5. 2. Narodziny „Solidarności” 1. Kryzys społeczno-gospodarczy w 1980 r. a. w 1980 r.  gospodarka polska znalazła się w stanie zapaści – postępowało zubożenie społeczeństwa – w sklepach brakowało podstawowych towarów b. wybuch strajków w sierpniu 1980 r. w Szczecinie i Trójmieście - działaczka Wolnych Związków Zawodowych Anny Walentynowicz została zwolniona z pracy – 14 sierpnia 1980 r. w Stoczni Gdańskiej im. Lenina rozpoczął się strajk okupacyjny – na czele strajku stanęli Bogdan Boursewicz i Lech Wałęsa – akcji strajkowa objęła inne zakłady – strajki solidarnościowe c. w celu koordynacji akcji strajkowej został utworzony Międzyzakładowy Komitet Strajkowy (MKS) d. MKS ogłosił listę 21 postulatów  2. Zwycięstwo robotników a. 31 VIII 1980 r. zostało podpisane tzw. porozumienie sierpniowe – władze zobowiązały się spełnić postulaty protestujących robotników b. Edward Gierek ustąpił ze stanowiska I sekretarza KC PZPR c. nowym I sekretarzem KC PZPR został Stanisław Kania  3. 17 IX 1980 r. został utworzony Niezależny Samorządny Związek Zawodowy „Solidarność” (NSZZ „Solidarność”) c. NSZZ „Solidarność” był pierwszą od wielu lat organizacją niezależną od PZPR b. przewodniczącym NSZZ „Solidarność” został Lech Wałęsa c. do NSZZ „Solidarność” wstąpiło prawie 10 milionów osób d. studenci utworzyli Niezależne Zrzeszenie Studentów (NZS) e. na wsi powstał NSZZ Rolników Indywidualnych f. organem prasowym NSZZ „Solidarność” był „Tygodnik Solidarność”  5. 3. Stan wojenny w Polsce 1. Wprowadzenie stanu wojennego w Polsce a. skupienie  władzy przez gen. Wojciecha Jaruzelskiego –  od roku 1968 był ministrem obrony narodowej – w lutym 1981 r. został premierem rządu – w październiku zastąpił Stanisława Kanię na stanowisku I sekretarzem KC PZPR mb. sytuacja gospodarcza kraju w 1981 r. nadal się pogarszała 2. W nocy z 12/13 XII 1981 r. władze PRL wprowadziły stan wojenny a. został wprowadzony niezgodnie z obowiązującym prawem b. władzę przejęła Wojskowa Rada Ocalenia Narodowego (WRON) z gen. Wojciechem Jaruzelskim jako przewodniczącym c. najważniejsze skutki wprowadzenia stanu wojennego – została zawieszona działalność wszelkich organizacji – w tym NSZZ „Solidarność” – władze wprowadziły godzinę policyjna, zaostrzyły cenzurę i ograniczyły media – w tym prasę – granice państwa zostały zamknięte – wielu działaczy „Solidarności” zostało aresztowanych i internowanych 3. Społeczeństwo wobec wprowadzenia stanu wojennego a. górnicy z kopalni „Wujek” zorganizowali strajk, który został siłą stłumiony – zginęło 9 uczestników b. działacze opozycyjni organizowali manifestacje c. działacze „Solidarności”, którzy uniknęli uwięzienia, utworzyli Tymczasową Komisję Koordynacyjną NSZZ „Solidarność” d. opozycyjnie nastawiona część społeczeństwa bojkotowała działania władz i organizowane przez nie imprezy d. podziemną działalność rozpoczęło Radio Solidarność oraz zaczęły pojawiać się nielegalne publikacje – tzw. drugi obieg f. stan wojenny został zawieszony w grudniu 1992 r., a ostatecznie zniesiony 22 lipca 1983 r. 4. Ostanie lata PRL a. w 1984 r. został zamordowany przez funkcjonariuszy SB  kapelan „Solidarności” ksiądz Jerzy Popiełuszko b. w 1984 r. z inicjatywy władz zostało utworzone  prokomunistyczne Ogólnopolskie Porozumienie Związków Zawodowych (OPZZ) c. sytuacja gospodarcza kraju systematycznie pogarszała się – przejawem były m.in. puste półki w sklepach d. rząd podejmował nieudane próby wyprowadzenia kraju z kryzysu