Przejdź na stronę główną Interia.pl

Biały mustang

Sat-Okh (Stanisław Supłatowicz)

Biały mustang (zbiór legend)

Biały mustang to zbiór legend plemion indiańskich z Ameryki Północnej. Autor książki wychował się między Indianami, więc znał te opowieści doskonale i wiernie je przekazał, nadając im przy tym piękną formę literacką.

Czytelnik dowie się z nich, jak żyli dawni Indianie, jakie mieli zwyczaje, jak wyglądały relacje między nimi, a także, w co wierzyli i jakie zasady postępowania wyznawali. Legendy tłumaczą zjawiska przyrody, opowiadają, skąd się wzięły różne gatunki roślin i zwierząt, przekazują historię stworzenia ludzi o różnych kolorach skóry, przedstawiają cały panteon mniejszych i większych bóstw, na czele z Wielkim Duchem – stwórcą świata i człowieka, ale przede wszystkim kreują obraz Indianina, który powinien być odważny, honorowy, ale skromny i przede wszystkim żyjący w zgodzie z naturą, która go otacza.

 

Hanuaute

Gatunek utworu:

legenda indiańska

 

Bohaterowie:

Owases (Dziki Zwierz) – nauczyciel i wychowawca grupy indiańskich chłopców

Narrator – około dziesięcioletni indiański chłopiec

Soomakh – wódz plemienia Iwaho, mądry i dobry, ojciec Hanuaute

Hanuaute – córka wodza Soomakha, niezwykle piękna, ale dumna i zarozumiała

 

Streszczenie:

Owases zabiera grupkę chłopców, pomiędzy którymi znajduje się także narrator, na polowanie na górskie kozy. Pewnego wieczoru zatrzymują się na noc w dolinie, na skraju której jest spokojne jezioro. Zmęczeni chłopcy chcą się w nim wykąpać, ale Dziki Zwierz zabrania im, mówiąc, że umrą, jeśli to zrobią. Potem opowiada im historię jeziora.

Dawno temu w tym miejscu mieszkało plemię Iwaho, którego wodzem był mądry Soomakh. Jego żoną była Ujanoh. Mieli jedną córkę, Hanuaute, tak piękną, że z dalekich stron przyjeżdżali indiańscy wojownicy, by się o nią starać. Ona jednak gardziła wszystkimi, a letnie wieczory spędzała, podziwiając swoją urodę w tafli jeziora. Zimą była smutna, ponieważ jezioro skuwał lód i nie mogła tego robić. W końcu Soomakh rozgniewał się na córkę i zwołał naradę starych wodzów plemienia. Wezwano Hanuaute i czarownik plemienia nakazał jej poślubić pierwszego wojownika, który o to poprosi. Dziewczyna odmówiła, twierdząc, że jest tak piękna, że może zostać jedynie żoną Nanabosho – Ducha Lasów. Wtedy z nieba spadł ogromny czarny sęp, złapał ją i uniósł nad jezioro. Wszyscy mieszkańcy wioski pobiegli zobaczyć, co się dzieje, a gdy stali nad jeziorem, rozległ się głos Wielkiego Ducha, który powiedział, że Hanuaute została ukarana i od tej pory będzie spoczywać na dnie jeziora. Jej dusza zazna spokoju w Krainie Spokoju dopiero, gdy pojawią się biali ludzie i spuszczą wody jeziora. Jednocześnie ludzie nie powinni zbliżać się do wody, gdyż Hanuaute jako jego zła władczyni będzie zabijać każdego, kto spróbuje. Gdy to oznajmił, sęp upuścił ciało dziewczyny do wody. Po tych wydarzeniach czarownik zdecydował, że plemię powinno na zawsze opuścić te strony, i tak się stało. Jezioro na pamiątkę nazwano imieniem dziewczyny.

Po skończonej opowieści Owases powiedział chłopcom, że jeśli chcą, mogą obejrzeć kości ofiar Hanuaute, które leżą na brzegu jeziora.

 

Problematyka:

Legenda pokazuje, że pycha i duma są bardzo złymi cechami. Hanuaute była niezwykle piękna, ale przez swoją urodę stała się zarozumiała i twierdziła, że może zostać jedynie żoną boga, bo zwykli ludzie na nią nie zasługują. Taką postawą rozgniewała najwyższego boga Indian, Wielkiego Ducha, który zesłał wielkiego sępa. Ptak zabił Hanuaute i wrzucił jej ciało do jeziora, gdzie jej dusza miała pokutować do czasów osuszenia jeziora przez białych ludzi. Brak pokory i pycha zawsze zostaną ukarane.

 

Plan wydarzeń:

  1. Wyprawa Owasesa z chłopcami na polowanie i noc w dolinie koło jeziora.
  2. Opowieść Owasesa o jeziorze:
    1. plemię Iwaho, mądry wódz Soomakh i jego piękna córka Hanuaute,
    2. duma i pycha Hanuaute z powodu swojej urody, odmowa wyjścia za mąż,
    3. narada wodzów plemienia i nakaz poślubienia przez Hanuaute pierwszego wojownika wyrażającego takie życzenie,
    4. odmowa Hanuaute i jej deklaracja o możliwości poślubienia jedynie Nanabosho – Ducha Lasów,
    5. pojawienie się czarnego sępa, zabicie Hanuaute i wrzucenie jej do jeziora,
    6. głos Wielkiego Ducha oznajmiający karę dla Hanuaute i zabraniający zbliżania się do jeziora,​
    7. odejście plemienia.

Powstanie człowieka

Gatunek utworu:

legenda indiańska

 

Bohaterowie:

Gichy Manitou – najwyższy bóg Indian

 

Streszczenie:

Gichy Manitou siedział na skale, palił fajkę i oglądał piękny świat. Był pełen zwierząt, które sprzeczały się między sobą o to, które z nich jest najpotężniejsze. Bóg posłuchał tego i postanowił stworzyć istotę, która będzie potężniejsza od wszystkich zwierząt i będzie budzić strach w nich wszystkich. Zapowiedział to zwierzętom, po czym skończył palić fajkę i przystąpił do pracy. Zbudował z kamieni wielki piec, po czym cztery dni zbierał opał – suche gałązki i nawóz bizonów. Gdy zebrał wystarczająco, zmęczony położył się spać, a wtedy podpełzł grzechotnik, spryskał chrust swoim jadem i zostawił w nim swoją starą skórę. Wielki duch obudził się, ulepił z gliny figurkę człowieka i włożył ją do pieca. Jednak gdy wyjął człowieka, okazało się, że piekł go za krótko, bo człowiek był blady, słaby i mało wytrzymały, a jad grzechotnika sprawił, że do tego także zły, podły i kłamliwy. Gichy Manitou nie chciał takiego człowieka, więc wyrzucił go za Wielką Wodę i zabrał się ponownie do pracy.

Tego człowieka piekł na opale wyłącznie z gałęzi sosnowych, który zbierał kolejne cztery dni. Piekł go jednak za długo i człowiek wyszedł całkiem czarny. Miał mocne mięśnie, ale był lękliwy i niezdecydowany. Takiego człowieka Manitou również nie chciał, więc i jego wyrzucił za wielką wodę.

Potem przystąpił do trzeciej próby. Opałem były tym razem brzoza (by człowiek szybko i lekko biegał), dąb (by był silny), modrzew (by miał silne mięśnie), a smoła i żywica miały zapewnić człowiekowi odporność na warunki atmosferyczne i poczucie jedności z naturą. Ten człowiek udał się doskonale – miał brązową skórę, był piękny, silny i mądry. Zadowolony bóg darował mu cały stworzony przez siebie świat, ale ostrzegł, by żył w zgodzie z naturą i swoimi braćmi, gdyż jeśli tak się nie stanie, powrócą biali ludzie, których wyrzucił za Wielką Wodę, i zniszczą prerie i puszcze, razem z którymi zginą także wszyscy Indianie.

 

Problematyka:

Legenda opowiada o stworzeniu przez Wielkiego Ducha ludzi trzech ras. Każdy z nich zostaje upieczony na innym opale i piecze się przez inny czas. Biały człowiek piekł się za krótko, więc jest słaby i mało wytrzymały, a jad grzechotnika sprawił, że stał się fałszywy i kłamliwy – Manitou nie chciał takiego człowieka i wyrzucił go za Wielką Wodę. Czarny człowiek piekł się za długo, wyszedł silny, ale tchórzliwy. Takiego człowieka Wielki Duch również nie chciał i też go wyrzucił. Dopiero czerwony człowiek piekł się odpowiednio długo i okazał się być mądry i silny.

Legenda zawiera nakaz dla Indian, by żyli w zgodzie z naturą i szanowali ją, a także nie walczyli między sobą, ponieważ mogą trwać tylko tak długo, jak trwa przyroda wokół nich, prerie i puszcze pełne wilków i bizonów. Manitou ostrzegł, że jeśli złamią nakaz, zza Wielkiej Wody powrócą biali ludzie i zniszczą świat Indian, a samych Indian razem z nim.

 

Plan wydarzeń:

  1. Gichy Manitou oglądający stworzony przez siebie świat.
  2. Przechwałki zwierząt dotyczące ich władzy nad światem.
  3. Decyzja Gichy Manitou o stworzeniu istoty mającej władać zwierzętami.
  4. Pierwsza próba:
    1. zbieranie chrustu i suchych odchodów bawołu na opał do pieca,
    2. sen Gichy Manitou, podkradnięcie się grzechotnika – spryskanie jadem opału i zostawienie w nim skóry,
    3. niedopieczony człowiek – biały, słaby, podły i zły,
    4. wyrzucenie białego człowieka za Wielką Wodę.
  5. Druga próba:
    1. zbieranie gałęzi sosnowych na opał do pieca,
    2. przypieczenie człowieka – czarny, silny, ale tchórzliwy i niezdecydowany,
    3. wyrzucenie czarnego człowieka za Wielką Wodę.
  6. Trzecia próba:
    1. zbieranie gałęzi brzozy, dębu i modrzewia na opał oraz podlanie ich smołą i żywicą,
    2. udany człowiek – czerwony, piękny, silny i mądry.
  7. Przekazanie przez Gichy Manitou Indianinowi władzy nad światem i nakazanie życia w zgodzie z naturą.
  8. Ostrzeżenie dla czerwonego człowieka o konsekwencjach odejścia od życia w zgodzie z naturą – powrót białego człowieka i zagłada Indian.

Biały Mustang

Gatunek utworu:

legenda indiańska

 

Bohaterowie:

Niedźwiedzi Kieł – czarownik plemienia Dakotów, wychowawca Utiego

Ostry Wiatr – potężny wojownik, jako chłopiec nosił imię Uti

Pahajo – córka Ducha Górskich Wodospadów, bardzo piękna i dobra, mieszkająca na tęczy, władająca dzikim ptactwem

Złe duchy strzegące drogi do siedziby Ducha Górskich Wodospadów – Kabinoka (władca północy), Ken Manitou (duch śmierci), Duch Górskich Lawin, Czarne Duchy

Isoka – bardzo stary zły duch, oszczędzony przez Ostry Wiatr, potem próbuje mu zaszkodzić

Kabeyun – władca wiatrów, właściciel Białego Mustanga

Gakaskch – Duch Górskich Wodospadów, ojciec Pahajo, stawia warunek, że odda córkę tylko temu, kto złapie Białego Mustanga i przyprowadzi do niego

 

Streszczenie:

Ostry Wiatr był potężnym wojownikiem, silnym, mądrym i przystojnym. Wychował go czarownik Niedźwiedzi Kieł, który przewidział, że chłopiec wyrośnie na kogoś sławnego i znanego. Gdy Ostry Wiatr dorósł, postanowił się ożenić. Na żonę wybrał sobie Pahajo, córkę Ducha Górskich Wodospadów, która mieszkała na tęczy i opiekowała się dzikim ptactwem. Jednak dostanie się do siedziby Ducha Górskich Wodospadów nie było prostym zadaniem – należało wcześniej pokonać Złe Duchy, które pilnowały trasy. Ostry Wiatr zmusił do posłuszeństwa wilka pilnującego ich obozu, wszedł do środka i zaśpiewał duchom swoją pieśń wojenną. Każdy czyn opisany w tej pieśni jak kamień przygniatał nogi duchów i nie pozwalał im uciec. Gdy Ostry Wiatr skończył pieśń, rozpędził wszystkie duchy, zostawił w spokoju jedynie bardzo starego Isokę, bo uznał, że ten nie może mu zaszkodzić. Potem powędrował dalej i dotarł do siedziby Ducha Górskich Wodospadów, gdzie dowiedział się, że aby dostać Pahajo za żonę, musi schwytać Białego Mustanga, który należy do Kabeyuna, ojca wiatrów. Słysząc to, Kabeyun wypuścił konia, który pędził przed siebie przez świat, a Ostry Wiatr podążał za nim. W pewnej chwili wpadł w dół, który wykopał na jego drodze Isoka, ale nie przejął się, tylko wyszedł z niego i pojechał dalej. Kiedy Biały Mustang wszedł do ogromnej puszczy, Ostry Wiatr pomodlił się o pomoc do władcy lasów, który postanowił mu pomóc i kazał swoim zwierzętom wypłoszyć konia spomiędzy drzew. Biały Mustang wpadł prosto na wojownika, który złapał go i zaprowadził do Ducha Górskich Wodospadów. Gakaskch oddał mu córkę oraz konia w nagrodę i pochwalił jego męstwo, ale ostrzegł go też, że jeżeli kiedykolwiek popełni jakiś zły czyn, wszystko, co zdobył, zniknie.

 

Problematyka:

Bohater legendy, Ostry Wiatr, to wspaniały wojownik – odważny, silny, zwinny i szlachetny. Zakochuje się w córce Ducha Górskich Wodospadów, pięknej Pahajo, i postanawia pojąć ją za żonę. Nie boi się wyzwań, jest wytrwały, więc pokonuje przeciwności i zdobywa ukochaną.

Legenda pokazuje, że ludzie wytrwali i mający dobre serca są w stanie wiele w życiu osiągnąć i potrafią realizować nawet takie cele, z którymi inni nie daliby sobie rady. Te cechy pomagają w życiu. Jednak należy pamiętać, że jeśli człowiek staje się zły i niegodziwy, może utracić wszystko, co zdobył.

 

Plan wydarzeń:

  1. Wychowanie Ostrego Wiatru przez Niedźwiedziego Kła, przewidywania sławy chłopca.
  2. Decyzja Ostrego Wiatru o poślubieniu Pahajo – córki Gakaskcha, Ducha Górskich Wodospadów.
  3. Wyprawa Ostrego Wiatru do siedziby Ducha Górskich Wodospadów:
    1. pokonanie Złych Duchów, zostawienie w spokoju jedynie Isoki,
    2. warunek Ducha Górskich Wodospadów – schwytanie przez Ostrego Wiatra białego mustanga należącego do Kabeyuna, ojca wiatrów.
  4. Pościg Ostrego Wiatra za białym mustangiem.
  5. Pułapka Isoki i uwolnienie się Ostrego Wiatra.
  6. Pomoc władcy lasów i wypłoszenie białego mustanga z lasów prosto na Ostrego Wiatra.
  7. Oddanie ręki Pahajo Ostremu Wiatrowi i ostrzeżenie Gakaskcha o możliwości utraty wszystkiego w efekcie popełnienia jakiegokolwiek złego czynu.

Synowie Słońca

Gatunek utworu:

legenda indiańska

 

Bohaterowie:

Tananakh – matka synów Słońca, piękna Indianka

Synowie Słońca – dwaj bliźniacy, zrodzeni z deszczu i promieni Słońca, od ojca dostali imiona Naiyeiezgani i Tabotoistcini.

Towarzyszka Słońca – kobieta zmieniająca wygląd w zależności od pory roku.

 

Streszczenie:

Tananakh była bardzo piękna, ale nie chciała wychodzić za mąż. Marzyła o tym, by urodzić synów Słońca. Pewnego dnia uciekła ze swojego plemienia i zamieszkała sama na preriach. Codziennie modliła się do Wielkiego Ducha o spełnienie jej marzenia. W końcu pewnego dnia w odpowiedzi na jej modlitwę nadeszła ogromna burza i deszcz całkiem przemoczył dziewczynę, która zrozumiała, że bóg jej wysłuchał. Gdy przyszedł czas, urodziła dwóch chłopców o okrągłych uszach i błonach między palcami. Wychowała ich troskliwie, a gdy mieli dziewięć lat, wysłała ich na spotkanie z ojcem. W uchu jednego z nich ukryła brązową Muchę, zwierzę, które było totemem ich wioski i miało im doradzać w potrzebie.

Chłopcy dostali się do namiotu Słońca, położonego wysoko na skałach, przy pomocy ptaków. Najpierw lecieli na kruku, potem na orle, którym odwdzięczyli się za pomoc kawałkami mięsa. Przywitała ich dziwna kobieta, ciągle zmieniająca wygląd, i radziła im szybko odejść, zanim Słońce wróci, ale oni nie posłuchali. Gdy Słońce wrócił, zażądał, by chłopcy udowodnili, że są jego synami, i wystawił ich na próbę – posadził ich na błyskawicy i rzucił przed siebie. Każdy człowiek by zginął, ale chłopcy przeżyli nie tylko tę jedną, ale i kilka kolejnych prób, ponieważ Mucha dała im miękkie ptasie pióra i spadali na nie zamiast na twardą ziemię. Słońce zrozumiał wtedy, że faktycznie są to jego synowie. Kazał swojej towarzyszce postawić dla nich specjalny namiot, w którym było tak gorąco od żaru rozgrzanych kamieni, że chłopcy rozmiękli i nie mogli się ruszać, a wtedy Słońce ulepił ich ponownie, tworząc bosko piękne kształty, i nadał im imiona: Naiyeiezgani i Tabotoistcini. Zapytał, czy mają do niego jakąś prośbę, a oni poprosili o konie. Słońce nie chciał oddać im swoich najlepszych koni, więc najpierw pokazał im niedźwiedzie, jelenie i kozy górskie, ale za namową Muchy obaj upierali się, że chcą takie konie, na jakich jeżdżą ludzie. Słońce poddał się więc i zaprowadził ich do swoich stad. Każdy z nich mógł złapać sobie dowolnego rumaka, więc poszli za wskazówkami Muchy i jeden złapał czarnego mustanga z białą grzywą, a drugi brązowego z czarną. Były to najlepsze konie Słońca. Chłopcy powrócili z nimi na Ziemię, a konie rozmnożyły się i dały początek ogromnym tabunom mustangów na preriach.

 

Problematyka:

Legenda opowiada o tym, skąd pochodzą stada mustangów, które kiedyś żyły w setkach tysięcy na amerykańskich preriach. Są one potomkami najlepszych koni Słońca, które sprowadzili na Ziemię jego synowie.

 

Plan wydarzeń:

  1. Tananakh i jej pragnienie urodzenia dzieci Słońca.
  2. Spełnienie się modlitw Tananakh i narodziny dwóch chłopców.
  3. Wysłanie synów na spotkanie ze Słońcem, brązowa Mucha jako doradczyni.
  4. Pomoc ptaków w dostaniu się chłopców do domu Słońca na szczycie wysokiej góry.
  5. Chłopcy u Słońca:
    1. próba Słońca – rzucanie błyskawicą z chłopcami siedzącymi na niej,
    2. uwierzenie Słońca w swoje ojcostwo,
    3. specjalny namiot i przemiana chłopców w bosko piękne postaci,
    4. nadanie chłopcom imion – Naiyeiezgani i Tabotoistcini,
    5. wybranie sobie przez chłopców mustangów ze stad Słońca.
  6. Powrót chłopców z końmi na ziemię.
  7. Stada dzikich mustangów na preriach – potomków koni Słońca.

Tosinonakh

Gatunek utworu:

legenda indiańska

 

Bohaterowie:

Tosinonakh – niewielka, spokojna rzeczka wpływająca do rzeki Misonitoo, jednocześnie młoda dziewczyna, bóstwo tej rzeczki, ukochana Misonitoo

Misonitoo – ogromna, potężna rzeka, jednocześnie mężczyzna, bóstwo rzeki, ukochany Tosinonakh

Shaminakh – wielkie, niespokojne jezioro, z którego wypływa Tosinonakh, jednocześnie bóstwo jeziora i ojciec Tosinonakh

 

Streszczenie:

Tosinonakh była córką Shaminakha, bóstwa jeziora. W postaci małej rzeczki opływała okolice, radośnie szemrząc i pluskając. Po deszczach mogła wypłynąć dalej niż zwykle, gdyż przybywało jej wody, i podczas jednej z takich wędrówek zobaczyła wielką rzekę Misonitoo. Zakochała się natychmiast, a Misonitoo odwzajemnił jej uczucia. Tosinonakh bardzo pragnęła się z nim połączyć i płynąć razem w świat, ale nie miała tyle wody, by to zrobić. Jej smutek zauważył Wiatr i poradził jej, by modliła się do Ducha Deszczów o wielkie ulewy, a gdy będzie miała dość wody, on pomoże im płynąć szybko i daleko. Tosinonakh tak zrobiła i rzeczywiście przyszła ogromna burza. Rzeka wystąpiła z brzegów, a Wiatr pchnął ją na nowe tory. Zauważył to Shaminakh i rozzłościł się, że córka chce od niego uciec, ale nie mógł jej już zatrzymać, mimo że szalał i wyrzucał gejzery wody. Tosinonakh połączyła się z Misonitoo i popłynęła razem z nim w dal, zaś Shaminakh do dziś dnia burzy się niespokojnie.

 

Problematyka:

Legenda opowiada o dwóch połączonych rzekach – Tosinonakh i Misonitoo. Ich bóstwa są w sobie zakochane, dlatego rzeki łączą się i płyną dalej razem. Historia ta pokazuje jednocześnie, jak potężną siłą jest miłość – dla niej można zrobić absolutnie wszystko, potrafi ona zmieniać świat.

 

Plan wydarzeń:

  1. Mała rzeczka Tosinonakh – córka jeziora Shaminakh.
  2. Zobaczenie przez Tosinonakh wielkiej rzeki Misonitoo.
  3. Odwzajemniona miłość Tosinonakh do Misonitoo i jej pragnienie płynięcia razem z nim.
  4. Modlitwy Tosinonakh do Ducha Deszczów o wielkie ulewy.
  5. Przybranie wód Tosinonakh, jej ucieczka od ojca i połączenie się z Misonitoo.
  6. Daremna wściekłość Shaminakha.

Kwiat Antylopy

Gatunek utworu:

legenda indiańska

 

Bohaterowie:

Śnieżny Płatek – bardzo piękna, ale zarozumiała dziewczyna, córka Czarnego Sępa

Biała Antylopa – dumny i zuchwały wojownik, zakochany w Śnieżnym Płatku

 

Streszczenie:

W plemieniu Arapahów żył stary wojownik, Czarny Sęp, który miał niezwykle piękną córkę, Śnieżny Płatek. Starało się o nią wielu wojowników, ale ojciec pozwolił jej samej wybrać męża. Dziewczyna powiedziała, że wyjdzie tylko za tego, który dokona takiego czynu, jakiego nie dokonałby nikt inny. Mnóstwo mężczyzn rozjechało się po puszczach i preriach oraz popłynęło rzekami, aby dokonać bohaterskich uczynków i przynieść jej ich dowody. Zdziwiona dziewczyna odkryła jednak, że w wiosce został Biała Antylopa, wojownik, który również wyznał jej miłość. Zapytany, odpowiedział, że nie musi nigdzie iść, ponieważ dokonałby wszystkiego tego, czego dokonają inni.

Gdy wojownicy wrócili z trofeami z polowań, Śnieżny Płatek wyśmiała ich, mówiąc, że Biała Antylopa zrobiłby sam jeden wszystko to, co oni zrobili razem. Była to prawda. Jednak Indianka nie chciała za niego wyjść i powiedziała, że zostanie żoną tylko tego, kto dokona czegoś, czego nie mógłby zrobić żaden żywy człowiek. Wówczas Biała Antylopa zadeklarował, że w najbliższą pełnię księżyca zestrzeli dla niej gwiazdę z nieba.

Wieść o tym rozeszła się szeroko i członkowie innych plemion zaczęli się zjeżdżać, by to zobaczyć. W noc pełni księżyca Biała Antylopa wziął swój łuk i na oczach zgromadzonych zestrzelił gwiazdę. Jednak wtedy rozległ się głos Wielkiego Ducha, który powiedział, że wojownik i jego ukochana rozgniewali go swoim zachowaniem, i zamienił ich w kolczasty krzak i pod nim mały biały kwiatek. Od tego czasu na preriach często można spotkać białe kwiatki rosnące we wnętrzu kolczastych krzaków, które Indianie nazywają Kwiatami Antylopy.

 

Problematyka:

Legenda ta opowiada historię dumnej dziewczyny i zuchwałego wojownika. Śnieżny Płatek jest tak przekonana o swojej wyjątkowości, że prowokuje zakochanego w niej Białą Antylopę, by dokonał czegoś, czego człowiek robić nie powinien. On zaś jest tak pewny siebie, że decyduje się strzelać do gwiazd (według indiańskich wierzeń na gwiazdach zamieszkują dusze zmarłych). Takie zachowanie nie podoba się Wielkiemu Duchowi, który każe ich, zamieniając w rośliny. Zarozumiałość i łamanie boskich praw muszą się zawsze źle kończyć, człowiek powinien pozostać skromny i świadom swoich ograniczeń.

Legenda ta jest także wyjaśnieniem, dlaczego pewien gatunek kwiatów rośnie zawsze we wnętrzu kolczastych krzaków.

 

Plan wydarzeń:

  1. Śnieżny Płatek – bardzo piękna córka Czarnego Sępa.
  2. Próżność Śnieżnego Płatka i stawianie przez nią wymagań wojownikom pragnącym ją poślubić.
  3. Biała Antylopa, najlepszy wojownik plemienia, i jego miłość do Śnieżnego Płatka.
  4. Odmowa Białej Antylopy brania udziału w rywalizacji wojowników o Śnieżny Płatek.
  5. Powrót wojowników z łupami, wyśmianie ich przez Śnieżny Płatek i deklaracja Białej Antylopy o zestrzeleniu dla niej gwiazdy z nieba.
  6. Noc pełni księżyca – strzał Białej Antylopy w niebo i zestrzelenie gwiazdy.
  7. Gniew Wielkiego Ducha i zamienienie wojownika w ciernisty krzew, a kobiety w rosnący w jego wnętrzu kwiatek zwany Kwiatem Antylopy.

Stworzenie Słońca

Gatunek utworu:

legenda indiańska

 

Bohaterowie:

Chicovaneg – młody i dzielny wojownik, poświęca swoje osobiste szczęście, by dać ludziom Słońce

 

Streszczenie:

Złe duchy nie lubiły ludzi, ponieważ zostali stworzeni przez dobre duchy, i chciały ich zniszczyć. Dobre duchy sprzeciwiły się temu i wybuchła walka, którą złe duchy wygrały i zniszczyły Słońce, by pogrążyć Ziemię w ciemnościach. Ludziom było teraz trudno żyć, ciągle było ciemno, rośliny nie kwitły i nie owocowały, zwierzęta umierały. Jedyne światło dawały gwiazdy, na których mieszkały dusze zmarłych, ponieważ im udało się obronić przed złymi duchami. W końcu zwołano naradę indiańskich wodzów, na której radzono, co dalej zrobić. Pewien bardzo mądry, trzystuletni czarownik powiedział, że trzeba obejść wszystkie gwiazdy i poprosić duchy zmarłych, by oddały po kawałku swoich gwiazd, a z nich stworzyć nowe Słońce. Jednak ten, kto tego dokona, będzie musiał już na zawsze pozostać na niebie i nosić po nim Słońce, pilnując, by złe duchy znowu go nie zniszczyły. Do tego zadania zgłosił się młody wojownik Chicovaneg. Miał on rodzinę, którą bardzo kochał, ale zgodził się ją porzucić, gdyż nie mógł patrzeć na cierpienie całej ludzkości.

Najpierw Chicovaneg pokonał złego czarownika pilnującego Skrzydlatego Węża Olbrzyma, który miał mu pomagać w wykonaniu zadania, a potem wyruszył w drogę do gwiazd. Wszystkie duchy zmarłych (czarne, białe, żółte i czerwone) chętnie oddawały mu kawałki gwiazd, on zaś naklejał je na swojej tarczy, która świeciła coraz jaśniej. Złe duchy zorientowały się, co się dzieje, i rzuciły się na Chicovanega, ale nie zdołały go pokonać. Wściekłe, zsyłały na Ziemię powodzie, trzęsienia Ziemi i straszliwe burze, próbując mimo to zabić ludzi, ale nie udało im się, bo w międzyczasie Indianin złożył z kawałków gwiazd całe słońce i na Ziemi znowu rozkwitło życie. Czasem nadal rzucają się na niego, ale on zawsze zwycięża, a po walce rozpina na niebie tęczę, by pokazać ludziom, że Słońcu nic nie grozi.

 

Problematyka:

Legenda opowiada o tym, skąd się wzięło Słońce, dlaczego na Ziemi od czasu do czasu pojawiają się burze – to znak, że złe duchy znowu próbują zniszczyć Słońce i pogrążyć Ziemię w ciemnościach. Tęcza zaś jest znakiem od wojownika niosącego Słońce po niebie, że znowu im się nie udało.

 

Plan wydarzeń:

  1. Walka dobrych duchów ze złymi:
    1. zwycięstwo złych duchów i zniszczenie Słońca celem zabicia ludzi,
    2. trudne życie ludzi w ciemnościach,
    3. przetrwanie gwiazd i żyjących na nich duchów zmarłych.
  2. Narada indiańskich wodzów nad sposobami odzyskania Słońca:
    1. sposób starego czarownika – kawałki gwiazd naklejone na tarczę jako nowe Słońce,
    2. konieczność poświęcenia się wojownika mającego nosić je po niebie,
    3. zgłoszenie się Chicovanega.
  3. Wyprawa Chicovanega do gwiazd i chętna pomoc duchów zmarłych.
  4. Pojawienie się nowego Słońca.
  5. Wściekłość złych duchów i nieskuteczne próby zrzucenia Chicovanega z nieba:
    1. burze, trzęsienia ziemi i powodzie jako znaki walki z Chicovanegiem,
    2. tęcza po burzy jako znak od Chicovanega, że Słońce jest bezpieczne.

Niedźwiedź starej Mookhason

Gatunek utworu:

legenda indiańska

 

Bohaterowie:

Mookhason – stara Indianka, matka Tooli

Tooli – indiański wojownik, odważny, przystojny i szlachetny, mąż Danakho, ginie zastrzelony przez białych ludzi

Danakhożona Tooli, piękna i dobra, ginie na stosie pogrzebowym Tooli

Osimo – dwunastoletni chłopiec, zapowiada się na wielkiego wojownika, ale zabijają go biali ludzie

Niedźwiedź grizzly – oswojony niedźwiedź Mookhason, którego podarowali jej jako małego niedźwiadka wojownicy, aby dla niej polował, w nim przebywa dusza Tooli

 

Streszczenie:

Tooli był wspaniałym wojownikiem i synem starej Mookhason, która była z niego bardzo dumna. Jego ukochaną była Danakho. Wszyscy kochali tę parę, wierzono nawet, że są oni ulubieńcami bogów i dopóki żyją, plemieniu będzie dobrze się wiodło. Pewnego dnia Tooli wybrał się na polowanie w towarzystwie dwunastoletniego chłopca, Osimo; gdy zatrzymali się nad strumieniem, by napić się wody, ukryci za krzakami biali zastrzelili chłopca i śmiertelnie ranili Tooli. Gdy odeszli, wojownik zdołał wstać, zabrać ciało chłopca i ukryć je w dziupli w pniu wielkiej sosny. Sam usiadł pod drzewem, wiedząc, że musi umrzeć. Wtedy przyszedł do niego Wielki Duch i zapowiedział mu, że po śmierci jego dusza powróci w innym ciele, aby mógł dalej pilnować swojego plemienia i pomścić Osimo, zabijając jego morderców przy jego grobie.

Danakho długo czekała i pytała o Tooli bóstw wiatru, dobrych duchów i zwierząt leśnych. Ptaki powiedziały jej, że Tooli nie żyje. Dziewczyna odnalazła ciało ukochanego i zabrała je do wioski. Wyprawiono pogrzeb godny wojownika, a Danakho wstąpiła na stos pogrzebowy i odeszła w płomieniach razem z Tooli. Mookhason została sama, ale wojownicy opiekowali się nią. Pierwszego dnia po pogrzebie zobaczyła w płomieniach syna i synową, a Tooli obiecał jej, że powróci w innej postaci. Pewnego dnia wojownicy przynieśli jej małego niedźwiadka grizzly, którego oswoiła, by dla niej polował. Niedźwiedź okazał się mądry i łagodny, wszyscy mieszkańcy wioski go kochali. Jednak nadszedł dzień, gdy nie wrócił z polowania, a wtedy wojownicy tańczyli taniec niedźwiedzi, by wyrazić smutek po jego utracie. Nocą niedźwiedź przyszedł do namiotu Mookhason i przemówił ludzkim głosem, wyjaśniając, że jest Tooli. Zabrał matkę do grobu Osimo w drzewie i opowiedział jej całą historię. Trzy noce temu udało mu się zwabić pod drzewo pięciu białych morderców i zabił ich wszystkich. Po tej rozmowie odszedł. Nigdy już nie wrócił do wioski, ale jeszcze przez wiele lat po śmierci Mookhason wojownicy widywali niedźwiedzia, który machał do nich łapą, a potem znikał.

 

Problematyka:

Legenda opowiada historię wojownika i małego chłopca, zabitych podstępnie przez białych. Dusza wojownika powraca w ciele niedźwiedzia grizzly, aby pomścić morderstwo popełnione na dziecku. Wielki Duch jest sprawiedliwy i zawsze wymierza karę za zło – morderstwo musi zostać pomszczone, zwłaszcza popełnione z ukrycia, bez szans, by Indianie mogli się bronić. Wszystkich białych dosięga śmierć. Legenda pokazuje też, jak biali traktowali Indian – przedstawieni biali zachowują się tak, jakby w ogóle nie docierało do nich, że zabici byli także ludźmi.

W opowieści zostały bardzo dokładnie przedstawione zwyczaje pogrzebowe Indian. Pogrzeb Tooli jest starannie przygotowaną ceremonią, podczas której Indanie śpiewają żałobne pieśni. Ciało wojownika zostaje spalone na jego koniu, który wcześniej zostaje zabity przez czarownika. Na stos wstępuje także Danakho, ukochana Tooli, której zwyczaj pozwala umrzeć w płomieniach razem z nim i towarzyszyć mu w Krainie Spokoju.

Drugą opisaną ceremonią jest taniec niedźwiedzi, którzy wojownicy tańczą na znak żałoby po zniknięciu oswojonego niedźwiedzia Mookhason. Pokazuje on, jak wielkim szacunkiem Indianie darzyli zwierzęta.

 

Plan wydarzeń:

  1. Tooli – wspaniały wojownik, syn Mookhason, i jego ukochana Danakho.
  2. Tooli na polowaniu z dwunastolatkiem Osimo.
  3. Zastrzelenie Osimo i śmiertelne ranienie Tooli przez ukrytych za krzakami białych.
  4. Pochowanie Osimo iw dziupli drzewa, pojawienie się Wielkiego Ducha z obietnicą powrotu duszy Tooli po śmierci i śmierć wojownika.
  5. Poszukiwania Tooli przez Danakho i znalezienie jego ciała.
  6. Pogrzeb Tooli, śmierć Danakho na stosie pogrzebowym.
  7. Podarowanie Mookhason przez myśliwych z plemienia małego niedźwiadka grizzly.
  8. Polowanie przez niedźwiedzia dla Mookhason i jego dobre relacje z całym plemieniem.
  9. Zniknięcie niedźwiedzia, smutek Mookhason i wojowników.
  10. Nocny powrót niedźwiedzia:
    1. przemówienie ludzkim głosem – niedźwiedź to Tooli,
    2. zabranie Mookhason do grobu Osimo,
    3. opowieść o zemście – zabicie białych morderców przy grobie Osimo.
  11. Odejście niedźwiedzia z wioski, jego częste pojawianie się w okolicach.

Wielki czyn Eucheta – Szalonego Rumaka

Gatunek utworu:

legenda indiańska

 

Bohaterowie:

Eucheta (Szalony Rumak) – wojownik z plemienia Cree, zostaje schwytany przez białych, którzy każą mu zaprowadzić się do jego wioski, ale zamiast tego wiedzie ich na śmierć

Przyjaciel Szalonego Rumaka – drugi z Indian schwytanych przez białych, udaje mu się uciec, ale zamiast odejść, czeka na przyjaciela niedaleko rzeki

Biali – grupa białych, która planuje napaść na wioskę plemienia Cree

 

Streszczenie:

Rzeką płynęło w canoe dwóch wojowników z plemienia Cree. W górnej części rzeki znaleźli ślady białych ludzi i chcieli ostrzec swoich, że grozi im niebezpieczeństwo. Jednak sami wpadli w pułapkę i zostali schwytani. Jednemu z nich udało się uciec, drugi – Szalony Rumak – pozostał. Zażądano od niego, by pokazał drogę do swojej wioski, na co pozornie się zgodził. Zasiadł za sterami łodzi białych i zaprowadził ją prosto do wodospadu. Sam wyskoczył w ostatniej chwili na skalną półkę, a biali zginęli, spadając z wodospadu. Od tej pory to miejsce nazwano Wodospadem Bladych Twarzy.

 

Problematyka:

Legenda opisuje przede wszystkim, jak biali ludzie traktowali Indian. Opisani biali biją swoich jeńców, kopią ich i szturchają, kpią sobie z nich. Planują zaatakować indiańską wioskę (w domyśle w celu obrabowania jej i zabicia wszystkich mieszkańców), ale traktują to zaplanowane z premedytacją morderstwo niemal jak zabawę. Na ich tle dumni i milczący Indianie budzą szacunek. Przyjaciel Szalonego Rumaka nie ucieka po odzyskaniu wolności, lecz zostaje niedaleko i imitując głosy ptaków, daje znać o swojej obecności. Sam Szalony Rumak bez wahania ryzykuje swoje życie, by uratować wioskę – wystarczyłby jeden błąd i zginąłby w wodospadzie razem z białymi, on jednak wie, że tak należy postąpić. Indianie są odważni i honorowi, natomiast biali to tchórzliwi mordercy.

 

Plan wydarzeń:

  1. Dwaj wojownicy z plemienia Cree w canoe na rzece (próba ostrzeżenia plemienia o zbliżaniu się białych).
  2. Złapanie wojowników w pułapkę przez białych.
  3. Ucieczka jednego z wojowników i pozostanie w pobliżu uwięzionego przyjaciela.
  4. Pozorna zgoda Szalonego Rumaka na zaprowadzenie białych do wioski.
  5. Wypłynięcie Szalonego Rumaka z białymi wprost na wodospad i jego ucieczka w ostatniej chwili.
  6. Śmierć białych w wodospadzie.
  7. Nazwanie tego miejsca Wodospadem Bladych Twarzy.

Gichy Nahma

Gatunek utworu:

legenda indiańska

 

Bohaterowie:

Gichy Nahma – wielki jesiotr, mieszkający w jeziorze Gichy Gumee (Wielka Woda), porywa dzieci i dziewczęta i uniemożliwia połowy ryb

Natu Sath (Długa Lanca) – młody wojownik, postanawia złowić i zabić Gichy Nahmę

Adidaczmo – oswojona wiewiórka Natu Satha

Kenorka – szczupak, sługa Gichy Nahmy, zabity przez Natu Satha

Shawgaskee – rak, sługa Gichy Nahmy, zabity przez Natu Satha

 

Streszczenie:

Natu Sath postanowił zabić wielkiego jesiotra, Gichy Nahmę, który mieszkał w pobliskim jeziorze i budził powszechny strach. Porywał dzieci i dziewczęta, nie pozwalał łowić na jeziorze. Gdy młody wojownik wypływał, plemię nie wierzyło, że wróci żywy. Gichy Nahma najpierw wysłał do walki szczupaka – Kenorka, ale ten został pokonany. Potem wysłał raka Shawgaskee, ale Indianin go zabił. Wtedy dopiero sam stanął do walki. Najpierw wydawało się, że wygra, ale potem Natu Sath uderzeniem wiosła wrzucił go na dno swojej łodzi, zawiózł na brzeg jeziora i zabił, mimo że jeziotr błagał o litość i obiecywał udane połowy. Czaple powiedziały Natu Sathowi, że najbardziej udane połowy będzie miał, jeśli do dzioba swojej łodzi przymocuje czaszkę jesiotra, i wojownik tak właśnie postąpił. Od tej pory plemieniu nigdy nie brakowało ryb. Sława Natu Satha rozniosła się szeroko, a po jakimś czasie został on wielkim wodzem Dakotów.

 

Problematyka:

Legenda opowiada o walce młodego wojownika z wielkim jesiotrem. Pokazuje indiańskie przekonanie o potędze człowieka i tym, że może on zapanować nad naturą. Jednocześnie jednak każe tej natury słuchać – to czaple podpowiadają Natu Sathowi, jak postąpić, by połowy były możliwie najlepsze.

 

Plan wydarzeń:

  1. Gichy Nahma – wielki jesiotr z jeziora Gichy Gumee, uniemożliwiający połowy i porywający dzieci i kobiety.
  2. Postanowienie złowienia jesiotra przez Natu Satha.
  3. Walka Natu Satha z Gichy Nahmą:
    1. pokonanie pierwszego sługi jesiotra – szczupaka Kenorka,
    2. pokonanie drugiego sługi jesiotra – raka Shawgaskee,
    3. przystąpienie Gichy Nahmy do walki i pierwszy udany atak,
    4. strącenie jesiotra wiosłem do łodzi,
    5. błagania jesiotra o życie i obietnice udanych połowów,
    6. rady czapli o niesłuchaniu jesiotra,
    7. zabicie Gichy Nahmy.
  4. Czaszka Gichy Nahmy na dziobie łodzi Natu Satha przynosząca szczęście w połowach.
  5. Sława Natu Satha.

Cztery wiatry

Gatunek utworu:

legenda indiańska

 

Bohaterowie:

Mudjekeewis – wódz pogardzanego indiańskiego plemienia, potem został Kabeyunem – Zachodnim Wiatrem

Wabassobiały królik

Gichy Mokwe – wielki niedźwiedź, który ukradł plemieniu Mudjekeewisa świętą opaskę

Unto Wabun – Wiatr Wschodni, młody i piękny, syn Kabeyuna

Shoondasi – Wiatr Południowy, leniwy i łatwowierny, syn Kabeyuna

Kabinoka – Wiatr Północny, dziki i okrutny, syn Kabeyuna

Szindżebis – nurek mieszkający na północy, Kabinoka nie jest w stanie go pokonać

 

Streszczenie:

Mudjekeewis był wodzem plemienia, którym pogardzali wszyscy inni Indianie. Stało się tak dlatego, że w biały dzień ze środka wioski wielki niedźwiedź, Gichy Mokwe, ukradł świętą opaskę Wampuni. Opaska ta należała kiedyś do Sachen, pierwszego człowieka z rodu, i dawała władzę nad naturą. Utrata jej była hańbą. Mudjekeewis, choć już stary, był odważny i honorowy, postanowił więc wybrać się do krainy wiecznych lodów i odebrać ją niedźwiedziowi.

Po drodze spotkał Wabasso, białego królika, który złapał się w sidła, i uwolnił go. Królik wskazał mu za to kryjówkę niedźwiedzia. Gichy Mokwe akurat spał, więc wódz podkradł się do niego i zabrał mu opaskę, a potem obudził go pieśnią wojenną. Niedźwiedź chciał z nim walczyć, ale jeden cios Indianina posłał go na ziemię, gdzie zaczął jęczeć i płakać. Mudjekeewis wyśmiał go i zabił.

Indianie cieszyli się i radowali dniami i nocami. Wszystkie plemiona zebrały się i wybrały Mudjekeewisa wodzem wszystkich wiatrów, więc od tej pory nazywano go Kabeyunem – Zachodnim Wiatrem. Władanie nad pozostałymi wiatrami Kabyeun oddał swoim synom.

Wabun, Wiatr Wschodni, był piękny i młody, ale nieszczęśliwy, ponieważ nie miał towarzyszki. Pewnego dnia spostrzegł na prerii piękną dziewczynę i zakochał się w niej. Długo się starał zdobyć jej przychylność, a gdy i ona go pokochała, zabrał ją ze sobą na niebo i zamienił w gwiazdę Wabun Anung – Gwiazdę Poranną. Od tej pory są nierozłączni.

Kabinoka, Wiatr Północny, mieszkał w krainie wiecznych lodów. Wszyscy się go bali i uciekali przed nim, ale pewnego dnia napotkał nurka Szindżebisa, który nic sobie z niego nie robił. W namiocie miał opał na zimę, śpiewał wesołe pieśni i był tak silny, że Kabinoka nie był w stanie pokonać go w walce.

Shoondasi, Wiatr Południowy, był niesamowicie leniwy – do tego stopnia, że gdy pewnego dnia zakochał się w pięknej dziewczynie, stojącej samotnie na prerii, nie chciało mu się do niej iść, więc jedynie wzdychał, patrząc na nią. Po jakimś czasie dziewczyna się zmieniła, miała teraz siwe włosy. Shoondasi oskarżył Kabinokę, że to jego wina, i tak wzdychał, patrząc na ukochaną, że ta całkiem się rozwiała. Okazało się, że nie była kobietą, lecz mleczem, który zmienił się w dmuchawiec, a potem rozwiał pod jego oddechem.

 

Problematyka:

Legenda opowiada, skąd wzięły się wiatry i dlaczego każdy z nich jest inny. Można się też z niej dowiedzieć, jak powstała Gwiazda Polarna. Należy ona do grupy legend wyjaśniających zjawiska przyrodnicze i atmosferyczne. Jednocześnie mówi o potędze człowieka i jego władzy nad naturą – przed siłą i odwagą Szindżebisa ustępuje nawet Wiatr Północny.

 

Plan wydarzeń:

  1. Wykradzenie świętej opaski Wampuni z wioski plemienia wodza Mudjekeewisa przez niedźwiedzia Gichy Mokwe i pogarda wszystkich Indian dla całego plemienia.
  2. Wyprawa Mudjekeewisa do krainy wiecznych lodów po ukradzioną opaskę:
    1. uwolnienie z sideł Wabasso, białego królika, i wskazanie przez królika kryjówki niedźwiedzia,
    2. odebranie śpiącemu niedźwiedziowi opaski,
    3. obudzenie niedźwiedzia, nieudana próba walki z Indianinem i śmierć niedźwiedzia.
  3. Powrót Mudjekeewisa z opaską i radość plemienia.
  4. Zebranie indiańskich plemion i mianowanie Mudjekeewisa ojcem wiatrów, nowe imię – Kabeyun, Zachodni Wiatr.
  5. Synowie Kabeyuna:
    1. Wabun, Wiatr Wschodni, i jego ukochana Wabun Anung – Gwiazda Polarna,
    2. Kabinoka, Wiatr Północny, i jego nieudana walka z nurkiem Szindżebisem,
    3. Shoondasi, Wiatr Południowy, i jego miłość do dmuchawca wziętego przez pomyłkę za dziewczynę.

Władca wilków

Gatunek utworu:

legenda indiańska

 

Bohaterowie:

Spadająca Gwiazda – indiański wojownik i wielki wódz szczepu Winnebagów, silny i mądry, obdarzony zdolnością rozmawiania z wilkami

Złamany Bełt – wódz szczepu Unela, przyłącza się do Spadającej Gwiazdy

Czarny Kruk – wódz szczepu Sahanasanów, przyłącza się do Spadającej Gwiazdy

 

Streszczenie:

Spadająca Gwiazda urodził się w noc, gdy z nieba spadła wielka gwiazda i uderzyła w ziemię – na pamiątkę tego wydarzenia dostał swoje imię. Należał do bogatego plemienia Winnebagów, które żyło na ziemiach obfitujących w zwierzynę i niczego mu nie brakowało. Gdy skończył czternaście lat, był już silny, zwinny i mądry. Do tego miał cenny dar – umiał rozmawiać z wilkami, a ich sfora zawsze mu towarzyszyła. Jednak w tym czasie na indiańskich ziemiach pojawiły się rzesze białych ludzi i zaczęły mordować Indian i palić całe wioski. Pewnego dnia, gdy Spadająca Gwiazda wracał z polowania ze swoimi wilkami, spotkał niedobitki swojego plemienia uciekające na zachód i dowiedział się, że biali zniszczyli jego wioskę, a jego rodzice nie żyją. Młody wojownik poprzysiągł zemstę i wyruszył na ziemie białych, gdzie razem ze swoimi wilkami zabijał białych, a oni nie mogli go złapać i opowiadali sobie straszne historie o nieuchwytnym człowieku z głową wilka. Minęło wiele czasu, nim udało się go schwytać. Wtedy głodzili go, nie dawali mu pić, pobili go i wychłostali, a potem chcieli powiesić. Na szczęście wybrali powieszenie go z siodła jego własnego konia, a wierne wilki czekały ukryte obok i zaatakowały w odpowiedniej chwili. Spadająca Gwiazda uciekł i powrócił do swojego plemienia. Biali gonili go, podpalili nawet prerię, aby uniemożliwić mu ucieczkę, ale on uratował się, również podpalając roślinność przed sobą – goniący go ogień nie mógł się więc dalej rozprzestrzeniać.

Gdy powrócił do plemienia, Spadająca Gwiazda zwołał naradę. Będąc między białymi, zrozumiał, że jest ich o wiele za dużo, aby Indianie mogli ich pokonać, i że w jednym są mądrzejsi od Indian – choć pochodzą z różnych krajów, walczą razem, zaś Indianie ciągle się kłócą zamiast się zjednoczyć przeciwko wspólnemu wrogowi. Wiedział, że nie da się już uratować Indian i że pisana jest im całkowita zagłada, bo nie ma nikogo, kto potrafiłby ich zjednoczyć. Zaproponował zebranym wodzom, by podążyli razem z nim w wysokie góry, gdzie nie ma jeszcze białych i można żyć spokojnie, ale nawet teraz jedynie dwaj wodzowie zdecydowali się przyłączyć, a pozostali mieli inne zdanie. Rano Spadająca Gwiazda ze swoimi ludźmi odszedł na zawsze w góry.

 

Problematyka:

Legenda pokazuje, jak nierówna jest walka Indian z białymi. Białych jest o wiele więcej, są bezlitośni, palą całe wioski i mordują wszystkich, także kobiety i dzieci. Indian jest dużo mniej, mają gorszą broń, a ich wielką słabością jest fakt, że ciągle są skłóceni między sobą i nie umieją działać razem. Spadająca Gwiazda rozumie to i wie, że Indianie skazani są na porażkę i zagładę z rąk białych. Nie chce jednak sam ginąć w walce, lecz postanawia zapewnić spokojne życie tylu Indianom, ilu zechce się do niego przyłączyć, i odchodzi w wysokie, niezdobyte jeszcze przez białych góry. Ta decyzja jest rozsądna i szlachetna, lecz jednocześnie pokazuje bezsilność Indianina.

 

Plan wydarzeń:

  1. Spadająca Gwiazda – chłopiec urodzony w dzień upadku meteorytu na Ziemię.
  2. Spadająca Gwiazda jako dzielny wojownik umiejący rozmawiać z wilkami.
  3. Zniszczenie wioski Spadającej Gwiazdy przez białych podczas jego pobytu na polowaniu i poprzysięgnięcie białym zemsty.
  4. Spadająca Gwiazda na ziemiach białych – wielokrotne morderstwa białych.
  5. Schwytanie Spadającej Gwiazdy i męczenie go przez białych.
  6. Ucieczka Spadającej Gwiazdy dzięki pomocy wilków i powrót do swojego plemienia.
  7. Narada wodzów – świadomość Spadającej Gwiazdy o niemożności pokonania białych i słabości Indian w postaci ciągłych sporów.
  8. Odejście plemienia Spadającej Gwiazdy wraz z dwoma innymi plemionami w góry niezdobyte jeszcze przez białych.

Biografia autora

Sat-Okh (w języku Indian Długie Pióro) to syn Polki, Stanisławy Supłatowicz, i Indianina – wodza Szaunisów Leoo-Karko-Ono-Ma (Wysokiego Orła). Urodził się około 1920 roku w Kanadzie, w dorzeczu rzeki Mackenzie. Do Polski przyjechał z matką jako siedemnastolatek. Nadano mu imię Stanisław Supłatowicz, a matka ukryła jego indiańskie pochodzenie. W Polsce został żołnierzem, wstąpił do Armii Krajowej, był więziony, a po wojnie został marynarzem. Pod koniec lat 50. XX w. zaczął pisać książki o Indianach, a jednocześnie przyznawać się do swoich korzeni. Napisał kilka utworów o tematyce indiańskiej, wśród których najbardziej znany jest zbiór legend Biały Mustang. Zmarł w 2003 roku w Gdańsku.

Potrzebujesz pomocy?

Współczesność (Język polski)

Teksty dostarczyło Wydawnictwo GREG. © Copyright by Wydawnictwo GREG

autorzy opracowań: B. Wojnar, B. Włodarczyk, A. Sabak, D. Stopka, A. Szóstak, D. Pietrzyk, A. Popławska
redaktorzy: Agnieszka Nawrot, Anna Grzesik
korektorzy: Ludmiła Piątkowska, Paweł Habat

Zgodnie z regulaminem serwisu www.bryk.pl, rozpowszechnianie niniejszego materiału w wersji oryginalnej albo w postaci opracowania, utrwalanie lub kopiowanie materiału w celu rozpowszechnienia w szczególności zamieszczanie na innym serwerze, przekazywanie drogą elektroniczną i wykorzystywanie materiału w inny sposób niż dla celów własnej edukacji bez zgody autora podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności lub pozbawienia wolności.

Korzystanie z portalu oznacza akceptację Regulaminu.

Polityka Cookies. Prywatność. Copyright: INTERIA.PL 1999-2019 Wszystkie prawa zastrzeżone.