wiele funkcji w kontaktach matki i płodu:

  • wymiana gazowa - gazy przenikają z naczyń krwionośnych matki do naczyń płodu (i odwrotnie) na drodze dyfuzji, zgodnie z gradientem stężeń. Krew Krew Symbol ofiary, oczyszczenia, męczeństwa, wtajemniczenia, rodu, pokrewieństwa.
    Starożytność Biblia, Stary Testament KREW PRZELANA: Kain, zabijając brata, przelał jego krew, był ...
    Czytaj dalej Słownik symboli literackich
    nie ulega wymieszaniu. Hemoglobina Hemoglobina czerwony barwnik oddechowy występujący w erytrocytach kręgowców i (bezpostaciowo) w krwi niektórych pierścienic. Jest to białko złożone. Makrocząsteczka hemoglobiny zbudowana jest z ... Czytaj dalej Słownik biologiczny płodowa ma większe powinowactwo do tlenu, niż hemoglobina matki,
  • odżywianie płodu - między naczyniami krwionośnymi matki i płodu następuje przekazywanie niezbędnych do wzrostu i rozwoju substancji odżywczych: aminokwasów, cukrów, kwasów tłuszczowych, witamin i soli mineralnych
  • odprowadzanie metabolitów - produkty przemiany materii płodu (mocznik) i inne szkodliwe metabolity są przekazywane do organizmu matki
  • przekazywanie przeciwciał - jest to istotny element nabywania odporności wrodzonej, biernej. Niekorzystny jest w tym przypadku tzw. konflikt serologiczny
  • ochrona płodu - łożysko jest nieprzekraczalną barierą dla drobnoustrojów krążących w organizmie matki. Jednak z łatwością przenikają przez nie  wirusy Wirusy twory istniejące na pograniczu materii ożywionej i nieożywionej, zbudowane z kwasu nukleinowego i białkowej otoczki (kapsydu). Jedynym przejawem życia wirusów jest ich zdolność do ... Czytaj dalej Słownik biologiczny HIV i różyczki oraz takie substancje jak alkohol, leki i wiele trucizn Np. zawartych w dymie tytoniowym). Dlatego ważne jest dbałość kobiety ciężarnej o swój stan Stan w okresie feudalizmu była to zamknięta grupa społeczna posiadająca jednakową pozycję prawną w państwie (duchowieństwo, szlachta, mieszczaństwo, chłopi). Przynależność do stanu ... Czytaj dalej Słownik historyczny zdrowia. Groźne dla płodu są zjawiska alkoholizmu i narkomanii matek. Kobieta, która w dzieciństwie nie przeszła różyczki, musi się zaszczepić, ponieważ dla dorosłego nie jest to groźna choroba, ale może spowodować powikłania w rozwoju płodu (np. ślepotę, a nawet poronienie).

ORGANOGENEZA

Po wyróżnicowaniu się pierwotnych narządów w procesie gastrulacji, następuje kształtowanie ostatecznych narządów. Od 9. tygodnia po zapłodnieniu okres rozwoju zarodkowego przechodzi w rozwój płodowy. Poszczególne narządy i układy powstają z odpowiednich listków zarodkowych:

Z ektodermy powstają:

  • naskórek i wszystkie jego pochodne (włosy, paznokcie; u innych kręgowców kopyta, pazury itp.)
  • gruczoły potowe i łojowe (oraz mleczne, będące przekształconymi gruczołami potowymi)
  • nabłonek wyścielający początkowy i końcowy odcinek układu pokarmowego, czyli jamę ustną i odbyt
  • szkliwo Szkliwo twarda substancja pokrywająca zewnętrzne wystające części zębów kręgowców. Składa się z soli wapnia i niewielkiej ilości substancji organicznej. Jest najtwardszą strukturą wytwarzaną ... Czytaj dalej Słownik biologiczny zębów
  • rogówka, soczewka i siatkówka oka
  • cały układ nerwowy oraz część nerwowa przysadki mózgowej
  • rdzeń nadnerczy

Z mezodermy oraz mezenchymy powstają:

  • wszystkie rodzaje tkanki łącznej (struna grzbietowa i elementy kostne)
  • mięśnie
  • układ krwionośny i limfatyczny wraz z wyścielającym je nabłonkiem oraz układ krwiotwórczy
  • kora nadnerczy
  • nerki
  • narządy płciowe

Z endodermy powstają:

  • nabłonek wyścielający przewód pokarmowy
  • gruczoły układu pokarmowego: wątroba i  trzustka Trzustka gruczoł wydzielania zewnętrznego (sok trzustkowy) i wewnętrznego (hormony). Trzustka leży na tylnej ścianie jamy brzusznej za żołądkiem. W jej budowie można wyróżnić głowę, trzon i ... Czytaj dalej Słownik biologiczny (zręby tych gruczołów mają pochodzenie mezodermalne -  tkanka Tkanka zespół komórek o podobnej budowie, wspólnym pochodzeniu, pełniących te same określone funkcje w organizmie. Tkanki są materiałem budulcowym organów lub narządów.
    Czytaj dalej Słownik biologiczny
    łączna)
  • nabłonek wyścielający drogi oddechowe
  • nabłonek wyścielający pęcherz i cewkę moczową
  • nabłonek wyścielający pochwę
  • tarczyca Tarczyca gruczoł wydzielania wewnętrznego, leżący u człowieka na chrząstce tarczowej krtani. Produkuje tyroksynę (T4) i trójjodotyroninę (T3) - hormony, które wzmagają podstawową przemianę ... Czytaj dalej Słownik biologiczny i przytarczyce

PORÓD

Okres rozwoju płodowego kończy się porodem, czyli wydostaniem się płodu z organizmu matki. O jego rozpoczęciu decyduje fizjologia Fizjologia dziedzina biologii, która zajmuje się badaniem czynności życiowych organizmów, np. fizjologia roślin, zwierząt. Problematykę badań fizjologii stanowi funkcjonowanie organizmu na różnych ... Czytaj dalej Słownik biologiczny płodu. Jego podwzgórze zaczyna wydzielać liberyny, działające stymulująco na przysadkę mózgową. Przysadka zaczyna wydzielać hormon adrenokortykotropowy, który z kolei pobudza nadnercza Nadnercza para gruczołów dokrewnych położonych na górnym biegunie każdej z nerek. Na przekroju nadnerczy widoczne są dwie warstwy o różnym pochodzeniu embrionalnym - kora i rdzeń. Kora produkuje ... Czytaj dalej Słownik biologiczny do produkcji kortykosteroidów. Te oddziaływują na łożysko, powodując wydzielanie Wydzielanie egzocytoza - uwalnianie na zewnątrz komórki substancji, które mają oddziaływać z zewnątrz na nią samą, na inne komórki lub na inne organizmy, spełniać rolę w środowisku zewnętrznym ... Czytaj dalej Słownik biologiczny z jego matczynej części prostaglandyny typu PGF2. Ta substancja powoduje gwałtowny spadek wydzielania progesteronu łożyskowego, który był odpowiedzialny za podtrzymywanie ciąży. Pod wpływem podrażnienia szyjki macicy kobiety następuje wydzielanie oksytocyny produkowanej w podwzgórzu. Oksytocyna Oksytocyna hormon wydzielany przez jądra podwzgórza, gromadzony w tylnym płacie przysadki mózgowej. Pobudza skurcze mięśni przewodów wyprowadzających z gruczołów mlecznych, przyczyniając się ... Czytaj dalej Słownik biologiczny działa skurczowo na mięśnie gładkie ścian macicy i od tego momentu można mówić o rozpoczęciu akcji porodowej. Oksytocyna działa również na gruczoły mlekowe, pobudzając je do produkcji mleka, Początkowo wydzielana jest tzw. siara, a potem właściwe mleko, będące wodnym roztworem białek (np. kazeiny), cukrów (laktoza), soli mineralnych i kropelek tłuszczu. U ssaków morskich w mleku jest bardzo wysoka zawartość tłuszczu, natomiast u przeżuwaczy obecne są dodatkowo bakterie Bakterie organizmy jednokomórkowe niekiedy tworzące układy zbudowane z kilku luźno ze sobą związanych komórek. Zaliczane są do królestwa Monera. Wielkość bakterii wynosi od 0,2 do kilkudziesięciu ... Czytaj dalej Słownik biologiczny symbiotyczne, żyjące w przewodzie pokarmowym.

U człowieka, innych owodniowców rozwój pozazarodkowy ( po narodzinach) ma charakter prosty. Oznacza to, że młody osobnik wyglądem przypomina dorosłego, jest jedynie dużo mniejszy. Rozwój prosty występuje tez w innych grupach zwierząt, np. u pajęczaków.

U innych zwierząt ma miejsce rozwój złożony. W tym przypadku z jaja wykluwa się larwa, całkowicie odmienna od postaci dorosłej. Larwa Larwa stadium rozwojowe zwierząt wyraźnie różniące się od postaci dojrzałej, zarówno pod względem fizjologicznym, jak i morfologicznym, często także żyjące w innym środowisku i pobierające ... Czytaj dalej Słownik biologiczny samodzielnie odżywia się, rośnie i przechodzi przeobrażenie, osiągając postać dojrzałą. Taki typ rozwoju występuje m.in. u większości owadów oraz u płazów.