Maszyny proste mogą stanowić samodzielną konstrukcję lub też podstawy budowy maszyn prostych wykorzystywane są w wielu urządzeniach technicznych o bardziej skomplikowanej budowie. Maszynami prostymi są np.:

  • dźwignie: jednostronna i dwustronna
  • równia pochyła
  • śruba
  • przekładnia zębata
  • wszelkiego rodzaju bloczki
  • kliny

Maszyny proste ułatwiają wykonywaną pracę przez zamianę pracy , którą siła wykonuje na pewnej drodze na odpowiednio mniejsze prace, ale na drodze dłuższej. Sumaryczna praca pozostaje jednak bez zmian. Takie urządzenia najczęściej wykorzystuje się do podnoszenia czy przesuwania przedmiotów o dużych masach.

O wszechstronności zastosowań maszyn prostych wiedzieli już starożytni.. Pojawiają się chociażby w pracach Arystotelesa czy Archimedesa. Głównie mówiono o kołowrotkach, dźwigniach i krążkach.

Maszyn prostych używa każdy z nas na co dzień, nie zawsze zdając sobie z tego sprawę. Czasem ułatwiają tylko wykonanie czynności, ale czasem bez ich zastosowania wykonanie pracy byłoby niemożliwe.

Konstrukcje maszyn prostych wykorzystywane są w wielu urządzeniach używanych w domu. Należy tu wymienić chociażby nożyczki, kombinerki czy wagi. Elementy maszyn prostych zawarte są także prostych rowerach, taczkach i bardziej skomplikowanych konstrukcjach jakimi są roboty.