kierunek w XX-wiecznej sztuce, charakteryzujący się sprzeciwem wobec tradycji i powszechnie panującym regułom estetycznym. Twórcy awangardy odrzucali dorobek kultury i poszukiwali nowych, oryginalnych rozwiązań ideowo-artystycznych. Zjawisko pojawiło się około 1900 roku i wiązało się z powstaniem nowych kierunków, takich jak futuryzm, ekspresjonizm czy kubizm. W późniejszych latach nurty awangardowe w sztuce reprezentowane były przez dadaizm i surrealizm. Przy całej różnorodności kierunków awangardowych wyróżnić można wspólne cechy, łączące wszystkie te nurty, np.: antytradycjonalizm, odrzucenie zasad realizmu i naturalizmu, dążność do eksperymentowania, oryginalności, chęć szokowania odbiorcy, zafascynowanie współczesnością i postępem cywilizacyjnym. W Polsce nurt awangardowy reprezentowany był przez futurystów (B. Jasieński, A. Stern, A. Wat), a przede wszystkim przez Awangardę Krakowską, której twórcy skupieni byli wokół czasopisma "Zwrotnica", redagowanego przez Tadeusza Peipera, wydawanego w latach 1922-1923, 1926-1927. Do grupy, oprócz Peipera, zwanego "papieżem awangardy", należeli tacy poeci jak: J. Przyboś, J. Kurek, J. Brzękowski. Awangarda Krakowska głosiła potrzebę nowej sztuki, powiązanej z teraźniejszością i współczesną cywilizacją. Jej głównym założeniem było hasło 3 x m (miasto, masa, maszyna). Awangardziści stworzyli nową koncepcję języka poetyckiego, w którym nadrzędną rolę odgrywała metafora.