Wymiana zdań przynajmniej dwóch osób na określony temat. Szczególnie ważną funkcję pełni w dramacie, gdzie jest główną formą podawczą (obok monologu), służącą do charakteryzowania postaci oraz rozwijania akcji i fabuły.
Utwór literacki, złożony z odrębnych wypowiedzi dwóch lub więcej osób, nie mający jednak charakteru scenicznego. Rozwinął się w starożytności na pograniczu literatury i filozofii. Przykładem mogą być dialogi Platona.
W literaturze staropolskiej gatunek literacki, najczęściej wierszowany, w formie dysputy, czasami z przeznaczeniem dla teatru. Przykładami mogą być: średniowieczna Rozmowa mistrza Polikarpa ze Śmiercią i Krótka rozprawa między trzema osobami: Panem, Wójtem a Plebanem M. Reja.
  1. Współczesna teoria badań literackich traktuje
dzieło literackie jako wypowiedź adresowaną do określonego odbiorcy, a więc pisanie jest swoistym dialogiem z czytelnikiem, wypowiedzią nastawioną polemicznie wobec poglądów odbiorcy.