Dodaj do listy

Podstawowe założenia pedagogiczne Janusza Korczaka, Marii Montessori i Celestina Freineta

Janusz Korczak (1878? - 1942)

Janusz Korczak - lekarz i pedagog, któremu nadano przydomek Stary Doktor Doktor A. Mickiewicz III cz. Dziadów, bohater epizodyczny; w sc.8 rozmawia z Senatorem o śledztwie. Jest to typowy pochlebca, podlizuje się Nowosilcowowi, przytakuje, zmieniając nawet zdanie. Wygłasza opinię,... Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - liceum - urodził się w Warszawie w 1878 lub 1879 roku. Pochodził z rodziny żydowskiego adwokata, a jego prawdziwe nazwisko brzmiało Henryk Henryk Pieśń o Rolandzie, bohater epizodyczny; bratanek Ryszarda Starego, jeden z doradców Karola
Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - liceum
Goldszmit.

Gdy Korczak miał osiemnaście lat zmarł mu ojciec, więc musiał wziąć na siebie obowiązek utrzymania rodziny. Dorabiał sobie udzielając korepetycji. Studiował medycynę i już wtedy interesował się warunkami życia dzieci Dzieci Z. Nałkowska Medaliony - Dorośli i dzieci w Oświęcimiu, bohaterowie autentyczni; dzieci przybywające do Oświęcimia nie miały wielkich szans przetrwania. Mniejsze i słabsze natychmiast kierowano... Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - liceum biednych, opuszczonych i osieroconych. Starał się im pomagać - roznosił prezenty, opowiadał bajki, pomagał w nauce. Podjął także działalność w Warszawskim Towarzystwie Dobroczynności. Po ukończeniu medycyny na Uniwersytecie Warszawskim, w 1903 roku Janusz Korczak rozpoczął pracę w warszawskim szpitalu dziecięcym na stanowisku pediatry. W wieku około trzydziestu lat podjął decyzję o tym, że nie założy własnej rodziny. Odnalazł swoje powołanie - chciał pomagać tym dzieciom, które nie mogą liczyć na żadną pomoc. Jego decyzja wymagała wielu wyrzeczeń oraz takich poświęceń, na które nie każdy mógłby się zdobyć. Aby móc realizować swoje powołanie, Janusz Korczak rozpoczął działalność w Towarzystwie Pomocy dla Sierot. Następnie zamieszkał w warszawskim Domu Sierot i objął posadę dyrektora tej placówki. W Domu Sierot zaczął opracowywać swój własny system wychowawczy, oparty na własnej pracy i własnych badaniach.

W czasach międzywojennych Korczak rozpoczął współpracę z Polskim Radiem. Pracował tam pod pseudonimem Stary Doktor i dzięki tej pracy stał się w Polsce osobą bardzo znaną. W chwili wybuchu drugiej wojny światowej Janusz Korczak rozpoczął pracę sanitariusza wojskowego. Włączył się także do cywilnej obrony Warszawy, opatrywał rannych i przygarniał do Domu Sierot zagubione dzieci. Nie ominęło go aresztowanie i uwięzienie, ale dzięki byłym wychowankom, którzy uzbierali potrzebne pieniądze został uwolniony. Kiedy hitlerowcy utworzyli w Warszawie getto, Korczak nie zdecydował się na opuszczenie "swoich" dzieci i przebywał w getcie prawie dwa lata. Rozpoczął pisanie pamiętnika, a ostatni wpis nosi datę 4 sierpnia 1942 roku. Gdy Niemcy Niemcy Republika Federalna Niemiec. Członek Unii Europejskiej. Państwo położone w środkowej Europie nad Morzem Bałtyckim i Północnym. Powierzchnia 356 970 km2. Liczba ludności 82 357 tys. (2001 r.).... Czytaj dalej Słownik geograficzny zaczęli wywozić dzieci do obozu zagłady, Janusz Korczak pojechał razem z nimi i razem z nimi zginął tragiczną śmiercią.

Podstawowe założenia pedagogiki Janusza Korczaka:

  • dziecku należy się szacunek, powinno być traktowane jako podmiot, gdyż rozwija się dzięki własnej aktywności
  • wychowanie powinno być traktowane jako proces oparty na partnerstwie
  • dziecko powinno mieć zapewnione prawo do opieki
  • całe społeczeństwo dorosłych powinno być odpowiedzialne za warunki życia dziecka
  • powinno się poszukiwać i pogłębiać wiedzę o dziecku
  • wszelkie techniki zastosowane w działaniach pedagogicznych powinny wynikać z założeń danego systemu opiekuńczo - wychowawczego

W czasach, w których żył i działał Janusz Korczak, wyraźnie zaznaczał się nurt tak zwanego Nowego Wychowania. Jego wpływ jest także widoczny w dziełach Korczaka. Trzy główne przesłania Nowego Wychowania to:

  • treści ogólne, które powinny być przedstawiane wszystkim członkom społeczeństwa, zarówno rodzicom, jak i dzieciom
  • treści pedagogiczne, które powinny być umiejętnie wykorzystane podczas kształcenia kadry pedagogicznej
  • treści szczegółowe, które powinny służyć pomocą zwłaszcza wychowawcom pracującym w instytucjach opiekuńczo wychowawczych

Janusz Korczak uważany jest za człowieka, który jako jeden z pierwszych zapoczątkował walkę o prawa dziecka. Bardzo często podkreślał fakt, że dziecko, żyjąc w świecie dorosłych, jest od nich uzależnione, a tym samym wskazywał, że pozycja dziecka jest nieporównywalnie gorsza od pozycji dorosłego. W związku z tym wskazywał potrzebę uznania dziecka za w pełni wartościowego człowieka już od momentu narodzin. W przedstawionej przez Korczaka koncepcji systemu wychowawczego mamy do czynienia nie tylko z prezentacją technik i środków stosowanych w działaniach pedagogicznych, ale także dużo cennych porad wskazujących, jak mądrze i skutecznie opiekować się dzieckiem i jak obdarzać go rozumną miłością. Porady Janusza Korczaka nie mają w sobie nadmiaru dydaktyzmu. Jego dzieła - napisane kunsztownym językiem literackim - są dobrym poradnikiem nie tylko dla rodziców, ale także dla wychowawców, nauczycieli i opiekunów. Do najbardziej znanych i podkreślanych poglądów Janusz Korczaka można zaliczyć:

  • potrzeba indywidualnego podejścia wychowawcy do każdego dziecka
  • zauważenie i podkreślanie wyjątkowej roli dziecka w życiu społecznym
  • akcentowanie i przestrzeganie praw dziecka

Z tych poglądów jasno wynika to, że Korczak nieustannie podkreślał fakt, że dziecko w żadnym momencie swojego życia nie może być przedmiotem manipulacji świata dorosłych. Często podkreślał, że dorośli unikają dopuszczania dzieci do spraw codziennych, tłumacząc się tym, że dzieci są zbyt małe i niedoświadczone. Według niego dziecko to aktywna i samoistna jednostka zasługująca na szacunek i przestrzeganie jej praw. Stary Doktor był także człowiekiem ceniącym podstawowe ludzkie wartości: sprawiedliwość, szacunek, godność, piękno, prawdę i miłość do bliźniego. Z tych wartości wyrasta jego stosunek do dziecka i dlatego tak często apelował do wychowawców, aby zatroszczyli się o podstawowe prawa dziecka. Do tych praw zaliczał:

  • prawo do miłości
  • prawo do bycia szanowanym
  • prawo do posiadania własnych tajemnic
  • prawo do samostanowienia o sobie
  • prawo do własności
  • prawo do rozwoju
  • prawo do zabawy
  • prawo do pracy
  • prawo do sprawiedliwości

Bardzo ważną postulowaną przez Korczaka ideą pedagogiczną jest partnerstwo w relacjach pomiędzy wychowawcą a wychowankiem. Partnerstwo to powinno opierać się wzajemnym zaufaniu. Dziecko powinno ufać wychowawcy, ale także wychowawca powinien posiadać zaufanie do dziecka, do jego umiejętności i rozsądku. Interpersonalne relacje pomiędzy wychowawcą a wychowankiem powinny opierać się na pełnym porozumieniu obu stron, na wspólnym działaniu i na wspólnym podejmowaniu decyzji ważnych dla obu stron. Dlatego postulaty Korczaka dotyczące podmiotowości dziecka i poszanowania jego prawa do godności, szacunku i własnego rozwoju nie tracą nic na wartości. Wprawdzie już od wielu lat wychowanie zmienia się na korzyść dzieci, które coraz rzadziej są poddawane "wychowawczej tresurze" i coraz rzadziej uczestniczą w bezmyślnych działaniach pedagogicznych. Jednak często dzieje się tak, że po upadku przestarzałych metod wychowania brakuje nowych propozycji, które mogłyby zastąpić stary system wychowawczy. Dlatego wciąż aktualna wydaje się być teza Korczaka mówiąca o konieczności pokazywania dzieciom tego, że mają prawo do sprzeciwu wobec dorosłych, którzy wykazują przejawy dominacji nad dzieckiem.

Ważnym postulatem wysuwanym przez Korczaka jest przestrzeganie zasad etyki dnia codziennego. Korczak domagał się tego, aby obie strony procesu wychowawczego nie stawiały sobie zbyt radykalnych celów. Chciał, aby te cele były realistyczne i tym samym możliwe do spełnienia. W dziełach Korczaka przewija się przestroga, aby wychowawcy i pedagodzy nie trwali w przekonaniu, że jakiś naukowy i społecznie zaakceptowany system wychowawczy jest systemem słusznym, gdyż jego skuteczność może być jedynie pozorna. Jako jeden z pierwszych zauważył, że w ogólnie przyjętym systemie wychowawczym jest zazwyczaj tak, że dziecko staje się przedmiotem oddziaływań pedagoga. A powinno być podmiotem. Korczak apelował o to, aby wychowawca odnosił pojęcie wolności nie tylko do siebie, ale również o to, aby akceptował prawo do wolności także i swoich wychowanków. W takim podejściu do procesu wychowawczego przewija się zasada solidarności w toku całej szkolnej edukacji. Stary Doktor twierdził, że osoby zajmujące się pozyskiwaniem i zatrudnianiem kadr pedagogicznych powinny zwracać baczną uwagę na kandydatów na przyszłych wychowawców. Ma to być gwarancją tego, że do pracy z dziećmi nie będą zatrudniane osoby, które nie mają odpowiednich kwalifikacji i odpowiedniego podejścia do najmłodszych członków społeczeństwa. Bowiem dobry wychowawca różni się od złego ilością popełnionych błędów oraz krzywd i trzeba zrobić wszystko, aby tego uniknąć.

Poglądy Janusza Korczaka już na stałe wpisały się w polską pedagogikę. W 1946 roku powstał Komitet Korczakowski, a setna rocznica urodzin Starego Doktora została zapisana przez UNESCO Unesco Organizacja Narodów Zjednoczonych ds. Oświaty, Nauki i Kultury z siedzibą w Paryżu. Założona w 1946 roku na podstawie Aktu Konstytucyjnego 44 założycielskich państw (w tym Polski). Zajmuje się... Czytaj dalej Słownik geograficzny do kalendarza pamiętnych dat.

Maria Montesssori (1870 - 1952)

Maria Montessori - włoska lekarka i pedagog - urodziła się w 1870 roku. W wieku sześciu lat rozpoczęła edukację w szkole publicznej w Rzymie. Po jej ukończeniu kontynuowała naukę w średniej szkole technicznej, a następnie rozpoczęła studia medyczne, które skończyła z wyróżnieniem i podjęła pracę w Klinice Psychiatrycznej Uniwersytetu Rzymskiego.

Maria Montessori była aktywnym członkiem Narodowej Ligi Wychowania Dzieci Upośledzonych Umysłowo. Instytucja ta otworzyła w Rzymie Instytut Medyczno - Pedagogiczny, który zajmował się kształceniem nauczycieli w opiece i wychowaniu dzieci upośledzonych umysłowo. Zajęcia teoretyczne były połączone z ćwiczeniami i zajęciami praktycznymi. Funkcję dyrektora tej placówki objęła Maria Maria A. Malczewski Maria, bohaterka główna i tytułowa; córka Miecznika. Wcześnie straciła matkę, bardzo kocha ojca. Zakochana z wzajemnością w Wacławie, jest wierną i cierpliwą żoną. Bardzo tęskni,... Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - liceum Montessori, a w niedługim czasie okazało się, że dzieci upośledzone, które trafiły pod jej opiekę całkiem dobrze radziły sobie z nauką.

W 1907 roku Maria Montessori stworzyła w Rzymie Dom Dziecka (casa dei bambini) - placówkę wychowania przedszkolnego, której organizacja stała się przykładem i wzorem dla wielu reformatorów edukacji przedszkolnej. Pomimo pracy na Uniwersytecie Rzymskim i praktyki lekarskiej, starała się spędzać w swoim domu dziecka niemal każdą wolną chwilę. Placówka była zorganizowana według następujących zasad:

  • dzieci miały swobodny wybór materiałów dydaktycznych
  • w placówce obowiązywała dowolność miejsca i czasu pracy
  • w przedszkolu nie było nagród ani kar
  • ograniczenie działalności wychowawcy na rzecz samodzielności dzieci
  • wprowadzenie nauki czytania, pisania oraz podstaw matematyki

Metody wprowadzone przez Marię Montessori stały się bardzo popularne i zaczęły być stosowane nie tylko we Włoszech, ale także w Szwajcarii, Anglii i Stanach Zjednoczonych. Coraz więcej było także komitetów popierających stosowane przez nią metody.

W 1929 roku powstało Stowarzyszenie Marii Montessori. Pogłębiające się rządy faszystowskie w kilku krajach Europy oraz wybuch drugiej wojny światowej nie sprzyjały działaniom opartym na metodzie Montessori. Przykładem mogą być Niemcy, w których książki włoskiej lekarki były niszczone i palone. Po zakończeniu wojny Maria Montessori ponownie rozpoczęła działania mające na celu upowszechnienie jej metody. Jej starania przyniosły oczekiwany skutek. Wiele ośrodków zostało reaktywowanych, ale także zaczęły powstawać nowe szkoły, przedszkola, stowarzyszenia, placówki i ośrodki szkoleniowe oparte na jej metodzie. Maria Montessori zmarła w 1952 roku.

Kierowanie się w działaniach pedagogicznych założeniami Marii Montessori umożliwia dziecku wszechstronny i optymalny rozwój fizyczny, umysłowy, duchowy, społeczny i kulturowy. Pedagogika Montessori zapewnia także dziecku spontaniczną i twórczą aktywność, pomaga w rozwijaniu indywidualnych cech osobowości, w zdobywaniu wiedzy, umiejętności i kompetencji, w kształtowaniu prawidłowego charakteru. Według Marii Montessori wszelkie działania wychowawcze powinny prowadzić do tego, aby dziecko miało szansę do prawidłowego rozwoju. Do najważniejszych działań pedagogicznych zaliczała:

  • rozwijanie w dziecku samodzielności i wiary we własne możliwości
  • wykształcenie w dziecku poszanowania do porządku i pracy
  • nauczenie dziecka umiejętności pracy w ciszy
  • wykształcenie w dziecku umiejętności pracy indywidualnej i zbiorowej
  • przekazanie dziecku umiejętności koncentracji podczas wykonywania określonego zadania
  • wykształcenie w dziecku posłuszeństwa opartego na samokontroli, a nie przymusie płynącym z zewnątrz
  • wykształcenie w dziecku takiej postawy, aby zrozumiało, że jego działania nie mogą być uzależnione od nagrody
  • rozwijanie w dziecku zamiłowania do pomocy innym
  • przekazanie dziecku szacunku do pracy innych osób
  • rozwijanie w dziecku umiejętności współpracy
  • pomoc w rozwijaniu indywidualnych uzdolnień dziecka

Założenia pedagogiki według Marii Montessori:

  • uczenie przez działanie - wychowankowie zdobywają wiedzę, kompetencje, umiejętności i doświadczenie poprzez własną spontaniczną aktywność; nauczyciele Nauczyciele W. Gombrowicz Ferdydurke, bohater trzecioplanowy, zbiorowy; bohaterowie tej powieści, to zespół ludzi wyjątkowo niesympatycznych i nudnych. Ich zadaniem jest wychowywanie młodzieży według ustalonych... Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - liceum nie narzucają dziecku działań, ale jedynie współpracują w procesie wychowawczym
  • samodzielność - dzieci samodzielnie podejmują decyzję dotyczącą miejsca, rodzaju i czasu pracy; decyzja jest indywidualna lub podejmowana razem z partnerem; w ten sposób dzieci kształcą swoje indywidualne zdolności i nabierają doświadczenia w prawdziwej ocenie własnych umiejętności
  • koncentracja - wychowankowie uczą się dokładności i systematyczności podczas działania
  • lekcje ciszy - dzieci nabierają wprawy w umiejętności pracy w ciszy
  • porządek - dzieci nabywają umiejętności utrzymywaniu porządku w swoim otoczeniu
  • społeczne reguły - łączenie w grupy dzieci w różnym wieku (zazwyczaj trzy roczniki), co umożliwia wzajemne uczenie się od siebie; wykształcenie u dzieci świadomości, że nie wolno przeszkadzać, ranić i niszczyć
  • obserwacja - to podstawowa zasada umożliwiająca dorosłym zapoznanie się ze światem dziecka; wychowawca powinien z baczną uwaga i dużym szacunkiem obserwować dziecko, aby zauważyć ewentualne przeszkody w rozwoju; obserwacja daje możliwość bycie przewodnikiem dziecka
  • indywidualny tok rozwoju - każde dziecko powinno rozwijać się według indywidualnych możliwości i własnego tempa, powinno podejmować tylko te zadania, do których jest już przygotowane; każde dziecko zasługuje na życzliwość, uwagę i indywidualną opiekę wychowawcy

Istotnym elementem pedagogiki Marii Montessori jest autorski zestaw materiałów edukacyjnych. Pomoce dydaktyczne stosowane przez włoską lekarkę charakteryzują się kilkoma podstawowymi cechami:

  • są wykonane w sposób prosty, precyzyjny i estetyczny
  • ich wykonanie uwzględnia potrzebę stopniowania trudności
  • są przystosowane do konkretnych potrzeb rozwojowych wychowanka
  • charakteryzują się logiczną spójnością
  • ich wykonanie i sposób konstrukcji daje możliwość samodzielnej kontroli błędów i pomyłek
  • są oryginalne - w żadnym egzemplarzu nie powtarza się żaden element

Materiały dydaktyczne można podzielić na następujące kategorie:

  • materiał praktyczny - umożliwia wykonywanie ćwiczeń przydatnych w codziennym życiu; są to ćwiczenia związane np. ze zwyczajami społecznymi czy troską o środowisko
  • materiał sensoryczny - umożliwia poznanie zmysłowe, jest pomocny w wyzwalaniu aktywności intelektualnej
  • materiały do nauki różnych dziedzin wiedzy, np. języka, kultury, matematyki, przyrody
  • materiał artystyczny - jest pomocny w wyrażaniu aktywności plastycznej, muzycznej i zręcznościowej
  • materiał religijny - związany z nauką religii

W systemie wychowawczym Marii Maontessori bardzo duży nacisk kładzie się na środowisko dziecka i otoczenie, w jakim przebywa. Wszystko to, co otacza dziecko ma wpływ na jego rozwój. Zatem jedną z podstawowych ról wychowawcy jest stworzenie dziecku takiego otoczenia, które zapewni mu optymalny i harmonijny rozwój osobowości. Właściwe otoczenie sprawia, że dziecko szybciej, chętniej i skuteczniej się uczy, jest zadowolone i radosne. Wychowawca powinien zadbać o to, aby dziecko przebywało w takim otoczeniu, które zagwarantuje mu możliwość radosnego przechodzenia przez kolejne fazy rozwoju. W związku z tym wszelkie materiały i pomoce dydaktyczne powinny być uporządkowane tematycznie. Dziecko powinno mieć do nich łatwy dostęp i dlatego powinny być rozmieszczane w taki sposób, aby dziecko nie miało problemu w sięgnięciu po daną pomoc edukacyjną. W tak skonstruowanym otoczeniu wychowawca przyjmuje rolę pośrednika pomiędzy dzieckiem a jego otoczeniem. W ten sposób umożliwia dziecku samodzielne odkrywanie otaczającej go rzeczywistości.

Maria Montessori sformułowała zasady obowiązujące w jej placówkach. Główne założenia tych zasad to:

  • każdy wychowanek powinien mieć ustalony indywidualny poziom wymagań, dzięki czemu realizowany program kształcenia będzie dostosowany do indywidualnych możliwości każdego ucznia, jego umiejętności i zainteresowań
  • w żadnej placówce nie powinno się wprowadzać zasad współzawodnictwa i konkurowania
  • w placówkach nie obowiązują oceny, nie ma nagród i kar
  • proces wychowania powinien opierać się na samokontroli wychowanka
  • promocja z klasy do klasy nie opiera się na ocenie uzyskanej przez wychowanka z zakresu konkretnego przedmiotu
  • każdy wychowanek ma założoną kartę obserwacji, w której notuje między innymi czynności wykonywane przez niego w ciągu całego dnia

Celestin Freinet (1896 - 1966)

Celestin Freinet - francuski pedagog - jest uważany za jednego z najbardziej nowatorskich pedagogów XX wieku. Urodził się w 1896 roku w biednej rodzinie i z różnych przyczyn nie udało mu się skończyć żadnej szkoły nauczycielskiej. Brał udział w pierwszej wojnie światowej, która odcisnęła na nim piętno w postaci zrujnowanego zdrowia. Choroba Choroba występuje wtedy, gdy bodźce zewnętrzne są zbyt silne lub działają zbyt długo, przy równoczesnym zmniejszaniu się zdolności przystosowania organizmu.
Czytaj dalej Słownik biologiczny
płuc sprawiła, że Freinet podjął decyzję o tym, że nawet jeżeli będzie żył krótko, to będzie to życie pożyteczne. Mimo, że nie miał przygotowania do zawodu nauczycielskiego, postanowił objąć prace nauczyciela w małej wiosce. System wychowawczy postanowił oprzeć na obserwacji swoich wychowanków. Starał się poznawać ich zainteresowania, obserwował reakcje i słuchał wypowiedzi. Każdego dnia zabierał dzieci na krótkie spacery i wycieczki, na których mogły obserwować zjawiska przyrody i poszerzać własną wiedzę na temat otaczającej je rzeczywistości. Po powrocie do szkoły Freinet prowadził dyskusję na temat obserwacji uczniów, a na tablicy zapisywał ich poszczególne relacje.

Celestin Freinet w opracowanym przez siebie systemie wychowawczym stosował zróżnicowane techniki szkolne. Do najbardziej znanych można zaliczyć formy swobodnej ekspresji, doświadczenia poszukujące czy pisanie przez dzieci spontanicznych tekstów. Freinet bardzo wysoko cenił ekspresję słowną dziecka. Uważał, że pierwsze zajęcia, które umożliwiałyby dziecku ową ekspresję powinny odbywać się już w przedszkolu. Dziecko w wieku przedszkolnym poznaje przedmioty, zjawiska, uczy się rozpoznawać zachodzące między nimi związki. Spontaniczne wypowiedzi przedszkolaków, będące jednym z pierwszych swobodnych tekstów małych dzieci, powinny być zapisywane na tablicy. Według Freineta spontaniczna ekspresja słowna jest niezwykle ważna w rozwoju każdego dziecka. Francuski pedagog nie zapominał także o innych rodzajach ekspresji. Uważał, że każda forma ekspresji powinna być stosowana na co dzień, gdyż jest jednym z najlepszych sposobów na nawiązanie i utrzymanie kontaktu z dzieckiem. W swojej pracy wiele miejsca poświęcał ekspresji plastycznej dzieci, która przybierała formę malarstwa, rzeźby lub grafiki.

Celestin Freinet podkreślał wielką rolę twórczego myślenia u dzieci i apelował do nauczycieli, aby umożliwiali wychowankom kształtowanie właśnie takiego myślenia. Uważał, że język nie jest tylko narzędziem umożliwiającym wyrażanie wewnętrznych przeżyć, ale jest jednym ze sposobów komunikacji społecznej i narzędziem umożliwiającym poznawanie świata. Doświadczenia poszukujące - wprowadzone przez Freineta do procesu nauczania - polegały na tym, że uczniowie Uczniowie W. Gombrowicz Ferdydurke, bohater trzecioplanowy, zbiorowy; poddają się systemowi nauczania narzucanemu przez nauczycieli, nie próbują się przeciwstawić. Całą swoją inteligencję skupiają tylko... Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - liceum poszukiwali rozwiązań jakiegoś problemu (np. w zakresie danego przedmiotu czy ćwiczenia) za pomocą referatów, fiszek lub opracowań tematycznych. Informacje potrzebne do rozwiązania problemu czerpali z różnych źródeł. Natomiast technika swobodnych tekstów umożliwiała dzieciom naukę języka ojczystego, a także stanowiła dobry punkt wyjścia do realizacji własnych zainteresowań (np. gazetka szkolna).

Podstawowe założenia pedagogiki Celestina Freinet:

  • uważał, że podstawowym celem wychowania jest prawidłowy i optymalny rozwój osobowości dziecka
  • dziecko powinno być wychowywane we wspólnocie, której służy i która służy jemu
  • efektem procesu wychowania powinno być ukształtowanie z dziecka pełnoprawnego członka społeczeństwa; dziecko powinno być odpowiedzialne za budowanie nie tylko własnej przyszłości, ale także przyszłości społeczeństwa, w którym żyje
  • do zapewnienia dziecku optymalnego rozwoju są potrzebne odpowiednie warunki - nauczyciele i uczniowie muszą ze sobą współdziałać i współpracować w ramach wspólnego kolektywu
  • stosunki między nauczycielem a uczniem powinny opierać się na szacunku do wychowanka
  • wychowawca powinien zapewnić uczniowi swobodną ekspresję i rozwój osobowości
  • proces wychowawczy powinien opierać się na ścisłej współpracy z otaczającym środowiskiem społecznym i przyrodniczym, a także na współpracy z innymi szkołami
  • nauczyciel Nauczyciel T. Różewicz Kartoteka, bohater epizodyczny; przychodzi do Bohatera, by po dwudziestu latach przeprowadzić egzamin maturalny. Nauczyciel egzaminuje Bohatera z historii. Starzec w zastępstwie Bohatera... Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - liceum powinien odpowiednio motywować wychowanka
  • wychowawca powinien stwarzać dziecku poczucie bezpieczeństwa
  • wychowawca powinien posługiwać się nowoczesnymi narzędziami i technikami

W systemie wychowawczym francuskiego pedagoga najważniejszą rolę odgrywa swobodna i spontaniczna twórczość dzieci (wyrażona w formach praktycznych i artystycznych) oraz ekspresja dziecka i kształtowanie w nim postaw twórczych w różnych aspektach życia. Freinet sprzeciwiał się koncepcji szkoły tradycyjnej, w której brakowało miejsca dla naturalnego, swobodnego, spontanicznego i ekspresyjnego rozwoju dziecka. Freinet chciał, aby dziecko miało zapewnione takie kształcenie, które pozwoli mu uniknąć lęków i napięć związanych z nauką.

Cele nauczania i wychowania według Freineta to:

  • wychowanie dziecka świadomego swoich praw i obowiązków, które w przyszłości będzie aktywnym i moralnym członkiem społeczeństwa
  • wychowanie dziecka na człowieka wszechstronnie wykształconego, któremu nie są obce zagadnienia z języka, matematyki, muzyki innych dziedzin wiedzy
  • najbardziej skuteczna drogą uczenia się nie jest nauka oparta na przyswajaniu informacji w trakcie wykładu lub pokazu, ale nauka poprzez doświadczenia poszukujące i spontaniczną ekspresję
  • nauka nie powinna opierać się na pamięciowym przyswajaniu reguł i zasad, w procesie uczenia się pamięć powinna odgrywać jedynie rolę pomocniczą

Zgodnie z wyznawanymi przez siebie zasadami Celestin Freinet wprowadził do swojego systemu pedagogicznego wiele metod umożliwiających skuteczne uaktywnianie wychowanków. Tradycyjna klasa została zamieniona na tętniącą życiem pracownię.

W swojej koncepcji francuski pedagog podkreślał rolę naturalnego rozwoju dziecka. Wskazywał na dużą rolę obserwacji, która umożliwia poznawanie dziecka w jego naturalnych warunkach środowiskowych. Negował koncepcję skrajnego biologizmu, ale nie odrzucał zasady rozwijania zainteresowań i uzdolnień dziecka przy jednoczesnym wykorzenianiu niepożądanych zachowań.