stanąć (stawać) dęba - 1) tylko w przypadku konia: stawać na tylnych nogach; 2) nie zgadzać się z czymś, protestować, przeciwstawiać się czemuś, stawiać opór: 1) Przeszkoda była chyba zbyt wysoka, nic dziwnego, że jej koń stanął dęba, ani myśląc ryzykować; 2) Ja ciebie grzecznie proszę, a ty mi tu stajesz dęba! Wstydź się!

"Tu nagle sumienie porwało (pana Andrzeja) za włosy i zatrzęsło nim, aż krzyknął, bo zarazem zdało mu się, że słyszy jakiś głos nieznany, z całego sklepienia niebios płynący, który mówi:

- Zaniechaliście prywat? A tyż, nieszczęśniku, co w tej chwili czynisz? Zasługi swoje podnosisz, a gdy przyszła pierwsza chwila próby, jako zhukany koń dęba stajesz i krzyczysz: »Nie pójdę!« Ginie matka, nowe miecze pierś jej przeszywaja, a ty się od niej odwracasz, nie chcesz jej wesprzeć ramieniem, za własnym szczęściem gonisz i krzyczysz: »Nie pójdę!« Ona ręce krwawe wyciąga, już, już pada, już mdleje, już kona i ostatnim głosem woła: »Dzieci! ratujcie!« A ty jej odpowiadasz: »Nie pójdę!« Biada wam! biada takiemu narodowi, biada tej Rzeczypospolitej! Tu panu Kmicicowi strach podniósł włosy na głowie i całe jego ciało dygotać poczęło, jakby je paroksyzm febry chwycił... I naraz rymnął twarzą do ziemi, i nie wołać, ale krzyczeć jął w przerażeniu" [H. Sienkiewicz Potop].