zjawisko występujące w sztuce, literaturze, filozofii, kulturze epoki oświecenia, związane z twórczością filozoficzną i literacką francuskiego myśliciela Woltera (F. M. Aroueta). Wolter krytykował skostniałe instytucje feudalne (monarchię i Kościół), stał na stanowisku racjonalizmu i libertynizmu, propagując hasła tolerancji i ideę postępu. Wolterianizm przejawia się nie tylko w pewnej postawie światopoglądowej, ale także w lekkości i błyskotliwości stylu wypowiedzi, operującego paradoksami, ostrym dowcipem i zaskakującymi skojarzeniami. W epoce oświecenia popularny był wolterowski typ człowieka: wolnomyśliciela, krytycznie nastawionego do ustalonych autorytetów, błyskotliwego, bezkompromisowego w swoich poglądach.