działacz ludowy, polityk. Pochodził z Wielkopolski. Od młodości związany był z ruchem ludowym. W 1918 r. walczył w czasie powstania wielkopolskiego. Później był organizatorem Wielkopolskiego Związku Młodzieży Wiejskiej, a w 1928 r. został nawet jego prezesem. Był też zaangażowany w działalność tzw. kółek rolniczych. W 1930 r. z ramienia PSL Piast został wybrany na posła. Był zdecydowanie w opozycji do polityki rolnej rządu sanacyjnego - organizował strajki chłopskie.

W czasie II wojny światowej znalazł się na emigracji, gdzie jeszcze w 1939 r. został wybrany wiceprzewodniczącym Rady Narodowej, a w latach 1940-43 piastował funkcję wicepremiera i ministra spraw wewnętrznych. Po śmierci gen. Sikorskiego (VII 1943 r.) został premierem rządu polskiego na emigracji. Był zwolennikiem ponownego nawiązania stosunków z ZSRR i uważał, że w interesie Polski należy to uczynić nawet kosztem utraty części ziem wschodnich. Kilkakrotnie jeździł do Moskwy na pertraktacje ze Stalinem, prosił go też o pomoc dla walczącej w powstaniu Warszawy. Jesienią 1944 r. ustąpił z funkcji premiera, gdyż większość polityków emigracyjnych nie zgadzała się na ustępstwa terytorialne wobec Stalina. Alianci zaproponowali w 1945 r., by Mikołajczyk wszedł w skład Tymczasowego Rządu Jedności Narodowej jako przedstawiciel ugrupowań emigracyjnych.

W 1945 r. powrócił do kraju i powołał do życia Polskie Stronnictwo Ludowe - został w nim wiceprezesem, a następnie prezesem (po śmierci Witosa). Uznawany był w powojennej Polsce za jedynego przedstawiciela legalnych władz Rzeczypospolitej i dlatego cieszył się dużym autorytetem i popularnością w społeczeństwie. Po sfingowanych wyborach do sejmu w 1947 r. został co prawda posłem z ramienia PSL, ale wobec groźby aresztowania i oskarżenia przez komunistów o szpiegostwo i zdradę zdecydował się w październiku 1947 r. uciec za granicę. Wyjechał do Londynu, a następnie do Stanów Zjednoczonych, gdzie pozostał już do śmierci. Napisał i wydał pamiętnik pt. Polska zgwałcona.