ZUS wypłaca tylko emerytury

ZUS kojarzy się zwykle z wypłatą emerytur. Ale to tylko jedno z wielu zadań Zakładu. Podstawowym zadaniem ZUS jest pobieranie składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne.  ZUS wypłaca też renty z tytułu niezdolności do pracy czy rodzinne i zasiłki, m.in. chorobowe, macierzyńskie, opiekuńcze oraz wiele innych świadczeń . Ale to nie wszystko. ZUS zajmuje się również realizacją umów międzynarodowych w zakresie ubezpieczeń społecznych, co jest szczególnie ważne zwłaszcza dziś, gdy coraz więcej z nas – przynajmniej przez jakiś czas – pracuje za granicą. Do tego dochodzi również kontrola zwolnień lekarskich, a także orzekanie o niezdolności do pracy czy popularyzacja wiedzy. O wielu zadaniach ZUS nie mamy zielonego pojęcia. Posługujemy się  mitami, które zwykle demonizują działanie tej instytucji.  

Wysokie zarobki to wysokie emerytury

Nie da się ukryć, że osoby, które wykonują zawody lekarza medycyny, prawnicze czy związane z nowymi technologiami, mogą liczyć na wyższe emerytury. Nie wynika to jednak z odrębnych przepisów dotyczących tych grup zawodowych, a wyłącznie z powodu wysokości ich zarobków i opłacanych od nich składek. Mówiąc najbardziej ogólnie, wielka reforma systemu emerytalnego w 1999 roku wprowadziła zasadę, że wysokość emerytury zależy przede wszystkim od tego, jak dużo składek wpłacimy w latach naszej aktywności  zawodowej. Dlatego lekarze, prawnicy i informatycy, których zarobki są zwykle powyżej średniej krajowej, mogą liczyć na wyższe świadczenia emerytalne. Istnieje jednak limit, który ma niwelować zbyt dużą różnicę w wysokości emerytur – w ciągu roku można wpłacić  określoną ilość składek emerytalnych, potem już jesteśmy zwolnieni z tego obowiązku.

Programiści, inżynierowie zajmujący się automatyką czy budową maszyn, których pensja zazwyczaj jest wysoka, coraz częściej zakładają jednoosobową działalność gospodarczą, świadcząc  swoje usługi dla wielu podmiotów. W ten sposób nie są „przywiązani” do jednego pracodawcy, zwiększają liczbę swoich klientów, lepiej zarabiają, a dzięki temu mogą odkładać pieniądze na czas emerytury.

Jakie zawody zapewnią wysoką emeryturę? Nie ma jednoznacznej odpowiedzi na to pytanie: wszystko zależy od tego, jak długo będziemy zarabiali i jak dużo składek odłożymy na swoim koncie emerytalnym, które prowadzi dla nas ZUS. Najwyższe emerytury otrzymują osoby, które wykonują zawody, na które jest spore zapotrzebowanie na rynku pracy. Deficyt pracowników w niektórych dziedzinach wymusza wysokie płace. Dzięki temu tacy pracownicy szybciej i więcej zbierają składek na swoją przyszłą emeryturę. Od lat w Polsce brakuje osób wykonujących zawody związane z naukami ścisłymi – chemików, inżynierów budowy i produkcji czy fizyków. Od kilkunastu lat brakuje też pielęgniarek i lekarzy – nasz personel medyczny dziesiątkuje emigracja zarobkowa, a w obliczu starzenia się społeczeństwa będziemy ich potrzebowali coraz więcej. Przestawiająca się na nowe technologie światowa gospodarka potrzebuje coraz więcej sprawnych i elastycznych programistów, testerów aplikacji, grafików. Wykonywanie takich zawodów daje szansę uzyskiwania wysokich zarobków, a dzięki temu – wysokiej emerytury. Ważne więc, by młodzi ludzie wybierając zawód  kierowali się nie tylko swoimi zainteresowaniami, ale również sytuacją na rynku pracy – zapotrzebowania na nim da się zwykle przewidzieć bez trudu na kilkanaście lat do przodu.

Służby mundurowe to gwarancja szybkiej i wczesnej emerytury

Funkcjonariusze służb mundurowych w Polsce są objęci innym, specjalnym systemem emerytalnym, w odróżnieniu od znakomitej większości społeczeństwa. Zasady, na których jest oparty, często się zmieniają i nie da się ukryć, że są sporym obciążeniem dla finansów publicznych, jednak wydaje się, że są to zawody szczególne, związane z bezpieczeństwem państwa (a więc nas wszystkich) i warto do nich dopłacić. Emerytury, które wypłacane są byłym funkcjonariuszom, nie pochodzą jednak z ZUS – polegają one poszczególnym ministerstwom, które nadzorują działanie konkretnych służb. I tak świadczenia emerytalne dla byłych wojskowych wypłacane są z budżetu Ministerstwa Obrony Narodowej, a dla byłych policjantów – z Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji.

Faktem jest, że policjanci czy żołnierze mogą przejść wcześniej niż inni na emeryturę. Nie oznacza to jednak, że świadczenie to będzie niższe niż innych. Wysokość świadczenia regulują osobne przepisy, które zwykle uzależnione są zarówno od zarobków, jak i od stażu pracy. W ten sposób państwo chce premiować funkcjonariuszy, którzy zdecydują się na kolejne lata służby, choć osiągnęli już wiek emerytalny.

Okazuje się jednak, że wysokość świadczenia emerytalnego może się również zmienić już po przyznaniu go konkretnemu funkcjonariuszowi. W 2017 roku weszła ustawa, która obniżyła emerytury funkcjonariuszom służb mundurowych, których służba przypadała na lata PRL-u.

Bez systemu emerytalnego da się żyć

A gdyby tak powiększyć naszą pensję o składki, które co miesiąc odprowadza do Funduszu Ubezpieczeń Społecznych? Zwykle to całkiem niezła sumka, która mogłaby cieszyć oko każdego pracownika. Brzmi nieźle, ale mogłaby nam grozić anarchia i załamanie się wszelkich umów społecznych. A system ubezpieczeń społecznych jest nieodłącznym elementem współczesnych państw. Dzięki niemu chronimy tych, którzy są zbyt starzy czy chorzy, by samodzielnie zapewnić sobie utrzymanie poprzez pracę. Nic jednak za darmo – współczesne systemy emerytalne działają tak,  że składki tych, którzy pracują dzisiaj, są wypłacane dzisiejszym emerytom. Obowiązuje bowiem zasada solidaryzmu. Na nasze emerytury składki będą odkładały kolejne pokolenia.

Contetnt box 480x150_dopbry

Sam lepiej zadbam o swoją przyszłość emerytalną

Oprócz płacenia składek emerytalnych jest  kilka sposobów dodatkowego odkładania pieniędzy na starość. Od kilkunastu lat funkcjonują u nas otwarte fundusze emerytalne (II filar), indywidualne konta emerytalne, pracownicze programy emerytalne, indywidualne konta zabezpieczenia emerytalnego (III filar). Niezmienną popularnością cieszy się również odkładanie „do skarpety” –  dziś zwykle  w banku na lokacie. Wielu z nas próbuje również  inwestować  w obligacje państwowe czy grać na giełdzie.  Jest to jednak obarczone pewnym ryzykiem inwestycyjnym i  można stracić, zamiast pomnożyć kapitał na spokojną starość. 

Artyści i ich emerytury

 Co jakiś czas w kolorowej prasie pojawiają się doniesienia, że znani aktorzy czy piosenkarze mają niebywale niskie emerytury. Maryla Rodowicz zdradziła, że jej świadczenie to 1 400 zł, a Beata Tyszkiewicz – o sto złotych mniej. Z kolei wokalista Budki Suflera – Krzysztof Cugowski – jeszcze niedawno otrzymywał 570 zł emerytury. Wysokość emerytur gwiazd wynika z nieopłacania przez wiele lat składek emerytalnych. Dziś wielu artystów zakłada jednoosobową działalność gospodarczą, zgłasza się do ubezpieczeń i opłaca składki.

Artykuł powstał we współpracy z Zakładem Ubezpieczeń Społecznych

Opublikowany przez Olimpiada Warto wiedzieć więcej o ubezpieczeniach społecznych Niedziela, 11 listopada 2018