Dodaj do listy

Chorał gregoriański

Śpiewy związane z czcią Boga, powstawały już za czasów pierwszych chrześcijan. Odpowiednie, wykorzystywane były podczas nabożeństw, spotkań, modlitw. Drogą przekazu była naturalnie droga ustna. Semantyką oraz formą śpiewy te zbliżały się do zaśpiewów żydowskich, skąd też w czasie późniejszym i początkowa liturgia przejęła odpowiednie formy. Wyżej wymienione śpiewy cechowały się jednogłosowością, męskim wykonawstwem, czysto wokalnym charakterem. Niestety brak pisma muzycznego uniemożliwiał utrwalanie melodii. Czasy Konstantyna Wielkiego to okres zmian religijnych.

Na skutek wydania Edyktu Mediolańskiego w 313 roku, chrześcijanie mogli poczuć się swobodnie, bowiem wolność wyznania była kluczowym zagadnieniem dokumentu. Zmiany nastąpiły również w zakresie muzyki poprzez zmiany tekstów, melodii. Kolejną innowacją w zakresie religii było uznanie chrześcijaństwa jako religii powszechnie obowiązującej, a stało się to za czasów Teodozjusza I Wielkiego. Od tego czasu próbowano podjąć się uporządkowania śpiewów jednak nie udało się to ani papieżowi Leonowi I Wielkiemu, ani Gelazemu. Dopiero pontyfikat papieża Grzegorza I Wielkiego( 590- 604) przyniósł liczące się zmiany. Chorał gregoriański to określenie śpiewów usystematyzowanych według całego roku kościelnego oraz według gatunków kościelnych. Przymiotnik gregoriański pochodzi oczywiście od imienia inicjatora owej reformy. Często spotyka się również określenie rzymski, bowiem centrum kultu religijnego był właśnie Rzym.

CECHY CHORAŁU GREGORIAŃSKIEGO

I JEDNOGŁOSOWOŚĆ- obowiązywała zarówno w śpiewach solowych jak i chóralnych, służyła lepszemu odbiorowi tekstu.

II WYKONAWSTWO MĘSKIE- "kobieta niechaj milczy w kościele" to zasada ogłoszona w 578 roku przez kościół.

Chorał może być wykonywany przez jedną, bądź więcej osób, stąd rodzaje wykonania:

- cractin- śpiew wykonywany stale przez tego samego wykonawcę, solo lub chór.

- antyfonalny- śpiew wykonywany przez dwa chóry śpiewające naprzemiennie.

- responsorialny- śpiew wykonywany przez solistę i chór naprzemiennie (dialog).

III TEKSTY ŁACIŃSKIE- wprowadzone do liturgii w III wieku (obowiązywały do wieku XX)

IV WOKALNY CHARAKTER- melodia poruszała się melodyjnym ruchem sekundowo- tercjowym

V RYTMIKA oparta na prozodii tekstu- różne stopnie traktowania melizmatów:

Śpiew sylabiczny- na jedną sylabę tekstu przypada jeden dźwięk

Śpiew neumatyczny- na jedną sylabę tekstu przypadają 2- 3 dźwięki ze zmianą wysokości

Śpiew melizmatyczny- na jedną sylabę tekstu przypada wiele dźwięków

VI TONALNOŚĆ modalna- oparta na ośmiu skalach modalnych:

Autentycznych: doryckiej, frygijskiej, lidyjskiej, miksolidyjskiej

Plagalnych: hypodoryckiej, hypolidyjskiej, hypofrygijskiej, hypomiksolidyjskiej

VII NOTACJA chorału- najstarszymi były notacje literowe posługujące się literami alfabetu greckiego, następnym etapem było powstanie notacji neumatycznej (cheironomicznej- bezliniowa, określająca jedynie orientacyjnie kierunek melodii, przeznaczona głównie dla prowadzącego zespół chóralny, oraz diastematycznej- od XI w. , notacja liniowa, początkowo stosowano jedną linię, później natomiast wprowadzano sukcesywnie dwie i więcej).

Msza składała się z ordinarium missae (części stałych) oraz proprium missae, czyli części zmiennych. Śpiewane były części z obydwu grup. Oto one:

Ordinarium missae:

Kyrie (Panie miłuj się nad nami),

Gloria(Chwała na wysokości Bogu),

Credo(Wierzę w Boga),

Sanctus(Święty),

Benedictus(Błogosławiony),

Agnus Dei( Baranku Boży).

Stałym zwrotem było również: "Ite missa est"(idźcie ofiara spełniona).

Proprium missae:

Introit(modlitwa na wejście),

Graduale(Psalm),

Ofertorium(pieśń na ofiarowanie),

Communio(pieśń na Komunię)

Z biegiem czasu, celem upiększenia śpiewów liturgicznych , zaczęto stosować wstawki melodyczne: tropy Tropy figury retoryczne.
Czytaj dalej Słownik terminów literackich
i sekwencje.

Tropy są to wstawki w postaci nowego tekstu wraz z melodią pomiędzy słowami tekstu np. ordinarium. Przykład:

tekst stały Kyrie eleison (Panie zmiłuj się nad nami)

tekst tropu Kyrie adiutorium rostrum In Nomie Domini eleison (Panie, wspomożenie nasz w imieniu Pana, zmiłuj się nad nami)

Sekwencje to początkowo nowy tekst Tekst każda wypowiedź, utrwalona na piśmie, ale także ustna, stanowiąca skończoną i zamkniętą, z punktu widzenia treści, całość. Różne rodzaje tekstów bada lingwistyka i poetyka, dążąc do... Czytaj dalej Słownik terminów literackich podkładany na istniejącą melodię melizmatu słowa Alleluja, później natomiast usamodzielniona zwrotkowa pieśń liturgiczna

Prawdą jest, że na przestrzeni krótkiego czasu liczba tropów i sekwencji znacznie wzrosła (ok. 9 tys.), dlatego też Sobór Trydencki pozostawił jedynie cztery Cztery Liczba cztery symbolizuje wszechświat materialny, cztery pory roku, cztery strony świata, cztery kwadry księżyca, cztery wiatry, cztery wieki ludzkości, cztery rzeki Hadesu, cztery konie Apokalipsy,... Czytaj dalej Słownik symboli literackich z nich, a całkowicie zrezygnował z tropów.

Pozostawione w XVI wieku przez Sobór sekwencje to:

Dies irae (Dzień gniewu Bożego)

Victimae paschali Laudes (Niech w święto radosne, Psachalnej ofiary)

Lauda Sion (na Boże Narodzenie)

Veni Sancte Spiritus (na Zesłanie Ducha Świętego)

Stabat Mater (Stała Matka Matka B. Schulz Sklepy cynamonowe, bohaterka epizodyczna; jest w opowieści prawie nieobecna. Narrator nie zwraca na nią uwagi, nie dba o nią. Notuje jedynie, że wciąż się czesała lub leżała w salonie... Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - liceum boleściwa)- sekwencja Sekwencja kolejność ułożenia - najczęściej kolejność występowania monomerów w cząsteczce biopolimeru, np. aminokwasów w białku lub nukleotydów w kwasach nukleinowych. S. bywa też określana jako struktura pierwszorzędowa,... Czytaj dalej Słownik biologiczny dodana w XVIII w.

CHORAŁ A MUZYKA Muzyka Muzyka symbolizuje sferę niebiańską, harmonię, chwałę Pańską, złudzenie duszy i zmysłów, pośrednictwo między duszą a zmysłami, czar, proroctwo, szczęście, magię, pociechę, radość,... Czytaj dalej Słownik symboli literackich NA PRZESTRZENI WIEKÓW

Chorał gregoriański miał swe zastosowanie nie tylko w czasie Eucharystii, ale i podczas Officium, czyli godzin kanonicznych, gdzie odnajdywać możemy jego ślady w formach takich jak: psalmy, hymny, antyfony, responsoria, lamentacje.

Chorał gregoriański stał się w drodze ewolucji, budulcem form wielogłosowych, od organum począwszy. Bazując na chorale, kompozytorzy tworzyli pieśni, czerpali z niego jako canti firmi (liczba pojedyncza: cantus firmus) do kompozycji wielogłosowych. Nawet nie zdajemy sobie sprawy z tego, że śpiewając dziś "Niech w święto radosne Paschalnej ofiary" tuż przed Alleluja w dzień Zmartwychwstania Pańskiego, śpiewamy jednogłosową, sylabiczną, modalną sekwencję, która swe miejsce w liturgii otrzymała już w średniowieczu. Różnica polega na tym, że dziś śpiewają ją również kobietyJ