Kinetyczny model budowy materii w zależności od stanu skupienia ciała:

Temperatura krytyczna - powyżej tej temperatury dana substancja istnieje tylko w stanie gazowym. Nie możliwe jest skroplenie gazu, nawet jeśli podniesiemy ciśnienie. Temperatura krytyczna jest cechą charakterystyczną danej substancji. Dla pary wodnej wynosi ona 374,20C.

Punkt potrójny - to bardzo interesujący stan, w którym równocześnie mogą istnieć trzy stany skupienia danej substancji, na dodatek w równowadze termodynamicznej. Jest to wielkość charakterystyczna dla danej substancji, uzależniona od temperatury i ciśnienia. Punkt potrójny dla: wody w stanie ciekłym, lodu i pary wodnej ma parametry: temperatura 0,01°C i ciśnienie 611,73 Pa.

Nazwy procesów przemiany materii z jednego stanu skupienia w drugi:

Stan wyjściowy

Stan końcowy

Nazwa procesu

Sprzyjające warunki

ciało stałe

ciecz

topnienie

Głównie wzrost temperatury

ciało stałe

gaz

sublimacja

Temperatura niższa od temperatury topnienia (przy dowolnym ciśnieniu), lub ciśnienie i temperatura poniżej punktu potrójnego.

ciecz

ciało stałe

krzepnięcie, (krystalizacja)

Obniżenie temperatury przynajmniej do wartości tzw. temperatury krzepnięcia. Nieznaczna zależność od ciśnienia.

ciecz

gaz

parowanie

Obniżone ciśnienie zewnętrzne, wzrost temperatury

gaz

ciecz

skraplanie, kondensacja

Odpowiednie zwiększanie ciśnienia i temperatura powyżej temp. krytycznej - tzw. punkt rosy.

gaz

ciało stałe

resublimacja

Zwiększanie ciśnienia, obniżanie temperatury znacznie poniżej temperatury krytycznej.

Masa:

Masa, to wielkość fizyczna, będąca miarą bezwładności ciała i ilości substancji.

Bezwładność ciała zależy od tego jak trudno jest zmienić jego ruch. Masa jest miarą tej bezwładności. Oznacza to, że "masywnemu" ciału ciężko jest nadać prędkość, a kiedy jest ono już w ruchu, to trudno jest je zatrzymać. Im masa ciała mniejsza, tym kłopot z bezwładnością również mniejszy.

A co to znaczy, że masa jest miarą ilości substancji? To znaczy, że wskazuje nam ile jest w danym ciele atomów lub cząsteczek. Masa ciała wzrasta, gdy dołożymy do niego cząsteczek, a tym samym zwiększymy jego rozmiary lub gęstość. Albo, gdy wymienimy cząsteczki na cięższe. (Samo powiększenie rozmiarów danego ciała) np. przez rozciągniecie nie spowoduje wzrostu jego masy).

Jednostką masy jest kilogram - 1kg (jednostka układu SI). Ciało, którego masę w warunkach laboratoryjnych wyznaczono na dokładnie 1kg, nazywamy wzorcem masy. Znajduje się ono w Serves pod Paryżem. Inne ciała ważymy (sprawdzamy ich masę) przy pomocy np. wagi szalkowej, która umożliwia nam porównanie masy danego ciała z wzorcem - ciężarki, odważniki o różnej wadze np. 1kg, 100g, itp..

Masa jest przyczyną powstania tzw. ciężkości, związanej bezpośrednio ze zjawiskiem grawitacji. Im większa masa ciała, tym trudniej je podnieść, bo jest mocniej przyciągane przez Ziemię.

Konsekwencją tego zjawiska, jest to, ze wyróżniamy jeszcze jedną wielkość fizyczną, której znaczenie często jest mylone z pojęciem masy. Jest to ciężar ciałasiła z jaką Ziemia przyciąga dane ciało na swojej powierzchni. Ciężar ciała o masie m oznaczamy literą "Q" i liczymy ze wzoru: Q = m ∙ g, gdzie g - przyciąganie ziemskie

g≈10 m/s2.

Przykład 1. Jaki ciężar ma pudełko o masie m=5kg?

Dane: m=5kg, g≈10 m/s2

Szukane: Q = ?

rozwiązanie:

Q=m ∙ g = 5 kg ∙ 10 m/s2 = 50 kg ∙ m/ss = 50 N.

Pamiętamy, że 1N = 1kg ∙ 1m/s2.

Odpowiedź: Ciężar danego pudełka wynosi 50N.

Przykład 2.

Słonica ma ciężar 5 000 N. Jaka jest jej masa?

Dane: Q = 5 000 N = 5kN, g≈10 m/s2

Szukane: m=?

Rozwiązanie:

Q= m ∙ g, po przekształceniu tego wzoru otrzymujemy: m = Q/g

Czyli dla danej słonicy:

m = 5 000 N / 10m/s2

m= 500 kg ∙ m/s2 ∙ s2 ∙ m

m= 500 kg.

Odpowiedź: Masa danej słonicy wynosi 500 kg = ½ t.

Ciała o tym samym ciężarze na powierzchni Ziemi, są to ciała przyciągane przez Ziemię z taką samą siłą. A więc: Q1=m1∙ g = m2∙ g= Q2. Wynika stąd, że ciała te mają również jednakową masę. Jeśli ciało znajduje się na poziomej powierzchni, to ciężar ciała jest równy sile nacisku tego ciała na podłoże. Ale równość ta nie zachodzi np. na równi pochyłej.

Czy istnieją obiekty, które nie mają masy? Odpowiedź brzmi tak. Przykładem są cząstki nazywane fotonami - nie mają one masy, ale tylko wtedy gdy się nie poruszają. Słynny fizyk Albert Einstein, zrewolucjonizował pojęcie masy, interpretując ją jako jedną z form energii. Mówi o tym tzw. teoria względności.