wielogatunkowy zespół organizmów wzajemnie powiązanych różnymi zależnościami biologicznymi, żyjący w określonym środowisku zwanym biotopem, np. biocenoza lasu, łąki, stawu. Żywa część ekosystemu. Podstawową grupą organizmów w biocenozie są producenci, czyli rośliny, ponieważ wytwarzają one ze związków nieorganicznych związki organiczne.

Drugą grupą są konsumenci - zwierzęta, które pobierają i przebudowują na składniki swego ciała złożone związki organiczne produkowane przez rośliny lub zwierzęta:

konsumenci I rzędu - zwierzęta roślinożerne (odżywiają się pokarmem roślinnym). konsumenci II i III rzędu - zwierzęta mięsożerne (odżywiają się pokarmem mięsnym).

Oprócz tego w biocenozie występują jeszcze reducenci lub inaczej destruenci. Są to głównie grzyby i bakterie - organizmy te rozkładają szczątki organiczne pochodzenia roślinnego i zwierzęcego na związki nieorganiczne.

W przyrodzie spotykamy się z biocenozami, w których występuje bardzo dużo gatunków producentów, konsumentów, reducentów, powiązanych ze sobą licznymi zależnościami i mającymi zdolność samoregulacji.

Odpowiednim przykładem wyjaśniającym samoregulację w biocenozie naturalnej jest proces samooczyszczania się rzeki, do której doprowadzono niewielką ilość ścieków, np. przemysłowych.

Biocenoza rzeki w przeciągu krótkiego czasu oczyści swoje wody. Stanie się to za sprawą mikroorganizmów, które rozłożą związki organiczne, natomiast rośliny wodne, głównie glony, wykorzystają do produkcji składników pokarmowych związki nieorganiczne. Obie te grupy organizmów stanowią pokarm dla drobnych bezkręgowców wodnych, które są pokarmem dla ryb.