Dodaj do listy

Ogólne cechy romantyzmu

Cechy charakterystyczne prądu

Do czynników, które wywarły wpływ na kształtowanie się romantyzmu należą przemiany cywilizacyjne, społeczne, polityczne oraz obyczajowe (mające swój początek podczas rewolucji francuskiej w 1789).

Romantyzm powstał jako fuzja oświeceniowej tradycji stawiającej na demokrację i przyznającej jednostce prawo do decydowania o swoim losie oraz buntu występującemu przeciwko społeczeństwu. To doprowadziło do wykształcenia się nowego typu bohatera, tzw. bohatera romantycznego. Nastąpił również rozwój świadomości

i przynależności narodowej, co spowodowało, że romantyzm w niektórych krajach jawił się jako okres szczególnego patriotyzmu. Historia postrzegana była z sentymentem o zdecydowanie dramatycznym przebiegu wymagającym licznych ofiar (polski mesjanizm). Na pierwszy plan wysunęły się postawy konserwatywno-religijne, zachowawczo-narodowe lub liberalno-rewolucyjne. Sięgano do kultury ludowej pozostając w opozycji do kultury dworskiej. Na skutek tego wykształciła się kultura mieszczańska, która miała decydujący wpływ na kulturę całego XIX wieku.

Muzyka w okresie romantyzmu

Muzyka romantyzmu to szereg zmian oraz innowacji, dokonywujących się na przestrzeni całego XIX wieku.

Do cech charakterystycznych romantyzmu muzycznego należą: wielorakość nurtów oraz różnorodność postaw twórczych, które czerpały z form muzyki klasycystycznej. Punkt ciężkości został przesunięty jednak na nowe gatunki, co wprowadziło nowy program estetyczny i nowy typ ekspresji.

Naczelną ideą była synteza sztuk, czyli powiązanie muzyki z innymi formami sztuki. Na pierwsze miejsce wysunęła się zatem liryka wokalna w jej różnych zastosowaniach od wykorzystania pieśni jako tematu

w muzyce instrumentalnej, poprzez rozwój miniatury instrumentalnej, która często wykorzystywała wzorzec pieśniowy. Wzbogacenie kolorystyki dźwiękowej występującej zwłaszcza w muzyce programowej doprowadziło do rozbudowy orkiestry, zastosowania wirtuozerii instrumentalnej (fortepianowej i skrzypcowej), techniczne udoskonalenie instrumentów oraz rozwój sztuki instrumentacji (wykorzystanie głosów ludzkich

w formie symfonii). Wystąpiła również tendencja rozbudowy systemu tonalnego dur-moll.

Do głównych osiągnięć romantyzmu należało wykształcenie się stylów narodowych, a w efekcie szkół narodowych: rosyjskich, polskich, czeskich, skandynawskich. Czerpały one z rodzimego folkloru artystycznie go stylizując.

Pierwszym przedstawicielem nowych tendencji w muzyce był Franz Schubert, żyjący w latach 1797-1828. Był on wybitnych kompozytorem symfonii, kwartetów smyczkowych, sonat fortepianowych, muzyki kameralnej oraz przede wszystkim pieśni - Lieder. Instrumentem akompaniującym był głównie fortepian.

Za jego kontynuatora uważa się Roberta, Schumanna (1810-1856), który w swoich pieśniach jeszcze bardziej pogłębił środki wyrazu, przez co jego utworu nabrały silnych dramatycznych treści i emocji. Należą one do bardziej skomplikowanych kompozycji niż utwory Schuberta.

Do innych twórców zrywających z tradycyjnie pojmowanymi kanonami muzyki należą Fryderyk Fryderyk A. Domańska Historia żółtej ciżemki, bohater epizodyczny; postać historyczna, zw. Frydruszem, królewicz: pilny, elokwentny, bystry. Jako dziecko lubił psikusy i krotochwile. Później został biskupem. Jako... Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - gimnazjum Chopin (1810-1849) oraz Franciszek Franciszek F. Kafka Proces, bohater epizodyczny; STRAŻNICY
Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - liceum
Liszt (1811-1886).

Główni przedstawiciele muzyki romantyzmu:

  • Ludwik van Beethoven - autor Autor J. Szaniawski Dwa teatry, bohater Bohater T. Różewicz Kartoteka, bohater główny; należy do pokolenia Kolumbów
    Wygląd: Brak informacji w utworze, bohater niczym się nie wyróżnia, nie ma cech szczególnych, jest zwykły, przeciętny,...
    Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - liceum
    epizodyczny; małomówny dramaturg z nieodłączną fajką, twórca katastroficznej, fantastycznej sztuki, nie pozbawionej jednak realizmu. Postać jest prawdopodobnie...
    Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - liceum
    licznych koncertów, uwertur, poematów symfonicznych, pieśni, a przede wszystkim dziewięciu monumentalnych symfonii. Wprowadził do swych dzieł gwałtowność uczuć i nastrojów
  • Karol Karol F. Kafka Proces, bohater epizodyczny; wuj Józefa K., obywatel ziemski z prowincji, jest zaniepokojony procesem Józefa K., bo boi się że wpłynie on ujemnie na sytuację rodziny. Chce pomóc Józefowi... Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - liceum Maria Weber
  • Giacomo Meyerber
  • Franz Schubert
  • Feliks Feliks A. Mickiewicz III cz. Dziadów, bohater epizodyczny; jeden z więźniów, ceniony za dowcip i żarty, które często są gorzkie. Wróży np. Jackowi, że jego nowo narodzony syn na pewno spotka się z... Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - liceum Mendelssohn - Bartholdy
  • Robert Scumann
  • Hector Belrioz
  • Nicolo Paganini
  • Richard Wagner - "Pierścień Nibelunga", "Holender tułacz", "Tannhäuser" , "Lohengrin" i Polonia".

Przedstawiciele muzyki polskiej:

  • -Stanisław Moniuszko
  • - Fryderyk Chopin
  • - Karol Kurpiński

Sztuka w okresie romantyzmu

Do cech charakterystycznych sztuki epoki romantyzmu należało: zainteresowanie przyrodą, nastrojowość, zastosowanie kolorytu i silnej ekspresji. Sztuka romantyzmu próbowała dotrzeć do odbiorcy poprzez silne środki ekspresji, efekty grozy i finezji. Górę wziął indywidualizm oraz kult wolności jednostki. U podstaw estetyki romantycznej leżał: kreacjonizm Kreacjonizm pogląd, zgodnie z którym życie na Ziemi zostało stworzone przez siły nadprzyrodzone, a liczba gatunków jest stała. Pogląd ten panował do połowy XIX w., a jego zwolennikiem był m.in. K. Linneusz.
...
Czytaj dalej Słownik biologiczny
i symbolizm. Twórcy niejednokrotnie sięgali również do zapomnianej nieco tradycji średniowiecznych i barokowych. Inspiracją była wiedza tajemna oraz kultura Orientu. Sztuka romantyczna przejawiała się głównie w malarstwie i grafice. Nie prezentowała ona konkretnych cech stylistycznych, a wyrażała postawę światopoglądową. Określały ją odrębności kulturowe, osobowościowe i cywilizacyjne. Na pierwszy plan wysuwają się przeżycia artysty, doznanie estetyczne i daleko posunięty indywidualizm i subiektywizm. Romantyczni twórcy odrzucają racjonalne pojmowanie sztuki, zwracając się ku intuicji i wyobraźni. Taka postawa sprzyjała rozszerzeniu repertuaru wyrażeń artystycznych oraz wielością form.

Do źródeł, z których czerpano tematykę dzieł należały mitologie celtycko-germańskie, poezja nieklasyczna

i współczesna, oraz przede wszystkim ludowe podania i legendy. Pewnego rodzaju swoboda wypowiedzi spotęgowała wzrost wyobrażeń fantastycznych, które często występowały w licznych dziełach epoki romantyzmu. Twórcy posługiwali się przede wszystkim językiem emocji, lub też ezoteryczną symboliką. Zwrócenie się ku przeszłości spowodowało wzrost zainteresowania malarstwem historycznym. Zwłaszcza prezentującym wątki narodowościowe lub historiozoficzne. Zainteresowanie przyrodą sprzyjało powstaniu malarstwa pejzażowego.

Styl romantyczny nie ominą rzeźby i architektury. W rzeźbie romantycznej dominuje element poetycko - literacki. W architekturze odbiły się zamiłowania historyczne romantyków i ich kult średniowiecza. Z tego kultu wywodził się renesans gotyku. Budowano więc pałace i kościoły w stylu gotyckim. We wnętrzach umieszczano średniowieczne zbroje, dawne świeczniki, galerie portretów przodków. Nie stworzył natomiast romantyzm własnego stylu w budownictwie.

Przedstawiciele malarstwa romantycznego:

  • Johann Heinrich Füssli
  • Francisco Gaja
  • Edgar Edgar W. Szekspir Król Lear, bohater epizodyczny; starszy syn Gloucestera, dobry, szlachetny, ale słaby, bezsilny. Nie umie obronić się przed atakami brata, przed oszczerstwami, zdobywa się jedynie na ucieczkę... Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - liceum Degas
  • Joseph Wiliam Turner
  • John Constable - "Krajobrazy z wiatrakami"
  • Wiliam Bloke
  • Caspar David Friedrich - "Mnich nad brzegiem morza", "Krzyż w górach", "Dwaj mężczyźni kontemplujący księżyc", "Cmentarz klasztorny w śniegu", "Morze lodów".
  • Philipp Otto Runge
  • Eugene Delacroix - "Wolność wiodąca lud na barykady".
  • Theodore Gericault - "Tratwa", "Meduzy".

Przedstawiciele malarstwa polskiego:

  • Jan Matejko
  • Aleksander Aleksander Homer Iliada, bohater drugoplanowy; Parys
    Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - liceum
    Orłowski
  • Piotr Piotr M. Hłasko Ósmy dzień tygodnia, bohater drugoplanowy; narzeczony Agnieszki, kocha ją szczerze, przeżywa załamanie, gdy dziewczyna go porzuca
    Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - liceum
    Michałowski
  • Marcin Marcin K. Siesicka Zapałka na zakręcie, bohater główny; starszy od Mady chłopiec, zakochany w niej.
    Wygląd: Przystojny, wysoki, dobrze zbudowany, zwraca uwagę swoim wyglądem. Bardzo podoba się Madzie.
    ...
    Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - gimnazjum
    Zalewski
  • Henryk Henryk Pieśń o Rolandzie, bohater epizodyczny; bratanek Ryszarda Starego, jeden z doradców Karola
    Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - liceum
    Rodakowski
  • Jan Feliks Piwarski
  • Antoni i Władysław Oleszczyńscy

Cechy literatury romantycznej

Literatura romantyczna wyraża przede wszystkim indywidualne cechy jednostki, która występuje w imieniu większej grupy społecznej-narodu. Przede wszystkim to poeta kreował się na przywódcę, proroka, geniusza. Jego wyobraźnia i natchnienie Natchnienie szczególny stan wewnętrzny, odczuwanie napięcia i podniecenia twórczego, umożliwiający tworzenie dziel literackich furor poeticus. Istnieją dwie opozycyjne teorie na temat warunku powstawania dzieła... Czytaj dalej Słownik terminów literackich prowadziło do frenezji. Romantyzm wykształca typ bohatera romantycznego. Jedną ze stałych jego cech było przeżywanie wielkiej romantycznej miłości, która stawała się wielką namiętnością, była też dowodem - wyznawanej przez romantyków - dominacji uczuć nad rozumem. Miłość romantyczna jest najczęściej nieszczęśliwa i prowadzi bohatera do samobójczej śmierci. Romantycy stworzyli też nową koncepcję poezji i poety - wieszcz i geniusz - wprowadzone przez niemieckich teoretyków romantyzmu. Poeta w ich ujęciu stawał się najwyższym prawodawcą i prorokiem, wysłannikiem Boga. Literatura danego narodu miała przedstawiać jego dawne i teraźniejsze dzieje, sławić bohaterów, w razie potrzeby podtrzymywać na duchu i zagrzewać do walki z wrogiem.

Romantyzm dystansując się od klasycznych wzorców literatury antyku, przeciwstawiał im tradycję narodowościową, kulturę ludową, mitologię europejską oraz motywy orientalne i biblijne. Powstały nowe gatunki literackie takie jak:

- poemat dygresyjny

- powieść poetycka

- powieść historyczna

W twórczości poetów angielskich tendencje romantyczne pojawiły się już w połowie XVIII wieku. Na uwagę zasługują szczególnie wiersze R. Burnsa oraz W. Blake'a.

Romantyczna filozofia

Romantyzm odchodzi od reguły literackiej oświecenia, odwracając się od rozumu, kieruje swoją uwagę na uczucia. Filozofia romantyczna głosi, że świat poznajemy przez uczucia i przeczucia, a głównym motorem zmian w historii świata jest Duch. Obce dla filozofów romantycznych są takie pojęcia jak: materializm, racjonalizm czy libertynizm. Przedstawicielami myśli romantycznej są: G.W.F. Hegel, bracia F.Schlegl i A.W. Schlegl oraz F.W.J. Schelling.

Romantyczni twórcy poszukują prawdy o ziemskiej, widzialnej rzeczywistości, oraz prawd ponadczasowych

i uniwersalnych. Dlatego bohater romantyczny był postacią tragiczną. Osamotnioną i rozdartą w swej walce

z Bogiem, Kosmosem, przeznaczeniem i społeczeństwem.