E. Orzeszkowa Nad Niemnem, bohater drugoplanowy; stryj Jana, kiedyś przyjaciel Andrzeja Korczyńskiego

Wygląd: "Starszy i wyższy, chudy, schorowany i dotąd ciągle prawie milczący postąpił krok naprzód; oczami, które kiedyś błękitne być musiały, ale teraz spłowiały i wyraz miały cierpiący, na Korczyńskiego popatrzał i cicho odpowiedział"

Życiorys: Brał udział w powstaniu. Cudem uniknął śmierci, ale został ciężko ranny. Nigdy zupełnie nie wyzdrowiał. Był zakochany w Marcie Korczyńskiej, niestety nie udało im się stworzyć udanego związku. Mimo to Anzelm nadal kocha Martę, co ujawnia się w trakcie jego rozmów z Justyną

Charakterystyka: Umiał obudzić w Janie miłość do ziemi i ojczyzny. Wraz z nim pływa na Mogiłę powstańców. Opowiedział też chłopcu dzieje rodu, aby Jan jako mężczyzna pamiętał o swoim szlachectwie i naśladował wspaniałych przodków. Anzelm partneruje Benedyktowi w sporze między Korczynem i zaściankiem - jest spokojny i opanowany, nie próbuje usprawiedliwiać Fabiana, przypomina natomiast dawne czasy, kiedy między Polakami istniała mocna więź i poczucie wspólnoty

Rola w utworze: Ostateczne pojednanie tych dwu mężczyzn jest symbolem ponownego zespolenia Polaków