Dawniej o byt osób starszych dbało ich liczne potomstwo lub inni członkowie rodziny. W ten sposób ludzie radzili sobie aż do XIX wieku. Prawdziwą rewolucję wprowadził Otto von Bismarck, który stworzył system ubezpieczeń społecznych dla robotników. Z czasem jego pomysł przyjął się niemal na całym świecie.

Celem składek opłacanych na ubezpieczenia społeczne jest przede wszystkim zabezpieczenie bytu na starość, gdy z powodu chorób i braku sił nie będziemy już mogli pracować. Założenie w całej Unii Europejskiej jest takie samo, ale nie istnieje wspólny system ubezpieczeń społecznych dla wszystkich państw członkowskich. Jakie zasady obowiązują w poszczególnych krajach? 

Duża różnica wieku emerytalnego

Europejczycy się starzeją. Rośnie liczba emerytów, a maleje osób czynnych zawodowo. Idealnie by było, gdyby rodziło się i umierało tyle samo osób lub liczba niemowląt przewyższała liczbę osób starszych. Niestety pomimo zachęt w postaci m.in. programu „Rodzina 500 plus”, Polacy niechętnie decydują się na potomstwo. 

Nie jesteśmy jedyni, pozostałe kraje europejskie mają ten sam problem. Z tego powodu zdecydowały się na podwyższenie wieku emerytalnego. Najpóźniej na emeryturę będą przechodzić Brytyjczycy - wyższy wiek emerytalny od 2037 roku wyniesie aż 68 lat. Ale to i tak mało, bo za czasów Bismarcka w Prusach pracowało się do siedemdziesiątki. Z kolei w Niemczech i we Francji wiek emerytalny ma stopniowo rosnąć aż do osiągnięcia 67. roku życia. 

W Polsce od 1 października 2017 roku kobiety mogą przejść na emeryturę w wieku 60 lat, a mężczyźni – 65 lat. Trzeba jednak pamiętać, że o emeryturę można wystąpić po ukończeniu tego wieku, ale jest to prawo a nie obowiązek.  Należy zdać sobie sprawę z tego, że opłaca się dłużej pracować,  aby otrzymać wyższą emeryturę. Nasze emerytury zależą przede wszystkim od wysokości zgromadzonych składek.  

Contetnt box 695x150_dopbry

 

Wysokość  świadczeń

Jak wynika z danych GUS, Polacy na emeryturze otrzymują przeciętnie 62,3 proc. miesięcznego wynagrodzenia brutto. Najniższa emerytura wynosi obecnie 1029,80 zł brutto, czyli 876 zł netto. W Holandii otrzymuje się świadczenie wynoszące 70 proc. ostatniego wynagrodzenia przed przejściem na emeryturę. Podobnie wygląda sytuacja Niemców kończących aktywność zawodową. Po przepracowaniu pełnych 35 lat składkowych w Wielkiej Brytanii można liczyć na 159,55 funtów tygodniowo (około 770 zlotych). Kwota nie zachwyca, jednak jest to tylko podstawowa emerytura, czyli I filar. -W Anglii system emerytalny jest łączony - państwowy i prywatny. Ten drugi oferowany jest głównie w miejscu pracy i stanowi II filar. Wysokość ostatecznie wypłacanych świadczeń zależy więc od tego, ile mieszkańcy Wielkiej Brytanii odłożyli indywidualnie. 

Jest jednak w Europie państwo, w którym wszyscy emeryci są bogaczami. Mowa o Norwegii, która dzięki pieniądzom ze sprzedaży ropy naftowej stworzyła Oljefondet przekształcony w 2006 roku w państwowy fundusz emerytalny. Jego celem jest zabezpieczenie nie tylko żyjących Norwegów, ale również przyszłych pokoleń. Na jakim poziomie? Najniższa emerytura w tym kraju wynosi aż 170 tys. koron rocznie (czyli ok. 75 448, 59 złotych) 

Nie tylko emerytury, ale także zasiłki 

ZUS i instytucje, które jemu odpowiadają w państwach europejskich nie zajmują się wyłącznie wypłatą emerytur i rent. Polacy płacą składki również po to, by uzyskać zasiłki chorobowe, macierzyńskie, pogrzebowe czy świadczenia rehabilitacyjne. My zasiłek dla bezrobotnych otrzymujemy z Urzędów Pracy, tymczasem mieszkańcy Holandii czy Francji chronieni są w tym trudnym okresie właśnie dzięki składkom. Nad Sekwaną warunki pobierania świadczenia są tak atrakcyjne, że niektórzy celowo robią sobie przerwy w pracy. Ci, którzy zostali zwolnieni po dwóch latach zatrudnienia, otrzymują prawo do pobierania zasiłku przez kolejne dwa lata przed ukończeniem 50. roku życia, a trzy lata – po pięćdziesiątce. W dodatku wynosi on aż od 57,4 proc . do 75 proc. dotychczasowego wynagrodzenia. Nic więc dziwnego, że Francuzi chętnie dają się zwolnić, by zrobić sobie przerwę od życia zawodowego. Na przykład na Malediwach. 

W fazie testów 

W zeszłym roku Unia Europejska zaczęła naciskać na polskie władze, by skróciły urlop macierzyński z roku do ośmiu miesięcy. Obecnie rodzicowi po urodzeniu jednego dziecka przysługuje 20 tygodni wolnego płatne 100 proc. lub rok (52 tygodnie), w ciągu którego dostaje zasiłek macierzyński w wysokości 80 proc. średniej pensji. To korzystne uprawnienie w porównaniu z pozostałymi krajami europejskimi. W Hiszpanii urlop trwa zaledwie 16 tygodni i jest w pełni płatny. W Wielkiej Brytanii jedynie przez pierwsze sześć tygodni otrzymuje się 90 proc. wynagrodzenia, a potem przez kolejne 33 tygodnie przysługuje zasiłek w wysokości około 140 funtów tygodniowo. Dużo lepiej jest w Norwegii, gdzie przysługuje 49 tygodni z całym dotychczasowym wynagrodzeniem lub 59 tygodni, podczas którego wypłacane jest 80 proc. 

Świadczenia z ubezpieczeń oczami młodszych kolegów :)

System ubezpieczeń społecznych funkcjonuje w całej Europie, jednak jego zakres i zasady różnią się w poszczególnych państwach. W niektórych z nich świadczenia są naprawdę wysokie, a w  innych niskie. Jedno jest jednak pewne: bez opieki państwa byłoby dużo trudniej. 

Zobacz, ile wiesz o ubezpieczeniach społecznych! Weź udział w quizie - kliknij!

Artykuł powstał we współpracy z ZUS przy projekcie „Lekcje z ZUS”.