urzędowy wykaz dzieł zakazanych do czytania przez Kościół rzymskokatolicki, pod sankcjami ekskomuniki. Został ustanowiony w 1559 r. przez papieża Pawła IV i był swoistą cenzurą prewencyjną mającą na celu wyeliminowanie z obiegu dzieł heretyckich, krytykujących katolicyzm czy uznanych za gorszące bądź bluźniercze. Katolicy mieli nie tylko zakaz czytania i rozpowszechniania zakazanych ksiąg, ale też obowiązek donoszenia o pojawieniu się ich i przyczynienia się do ich zniszczenia. Na indeksie znajdowały się wybitne dzieła naukowe i literackie, m.in. G. Bruno, M. Kopernika, A. Frycza-Modrzewskiego, Kartezjusza, Woltera, V. Hugo, A. Mickiewicza, J. Słowackiego. Zniesiony został w 1966 r.