Dodaj do listy

Zarządzanie produkcją i usługami

ROZNICE MIEDZY WYROBEM A USLUGA

Klasyfikacja ze wzgledu na dzialalnosc:

  • EKD/PKD

Europejska klasyfikacja dzialalnosci

Polska klasyfikacja dzialalnosci

To specjalna systematyka Systematyka nauka zajmująca się badaniem różnorodności żywych organizmów, ich pochodzeniem i pokrewieństwem, a także klasyfikacją. Jej zadaniem jest opisywanie i klasyfikowanie taksonów. Zgodnie z najnowszą systematyką... Czytaj dalej Słownik biologiczny dzialalnosci organizacji. Jest oparta na zaasadzie rodzin, podobnych dzialalnosci i wyrobow.

Klasyfikacja ze wzgledu na wyroby:

  • PKWiU

Polska klasyfikacja wyrobow i uslug

CECHY WYROBOW I PRODUKTOW

Roznice miedzy wyrobem a usluga:

WYROB

USLUGA

Materialny

Niematerialna

Jednorodny (za kazdym razem taki sam)

Niejednorodna (za kazdym nastepnym usluga jest inna, np. wyklad rano a wyklad w poludnie; zmiennosc)

Oddzielenie produkcji od konsumpcji

Jednoczesnosc produkcji i konsumpcji (bezposrednie relacje klienta i wytworcy)

Trwalosc

Nietrwalosc

Dominacja technologii

Dominacja ludzi

Latwa standaryzacja (np. jednakowe czesci wyrobu; na jednej podstawie można budowac kolejne wyroby; przykladowo 70% czesci ze starego modelu samochodu sotsuje się w nowych modelach, np. lusterko Volkswagena)

Utrudniona standaryzacja (duzo trudniej zbudowac standard zachowan, nie da się tego wykorzystac na duza skale, np. praca artysty, lekarza)

Rola sektora uslug we wspolczesnej gospodarce:

W latach 70 tych sektor uslug gwaltownie wzrosl. Przemysl spadl.

Przyczyny zmian:

  • Postep technologiczny (produkcje przemyslowa jest latwiej wykonac, przy mniejszym zaangazowaniu sily roboczej i przy mniejszych kosztach)
  • Zamoznosc spoleczna (wieksze wydatki na uslugi, wyroby staja się mniejsza czescia, np. nie potrzebujemy już 10 tv i zaczynamy wydawac pieniadze na uslugi, np. turystyka)

Udzial uslug jest miara rozwinieca gospodark (im wyzszy udzial uslug, tym bardziej rozwiniete panstwo). Im bogatszy kraj, tym rolnictwo Rolnictwo dział gospodarki narodowej, który zajmuje się uprawą roślin i chowem zwierząt w celu pozyskania żywności oraz surowców dla przemysłu.
Rolnictwo w szerszym znaczeniu obejmuje również sadownictwo, rybołówstwo...
Czytaj dalej Słownik geograficzny
bardziej spada.

STRUKTURA PROCESU PRODUKCYJNEGO

Proces produkcyjny(przemyslowy, nie uslugowy) to uporzadkowany ciag dzialan, w wyniku którego konsument otrzymuje produkty. Glowna czescia procesu produkcyjnego przemyslowego jest proces technologiczny.

Proces technologiczny to zmiana ksztaltow, wlasnosci fizycznych lub chemicznych, wygladu zewnetrznego materialu albo tez zmiane wzajemnego polozenia, w taki sposób, ze w efekcie otrzymujemy wyrob albo polwyrob.

Czesci procesu produkcyjnego:

1. Proces badan i rozwoju (celem tego procesu jest uruchomienie produkcji nowych wyrobow; skladaja się na niego: opracowanie koncepcji nowych  produktow, zmiany konstrukcyjne w istniejacych produktach, projektowanie produktu, tworzenie prototypu, projektowanie technologiczne/procesu wytwarzania, projektowanie lokalizacji, dobor materialow i surowcow)

2. Proces wytworczy (dotyczy samego wytwarzania produktu)

  •   Proces wytworczy podstawowy (to glownie proces technologiczny, czyli bezposrednie przetwarzanie i obrobka materialu; skladaja się na niego: planowanie przyplywu, rozstawienie operatorow)
  •   Proces wytworczy pomocniczy (utrzymanie ruchu, czyli sprawienie żeby cale wyposazenie produkcyjne funkcjonowalo wlasciwe, to dostarczenie wszystkiego co jest niezbedne do produkcji: naprawa maszyn, konserwacja, itp.)
  •   Proces obslugi wytwarzania (dostarczenie obslugi administracyjnej, zapewnienie bezpieczenstwa pracy, utrzymanie czystosci, ochrony obiektow, itp.)

3. Proces dystrybucji i obslugi klienta (dostarczanie wyrobow do odbiorcow oraz utrzymanie relacji z klientami)

Prototyp to wyrob jednostkowy, stworzony po to by sprawdzic zalozenia dotyczace wyrobu.

Projektowanie technologiczne/procesu wytwarzania polega na zaprojektowaniu sposobu wytwarzania wyrobu.

Utrzymanie ruchu to dostarczenie wszystkiego co jest niezbedne do produkcji: naprawa maszyn, konserwacja, media, itp.)

CYKL PRODUKCYJNY

Wyrob prosty zwany detalem/czescia, stanowi jednolity element konstrukcyjny otrzymany z jednego materialu i nie posiadajacy powiazan z innymi elementami. Najbardziej elementarny wyrob.

Wyrob zlozony to polaczone ze soba co najmnej 2 wyroby proste. Wyrobem zlozonym sa tez celowo utworzone zespoly lub podzespoly.

Wyrob gotowy to wyrob nie podlegajacy dalszej obrobce lub montazowi u danego producenta (w danej firmie). Taki wyrob może być rownie dobrze wyrobem prostym, jak i wyrobem zlozonym.

Wyrob finalny wyrob który nadaje się do samodzielnego uzytkowania (eksploatacji).

Struktura wyrobu to powiazanie ze soba wyrobow prostych w wyrob finalny z uwzglednieniem istniejacych zespolow i podzespolow na roznych etapach.

Przykład: kilka detali laczy się w mniejsza liczbe podzespolow.  Kilka podzespolow tworzy zespol. Zespol tworzy wyrob.

00032642.gif 00032642.gif 00032642.gif 00032642.gif 00032642.gif 00032647.gifCykl produkcyjny

00032648.gif
 

00032642.gifszeregowy

  rownolegly

Cykl produkcyjny to czas pomiedzy rozpoczeciem a zakonczeniem podstawowego cyklu wytworczego, podczas którego surowiec Surowiec przedmiot naturalny (powstały w naturalnym procesie genetycznym), pochodzenia mineralnego, roślinnego lub zwierzęcego, wykorzystywany do dalszego przetwarzania (w przemyśle przetwórczym) w celu uzyskania... Czytaj dalej Słownik geograficzny lub material wejsciowy, przechodzac kolejne fazy wytwarzania jest przeksztalcany w wyrob gotowy. Inaczej jest to czas potrzebny od rozpoczecia 1 czynnosci produkcji do wykonania wyrobu gotowego.

Partia produkcyjna to liczba detali wykonywanych w scislej kolejnosci przy jednorazowym nakladzie pracy zwiazany z przygotowaniem i zakonczeniem przetwarzania.

Co wplywa na cykl produkcyjny:

  • Technologia
  • Zlozonosc wyrobu
  • Sposób zorganizowania produkcji

Skutki biznesowe cyklu produkcyjnego:

  • Koszty zamrozonego kapitalu (srodki przebywaja w zakladzie; im dluzsze cykle produkcyjne, tym wiecej materialu jest zamrozone w zakladzie, odsetki rosna)
  • Magazynowanie i powierzchnia (musimy znalezc odpowiednie miejsce na przechowanie produktu; koszty magazynu i transportu)
  • Mala elastycznosc w przypadku dlugich cyklow produkcyjnych (to co wyprodukujemy po dlugim czasie może już nie interesowac klientow; przy krotkich cyklach produkcyjnych mamy wysoka elastycznosc; przy dlugich cyklach produkcyjnych jestesmy sztywni)

Wspolczesne warunki pokazuja ze korzysci z krotkich cyklow produkcyjnych sa duzo wieksze niż z dlugich. Wszystkie firmy daza do uzyskania jak najkrotszych cyklow produkcyjnych.

FORMY ORGANIZACJI PRZEPLYWU PRODUKCJI

Formy przeplywu:

Produkcja Produkcja zorganizowana działalność ludzi polegająca na wytwarzaniu dóbr materialnych oraz świadcząceniu usług, służąca zaspokojeniu potrzeb. Czytaj dalej Słownik geograficzny stacjonarna (wyrob nie przeplywa, ale jest robiony na miejscu)
  • Przeplyw niepotokowy (inaczej produkcja nierytmiczna; wyrob przeplywa w sposób nieregularny, wieloma strumieniami przez system produkcyjny)
  • Przeplyw potokowy (inaczej produkcja rytmiczna; wyrob rownomiernie przesuwa się ze stanowiska na stanowisko)
  • Przeplyw gniazdowy (inaczej produkcja gniazdowa)

Produkcja stacjonarna jest najstarsza historycznie forma organizacji produkcji. Jest praktykowana od setek lat przez rzemieslnictwo. Jest to produkcja „na ten jeden raz”. Znaczy to, ze organizuje się produkcje  pod pojedyncze sztuki wyrobu. Calosc operacji potrzebnych do wykonania wyrobu realizowana jest przez 1 pracownika lub grupe pracownikow. Operacje te wykonywane sa nieprzerwanie od chwili rozpoczecia az do uzyskania wyrobu gotowego. Do produkcji stacjonarnej potrzebny jest szeroko wykwalifikowany personel, ponieważ caly wyrob i operacje sa wykonywane bez przerw. Wyposazenie musi być uniwersalne a stopien jego wykorzystania nie jest wysoki. Taka produkcja charakteryzuje się krotkim cyklem produkcyjnym. Nastepuje w niej szybki przyrost wartosci dodanej. Na każdy wyrob możemy latwo zaproponowac odpowiednie przystosowanie dla potrzeb klienta.

Wartosc dodana to wartosc jaka przyrasta na danym etapie produkcji; w danym ogniwie lancucha wartosci.

PRODUKCJA NIEPOTOKOWA

Produkcja niepotokowa wymaga azeby proces produkcyjny był podzielony na czesci (operacje).

Operacja to taka czesc procesu, która jest wykonywana na 1 stanowisku i nieprzerwanie dla calej partii wyrobow (wykonywanych jednoczesnie i w jednym czasie przygotowawczo-zakonczeniowym).

Schemat produkcji niepotokowej:

(material krazy pomiedzy roznymi stanowiskami i przechodzi przez kolejne operacje)

00032650.gif 00032650.gif 00032650.gif
 

00032653.gif 00032654.gif 00032655.gif 00032656.gif 00032657.gif 00032658.gif 00032659.gif 00032659.gif 00032659.gif 00032659.gifprodukty  stanowis  stanowiska

przeplywajace

Produkt przeplywa przez stanowiska kilka razy

Zasady dzialania produkcji niepotokowej:

  • Przeplyw w partiach
  • Zorganizowane stanowiska
  • Partie przeplywaja od stanowiska do stanowiska stosownie do operacji procesu wytworczego
  • Żeby zapewnic obciazenie procesow wszystkich stanowisk, jednoczesnie prowadzi się obrobke wielu partii produkcyjnych

Schemat cyklu produkcyjnego/wartosci dodanej w produkcji niepotokowej:

00032663.jpg 

W produkcji niepotokowej wartosc dodana nastasta powoli i nierownomiernie (skokami).

Podumowanie:

  • W sposób znaczny wykorzystuje specjalizacje zarówno ludzi jak i maszyn
  • Dzieki specjalizacji uzyskuje się dobra wydajnosc

Cechy:

  • Wysoki zapas produkcji w toku
  • Duze oczekiwanie maszyn w kolejce
  • Duze prawdopodobienstwo zaklocen

PRODUKCJA POTOKOWA

Polega na rytmicznym przesuwaniu się wyrobu ze stanowiska na stanowisko. Wyrob nie czeka na inne. Jednostajny przeplyw (jak w fabryce Forda). Charakterystyczna jej cecha jest również eliminacja oczekiwan. Proces produkcyjny wyrobu jest podzielony na operacje o rownym czasie trwania, tez „czas taktu”.

Takt linii potokowej to czas miedzy splywem z linii 2 kolejnych wyrobow. Jest to jednoczesnie czas, w którym kazde stanowisko musi wykonac przydzielona mu operacje.

Produkcja potokowa polega na tym, ze kazde stanowisko natychmiast po wykonaniu swojej operacji przekazuje zadanie na kolejne stanowisko. Na kolejnym stanowisku niezwlocznie po otrzymaniu wyrobu, uruchamiana jest operacja.  Jeśli zapewnimy rowny czas trwania operacji to powstanieplynny przeplyw synchroniczny.

Efektem produkcji potokowych sa krotkie cykle produkcyjne (czas pomiedzy uruchomieniem pierwszej  operacji a zakonczniem ostatniej operacji jest bardzo krotki).

 Takt w linii potokowej: (zadanie na egzamin)

T = 00032664.gif 

W produkcji potokowej przeprojektowuje się poszczegolne operacje by czasy ich trwania były sobie rowne. Uruchomienie produkcji potokowej jest czasochlonne i kosztowne.

Schemat produkcji potokowej:

00032665.gif 

Opis wykresu:

Wyrob tuz po zakonczeniu pierwszej operacji przechodzi do nastepnej. Nie da się zorganizowac partii (wyrob przeplywa jeden za drugim).

System produkcji potokowej jest wrazliwy na bledy. Awaria ktoregos ze stanowisk zatrzymuje cala produkcje. Produkcja ta ma mala elastycznosc wyrobu. Każdy system produkcyjny projektuje się dla jednego, danego wyrobu. Nie jestesmy w stanie wytwarzac kilku roznych wyrobow 1 systemem produkcji. Osiaga się za to najwiekszy efekt skali (prowadzi do bardzo wysokiej wydajnosci i do najnizszych kosztow jednostkowych).

Schemat produkcji niepotokowej: (dla porownania)

00032666.gif 

Opis wykresu:

Cala partia przechodzi z 1 stanowiska na drugie. Produkcja musi być organizowana w partiach. Miedzy jednym wyrobem a kolejnym zawszse jest jakis odstep czasu. Cykl produkcyjny rozni się znacznie. Jest duzo wiekszy i konczy się wraz z zakonczeniem calej partii.

Rodzaje linii potokowych:

  •   Stala (produkuje tylko 1 wyrob, np. 1 model samochodu)
  Zmienne (produkuje wiecej niż 1 rodzaj Rodzaj jednostka systematyczna - jedna z kategorii w systemie klasyfikacji roślin i zwierząt, wyższa od gatunku, a niższa od rodziny, np. rodzaj szczur obejmuje gatunki: szczur śniady, szczur wędrowny; rodzaj... Czytaj dalej Słownik biologiczny wyrobu; maszyny sa tak zaprojektowane aby jednoczesnie można było produkowac i jeden i drugi rodzaje )
  •   Zlozone (w pewnym stopniu uniwersalne, możemy je przezbrajac na potrzeby innej produkcji; obsluguje tylko pewna rodzine wyrobow, czyli wyrobow bardzo podobnych do siebie)

Produkcja potokowa charakteryzuje się sztywnoscia (jeśli jest zaprojektowana na pewna ilosc produkcji, co bezposrednio wynika z przyjetego taktu, to linia produkcyjna dostarcza taka i tylko taka, nie inna ilosc produkcji).

Rodzaje linii potokowych ze względu na takt:

  •   Klasyczna (staly takt jest wymuszony przez zaprojektowane operacje technologiczne)
  •   Linie z taktem swobodnym (w zaleznosci od skali produkcji możliwe jest zmienianie dlugosci taktu produkcyjnego)

Narastanie wartosci dodanej w produkcji potokowej:

00032667.gif 

Podsumowanie:

  •   Przygotowanie jest czasochlonne
  •   Rownomierne rozlozenie taktu (rowny czas trwania operacji)

Warunki uzycia produkcji potokowej:

  •   Wystepowanie duzego popytu i stabilnego popytu na wyrob który chcemy wytwarzac
  •   Standaryzacja wyrobu (produkowanie jednakowego wyrobu przez dluzszy okres czasu
  •   Stabilne dostawy materialow o wysokiej jakosci
  •   normy jakosciowe
  •   Wysoka sprawnosc i niezawodnosc maszyn wykorzystywanych w produkcji

Produkcja gniazdowa to polaczenie produkcji stacjonarnej z produkcja potokowa. Produkcja zorganizowana jest w gniazdach produkcyjnych i zadaniem gniazda jest albo obsluga calego procesu technologicznego (w przypadku bardzo prostych rzeczy co to zdarza się rzadko) ale obsluga pewnego wiekszego odcinka produkcji, czyli wykorzystanie co najmniej kilku technologii. Jednoczesnie nie jest to produkcja zindywidualizowana i na zamowienie.

Skala i maszyny sa podobne jak w produkcji potokowej, gniazda obsluguja wiazke produkcji.

Gniazdo jest fizycznie zlokalizowane w jednym miejscu i jest to stale miejsce. Na gniazdo produkcyjne sklada się okreslona liczba pracownikow, którzy pracuja grupowo. Wielkosc gniazda to 6-15 pracownikow. Gniazdo produkcyjne ma swobode w okreslaniu tempa pracy i metod pracy. Gniazdo jest rozliczane z wyniku pracy.

Czym zajmuje się gniazdo ? Gniazdo wytwarza okreslona rodzine, czyli wyrobow podobnych do siebie ze względu na technologie albo przy wyrobach bardziej zlozonych gniazdo wykonuje jedynie czesc procesow skladajacych się na produkcje wyrobow. Gniazda pracuja niezaleznie od siebie. Proces technologiczny jest podzielony na operacje, natomiast nie sa to  operacje o rownej dlugosci ale operacje które sa wyznaczone przez technologie (ich dlugosc jest wyznaczana przez technologie a nie podzielona na sztuczne odcinki). Gniazdo ma duza swobode w zmianie operacji.

Wykres wartosci dodanej w prod gniazdowej.

Wartosc dodana w produkcji gniazdowej narasta dosc szybko i plynnie.

Co warto wiedziec: czym jest gniazdo i jak gniazdo pracuje.

Korzysci:

  • Lepsze stostunki miedzyludzkie
  • Wieksze zadowolenie z pracy
  • Wieksze zaangazowanie pracownikow
  • Szybsze uczenie się pracownikow

Krzywa uczenia się (wykres)

W produkcji gniazdowej odnotowujemy najwyzsze tempo uczenia się pracownikow (uczenia się na zasadzie wykonywania pracy szybciej, sprawniej). Organizacja uczy się nowych metod pracy. Powstaje efekt zmniejszajacych się kosztow. Gniazdo sprzyja wyzszej innowacyjnosci pracownikow. Dzieki krzywej uczenia obserwujemy krotszy czas realizacji zadan. Ponadto wystepuje uproszczenie planowania, organizacji produkcji i transportu ze względu na to ze duza czesc organizacji produkcji przejmuja gniazda. Prowadzi do zmniejszenia się ilosci transpotu, uproszczenia przeplywu, planowania i organizacji produkcji.

TYPY PRODUKCJI (forma od typu rozni się tym, ze patrzymy na sposob przeplywu wyrobow):

  • produkcja jednostkowa (produkcja jednej sztuki albo kilku sztuk jednorazowo)
  • maloseryjna (produkcja kilkudziesieciu sztuk i więcej, realizowana w tzw. krotkich seriach; serie są okreslane na podstawie zamowien klientow; wystepuje wylacznie produkcja niepotokowa; latwo dostosowac wyrob do oczekiwan klientow)
  • produkcja seryjna (produkujemy wieksza liczbe wyrobow jednorazowo; zlecenia produkcyjne ukladaja się w serie albo większe partie produkcyjne; produkcja jednego wyrobu trwa zazwyczaj kilka tygodni, miesiecy; przede wszystkim charakteryzuje się tym, ze nie jest produkowana na zamowienie klienta, tzn ze produkuje się często wyroby na magazyn, np. produkcja ksiazek; dzieki dluzszym seriom produkcyjnym firmy uzyskuja lepsza sytuacje jeśli chodzi o koszt jednostkowy; dominuje produkcja niepotokowa)
  • masowa (ma miejsce wówczas kiedy liczba wyrobow wykonywanych jednorazowo jest bardzo duza a raz uruchomiona produkcja trwa przez dluzszy czasu, minimum kwartal; wykorzystuje się forme potokowa,niepotokowagniazdowa; przygotowanie produkcji trwa dluzszy czasu i jest dość kosztowne; polega na produkcji standardowych wyrobow na które wystepuje duzy popyt; po zakonczeniu produkcji zamyka się ja i uruchamia nowy wyrob; charakteryzuje się duzymi nakladami na przygotowanie produkcji, jednak koszty jednostkowe są najnizsze ze wszystkich typow produkcji; przykladami takich procesow są produkcje nieprzerwane, czyli 24/7

ZAOPATRZENIE

dostawca –> magazyn –> produkcja ? magazyn wyrobow gotowych

2 podejscia do sterowania zaopatrzeniem materialowym:

  • niezalezne od popytu zglaszanego przez dzial produkcji (decyzje o zamowieniach na materialy i surowce są podejmowane na podstawie informacji o stanach magazynowych przedsiebiorstwa)
  • zalezne od popytu (dezycje o zamawianiu materialow i surowcow podejmowane są na podstawie stanow magazynowych i przede wszystkim planow produkcyjnych)

Cykl zaopatrzenia to czas pomiedzy stwierdzeniem potrzeby na dany material albo surowiec a dostepnoscia danego materialu albo surowca dla produkcji.

Skladniki cyklu zaopatrzenia:

  • czas zlozenia zamowienia (czas pomiedzy podjeciem naszej decyzji a chwila kiedy dostawca materialu potwierdzi przyjecie zamowienia)
  • czas realizacji dostawy (czas transportu a niekiedy także czas produkcji; inaczej jest to czas od chwili kiedy nasz dostawca potwierdzi zamowienie do chwili kiedy dostawa pojawi się w naszym przedsiebiorstwie)
  • czas odbioru dostawy (czas od momentu pojawienia się dostawy w przedsiebiorstwie, do chwili kiedy dostawa jest dostepna do wydania na produkcje)

System stalej wielkosci zamowienia polega na tym, ze zamowienia są skladane wówczas, gdy wielkosc zapasow w magazynie spadnie ponizej pewnego zdefiniowanego poziomu. Ten poziom często okresla się jako zapas zamowieniowy a wielkosc zamowienia jest stala, z gory okreslona i jest to tzw optymalna wielkosc zamowienia.

Wykres  planowania produkcji.

Planowanie produkcji to znalezienie rownowagi miedzy strumieniami podazy i popytu.

Czynnosci ksztaltujace popyt:

Czynnosci ksztaltujace podaz:

  • Zmienne oczekiwania konsumentow
Dlugosc cyklu produkcyjnego
Kampanie promocyjne Elastycznosc mocy produkcyjnych
Cykl zycia produktu Dlugosc cyklu zaopatrzenia
Wymagania kanalow dystrybucji Czas i koszt przestawiania produkcji

Glowny harmonogram produkcjito sredniookresowy plan asortymentowo-ilosciowy, która zawiera ilosci i terminy wykonania zlecen produkcyjnych na wyroby

Strategiczny plan produkcjizawiera plany produkcyjne w grupach asortymentowych w dlugim okresie czasu. Jest przygotowywany aby planowac zdolnosci produkcyjne, np. inwestycje w maszyny.

Biezace plany produkcyjne sa to krotkookresowe harmonogramy sporzadzane przez kierownikow danych dzialow lub kadr.

Moc produkcyjna to potencjalna ilosc produkcyjna jaka dany system produkcyjny lub dana jednostka może wytworzyc.

Planowanie wstecz to ukladanie planu produkcji w taki sposób, ze obciaza się zdolnosci produkcyjne poczawszy od pierwszych wolnych zasobow najblizszych terminow realizacji.

Ukladanie harmonogramu to obciazanie najblizszych wolnych zdolnosci produkcyjnych.

System stalej wielkosci zamowienia polega na tym, ze zamowienia sa skladane wówczas, gdy wielkosc zapasow w magazynie spadnie ponizej pewnego, ustalonego wczesniej poziomu. Poziom taki okresla się jako zapas zamowieniowy a wiekosc zamowienia jest stala i z gory okreslona. Jest, to tzw. optymalna wielkosc zamowienia.

Model poziomu zamawiania

Pioziom alarmowy sygnalizuje koniecznosc niezwlocznego zlozenia zamowienia. Wielkosc zamowienia jest zawsze stala i wynosi Qopt.

Dwa rodzaje kosztow zapasow:

  • Utrzymywanie zapasow (to calosc kosztow ponoszonych wskutek istnienia zapasow firmy, czyli: utrzymywanie magazynu, dzierżawa magazynu, ochrona magazynu, utrzymanie pracownikow, koszty zamrozonego kapitalu, ubezpieczenie zapasow; takie koszty wynosza srenio 10%-25% wartosci zapasow liczonych w cenach zakupu)
  • Tworzenie zapasow (to koszty ponoszone na to, aby zapasy znalazly się w magazynie, czyli: zlozenie zamowienia, komunikacja z dostawca, transport, odbior dostaw)

Koszty utrzymania zapasow to calosc kosztow polaczonych w skutek istnienia zapasow w firmie (utrzymanie magazynu, dzierzawa magazynu, utrzymanie pracownikow magazynu, dozor, ubezpieczenie zapasow i koszty zamrozonego kapitalu). W praktyce może to być 10-25% wartosci zapasow liczonych w cenach zakupu.

Wykres kosztu utrzymania zapasow

Koszty tworzenia zapasow to koszty ponoszone na to aby zapasy znalazly się w magazynie, skladaja się na nie:

  • Zlozenie zamowienia
  • Komunikacja z dostawca
  • Odbior dostaw
  • Transport

MRP1

MRP 1 to system zaopatrzenia zaleznego, który  ocenia zapotrzebowanie materialowe wg zaplanowanej produkcji i steruje zaopatrzeniem na materialy i surowce wg potrzeb produkcyjnych. Funkcjonuje podobnie do wagi, w jednej stronie analizuje się harmonogramy produkcji wyrobow i przelicza się je dzieki specyfikacji materialowej na zapotrzebowanie na materialy i surowce. Po drugiej stronie wagi sa informacje o materialach i surowach dostepnych w magazynie oraz materialach zamowionych, które jeszcze nie znalazly się w magazynie oraz o cyklach zaopatrzeniowych. MRP 1 porownuje obie strony wagi i doprowadza do rownowagi, czyli prowadzi do zlozenia zamowien na materialy i surowce tak, aby pojawily się dostepne wtedy, kiedy są potrzebne do produkcji.

W przypadku kiedy wprowadzimy zmiany w harmonogramie produkcji, tak ze nie jest to możliwe ze względu na dostepnosc materialow to MRP poinformuje nas, ze nie jest to możliwe.

MRP okresla zapotrzebowanie materialowe wg zaplanowanej produkcji i steruje zaopatrzeniem na materialy i surowce wg potrzeb produkcyjnych. Funkcjonuje podobnie do wagi, tzn. po jednej stronie analizuje się harmonogramy produkcji wyrobow i przelicza się je dzieki specyfikaji materialowej na zapotrzebowanie na materialy i surowce. Po drugiej stronie wagi sa informacje o: 

  • materialach
  • surowcach dostepnych w magazynie
  • materialach zamowionych, które jeszcze nie znalazly się w magazynie
  • oraz o cyklach zaopatrzeniowych

MRP porownuje obie strony wagi i doprowadza do rownowagi, czyli prowadzi do zlozenia zamowien na materialy i surowce tak, żeby pojawily się wtedy kiedy będą potrzebne do produkcji. MRP informuje nas również czy jest możliwa produkcja ze względu na dostepnosc materialow.

Korzysci z MRP1:

  • zmniejszenie poziomu zapasow
  • skrocenie czasu realizacji wyrobu (cyklu produkcyjnego)
  • zmniejszenie ilosci opoznien

Trudno jest zastosowac MRP gdy:

  • cykle zaopatrzeniowe sa bardzo dlugie w porownaniu z cyklami produkcji
  • nie ma glownego harmonogramu produkcji
  • glowny harmonogram produkcji jest niedokladny
  • plany sa często zmieniane
  • plany nie sa sporzadzane dosc wczesnie

Wykres Gantt’a takie narzedzie planistyczne, które zestawia plan ze stopniem realizacji planu. Jest narzedziem kontrolnym.

Sposoby ksztaltowania popytu:

  • Roznicowanie cen
  • Intensywnosc dzialan marketingowych (jeśli mamy zastoj w popycie możemy przypomniec się swoim klientom)
  • Wprowadzanie zachet zwiazanych z zakupami (promocja)
  • Tworzenie zapasow magazynowych (tworzenie zapasow przed spodziewanym wzrostem popytu)
  • Tworzenie systemow rezerwacji

Sposoby ksztaltowania podazy:

  • Wydluzony czas pracy zakladu
  • Elastyczne dodatkowe zatrudnienie
  • Outsourcing
  • Wydluzanie partii produkcyjnych (im wieksza partia, tym mniej czasu tracimy na przygotowanie kolejnej)
  • Odlozenie na pozniej zaplanowanych przerw (np. plan remontowy maszyn po to aby zasoby przeznaczyc na produkcje w okresie kiedy jest wiekszy popyt)
  • Przerzucenie czesci prac zwiazanych z wyrobem na klienta
  • Elastyczny harmonogram pracy pracownikow

Lean manufacturing to koncepcja w ktorej zasadniczym przeslaniem jest unikanie wszelkiego rodzaju marnotrawstwa droga ciaglego procesu racjonalizacji calego przedsiebiorstwa oraz jego relacji z otoczeniem.

Lean oznacza wyszczuplenie, odchudzenie produkcji pod względem potrzebnych zasobow materialowych, utrzymywanych zapasow wyrobow gotowych i produkcji w toku oraz wykorzystaniu przestrzeni hal produkcyjnych.

MUDA: (staramy się wyeliminowac)

  • Nadprodukcja (produkcja wiecej, wczensiej i szybciej niż potrzebuje toe nastepny proces. W rezultacie niewlasciwy przeplyw informacji lub materialow oraz zapasy)
  • Braki (bledy pracownikow, wytwarzania wadliwych wyrobow i organizacja stanowisk do ich naprawy, dostawy wadliwych materialow)
  • Zbedne zapasy (nadmierne zapasy, gromadzone wyroby gotowe i polprodukty-zapasy w toku, bedace wynikiem nadprodukcji, powoduja opoznienia informacji lub produktow, transport, nadmierne koszty i niewlasciwa obsluge klienta)
  • Niewlasciwe metody wytwarzania (zaplanowanie procesu produkcyjnego w taki sposób, ze wymusza dodatkow czynnosci, co powoduje dodatkowe koszty; zastosowanie niewlasciwych narzedzi, procedur, metod)
Nadmierny transport Transport element działu gospodarki narodowej zwanego komunikacją. Przemieszczanie ładunku i osób. W wielu rejonach świata do dziś zwierzęta są podstawowym środkiem transportu. Dotyczy to zwłaszcza słabo... Czytaj dalej Słownik geograficzny (zbedny ruch ludzi, informacji lub materialow powwoduje wydluzenie procesu wytworzenia, zmarnowany czas, wysilek i rosnace koszty)
  • Przestoje/oczekiwanie (oczekiwanie operatora na maszyne, pracownika na instrukcje, pracownika na decyzje, maszyny na naprawe, czy zakonczenie przezbrojenia)
  • Zbedny ruch (niewlasciwa organizacja stanowisk pracy wynikajaca z nie ergonomicznego zagospodarowania przestrzeni roboczej, obniza bezpieczenstwo pracy i wydluza proces wytwarzania np. nadmierne giecie a potem rozprostowywanie)

Jak się przejawia Lean ? 

  • Praktyki lean, a wiec rozne narzedzie, które wykorzystywane sa na co dzien przez pracownikow roznych szczebli, jak przykladowo 5s
  • Polityki lean, do których możemy zaliczyc przykladowo dlugookresowe relacji z klientami, wspolprace i partnerstwo w lancuchu dostaw, mocno zaakcentowane na aktywne rozwiazywanie problemow prez pracownikow, a także partycypacja pracownikow
  • Filozofia lean, eliminowanie strat i dazenie do doskonalosci, glownym przejawem  istnienia w przedsiebiorstwie  takiej filozofii jest Kaizen

Narzedzia lean:

Narzedzia diagnostyczne

Narzedzia wdrozeniowe

Hisrogramy i analiza Pareto

Mapa strumienia wartosci

Analiza czasu wartosci dodanej

Kontrola wizualna

Kaizen

5s

kanban

JUST IN TIME

JIT polega na tym, by wspolpracowac z klientami w logice wyciagania (najpierw sprzedaz, potem kupno). Najpier musi wystapic zapotrzebowanie klienta, a dopiero pozniej nastepuje procukcja.

JIT opiera się na 5 podstawowych zasadach:

1. Dazymy do zerowego poziomu zapasow

2. Dazyc do wielkosci partii produkcyjnej = 1  sztuce

3. Dazymy do zerowego poziomu brakow

4. Bezwzgledna dokladnosc  w terminach dostaw

5. 100% aktualnosc danych (w sensie informacji)

Kanban:

To system dwukartowy. Jest to karta produkcji i karta przeplywu.

Karta produkcji to zlecenie produkcji (okreslenie liczby czesci, najczesciej 1 standardowy pojemnik). Tylko wolna karta  upowaznia stanowisko do rozpoczecia obrobki i wykonania okreslonej liczby czesci. Jeśli karta ta jest zajeta, nie można produkowac. 

Karta przeplywu(transportu) jest to dokument pobierania czesci z poprzedniego stanowiska. Upowaznia do przetransportowania jednego, standardowego pojemnika z czesciami ze stanowiska gdzie te czesci zostaly wyprodukowane do kolejnego stanowiska, gdzie te czesci będą poddane dalszej obrobce.

Punktem wyjscia jest ostatnie stanowisko. Na podstawie planu wysylek to ostatnie stanowisko wysyla karty transportowe na poprzednie stanowisko. Na podstawie kart transportowych przychodza pojemniki z czesciami potrzebnymi dla tego stanowiska. Jednoczesnie to poprzednie stanowisko ma zwolnione karty produkcyjne, a wiec może doprodukowac pojemniki z czesciami. Jeśli temu stanowisku brakuje czesci, wysyla kanban transportowy na jeszcze wczesniejsze stanowisko. I tak nastepuje przeciaganie czesci od 1 stanowiska do ostatniego-wysylkowego. Pozwala mocno obnizyc wielkosc zapasow.