Symbol potęgi, siły, władzy, doskonałości. W kartach - najwyższa figura.

Starożytność

Biblia, Stary Testament

KRÓL - UOSOBIENIE MĄDROŚCI: Król Salomon był znany ze swoich niezwykle mądrych wyroków. Potrafił szybko i ostatecznie rozstrzygać wszelkie spory.

KRÓL - ARTYSTA: Król Dawid słynął z niezwykłych zdolności muzycznych. Jest uważany za twórcę psalmów.

Nowy Testament

KRÓL - BÓG: W Ewangeliach często jest mowa o Królestwie Niebieskim, gdzie króluje Bóg - władca świata, będący również królem ziemi. Królem jest Chrystus, który na pytanie o swe królestwo tak odpowiada Piłatowi: "Królestwo moje nie jest z tego świata. Gdyby królestwo moje było z tego świata, słudzy moi biliby się, abym nie został wydany Żydom. Teraz zaś królestwo moje nie jest stąd".

KRÓL WYŚMIANY: Chrystus został przed śmiercią wyśmiany, wyszydzony, wydrwiony przez oprawców, którzy ubrali go w cierniową koronę, zarzucili mu na plecy purpurowy płaszcz i krzyczeli: "Witaj, Królu Żydowski".

KRÓL - ŻYCIA, KRÓL - ZWYCIĘZCA ŚMIERCI: Chrystus zmartwychwstały jest królem życia, pokonał śmierć, zwyciężył szatana.

Mitologia

KRÓL ZHAŃBIONY: Takim królem jest Menelaos ośmieszony przez Parysa, który porwał i uwiódł mu żonę. Menelaos nie dowodzi armią grecką, powierza dowództwo swemu bratu, bo odczuwa wstyd, upokorzenie i wielki gniew.

KRÓL - WYGNANIEC: Edyp, tragiczny władca Teb, po ujawnieniu zbrodni oślepia się i udaje na wygnanie. Wie, że spoczęło na nim brzemię hańby, dlatego wybiera wygnanie.

KRÓL - MŚCICIEL: W roli takiego władcy wraca na Itakę Odyseusz. Po dwudziestu latach nieobecności musi na nowo zdobyć władzę w królestwie ogarniętym chaosem. Odys zastaje swój dom zrujnowany przez zalotników, którzy coraz bardziej się w nim panoszą lekceważąc prawowitego następcę tronu - Telemacha a nawet Penelopę. Odyseusz krwawo mści te zniewagi, zabijając wszystkich zalotników. Karze także służące, które były ich kochankami - rozkazuje je powiesić.

Średniowiecze

Dzieje Tristana i Izoldy

KRÓL ZDRADZONY: Król Marek zostaje zdradzony przez swojego wasala, Tristana, oraz przez ukochaną żonę Izoldę. To zdrada bardzo dotkliwa, bo są to dwie osoby, które Marek kocha najbardziej, jego najbliżsi. Marek to władca przeżywający ból, rozpacz, upokorzenie z powodu zdrady.

Pieśń o Rolandzie

KRÓL - NAMIESTNIK BOGA NA ZIEMI: Karol Wielki, władca Francji to wzór doskonałego władcy średniowiecznego. Potężny i waleczny, ma kontakt ze światem mistycznym, dzięki snom, wizjom i znakom, które tylko on zauważa, Karol Wielki potrafi przewidzieć przyszłość i podjąć właściwe decyzje. Jest ukazywany jako namiestnik Boga.

Legendy arturiańskie

KRÓL - WYBRANIEC: Artur miał być władcą idealnym - tak zamierzył czarodziej Merlin, który włożył wiele trudu w jego wychowanie i dawał mu dobre rady i wskazówki. Artur rzeczywiście był władcą sprawiedliwym, honorowym, stworzył drużynę Rycerzy Okrągłego Stołu - wytrwałych poszukiwaczy świętego Graala.

Kronika Gall Anonim

KRÓL DOSKONAŁY, KRÓL - IDEAŁ: Według średniowiecznego kronikarza takimi władcami byli trzej zasiadający na polskim tronie Bolesławowie. Za Bolesława Chrobrego nastąpił szczególny rozkwit potęgi państwa. Tego władcę Gall uczynił rycerzem doskonałym: opisuje czyny wojenne króla w walce z Morawianami, Czechami, Węgrami, Sasami, opowiada o chrystianizacji pogańskich plemion Selencji, Pomorza, Prus, przypomina spotkanie władcy ze świętym Wojciechem i wykupienie przez Bolesława zwłok zamordowanego przez Prusów męczennika. Bogactwo i hojność Chrobrego zostały opisane przy okazji spotkania z cesarzem Ottonem Rudym w Gnieźnie przy grobie św. Wojciecha. Władca doskonały władał świetnie wyszkoloną i uzbrojoną armią: "...więcej miał mianowicie król Bolesław pancernych niż cała Polska ma za naszych czasów tarczowników; za czasów Bolesława tyle prawie było w Polsce rycerzy, ile za naszych czasów znajduje się ludzi wszelkiego stanu...". Nie mniejsza od odwagi i waleczności był pobożność i "...cnota posłuszeństwa duchowego..." Bolesława. Król była też sprawiedliwy i pokorny, z szacunkiem odnosił się do ludzi niższego stanu. "...O, jakże wielką była roztropność i doskonałość Bolesława, który w sądzie nie miał względu na osobę, narodem rządził tak sprawiedliwie, a chwałę Kościoła i dobro kraju miał za najwyższe przykazanie! A do tej sławy i godności doszedł Bolesław sprawiedliwością i bezstronnością...". Po śmierci doskonałego władcy "...złoty wiek zmienił się w ołowiany, Polska, przedtem królowa, strojna w koronę błyszczącą złotem i drogimi kamieniami, siedzi w popiele odziana we wdowie szaty; dźwięk cytry - w płacz, radość - w smutek, a głos instrumentów zmienił się w westchnienia...".

Na przeciwnym biegunie Gall stawia Bolesława Śmiałego. Pysze, popędliwości i gwałtowności króla przypisuje zatarg z biskupem Stanisławem ze Szczepanowa. Nie boi się, co prawda, nazwać buntownikiem straconego z rozkazu króla biskupa, ale i gani Śmiałego za niepotrzebną srogość. Wraz z wygnaniem Bolesława dynastia przeżywa kryzys.

Z upadku podnieść ją może dopiero kolejny bohater Kroniki - Bolesław Krzywousty. Syn Władysława Hermana i Judyty według kronikarza przyszedł na świat za sprawą cudu i modłów św. Idziego:

"Bolesław, książę wsławiony,

z daru Boga narodzony,

modły świętego Idziego

przyczyną narodzin jego...".

Podobnie jak Chrobry jawi nam się jako władca idealny: przede wszystkim jest chrześcijaninem walczącym z pogańskimi Pomorzanami i Prusami. Był idealnym rycerzem: walecznym, biegłym w technikach walki, wytrwałym, a przy tym dobrym strategiem. Wrogowie obawiali się Krzywoustego "...w dzień i w nocy, ciągle mając go w pamięci, nazywano go Bolesławem, który nie śpi...". Gall opisuje liczne wojny i zwycięskie wyprawy przeciwko Niemcom i Czechom. Również jest sprawiedliwym, mądrym, umiejętnie rządzącym królem.

Dla Galla Anonima Bolesławowie Chrobry i Krzywousty i mimo wszystko Śmiały są wzorowymi władcami, potrafiącymi rządzić mądrze i prowadzić Polskę do świetności. Kronika Anonima właśnie dlatego nazywana jest Kroniką trzech Bolesławów.

Renesans

Makbet W. Szekspir

KRÓL ZGŁADZONY: Dunkan, prawowity władca Anglii, zostaje zgładzony przez Makbeta. Królobójstwo to zbrodnia, która burzy ład w państwie. Natychmiast tworzą się nowe stronnictwa, zwolennicy zamordowanego, podejrzewający zdradę, opuszczają kraj, by za granicą przygotowywać się do walki.

Hamlet W. Szekspir

KRÓL - UZURPATOR: Klaudiusz zamordował starego Hamleta i przejął tron Danii. Jest uzurpatorem, prawowitym następcą jest książę Hamlet.

Odprawa posłów greckich J. Kochanowski

KRÓL - UOSOBIENIE SŁABOŚCI, NIEUDOLNOŚCI: Stary król, ojciec Parysa, bardzo go kochał, mimo to nie potrafił przekazać synowi nic ze swojej mądrości i doświadczenia politycznego. Nie wychował go na dobrego władcę. Jest słaby i bezradny, nie cieszy się u syna ojcowskim autorytetem. Parys w ogóle nie bierze pod uwagę jego racji, nie pyta go o zdanie. Zresztą Priam nie jest nawet w stanie sformułować odpowiednio mocnych argumentów, aby obalić decyzję syna. Przestał się liczyć w państwie jako autorytet polityczny, mimo że jest doświadczonym władcą. To podstawowa wada Priama, że nie potrafił przekazać swoich umiejętności synowi, który teraz postawił państwo w bardzo niebezpiecznej sytuacji.

Romantyzm

Balladyna J. Słowacki

KRÓL - WYGNANIEC: Król Popiel przebywa w pustelni, nie ma dla niego miejsca na tronie, koronę Popielów nosi człowiek do tego nie powołany. Prawowity władca to wygnaniec, musi się ukrywać.

Pozytywizm

Ogniem i mieczem H. Sienkiewicz

KRÓL - OJCIEC NARODU: Tak polskiego władcę widzi Chmielnicki, który rozmyśla nad powodami powstania kozackiego, którego jest wodzem: "Nie chcę też wojny z królem, nie chcę z Rzeczpospolitą! Ona mać, on ojciec!".

Potop H. Sienkiewicz

KRÓL - DOBROTLIWY OJCIEC NARODU: Jan Kazimierz staje się w powieści uosobieniem miłości ojcowskiej, poświęcenia, dobroci, łagodności, sprawiedliwości. Na wieść o tym, że musiał opuścić kraj, Zagłoba z płaczem zapewnia: "Czwarte pismo chcę posłać do naszego elekta, pana dobrego, aby go w smutku pocieszyć, że przecie jeszcze są tacy, którzy go nie opuścili, że są serca i szable na jego skinienie gotowe. Niechże na obczyźnie ma choć tę pociechę nasz ojciec, nasz pan kochany, nasza krew jagiellońska, która tułać się musi...".

Dla Kmicica Jan Kazimierz to potężny władca - uosobienie ojcowskiej miłości i troski: "A jednak biła z niego nie tylko rezygnacja zdobyta przez wiarę i modlitwę, nie tylko majestat króla i bożego pomazańca, ale taka dobroć wielka, niewyczerpana, iż widać było, że dość będzie największym odstępcom, najbardziej winnym wyciągnąć tylko ręce do tego ojca, a ten ojciec przyjmie, przebaczy i krzywd własnych zapomni".

Krzyżacy H. Sienkiewicz

KRÓL - WZÓR POBOŻNEGO WŁADCY ŚREDNIOWIECZNEGO: Władysław Jagiełło to wzór króla: pełen dostojeństwa, mądry, doświadczony, honorowy, konsekwentny w działaniu. Jest to człowiek niezwykłej pobożności, choć cechuje go także zapalczywość. To potężny wódz, który potrafi poprowadzić wojska do zwycięskiej bitwy na polach Grunwaldu.

Literatura Współczesna

Władca Pierścieni J. R. R. Tolkien

KRÓL - WYGNANIEC, KRÓL, KTÓRY POWRACA: Aragorn, syn Aratorna, jest prawowitym potomkiem królów Gondoru i następcą tronu. Po zwycięstwie nad Sauronem Aragorn wstąpi na tron.