Dodaj do listy

Metodologia badań naukowych

Nauka (z ang. science) - jest to proces zdobywania zasobu wiedzy. Proces ten jest uznawany za działalność społeczną, której celem jest poznanie rzeczywistości w sposób obiektywny, przez poznanie zależności i relacji między zjawiskami, pojęciami i obiektami. Jako obiekty rozumiane są: ludzie, zwierzęta i przedmioty. Różne dziedziny nauki tworzą systemy działalności człowieka, zmierzające do wyznaczonych celów.

Za naukę uznawany jest także wytwór tej działalności, szczególnie działalności uczonych. Innymi słowy jest to proces badawczy oraz jego intelektualny wynik.

Wiedza może być zdobywana w różnoraki sposoby. Na ich podstawie można ja sklasyfikować no trzy grupy:

1. zdobycie wiedzy przez odwoływanie się do autorytetów,

2. zdobycie wiedzy przez w oparciu o wiarę,

3. zdobycie wiedzy sposobem racjonalnym.

Nauka rozumiana jako proces zdobywania wiedzy, składa się z pewnego schematu:

*fakty,

* teoria,

*przewidywania,

*fakty.

Według Einsteina, fakty są zarówno punktem wyjścia nauki jak i punktem docelowym.

Nauka pełni określone funkcje. Zaliczamy do nich:

1. opisową - odpowiada na pytanie: "jak jest?" ,

2. wyjaśniającą - odpowiada na pytanie: "dlaczego?" ,

3. prognostyczną - odpowiada na pytanie: " jak będzie?" ,

4. utylitarną - odpowiada na pytanie: "jakie korzyści?"

5. psychologiczna - odpowiada na pytanie: "jak wpływa na psychikę człowieka" ,

6. poznawczą - służy poszerzeni zasoby wiedzy.

DYSCYPLINA NAUKI musi zawierać takie elementy jak: przedmiot i zakres badań, zadanie badawcze, własna terminologię (język) i metody.

Nauka przyjmuje pewna założenia. Wśród nich spotykamy:

* natura jest uporządkowana i poznawalna,

* przyczyny zjawisk natury są poznawalne,

* w nauce wszystko musi być potwierdzone dowodami,

* wiedza może pochodzić z przesłanek oraz z doświadczenia.

KULTURA FIZYCZNA - jest to nauka wyrażająca określoną postawę wobec własnego ciała, nie jest ona monodyscyplinarna. Jest to świadoma troska o swoje zdrowie, rozwój i sprawność fizyczną. To także umiejętność organizowania oraz spędzania czasu w sposób aktywny, służący utrzymaniu jak najlepszej kondycji psychicznej i fizycznej a także jej polepszaniu.

Kultura fizyczna jest uznawana za multisystem, który tworzą:

  • sport,
  • rekreacja,
  • rehabilitacja.

Każdy z wyżej wymienionych podsystemów, jest na tyle rozbudowany, iż tworzy sam w sobie multisystem. Kultura fizyczna pod względem przedmiotu badań jest uznawana za naukę realną, zaś pod względem metody badań - za naukę empiryczną. Jest ona nauką charakterze praktycznym.

Etapy powstawania wiedzy - punktem wyjścia są teorie empiryczne, czyli to, co stworzono na dany temat; proces badawczy; formułujemy problem badawczy; stawiamy hipotezy; wyznaczamy metody analityczne oraz pomiarowe; tworzymy plany badawcze; wykonujemy pomiary.

Praca nad projektem jest najtrudniejsza, ponieważ polega na zgromadzeniu danych oraz przeprowadzeniu różnych analiz, wyciągnięciu wniosków na temat ich wyników i odpowiedzi na pytanie.

POZNANIE NAUKOWE zawiera dwie grupy czynników, do których zaliczamy:

  • czynności instrumentalne;
  • dyspozycje społeczne.

Te zaś tworzone są przez:

* postępowanie badawcze;

* wewnętrzną niesprzeczność;

* twierdzenia i język;

* krytycyzm;

* twórczy charakter;

Człowiek, kierujący się prawami nauki (jej tworzeniem i analizowaniem), cechuje się określonymi cechami psychicznymi. Wśród nich wyróżniamy:

  • szeroka wiedza na temat przedmiotu badań;
  • niekonwencjonalność myślenia;
  • śmiałość;
  • precyzja i dokładność;
  • ostrożność;
  • krytycyzm;
  • obiektywność;
  • wszechstronność;

Poznanie naukowe ma na celu zdobycie wiedzy. Powinna ją cechować maksymalna ścisłość i prostota, powinna być pewna oraz zawierać maksymalną ilość informacji. Poznanie naukowe służy osiągnięciu wyższych form wiedzy, jako prawa nauki i teorii.

WIEDZA NAUKOWA charakteryzuje się pewnymi cechami. Zaliczyć do nich można: działanie mające na celu:

  • uzyskanie zależności przyczynowo skutkowych
  • ujawnienie związków między pewnymi zadaniami, które zawierają informację zdroworozsądkową;
  • wyznaczenie granic błędów oraz ewentualnych odchyleń (dopuszczalnych) między przewidywanymi faktami a faktami teoretycznymi;
  • większa łatwość w obalaniu twierdzeń wiedzy naukowej niż faktów zdroworozsądkowych;
  • duże znaczenie abstrakcji twierdzeń oraz precyzji w ich formułowaniu;
  • formułowanie wniosków w oparci o metody badań naukowych;

WIEDZA ZDROWOROZSĄDKOWA cechuje się innymi cechami. Wśród nich wymieniamy:

  • znacząca nieokreśloność widoczna w nieostrości terminów, w braku precyzji ukazywania różnic między przedmiotami, które zostały oznaczone terminologią wiedzy zdroworozsądkowej.
  • Poglądy oraz sądy wiedzy zdroworozsądkowej z reguły nie udzielają odpowiedzi na pytanie :dlaczego tak jest?";
  • Poglądy wiedzy zdroworozsądkowej nie mogą być kontrolowane metodami monitoringu twierdzeń;

WIEDZA - jest to uporządkowany zbiór licznych informacji, które zostały stworzone przez człowieka, w oparciu o związki człowieka z przyrodą lub systemami abstrakcyjnymi, kreowanymi przez niego.

METODOLOGIA - jest to system ściśle określonych procesów i reguł. To do nich odwołują się badania, które są podstawą ewaluacji wiedzy. System ten nie jest niezmienny ani niezawodny, jest on stale ulepszany. Związany jest z ogółem czynności w obrębie pracy magisterskiej. Metodologia nauki może być rozumiana w dwojaki sposób:

1. w ujęciu pragmatycznym - czyli naukę o procedurach badawczych i metodach naukowej działalności.

2. jako nauka o strukturze i elementach licznych systemów naukowych.

Metodologię możemy podzielić na:

  • ogólną - obejmuje ona czynności oraz rezultaty w obrębie wszystkich dziedzin, a także relacjonowanie;
  • szczegółową - która jest dostosowana do odrębnych, poszczególnych nauk oraz ich specyfiki.

Z definicją metodologii związane są takie pojęcia jak:

* strategia badawcza - są to wszystkie czynności, które dotyczą wyboru przedmiotu badań;

* proces badawczy - jest to ciąg działań związany z efektywnym formułowaniem a także rozwiązywaniem problemów badawczych, określaniem skuteczności, w zależności od podjętych decyzji;

* plan badawczy - jest to sposób organizacji bada, który może charakteryzować cykliczność i wielowarstwowość;

Rozwiązywanie problemu badawczego zachodzi w pięciu etapach. Ujmuje je proces badawczy na które składają się:

  • dostrzeżenie problemu;
  • stworzenie problemowych sytuacji;
  • kreowanie pomysłów w rozwiązywaniu problemów;
  • sprawdzanie oraz weryfikowanie pomysłów;
  • możliwy jest powrót do problemów wcześniejszych, jest to nazywane sprzężeniem zwrotnym;

Proces badawczy to inaczej podejście badawcze. Jest to sposób zdobywania wiedzy. Sposób ten możemy rozpatrywać w różnych wymiarach. Wymiar typu i modelu badań to podstawowe kryterium klasyfikacji procesu badawczego. Proces badawczy może być także klasyfikowany na podstawie stosowanych metod i technik oraz narzędzi badawczych.

METODA NAUKOWA funkcjonuje w oparciu o określone działania poznawcze, takie jak:

  • hierarchizacja w obrębie grupy czynników;
  • określenie wpływem głównych czynników na kształt badania;
  • przedstawienie empirycznej zależności między badanym czynnikiem a innymi, dla niego istotnymi;

TECHNIKI BADAWCZE są to grupy dyrektyw związanych z posługiwaniem się określonymi narzędziami badawczymi.

Innym kryterium klasyfikacji podejścia badawczego są procedury badawcze, czyli sposób organizacji przeprowadzonych badań. Pod względem prakseologicznego spojrzenia na podejście badawczy, możemy je uznać jako proces tworzenia wiedzy. Proces ten składa się z czterech etapów:

1. Projekcja problemu badawczego związana z określeniem tematu i celu pracy, typu badań, modeli rozwiązań problemu badawczego, metod analizy danych, sposobu wyboru obiektu do badań;

2. rozwiązanie problemu badawczego - etap ten polega na ustaleniu plany badawczego, określeniu struktury, wskaźników oraz algorytmów pomiarowych jak i analitycznych i wykonaniu pomiarów;

3. generalizacja, czyli uogólnianie i wnioskowanie. Etap ten polega na analitycznym opracowaniu wyników różnych pomiarów, analizy statystycznej, merytorycznej oraz logicznej z uzyskanych wyników, formułowaniu wniosków i aplikacjach;

4. weryfikacja wiedzy - etap ten polega na analizie teorii i umożliwia rozpoczęcie kolejnego cyklu badań. Najważniejszą cechą podejścia badawczego jest wielowarstwowość i cykliczność jego struktury. Z reguły zaczyna się postawieniem problemu, zaś kończy uogólnieniami. Sformułowany wnioski, w obrębie jednego cyklu, staja się początkiem następnego. Proces ten cyklicznie powtarza się, może być nieskończony, co wskazuje na stopień zaawansowania i rozwoju danej dziedziny naukowej. Podejście badawcze to zjawisko, które samokoryguje się, bowiem uzyskane wnioski bądź hipotezy są wielokrotnie analizowane.

ETAP PROJEKTOWANIA PROBLEMU BADAWCZEGO - etap ten składa się z podetapów. Zliczamy do nich:

1. ustalenie tematu pracy. Ustalenie tematu pracy polega na zorientowaniu się w tym co jest znane a co jeszcze nie jest, czyli na zdobyciu wiedzy na temat badań związanych z interesującym nas problemem. Należy zapoznać się z treścią i implikacjami teorii naukowej, określić znaczenie i wagę wybranej problematyki (w szczególności aspektów istotnych dla bliższego poznania badanego zjawiska lub procesu). Określamy podstawowe zależności związane z badaniem oraz wyznaczamy przypuszczalne efekty badań (z uwzględniłem podziału na teoretyczne, praktyczne i aplikacyjne rezultaty).

  • ogólny cel badań - czyli dążenie do poszerzenie wiedzy związanej z wybranym przedmiotem badań (osoby, rzeczy, zjawiska).
  • Szczegółowy cel badań - jest z reguły związany z odpowiedzią na pytania badawcze.
  • Aplikacyjny cel badań - oznacza iż każda praca ma za zadanie wniesienie jakiś nowych informacji do praktyki.

Na tym etapie ważne jest uszczegółowienie praktyki, czyli tak zwana eksplikacja problemu badawczego oraz wdrażanie i stosowanie pojęć i terminologii w obrębie kategorii operacyjnych - tak zwana operacjonalizacja problemu badawczego.

2. problem badawczy - jest to rodzaj Rodzaj jednostka systematyczna - jedna z kategorii w systemie klasyfikacji roślin i zwierząt, wyższa od gatunku, a niższa od rodziny, np. rodzaj szczur obejmuje gatunki: szczur śniady, szczur wędrowny; rodzaj... Czytaj dalej Słownik biologiczny zadania. Jego podmiot nie może zostać rozwiązany na podstawie posiadanej wiedzy. Rozwiązanie tego problemu jest możliwe jedynie dzięki produktywnemu myślenie prowadzącego do zwiększenia wiedzy przedmiotu. Uogólniając, problem badawczy, to pytanie lub grupa pytań, a odpowiedzi na nie ma właśnie dostarczyć badanie. Z sformułowaniem problemu badawczego związane są trzy terminy:

  • sytuacja problemowa - jest to stan niepokoju, będący wynikiem świadomości braku wiedzy;
  • problem - jest to logiczne ujęcie niewiedzy;
  • pytanie problemowe - jest to gramatyczna konstrukcja, która wyraża problemową sytuację i jednocześnie jest językowym odpowiednikiem problemu;

Wyróżnimy dwa rodzaje pytań:

* pytania rozstrzygnięcia - są to takie pytania jak "Czy?". Na te pytania odpowiadamy jedną z dwóch odpowiedzi: "tak" albo "nie".

* pytania dopełnienia - są to takie pytania jak: "jaki?", "który?", "gdzie?". Na te pytania jest wiele różnych odpowiedzi.

Konkretnymi odpowiedziami na te pytania są wnioski.

Stawianie pytań oraz formułowanie problemów ma swoją procedurę. W niej wyróżnimy kilka etapów:

  • ustalenie problemu jako pytanie badawcze oraz sprawdzenie znaczenia wszystkich pojęć, które zostały użyte w sformułowanym pytaniu;
  • analiza problemu, opierająca się na ustaleniu zakresu pytania oraz danych w nim zawartych, a przede wszystkim określeniu niewiadomej pytania oraz kategorii w której ona się zawiera;
  • określenie problemu w kategorii jego prostoty lub złożoności;
  • w przypadku problemu sformułowanego jako pytanie dopełnienia należy przeprowadzić dychotomizację, a więc przekształcić je w pytanie rozstrzygnięcia.

3. Rodzaje badań:

  • podstawowe inaczej nazywane poznawczym, ich celem jest zwiększenie wiedzy określonej dyscypliny naukowej przez stworzenie ogólnych praw naukowych.
  • Stosowane inaczej zwane empirycznymi, służą one formułowaniu wniosków, wdrażanych do praktyki, co służy poprawie efektywności jej działania. Do tego typu badań zaliczamy pracę: odtwórcze, opisowe, wyjaśniające i weryfikacyjne.
  • Jakościowe i ilościowe - są postrzegane na poziomie koordynacji czynności badawczych, które stanowią schematy badawcze: badanie porównawcze, studium przypadku, eksperyment, badanie etnograficzne.
  • Diagnostyczne - najczęściej spotykane one są w sporcie i związane są z orzekaniem o aktualnym stanie zjawiska lub procesu;
  • Predyktywne - związane są z formułowaniem prognozy rozwoju określonego przedmiotu badań oraz jego przydatności w procesie treningowym.

Badania możemy podzielić także biorąc pod uwagę ich czas trwania. Ze względu na to kryterium wyróżnimy badania:

  • przekrojowe (transwersalne) - opierające się głownie na jednorazowych pomiarach;
  • ciągłe (podłużne, longitudinalne) - które opierają się na wielu badaniach dokonywanych w długim czasie, dotyczących tej samej próby.
  • Półciągłe (podłużne, semilongitudinalne) - opierają się na wielu badaniach tej samej próby, dokonywanych jednak przez czas krótszy niż w longitudinalnym.

Badania możemy podzielić także według zakresu badanych zjawisk:

  • badania kompleksowe;
  • badania przyczynkarskie (są trudne do rozwiązanie, ze względu na złożoność przedmiotu badań);

Kolejny podział umożliwia pogrupowanie badań na:

  • synchroniczne;
  • asynchroniczne;

METODA jest to powtarzalny sposób służący rozwiązaniu określonego zagadnienia. Jest to formułowanie stwierdzeń drogą dedukcji bądź wnioskowania indukcyjnego. To także zespół zabiegów koncepcyjnych i narzędzi, które obejmuje całość postępowania badawczego, zmierzający ku rozwiązaniu problemu. Metodę powinna cechować celowość, trafność, aby była jak najbardziej efektywna.

Metody badań (heurystyczne):

* obserwacja - jest to najbardziej wszechstronna i jednocześnie najtrudniejsza metoda. Jest to planowane, zamierzone oraz systematyczne gromadzenie faktów i zdarzeń oraz ich analiza. Obserwacje cechuje: brak ingerencji badacza w proces, który jest analizowany; dokładny opis procesu danej rzeczywistości; pomiar i rejestracja pojedynczych faktów i czynności; planowość, celowość, systematyczność, aktywność, premedytacja. Jest to samodzielna metoda jak i badawcza technika czy metoda uzupełniająca

* eksperyment - jest to zabieg, który polega na wprowadzeniu przez badacza zaplanowanej zmiany jednego czynnika lub grupy czynników w badanym procesie, przy jednoczesnym monitoringu pozostałych czynników. Eksperyment ma na celu uzyskanie odpowiedzi na pytanie, dotyczące skutków wprowadzonej zmiany. Procedura eksperymentalna zachodzi w kilku etapach:

  • manipulowanie przynajmniej jedną zmienną niezależną;
  • monitorowanie;
  • minimalizowanie wpływów zmiennych niezależnych, zakłócających pomiar zmiennej zależnej;
  • pomiar zmiennej zależnej będący wynikiem zmiennych niezależnych głównych;

Eksperyment charakteryzuje się aktywnymi zależnościami między badaczem a poznawaną rzeczywistością. Jest związany z celową zmianą warunków obserwacji. Innymi słowy jest to rodzaj doświadczenie, polegający na wywoływaniu zmian w obrębie ściśle określonych zjawisk i procesów w warunkach kontrolowanych. Ma to na celu poznanie związku przyczynowego między zachodzącymi zjawiskami.

Eksperymenty możemy podzielić na:

  • eksperyment klasyczny (pedagogiczny) - związany z analizą procesu wychowania i nauczania, bada efekty zmian procesów pedagogicznych, stworzonych przez badacza w warunkach kontrolowanych przez niego;
  • eksperyment modelowy - związany jest z użyciem matematycznego modelu w celu przeprowadzenia komputerowych symulacji różnych zjawisk i procesów, które są związane z użyciem czynnika ruchu w obrębie wychowania fizycznego;

Metoda eksperymentalna zawiera pewne elementy. Zaliczamy do nich:

  • przyjęcie bodźca, czynnika eksperymentalnego; założenie przewidywanego kierunku zmian, wywołanych przez ten czynnik;
  • przebieg procesu sprawdzającego słuszność przypuszczeń tak zwanej hipotezy roboczej;
  • obserwacja i notowanie wyników wpływu czynnika eksperymentalnego na zmienną zależna;

Czynniki ekip. nazywane są zmiennymi niezależnymi, czyli całkowicie pozostającymi zależne od eksperymentatora. Zmienne zależne są to zmiany, które są wynikiem czynników ekip., czynniki te źródłem tych zmian.

Walory metody eksperymentalnej:

  • możliwość zamierzonego planowanego wywołania zmian wpływających na badane zjawiska,
  • możliwość częstego powtarzania określonego badania, powodowania zmian i wywołania określonej czynności w dowolnej liczbie (w obserwacji nie ma takiej możliwości);
  • możliwość ujednolicania warunków badanych warunków i kontrolowanie ich;
  • umożliwienie kreowania wybranych sytuacji, mających wpływ na przebieg określonego zjawiska, zależnego od dowolnej ilości czynników;
  • możliwość przeprowadzania pomiarów wielowymiarowych; możliwość zmierzenia częstotliwości pojawiania się analizowanych procesów;

Badania eksperymentalne mają także przeciwwskazania do ich przeprowadzania. Wśród nich wymieniamy:

  • moralne granice eksperymentu - jest niedopuszczalne narażanie osób które są badane na negatywne skutki błędnie zaprojektowanych badań;
  • brak celowości w założeniu czynnika wprowadzającego zmiany - nie wiadomo co wynika z eksperymenty, po wprowadzeniu zmiennej niezależnej;

Związki przyczynowo - skutkowe mogą być wykreowane za pomocą, sformułowanych przez Mill 'a, pięciu kanonów. Zaliczamy do nich:

  • kanon jedynej zgodności;
  • kanon jednej różnicy;
  • kanon zmian towarzyszących;
  • kanon reszty;

Istnieją różne techniki eksperymentalne. Zaliczamy do nich:

  • technikę jednej grupy;
  • technikę grup równoległych;
  • technikę rotacji;

SONDAŻ DIAGNOSTYCZNY jest to sposób nagromadzenia wiedzy, związanej z atrybutami strukturalnymi i funkcjonalnymi zjawisk. Poszerzenie tej wiedzy opiera się o badania odpowiednio dobranej grupy, która reprezentuje ogół populacji, w której pojawia się badane zjawisko. Do diagnozowania potrzebne jest rozpoznawanie różnych cech, charakterystycznych dla jednostki, uwarunkowanych genetycznie bądź środowiskowo oraz prawidłowości związanych z rozwojem. Stosowanie sondażu diagnostycznego umożliwia wyjaśnianie wielu zjawisk masowych oraz ważnych procesów, które występują w zbiorowości, grupie. Istniej kilka typów badań sondażowych. W praktyce najczęściej stosuje się:

  • sondaż jednorazowy na próbie nieważonej - obiekt badań jest wybierany drogą losową;
  • sondaż jednorazowy na grupie ważonej - obiekt badań nie jest wybierany losowo;
  • sondaż na grupie kontrastowej - próby eksperymentalne są dobierane w oparciu ważną zmienną, która jest ważna dla badania;
  • sondaż powtarzany - jest stosowany gdy niezbędne jest badanie, które ocenia zmiany;

MONOGRAFIA SPORTOWA celem monografii sportowej jest analiza określonego zjawiska lub określonej właściwości grupy zawodników bądź instytucji. Opis ten polega na wyodrębnieniu cech zjawiska, określeniu jego charakteru, wielkości a także charakterystyce jego funkcjonowania i rozwoju. Metoda ta należy do łatwiejszych w stosowaniu, dlatego często jest stosowana w systematycznej weryfikacji rzeczywistych oraz złożonych funkcji różnorakich instytucji, ich planowaniu i ulepszaniu.

Analiza przypadków pojedynczych - metoda ta jest stosowna rzadziej ponieważ dotyczy wybitnych jednostek, nie pasujących do grupy. Stosowana jest także w przypadku chęci zdobycia dużych ilości informacji na temat określonej jednostki. Badania takie mogą być przeprowadzane jako monograficzne lub analizy serii czasowych.

Ogólnie metody dzielimy na:

  • metody heurystyczne;
  • metody matematyczne;

Metody heurystyczne - tą metodą są rozwiązywane problemy o strukturze nieokreślonej. Do metod heurystycznych zaliczmy: za i przeciw, dialog sokratejski, metodę pytań, programowanie heurystyczne, metodę Kartezjusza, metodę morfologiczną, metodę Poly'a, burzę mózgów, seminarium rozwiązywania zadań, inwentykę, metodę rekursji, grę ze słowami, syntetykę, algorytm Algorytm mat. - reguła przekształcania wyrażeń matematycznych przez powtarzanie tych samych działań na kolejno otrzymywanych wynikach działań poprzednich.
Czytaj dalej Słownik wyrazów obcych
rozwiązywania zadań Altszullera, IPID, gra ze słowami, metodę systemową.

Oto opis niektórych z tych metod:

Burza mózgów - metoda ta charakteryzuje się dwiema dyrektywami. Pierwsza z nich nakazuje poszukiwania idei rozwiązania. Zaś druga zaleca dbałość o jakość, która tworzy ilość. Skład grupy biorącej udział w burzy mózgów: lider, sekretarz, pięciu stałych członków, sześciu uczestników zaproszonych. Sesja rozpoczyna się wyliczeniem pytań. Lider przedstawia reguły gry, która charakteryzuje się brakiem krytyki, dużą liczbą pomysłów, ich ulepszaniem, grą wyobraźni oraz współpracą, będącą podstawą do osiągania większych sukcesów. Proces rozwiązywania zadania cechuje się określonymi działaniami:

  • odkrywanie faktów;
  • postawieni zadania, opierające się na ustaleniu potencjalnych zadań składowych oraz wyborze zadań rzeczywistych;
  • określenie zadania (odkrywanie potencjalnego zbioru danych oraz wybór rzeczywistego zbioru danych);
  • odkrywanie idei rozwiązania (kreowanie pomysłów rozwiązywania i doskonalenie ich);
  • odkrywanie rozwiązań;
  • wartościowanie rozwiązań;
  • wybór rozwiązań - wybór prawidłowego rozwiązania w oparciu o przewidywanie następstw jego wyboru;

Metoda delficka - czyli metoda ekspertyzy, ma ona na celu określenie perspektyw rozwoju wybranej dziedziny. Ma bardzo duże znaczenie w nauce o sporcie. Wiąże się z powołaniem wybranej grupy roboczej, ta zaś wyłania grupę ekspertów z zespołu specjalistów danej dziedziny. Powołani eksperci maja za zadanie udzielenie odpowiedzi na pytania z określonej dziedziny. W metodzie tej można wymienić kilka etapów:

  • etap pierwszy - przedprognozowa orientacja, zdobyta przez analizę podstawowych kierunków rozwoju danej dziedziny;
  • etap drugi - opracowanie schematu "cele - środki";
  • etap trzeci - opracowanie tablic ekspertyzy zawierających dane na temat zagadnień przedstawionych ekspertom;

METODA IDEALS -metoda ta polega na całościowym badaniu wybranego zadani, a nie tylko elementu jego systemu. Rozpatruje ona system w aspekcie jego rozwoju przewidywanego w przyszłości, nie kierując jego stanem obecnym. Za pomocą tej metody nie bada się szczegółów określonego działania, ale tak zwany idealny stan systemu, który może być osiągnięty w przyszłości. Elementy składające się na tę metodę to:

  • wyznaczenie celów oraz zadań;
  • formułowanie funkcji, doprowadzających do realizacji;
  • określanie zasad, według których powinno się kierować podczas procesu działania a także określenie kryteriów oceny;
  • dobór racjonalnych metod rozwiązywania problemu;

metoda ta jest pochodną koncepcji systemu idealnego, a nie wynikiem syntezy. Głównym założeniem tej metody jest wzrost Wzrost zwiększanie rozmiarów i masy ciała. Wzrost jest cechą wszystkich żywych organizmów i następstwem pobierania substancji odżywczych z otoczenia. U jednokomórkowców wzrost wiąże się ze zwiększaniem rozmiarów... Czytaj dalej Słownik biologiczny efektywności systemu oraz twórczy rozwój uczestników działania.

METODA PATTERN - oznacza ona wspomaganie planowania, opierające się na względnym współczynniku oceny technicznej. Dzieli ona zadanie podstawowe na zbiór drobniejszych zadań składowych, które ocenia i wyjaśnia.

TECHNIKA BADAŃ - do technik tych zaliczmy:

  • symulację komputerową,
  • testy ruchowe;
  • testy laboratoryjne (psychologiczne i fizjologiczne);
  • modelowanie;
  • biochemiczne oznaczanie związków;
  • ankietę;
  • obserwację;
  • badanie dokumentów;
  • wywiad;

Technika badań to czynności techniczne umożliwiające zdobycie optymalnie sprawdzonej wiedzy.

NARZĘDZIA BADAWCZE - narzędziem badawczym nazywany przedmiot, który służy do realizacji wybranej przez badacza techniki. Za ich pomocą zdobywamy informacje. Wśród nich wyróżnimy:

  • ankiety;
  • arkusz kalkulacyjny;
  • testy dydaktyczne;
  • kwestionariusze;
  • testy socjometryczne;
  • arkusze obserwacji;
  • testy określające inteligencję oraz sprawność fizyczną;
  • ergometr;
  • twierdzenia i definicje;
  • komputer;
  • algorytmy numeryczne;
  • model matematyczny;

Metoda to pojęcie najszersze i nadrzędne w porównaniu z pojęciem techniki oraz narzędzia, zaś podrzędna technika wobec metody jest nadrzędna wobec narzędzia.