Bracia Lwie Serce

Astrid Lindgren

Streszczenie krótkie

Głównymi bohaterami powieści są dwaj bracia, Jonatan Lew i Karol. Karol - młodszy - jest nieuleczalnie chory. Jonatan bardzo go kocha, spędza przy jego łóżku wiele czasu, opowiada mu o wspaniałej krainie Nangijali, dokąd wszyscy trafiają po śmierci, żeby brat się nie bał. Tymczasem to Jonatan pierwszy trafia do Nangijali, ponieważ uratował brata z pożaru, ale sam był ciężko poparzony i zmarł. Wkrótce potem dołączył do niego Karol. Nangijala była piękną krainą, gdzie wszyscy byli zdrowi i sprawni. Karol pływał i jeździł konno. Okazało się jednak, że jej mieszkańcy drżą przed straszliwym tyranem, Tengilem, który terroryzuje poddanych. Jonatan podjął walkę z tyranem, Karol pomagał mu. Obaj nie wahali się nawet przed uwolnieniem przywódcy walczących o wolność, Orwara, z groty Katli - okrutnego smoka. Niestety Jonatan został wtedy śmiertelnie ranny. Wtedy to Karol uratował życie bratu skacząc wraz z nim w przepaść i przedostając się do następnej krainy - wspaniałej i jeszcze piękniejszej Nangilimy.

Streszczenie szczegółowe

Rozdział 1

W rozdziale I autorka przedstawiła bohaterów. Dziesięcioletni Karol Lew jest chory. Wie, że niedługo umrze. Pyta brata, czy to prawda. Trzynastoletni Jonatan jest wobec niego szczery. Mówi, że tak. Ale zaraz go pociesza, mówiąc, że to nie takie straszne i że potem znajdzie się w Nangijali, tajemniczej krainie po drugiej stronie gwiazd, gdzie panują jeszcze czasy ognisk i bajek. Zresztą, dodaje, wkrótce tam się spotkają. Kiedy Sucharek smuci się, że może to trwać długo, Jonatan pociesza go, że czas o wiele bardziej dłuży się na Ziemi.

Rozdział 2

Tymczasem to Jonatan pierwszy odszedł do Nangijali. Sucharkowi trudno o tym mówić, cytuje więc artykuł z gazety. Zapalił się dom, w którym mieszkali chłopcy. Jonatan ratował brata, ale klatka schodowa już się paliła. Skoczył więc z trzeciego piętra. Niestety, zmarł wskutek upadku. Przed śmiercią wyszeptał do brata: „Spotkamy się w Nangijali”. Wtedy w gazecie nazwano Jonatana Lwim Sercem.

Kiedy wieczorem po kilku dniach Sucharek leżał w łóżku i było mu smutno, na oknie usiadła śnieżnobiała gołębica. To brat przybył, by go pocieszyć. Opowiedział mu o tajemniczej krainie po drugiej stronie gwiazd. Sucharek był już spokojny. Po dwóch miesiącach od pożaru on też podążył do Nangijali.

Rozdział 3

Sucharek, sam nie wiedząc jak, znalazł się przed chatą w Nangijali. Brata nie było w domu, więc pobiegł nad rzekę. Radość ze spotkania była ogromna. Karol zauważył, że jest już zdrowy i sprawny. Pływał i czuł się szczęśliwy. Potem Jonatan pokazał mu dom i stajnię. Sucharek szybko zaprzyjaźnił się ze swoim koniem, Fialarem. W domu chłopcy przeznaczyli pokój dla mamy, a sami zamieszkali w kuchni.

Rozdział 4

Następnego dnia chłopcy jeździli konno. Sucharkowi bardzo podobało się w Dolinie Wiśni. Spotkali Sofię, która niosła im jedzenie. Jonatan wyjął z koszyka jeszcze jakąś kartkę, ale nie pokazał jej bratu. Następnego dnia uczyli się strzelać z łuku, a Sucharek odważył się skakać do wody. Wieczorem wybrali się do karczmy „Złoty kogut”. Jonatan przedstawił brata mieszkańcom doliny. Gospodarz Jossi zaprosił Karola do częstszych odwiedzin. Spotkali też Huberta, który nie zrobił na Sucharku dobrego wrażenia.

Rozdział 5

Któregoś dnia chłopcy odwiedzili królową gołębi, czyli Sofię. Przyjęła ich uprzejmie, ale nie była zbyt wesoła. Ktoś zabił gołębicę niosącą wiadomość. Oznaczało to, że w Dolinie Wiśni jest zdrajca. Tymczasem nadleciała druga gołębica z wiadomością o uwięzieniu Orwara. Jonatan opowiedział bratu o Tengilu i walce o wolność w Dolinie Dzikich Róż. Sofia kierowała tą walką. W domu Jonatan pokazał bratu skrytkę w kredensie. Nocą wydawało się Sucharkowi, że widział w doku kogoś obcego. Rano chłopcy uznali, że to mógł być ów zdrajca.

Rozdział 6

Jonatan oznajmił Sucharkowi, że będzie musiał pojechać do Doliny Dzikich Róż. Z trudnością przekonał brata, by pozostał w domu. Powiedział mu, dlaczego to robi - musiał uwolnić Orwara. Następnego dnia wyjechał. Sucharek był bardzo smutny. Przed wyjazdem Jonatan powiedział mu, że gdyby nie wrócił, spotkają się w Nangilimie.

Dni płynęły powoli. Karol czasami spotykał się z Sofią. Martwił ją zdrajca w Dolinie. Kiedyś Karol wstąpił do karczmy. Hubert i Jossi interesowali się, gdzie jest jego brat. Nocą Karol usłyszał przez sen krzyk Jonatana, który wołał go na pomoc. Rano nie wiedział, co ma robić. Wreszcie podjął decyzję - pojedzie. Na ścianie napisał węglem wiadomość dla Sofii, żeby się nie martwiła. W stajni spotkał Huberta, który rozmawiając o koniach, wspomniał, że lubi siwki. To sprawiło, że Karol zaczął podejrzewać Huberta o zdradę (wiedział, że Tengil obiecał 15 siwych koni temu, kto schwyta Sofię). Dopisał więc na ścianie ostrzeżenie przed Hubertem i wyjechał.

Rozdział 7

Sucharek jechał z radością. Kiedy był w górach, zapadła noc, toteż rozpalił ognisko i położył się. Jednak nie zasnął, bo napadły go wilki. W ostatniej chwili uratował go Hubert, strzelając z łuku do zwierząt. Wypytywał chłopca, co robi nocą w górach, a także o to, gdzie jest Jonatan. Potem wyciągnął nóż. Sucharek krzyknął przerażony, bo myślał, że Hubert chce go zabić. Myśliwy jednak zajął się zdejmowaniem skóry z wilka, w tym czasie chłopiec odjechał. Dotarł do jakiejś groty, gdzie położył się spać. Obudziły go donośne głosy - to byli żołnierze Tengila, Weder i Kader, którzy czekali na zdrajcę z Doliny Wiśni. Okazał się nim nie Hubert, ale Jossi.

Rozdział 8

Żołnierze kazali Jossiemu, by po powrocie w dolinę pozbył się Huberta. Potem wypalili mu na piersi piętno Katli, które nosili wszyscy ludzie Tengila. Zdrajca obiecał, że już wkrótce złapie w sidła Sofię i Huberta. Z rozmowy wynikało, że Jonatan jest nadal na wolności, co bardzo ucieszyło Sucharka. Jossi zaproponował, by schwytać brata Jonatana Lwie Serce i wykorzystać go jako przynętę w zasadzce. Wreszcie zdrajca odjechał.

Żołnierze przypadkiem schwytali Karola. Chłopiec wymyślił historyjkę, że jest z Doliny Dzikich Róż, mieszka u dziadka i wyjechał w góry oglądać księżyc. Weder i Kader, niczego nie podejrzewając, kazali mu pokazać dom dziadka. W ten sposób Sucharek przedostał się przez bramę w murze i znalazł się w dolinie. Oczywiście nikogo tu nie znał, więc nie mógł wskazać domu dziadka. Zauważył staruszka karmiącego gołębie, wśród których jeden był śnieżnobiały. Poprosił go więc o pomoc. Staruszek udał, że chłopiec jest jego wnukiem, i w ten sposób uwolnił go od żołnierzy, a sam został przez nich skarcony za to, że „wnuk” znalazł się za murem. W rozmowie z Mateuszem Karol dwukrotnie niemal zdradził, kim jest. Wtedy staruszek pokazał mu ukryty pokoik za kredensem. W kryjówce spał Jonatan.

Rozdział 9

Po obudzeniu Sucharek opowiedział bratu o swojej wyprawie. Wysłali do Sofii wiadomość gołębiem. Kiedy wypuszczali gołębia, do domu weszli żołnierze. Jednak niczego nie znaleźli. Wieczorem Sucharek wyjął z chlebaka chleb i udziec barani, który zabrał ze sobą na drogę. Ucieszył tym dziadka i Jonatana, gdyż ludzie w Dolinie Dzikich Róż od dawna już głodowali. Chłopiec dowiedział się, że Mateusz kieruje walką od czasu schwytania Orwara. Nocą Jonatan kopał tunel, kończący się za murem otaczającym dolinę. Kiedy Mateusz rozrzucał ziemię z wykopu, do domu znów wszedł strażnik. Zapytał Karola o dziadka. Tym razem też udało się oszukać wroga.

Rozdział 10

Do Doliny Dzikich Róż przybył Tengil. Otoczony żołnierzami przemawiał do ludzi. Właściwie mówił do swego doradcy, Piwke, a ten powtarzał jego słowa. Obiecywał dużą nagrodę temu, kto złapie Jonatana Lwie Serce. Jakiś staruszek stojący w pobliżu Karola i Mateusza stwierdził, że musi mieć tę nagrodę. Okazało się, że był to przebrany Jonatan. Tymczasem Tengil wybierał niewolników, których miał zabrać do Karmaniaki. Jednego, który zaprotestował, kazał zabić. Kiedy wieczorem żołnierze ucztowali, Jonatanowi udało się ukraść jeden hełm i płaszcz żołnierski. Razem z Karolem mieli za kilka dni jechać uwolnić Orwara.

Rozdział 11

Następnego dnia żołnierze znów zrobili rewizję w domu Mateusza. Niewiele brakowało, by znaleźli Jonatana. Uniknięto tego dzięki podstępowi Mateusza. Jednak żołnierze postanowili zabrać Fialara, bo Tengil pozwalał mieć tylko jednego konia. Wieczorem Karol powiedział bratu, jakie jest hasło potrzebne do przejścia bramy (poznał je, gdy podsłuchiwał rozmowę Jossiego z żołnierzami). Jonatan wyszedł przejściem podziemnym. Później pojawił się żołnierz, który miał zabrać Fialara. Był to przebrany Jonatan. Zabrał obydwa konie i miał je przeprowadzić przez bramę. Karol pożegnał się z Mateuszem i wyszedł przejściem podziemnym, mimo iż bardzo się bał.

Rozdział 12

Następnego dnia bracia dotarli do domku Elfridy, która długo o czymś rozmawiała z Jonatanem. W południe znaleźli się nad rzeką. Postanowili się wykąpać. W tym momencie nadjechali żołnierze. Chłopcy ukryli się na drzewie, a jeden z żołnierzy, Pärk, aby się popisać, próbował konno przepłynąć rzekę. Omal nie utopił siebie i konia, gdyż nurt był bardzo silny. Jonatanowi było żal zwierzęcia, toteż uratował je i jego pana. Żołnierze odjechali. Wieczorem chłopcy dotarli do wodospadu Karma, na granicy Nangijali i Karmaniaki. Tam rozpalili ognisko. Przyglądali się ogromnemu mostowi nad rzeką i rozmawiali. Nocą była burza. W świetle błyskawicy zobaczyli Katlę.

Rozdział 13

To jest historia Katli - olbrzymiego smoka rodzaju żeńskiego. Przez milion lat spała w Grocie Katli. Kiedy się obudziła i wypełzła na zewnątrz, Tengil zdołał ją sobie podporządkować. Przykuł ją złotym łańcuchem do skały nad wodospadem i karmił więźniami skazanymi na śmierć. Grota Katli była zaś wykorzystywana jako więzienie. Tam przebywał zamknięty Orwar. Chłopcy dotarli do Góry Katli. Potężna brama więzienia była dobrze strzeżona, ale Jonatan powiedział, że Katla musiała wyjść inną drogą. Przypadkiem udało im się ją odnaleźć. Przez całą noc przedzierali się przez wnętrze góry. Kiedy dotarli do Orwara, okazało się, że za godzinę ma być wyprowadzony na śmierć. Udało im się uwolnić go z klatki i w ostatniej chwili ukryć się w skalnym tunelu, którym przyszli.

Rozdział 14

Po wyjściu z jaskini Orwar założył płaszcz i hełm żołnierza Tengila. W ten sposób dotarli do granicy z Nangijalą. Tu jednak natknęli się na Pärka z żołnierzami, którzy rozpoczęli pościg. Wtedy Sucharek zaproponował, że się ukryje, by Jonatan i Orwar mogli umknąć. Tak też zrobili. Karol ukrył się na drzewie.

Wieczorem dostrzegł Sofię wędrującą w towarzystwie Huberta i Jossiego. Dołączył do nich. Oskarżył Jossiego o zdradę, lecz Sofia nie chciała mu uwierzyć. Ptak z wiadomością nie doleciał. Wtedy Karol przypomniał sobie o piętnie Katli. Jossi chciał uciec i wskoczył do łódki. Jednak potężna rzeka porwała go wprost do wodospadu Karma.

Rozdział 15

To rozdział, w którym nastąpiły rozstrzygające wydarzenia. W Dolinie Dzikich Róż trwały przygotowania do walki. Wreszcie nadszedł dzień powstania. Wszyscy otrzymali zadania, jakie mieli wykonać. Jonatan zapowiedział, że nikogo nie zabije. Do walki stanie, bo wie, że musi. Karol został w domu z Fialarem. Bardzo się bał.

Rozpoczęła się walka. Pojawił się Tengil z Katlą. Grał na rogu i wskazywał jej kolejne ofiary. Zwycięstwo przechylało się już na jego stronę. Wtedy Jonatan pogalopował w kierunku księcia, wyrwał mu róg i zagrał na nim. Katla, widząc, że ma nowego pana zwróciła, się przeciw dotychczasowemu. Tengil zginął.

W walce polegli także Hubert, Mateusz, Weder i Kader, Gruby Dodik i wielu innych. Orwar był ranny. Sofia wróciła do Doliny Wiśni. Karol został z bratem. Miał jeszcze jedno zadanie do wykonania. Trzeba było znów przykuć Katlę do skały, by kiedyś, osłabioną głodem, można było ją zabić. Kiedy przejeżdżał nad wodospadem, Grim spłoszył się, a Jonatan upuścił róg Tengila, który wpadł do rzeki. Katla rzuciła się na chłopców. Udało im się umknąć na skalną półkę nad wodospadem. Jonatan zepchnął na smoka głaz. Nie zabił go, ale strącił do wodospadu.

Rozdział 16

Wtedy z wody podniósł się inny potwór, olbrzymi wąż Karm. Obydwa stwory zaczęły walczyć i pozabijały się nawzajem. Przed nocą chłopcy zdołali wrócić do Nangijali. Jednak zaraz za granicą musieli się zatrzymać. Założyli obóz tuż nad przepaścią. Jonatan opowiedział bratu o wspaniałej krainie Nangilimie, do której trafił Mateusz. Tam wszyscy są zdrowi i szczęśliwi.

O zmroku Jonatan powiedział coś jeszcze. Został oparzony ogniem Katli i będzie sparaliżowany, chyba że znajdzie się w Nangilimie. Sucharek nie chciał, by brat sam odchodził i znów zostawiał go samego. Jonatan wyjaśnił mu, że musieliby skoczyć do przepaści. Sucharek przypomniał sobie, jak brat skoczył z nim z płonącego domu i znalazł się w Nangijali. Wziął więc brata na ramiona i razem rzucili się w przepaść.

Na dole ujrzeli jasne światło Nangilimy.

Posłowie

Jest to list autorki do czytelników. Dziękuje wszystkim, że do niej napisali, ale nie napisze już drugiej książki o braciach Lwie Serce. Opowie tylko, co było dalej.

Mateusz bardzo się ucieszył, kiedy chłopcy przyjechali do niego w Nangilimie. Zamieszkali razem. Jonatan i Sucharek chodzili na ryby, palili ogniska, pomagali dziadkowi. Oswoili sobie dzikiego psa.

Tengil i Jossi znaleźli się w Lokrume. „Spojrzeli na siebie i każdy odszedł w swoją stronę”. Nie wiadomo, co się stało z Katlą i Karmem. Jonatan przypuszcza, że trafiły do Sorokast. Po jakimś czasie mama chłopców znalazła się w Nangijali, gdzie zaprzyjaźniła się z Sofią. Potem obie przyszły do Nangilimy i zamieszkały w pobliżu zagrody Mateusza. Tak właśnie ułożyły się dalsze losy bohaterów książki.

Plan wydarzeń

  1. Choroba Sucharka.
  2. Pożar domu i śmierć Jonatana.
  3. Spotkanie w Nangijali.
  4. Zdrajca w Dolinie Wiśni.
  5. Wyjazd Jonatana.
  6. Sen Karola.
  7. Wyprawa Sucharka.
  8. Spotkanie u Mateusza.
  9. Tengil w Dolinie Dzikich Róż.
  10. Kopanie przejścia.
  11. Uratowanie Orwara.
  12. Ostateczna walka.
  13. Ostatnie zadanie Jonatana.
  14. Skok do Nangilimy.

Charakterystyka bohaterów

Karol Lwie Serce - naprawdę nazywa się Karol Lew, brat mówi na niego Sucharek. Ma 10 lat. Jest narratorem w utworze: opowiada o wydarzeniach.

Wygląd. Sucharek uważa się za dość brzydkiego: bardzo chudy, z kosmykami ciemnych włosów. Jest śmiertelnie chory. W Nangijali staje się zupełnie zdrowy, ma silne proste nogi. Wciąż nie widzi w sobie specjalnej urody, ale już wie, że ważniejsze jest zdrowie.

Cechy charakteru. Na ziemi Sucharek jest chory, wie, że wkrótce umrze, toteż poznajemy go jako smutnego, nieszczęśliwego chłopca. Czuje się bardzo samotny. Tylko brat go rozumie.

W Nangijali poznajemy inne jego cechy. Sam o sobie mówi, że jest dość głupi i strachliwy. Rzeczywiście nie należy do odważnych, jest raczej bojaźliwy. Ale ma dopiero 10 lat. Ta jego cecha kontrastuje z przydomkiem Lwie Serce. Sucharek jednak postanawia być bardziej odważny. Ponieważ jest ambitny, udaje mu się przezwyciężyć strach: rusza sam na pomoc bratu, jedzie z nim na trudną wyprawę. Wreszcie decyduje się pozostać sam, by Jonatan z Orwarem mogli uciec.

Karol ma bujną wyobraźnię. Zdarza się, że wierzy w to, co wymyśli. Bardzo lubi zwierzęta, szczególnie konie. Rozmawia z Fialarem, opowiada mu o sobie i swoich przeżyciach. Kiedy jest radosny, śpiewa.

Wciąż trudno mu samodzielnie podejmować decyzje. Kiedy jest zmuszony, robi to.

Odnoszenie się do innych. Karol już na ziemi bardzo kochał brata. To się nie zmieniło po przejściu do Nangijali. Jonatan pozostał dla niego wzorem do naśladowania. Sucharek wciąż chce być z bratem. Dobrze się razem czują. Z największym trudem decyduje się, by zostać sam. Kiedy słyszy przez sen wołanie Jonatana, rusza, by go ratować, mimo że ma dopiero 10 lat. Decyduje się nawet zginąć razem z bratem. Razem trafiają do Nangilimy.

Sucharek też bardzo przywiązał się do Mateusza, którego nazywał dziadkiem.

Jonatan Lwie Serce czyli Jonatan Lew. Starszy brat Karola, ma 13 lat. Gdy na ziemi ginie, ratując brata z pożaru, jako pierwszy trafia do Nangijali.

Wygląd. O Jonatanie mówiono, że wygląda jak królewicz z bajki. Rzeczywiście był piękny. Miał długie, złociście błyszczące włosy i cudne ciemnoniebieskie oczy. Kiedy się uśmiechał, ukazywał śliczne białe zęby. Miał szczupłą figurę i proste nogi.

Cechy charakteru. Jonatana nazwała Lwim Sercem nauczycielka w artykule w gazecie, po tym jak uratował życie bratu, skacząc z nim z trzeciego piętra płonącego domu. Zrobiła to ze względu na jego odwagę, jego bohaterstwo. I tu jest główna cecha Jonatana. Jest niezwykle dzielnym człowiekiem. Ma także poczucie własnej godności, honor. Na pytanie brata, dlaczego bierze udział w walce z Tengilem, choć jest to takie niebezpieczne, odpowiada, „Bo inaczej nie jest się człowiekiem, tylko śmieciem”.

Jest przy tym skromny. Nie przechwala się swoją dzielnością i licznymi umiejętnościami. Cieszy się, kiedy inni (np. Sucharek) odnoszą sukces.

Jest szczery wobec brata, on jeden nie ukrywa przed nim prawdy o chorobie i zbliżającej się śmierci.

Mimo że jest niemal przywódcą w walce z Tengilem, nie chce zabijać. Wie, że walka jest jego obowiązkiem i tylko dlatego staje do ostatniej bitwy; zaznacza jednak, że nikogo nie zabije.

Zainteresowania i umiejętności. Jonatan już w szkole zwracał uwagę swoją wielką inteligencją. Był najlepszym uczniem w klasie. Wspaniale opowiadał. To od niego Sucharek dowiedział się o Nangijali. Doskonale strzelał i jeździł konno, choć ulubioną rozrywką było łowienie ryb. U Sofii pracował jako ogrodnik.

Ważną i potrzebną umiejętnością była orientacja w terenie. Jonatan wędrując po Nangijali i Karmaniace, nigdy się nie zgubił. Niezwykle lubił przebierać się i wcielać w inne postacie. Na ziemi robił to, by rozerwać trochę brata, w Nangijali dzięki temu mógł swobodnie poruszać się wśród wrogów.

Stosunek do innych. Przede wszystkim zwraca uwagę jego ogromna miłość do młodszego brata. Mimo że ma tak wielu sprawnych kolegów, woli siedzieć przy łóżku chorego Sucharka i opowiadać mu różne historie. Nie waha się poświęcić życia, by go ratować z pożaru. W Nangijali otacza go troskliwą opieką, stara się wzmóc jego odwagę. Chce go uchronić od niebezpieczeństw. Bardzo liczy się przy tym z jego wolą. Pozwala mu samemu o sobie decydować.

Właściwie Jonatan bardziej myśli o innych niż o sobie. W szkole chętnie zajmuje się młodszymi kolegami: opowiada im różne historie, urządza wycieczki i ogniska. W Nangijali staje do walki, naraża się na ogromne niebezpieczeństwo, ratując Orwara.

Cechy obu braci Lwie Serce są dobrane na zasadzie kontrastu, czyli przeciwieństwa.

Axel Lew - ojciec chłopców. Kiedy Karol miał dwa lata, zaczął pływać po morzach i od tej pory o nim nie słyszano.

Sigfirda Lew - matka chłopców, z zawodu jest krawcową. Bardzo ciężko pracuje, by zapewnić utrzymanie rodzinie. Często śpiewa piosenkę o marynarzu.

Tengil z Karmaniaki to okrutny jak wąż książę. Podbił on Dolinę Dzikich Róż, a z jej mieszkańców chciał uczynić niewolników. Ma okrutną, straszną twarz i oczy płonące okrucieństwem. Nosi strój czerwony jak krew. Jeździ na wspaniałym koniu w bogatej uprzęży. Jest straszliwym tyranem. Wprowadził prawa karzące śmiercią za najdrobniejsze przewinienie. Wciąż otacza się żołnierzami, jakby obawiał się zamachu.

Jest niebezpieczny i trudny do pokonania, dlatego że ma Katlę.

Sofia - jest nazywana królową gołębi. Mieszka w Dolinie Wiśni w Zagrodzie Tulipanów, gdzie uprawia piękny ogród, hoduje gołębie i kozy. Czasem dostarcza jedzenie braciom Lwie Serce. Wygląda jak zwykła wiejska kobieta o spracowanych rękach. Jednak wszyscy okazują jej szacunek. Wybrano ją na przywódczynię walki z Tengilem, gdyż była silna, stanowcza i odważna.

Orwar - przywódca walki w Dolinie Dzikich Róż. Jest bardzo silny wewnętrznie, tę siłę widać w jego oczach. Został schwytany przez żołnierzy Tengila i uwięziony w Grocie Katli, skąd uwolnił go Jonatan.

Mateusz to siwy staruszek z Doliny Dzikich Róż. Uratował Sucharka przed żołnierzami i zgodził się być jego dziadkiem. W swoim domu ukrywał też Jonatana. Utrzymywał za pomocą gołębi kontakt z Sofią. Okazało się, że jest przywódcą walki od czasu schwytania Orwara. Mimo podeszłego wieku jest szybki i sprawny. Jest sprytny i potrafi oszukać żołnierzy Tengila. Wie, że wobec nich nie można okazywać strachu. Zginął w walce i znalazł się w Nangilimie w Zagrodzie Jabłoni.

Hubert nie wywarł dobrego wrażenia na Sucharku. Miał rude kręcone włosy i krótką rudą brodę. Wyglądał przy tym, jakby stale był zły. Chłopca traktował bardzo oschle. Zadawał dziwne pytania, dużo wiedział i lubił siwe konie. Sucharek podejrzewał, że Hubert jest zdrajcą. Okazało się to nieprawdą.

Hubert był najlepszym łucznikiem w Dolinie Wiśni. Uratował Sucharka przed wilkami. Jego złość brała się z tego, że był zazdrosny o wybór Sofii na przywódczynię walki, gdyż on sam uważał się za najlepszego ze wszystkich. Zginął jako pierwszy, prowadząc atak na bramę rzeczną.

Jossi zwany Złotym Kogutem był właścicielem karczmy Złoty Kogut. To przystojny mężczyzna o czerwonej twarzy. Był niezwykle miły i uprzejmy dla swoich gości. Starał się zaprzyjaźnić z Jonatanem. Niestety, to on okazał się zdrajcą - pracował dla Tengila. To on zabijał gołębie przenoszące wiadomości. Omal nie wprowadził w pułapkę Huberta i Sofii. Został na szczęście zdemaskowany przez Sucharka. Jak wszyscy ludzie Tengila miał wypalone na piersi znamię Katli.

Zginął w nurtach Rzeki Prastarych Rzek, kiedy próbował uciec.

Elfrida jest małą, grubą, sympatyczną staruszką. Mieszka w samotnej chatce w lesie, hoduje kozy i kota. Opowiadała Jonatanowi legendy o Katli i Karmie.

Weder i Kader to żołnierze Tengila. Mają ordynarne twarze. Podobnie jak pozostali noszą czarne hełmy. Korzystają z usług Jossiego, ale nie lubią zdrajcy. Nie są zbyt bystrzy. To oni wprowadzają Sucharka do Doliny Dzikich Róż.

Gruby Dodik jest strażnikiem, żołnierzem Tengila. Wartę pełni w okolicy chaty Mateusza. Jest ordynarny i nie lubi Mateusza.

Pärk jest bezmyślnym i zuchwałym żołnierzem Tengila. Omal nie utopił siebie i konia, próbując przepłynąć Rzekę Prastarych Rzek, by popisać się przed innymi. Nie dba o swojego konia. To on prowadzi pościg za Orwarem i Jonatanem.

Piwke to doradca Tengila, równie jak on pyszny. Dosiada pięknego siwego konia. Powtarza słowa księcia ludziom.

Grim i Fialar to wspaniałe gniade konie braci Lwie Serce. Należący do Sucharka Fialar ma białą strzałkę na czole. Grim wspaniale skacze. Jonatan przesadził na nim mur otaczający Dolinę Dzikich Róż. Obydwa konie są szybkie i wytrzymałe.

Katla to potwór z legend Karmaniaki, smok rodzaju żeńskiego. Obudziła się po milionie lat w Grocie Katli i wyszła na zewnątrz. Jej ogień powodował śmierć lub kalectwo. Boi się dźwięku rogu Tengila i dlatego mu służy. Książę przetrzymuje ją w pieczarze niedaleko wodospadu Karma, gdzie jest przywiązana złotym łańcuchem.

Karm to inny potwór z legend - wąż-olbrzym. Zamieszkuje Wodospad Karma. Oboje z Katlą bardzo się nienawidzą i w efekcie nawzajem zabijają.

Czas i miejsce akcji

W utworze można wyróżnić dwie części:

  • pierwsza rozgrywa się na Ziemi i w większej części obejmuje zdarzenia realistyczne,
  • druga rozgrywa się w Nangijali.

W części „ziemskiej” wydarzenia trwają około dwóch miesięcy (tyle czasu upłynęło od pożaru, w którym zginął Jonatan, do śmierci Sucharka).

Akcja części drugiej (w Nangijali) rozwija się wiosną w czasie kilku tygodni.

Geneza utworu i gatunek

Utwór „Bracia Lwie Serce” jest powieścią, zawierającą cechy baśni. Powieść to epicki utwór pisany prozą, posiadający swobodną kompozycję, wielowątkowy, o różnorodnej tematyce, z ważną rolą narratora, który opowiada o świecie przedstawionym.

Baśń to utwór narracyjny o treści fantastycznej; czas i miejsce nie są dokładnie określone; występują postacie, przedmioty i wydarzenia fantastyczne; baśnie mają szczęśliwe zakończenie: zwycięża dobro.

Elementy powieściowe w utworze to:

  • narrator - jest nim jeden z bohaterów, Karol Leo (Lew), nazywany też Sucharkiem, Karolem Lwie Serce,
  • realizm w pierwszej części - opowiadanie o chorobie Sucharka oraz pożarze, w którym zginął Jonatan,
  • wielowątkowość utworu: historia Sucharka, braterska miłość Karola i Jonatana, walka o wolność w Dolinie Dzikich Róż.

Elementy baśniowe:

  • nieokreśloność miejsca: Nangijala znajduje się gdzieś po drugiej stronie gwiazd,
  • fantastyczne światy: Nangijala i Nangilima,
  • fantastyczne postacie: potwory Karm i Katla,
  • motywy wędrowne: smok Katla (smok w baśni o Waligórze i Wyrwidębie, opowieść o smoku wawelskim), bracia Karol i Jonatan (inni baśniowi bracia to np. Waligóra i Wyrwidąb),
  • zestawienie bohaterów na zasadzie kontrastu: Jonatan i Sucharek,
  • konflikt dobra ze złem: obrona wolności przed Tengilem,
  • szczęśliwe zakończenie: Tengil zostaje pokonany, bracia Lwie Serce spotykają w Nangilimie Mateusza, później Sofię i mamę.

Problematyka

Walka o wolność

W opowiadaniach Jonatana Nangijala była krajem, w którym wszyscy są sobie życzliwi, każdy jest zdrowy i szczęśliwy. I tak było do czasu pojawienia się tyrana. Tengil, żyjący w górach, postanowił podbić Nangijalę. Zajął Dolinę Dzikich Róż. Kazał ją otoczyć murem, by nikt nie mógł się do niej dostać i z niej wydostać. Z jej mieszkańców chciał zrobić niewolników. Wprowadził bardzo surowe kary za nieprzestrzeganie jego zarządzeń. W Dolinie Dzikich Róż wciąż byli jego żołnierze, o złych okrutnych charakterach. Nie traktowali dobrze mieszkańców doliny.

Jednak mimo siły, jaką rozporządzał, Tengil jak każdy tyran bał się o swoje życie. Dlatego zawsze towarzyszyła mu duża grupa żołnierzy.

Ciemiężeni mieszkańcy Doliny Dzikich Róż podjęli walkę o wolność. Nie było to łatwe, za coś takiego groziła śmierć. Jednak organizowali się, by kiedyś stanąć do walki zbrojnej. Miejsce uwięzionych zajmowali inni. Kiedy schwytano Orwara, walką kierował Mateusz.

Także niektórzy mieszkańcy wolnej jeszcze doliny Wiśni pomagali w tej walce (Sofia, Hubert, Jonatan). Nie mogli pozwolić, by zło się rozprzestrzeniało.

Niestety wśród nich znajdowali się też zdrajcy, np. Jossi, który służył Tengilowi za obietnicę, że kiedyś zostanie wodzem w Dolinie Wiśni.

Mateusz powiedział, że nigdy się nie uda złamać ludzi, którzy walczą o swoją wolność i trzymają się razem”.

Miał rację. Nadszedł dzień powstania i Tengil został pokonany.

Braterska miłość

Karol i Jonatan bardzo się kochali. Starszy brat bardzo dbał o młodszego. Siadał przy jego łóżku i opowiadał. Zapewniał chorego, że dla niego jest najważniejszy. Nie wahał się skoczyć z trzeciego piętra, aby ocalić mu życie.

Sucharek bardzo podziwiał Jonatana i był mu wdzięczny za zainteresowanie. Jego oddanie starszemu bratu było ogromne.

Nie chciał się z nim nigdy rozstawać. Ani na Ziemi, ani potem w Nangijali. Ruszył mu na pomoc, mimo że zdawał sobie sprawę z własnej bezradności. Starał się zawsze przy nim być. Kiedy Jonatan został sparaliżowany ogniem Katli, Sucharek zdecydował się na wspólny skok w przepaść, mimo że tak bardzo się bał.

Wzajemna miłość braci była silniejsza od śmierci.

Wartość honoru i godności

Jonatan żył sobie spokojnie w Dolinie Wiśni. Kiedy jednak w sąsiedniej dolinie pojawił się wróg, podjął z nim trudną walkę. Wymagało to wiele trudu i poświęcenia. Niejeden raz narażał życie, zresztą po ostatniej walce, kiedy odprowadzał Katlę, został porażony jej płomieniem.

Z narażeniem życia uratował ze spienionego nurtu tonącego Pärka i jego klacz. Uważał, że takie postępowanie jest jego obowiązkiem.

Także Karol starał się naśladować brata. Widząc, że opóźnia ucieczkę, postanowił zostać sam i ukryć się, by Orwar i Jonatan mogli uciec.

Chłopcy postępowali tak, bo jak powiedział Jonatan „Czasem trzeba robić rzeczy niebezpieczne, bo inaczej nie jest się człowiekiem, tylko śmieciem”.

Problem życia i śmierci

Bohaterowie powieści wiele razy umierają. Jonatan ginie, ratując brata z pożaru, Sucharek umiera na skutek choroby dwa miesiące później. Jonatan zostaje sparaliżowany przez jadowity ogień Katli i obaj chłopcy skaczą w przepaść. Mateusz ginie w walce.

Jednak ich śmierć niczego nie kończy. Jest tylko przejściem do innego, lepszego, baśniowego świata. Są tam zdrowi i szczęśliwi. Z Ziemi trafiają do Nangijali, a stąd do Nangilimy.

Ci, którzy reprezentowali zło, znaleźli się w miejscu zwanym Lokrume.

Biografia autora

Astrid Lindgren żyła w latach 1907-2002. To szwedzka pisarka, jedna z najbardziej znanych autorek książek dla dzieci. Napisała ich kilkadziesiąt. Jej książki są tłumaczone na wiele języków. Pisała baśnie, utwory fantastyczne i powieści realistyczne.

Sławę przyniósł jej cykl książek o Fizi Pończoszance. Otrzymała wiele nagród za swoją twórczość dla dzieci m.in.: Medal im. Hansa Christiana Andersena, a w Polsce Order Uśmiechu.

Książka „Bracia Lwie Serce” została uhonorowana Międzynarodową Nagrodą Literacką im. Janusza Korczaka.

W języku polskim ukazały się także: „Dzieci z Bullerbyn”, „Nils Paluszek”, „Rasmus, rycerz Białej Róży”, „Fizia Pończoszanka”, „Emil ze Smalandii”, „Mio, mój Mio” i inne.

Teksty dostarczyło Wydawnictwo GREG. © Copyright by Wydawnictwo GREG

autorzy opracowań: B. Wojnar, B. Włodarczyk, A. Sabak, D. Stopka, A. Szóstak, D. Pietrzyk, A. Popławska
redaktorzy: Agnieszka Nawrot, Anna Grzesik
korektorzy: Ludmiła Piątkowska, Paweł Habat

Zgodnie z regulaminem serwisu www.bryk.pl, rozpowszechnianie niniejszego materiału w wersji oryginalnej albo w postaci opracowania, utrwalanie lub kopiowanie materiału w celu rozpowszechnienia w szczególności zamieszczanie na innym serwerze, przekazywanie drogą elektroniczną i wykorzystywanie materiału w inny sposób niż dla celów własnej edukacji bez zgody autora podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności lub pozbawienia wolności.
Teksty dostarczyło Wydawnictwo GREG. © Copyright by Wydawnictwo GREG

autorzy opracowań: B. Wojnar, B. Włodarczyk, A. Sabak, D. Stopka, A. Szóstak, D. Pietrzyk, A. Popławska
redaktorzy: Agnieszka Nawrot, Anna Grzesik
korektorzy: Ludmiła Piątkowska, Paweł Habat

Zgodnie z regulaminem serwisu www.bryk.pl, rozpowszechnianie niniejszego materiału w wersji oryginalnej albo w postaci opracowania, utrwalanie lub kopiowanie materiału w celu rozpowszechnienia w szczególności zamieszczanie na innym serwerze, przekazywanie drogą elektroniczną i wykorzystywanie materiału w inny sposób niż dla celów własnej edukacji bez zgody autora podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności lub pozbawienia wolności.
A+ A-