Dodaj do listy

WALKA Z BÓLEM

Jak rozmawiać o bólu? Czy nieustannie cierpiący człowiek jest w stanie stanąć twarzą w twarz z cierpieniem i powiedzieć co to znaczy, że boli, że bardzo boli. A zdrowy człowiek ? Co powie zdrowy człowiek, który zna ból, ale nie doświadcza go w danej chwili ? Pewnie powie, że ból to przykra dolegliwość ale na szczęście nic go ostatnio nie boli. To zaskakujące, że ból tak powszechne odczucie, znane dosłownie wszystkim, od dziecka po starca jest tak trudnym do ogarnięcia zjawiskiem. Co to znaczy ból? Co to znaczy, że boli, że cierpimy? I czy jest coś takiego jak walka z bólem? Czy jest to walka równy z równym? Kto jest wygranym a kto przegranym?

Ból to przykre przeżycie o bardzo subiektywnym odczuciu, stąd każda próba oceny siły natężenia bólu jest opatrzona błędem, wynikającym z niemożności jasnego określenia jak boli. Bo każdego boli inaczej.

O bólu można powiedzieć jeszcze inaczej: ból to jedno z najsilniejszych stresów. Tak rozumiane pojęcie bólu, wskazuje nam iż doświadczenie bólowe umieszczamy gdzieś na szczycie tych trudności życiowych, które wyobcowują nas z otoczenia. Stres dotyka każdego z nas, nie pozwala naturalnie funkcjonować w życiu zawodowym czy osobistym, a ból jest jednym z najsilniejszych stresów...

Cokolwiek byśmy jednak nie powiedzieli o bólu i czym on dla nas jest, jak wpływa na nasze życie, będą to opinie subiektywne, nie dające się ująć w jedną konkretną definicję.

Nie jesteśmy jednak przez to skazani na bierne poddawanie się odczuciu bólu. Znajomość, choćby elementarna, jak działa bodziec bólowy jak reaguje na niego nasz organizm, co możemy zrobić stosując środki farmakologiczne, lub inne udogodnienia pozwoli nam stanąć do walki z bólem, choćby była nierówna i z góry przesądzona...

Warto podkreślić iż ból w oderwaniu od całości aspektów psychicznych jakie mu towarzyszą, jest fizjologiczną reakcją organizmu na działanie różnych bodźców w stosunku do naszego organizmu. Wskazuje na zagrożenie organizmu. Ból jest dla nas informacją: coś się dzieje z naszym ciałem. Stąd funkcją bólu jest ostrzegająco-ochronne działanie. Ostrzegawcze działanie bólu pozwala nam szybko zareagować na szkodliwy bodziec, np. odsuwając rękę od gorącego żelazka, unikamy w ten sposób poważnych konsekwencji. Ochronne działanie bólu ma miejsce w przypadków uszkodzenia tkanek żywych, np. złamanie kości, wówczas przejmujący ból wymusza na nas ograniczenie ruchliwości, zmniejszenie kontaktu z raną, to chroni nas przed powikłaniami.

Ból jest więc fizjologiczną reakcją naszego organizmu, jest wpisany w naszą biologię, tak jak trawienie, czucie, widzenie. Mówimy więc o bólu fizjologicznym. Natomiast klinicznym wykładnikiem bólu jest cierpienie...

Należy wyraźnie rozgraniczyć te dwa aspekty omawianego zagadnienia dotyczącego bólu:

  • odpowiedzią na zadany silny bodziec bólowy jest kaskada Kaskada B. Leśmian Przygody Sindbada Żeglarza, bohaterka epizodyczna, fantastyczna; żona Sindbada poślubiona na wyspie króla Pawica. Miała błękitne źrenice i to ona wybrała Sindbada, gdy on nie mógł się... Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - gimnazjum reakcji układu nerwowego, wywierająca na nasz organizm określoną reakcję. Natomiast to jak my odczuwamy tą reakcję, jak ona przekłada się na naszą psychikę i jak sobie z tym radzimy jest sprawą subiektywną, jest miarą cierpienia, które jest trudne do zdefiniowania, stąd
  • leczenie bólu obejmuje eliminację przyczyny bólu jak również osobiste podejście do pacjenta. Jak już to zaznaczono kliniczną miarą bólu jest cierpienie, a to jak wiadomo jest odczuciem wybitnie subiektywnym.

Leczenie bólu, który towarzyszy chorobie, jest ogromnie ważne. Człowiek, który dowiaduje się o chorobie automatycznie myśli w pierwszej kolejności o czekającym bólu i związanym z tym cierpieniu. To pierwsza reakcja, pierwszy stres , który już na wstępie leczenia umiejętnie pokonany pozwala choremu aktywnie zaangażować się w proces leczenia.

MECHANIZM BÓLU

Receptory bólowe mają postać wolnych zakończeń nerwowych występujących obficie w skórze, opłucnej, otrzewnej, oponach mózgowych, stawach i narządach wewnętrznych. Stąd też mówimy o bólu powierzchniowym, głębokim, trzewiowym. Receptory bólowe są również nazywane jako nocyceptory - od łacińskiego słowa nocere - szkodzić. Odbierane przez receptory bodźce bólowe są przenoszone przez obecne w nerwach obwodowych włókna delta Delta forma akumulacji rzeki. Nagromadzenie osadów (nanosów rzecznych) przy ujściu rzeki do morza lub do jeziora w postaci charakterystycznego stożka. Na obszarze delty rzeka dzieli się zazwyczaj na wiele... Czytaj dalej Słownik geograficzny oraz włókna C, następnie przez drogę rdzeniowo-wzgórzową do ośrodków bólu we wzgórzu. Receptory bólowe cechuje różny próg działania, adaptację i częstość odpowiedzi w stosunku do docierających do nich bodźców. Jeżeli włókna nerwowe którymi biegną impulsy bólowe mają powierzchnię wypukłą - zapewnia ona szybkie przewodzenie bodźców - odczuwamy ból kłujący ale krótko trwały. Włókna bez wypukłej warstwy umożliwiają odebranie sygnału o bólu tępym, przenikliwym i długotrwałym.

Ból to nie tylko informacja odbierana przez zakończenia włókien nerwowych i przekazana do ośrodków w mózgu - tak jest w rzeczywistości ale to zbyt duże uproszczenie. Bowiem ból to zjawisko złożone - to znaczy, że odbiór i reakcja na bodziec bólowy rozgrywa się na kilku piętrach układu nerwowego. Początkiem jest uszkodzona tkanka, narząd następnie włókna nerwowe, rdzeń kręgowy, ośrodki w mózgu - czyli to co już wiemy ale tak naprawdę droga impulsu nerwowego z informacją o zagrożeniu dla naszego organizmu kończy się w korze mózgu. Kora mózgowa ma ogromne znaczenie w odbiorze bólu. Bowiem w korze mózgowej zachodzą procesy integracyjne, tu jest miejsce kształtowania się myśli i uczuć. Tu rozpoznajemy ból jako zjawisko nieprzyjemne, tu rodzi się cierpienie i lęk przed bólem. To jak poradzimy sobie z bólem, jaki przyjmiemy wobec niego stosunek zależy od pracy naszej kory mózgowej.

Jeżeli tak popatrzymy na reakcję naszego organizmu na ból - dochodzimy do wniosku, że to jak duży jest stopień naszego cierpienia zależy od kondycji psychicznej. Jakość odbioru bodźca bólowego zależy od struktur anatomicznych - włókien nerwowych. Ale nasze ustosunkowanie się do niego jest bezpośrednio związane z naszą psychiką.

Tak jak ból fizjologiczny jest znakiem ostrzegawczym dla naszego organizmu tak ból patologiczny nie spełnia żadnej roli. Jest towarzyszem choroby. Ten ból jest niepotrzebny należy go pokonać.

Jak już to zaznaczyliśmy ból towarzyszący chorobie to cierpienie, to duży stres...

Bodźce bólowe wywołują różne reakcje (stres):

  • zmiana tętna, ciśnienia krwi, oddechu
  • pocenie
  • motorykę jelit
  • zmianę czynności gruczołów dokrewnych
  • reakcje ruchowe o charakterze obronnym

BÓL JAKO JEDEN Z NAJSILNIEJSZYCH STRESÓW - ZACHOWANIE CZŁOWIEKA W WARUNKACH STRESU

Możemy mówić o dwóch rodzajach stresu:

  • stres biologiczny, fizyczny
  • stres psychologiczny

STRES BIOLOGICZNY, FIZYCZNY

wywołuje go bodziec szkodliwy dla organizmu określany jako stresor - zimno, wirusy atakujące nasz organizm czy właśnie b ó l . Naturalną reakcją organizmu jest wówczas obronna. Organizm uruchamia siły obronne organizmu. Jednak gdy siła działających stresorów jest większa niż nasze możliwości obrony przed nimi dochodzi do wyczerpania organizmu czyli choroby. Długotrwałe działanie czynników stresujących na nasz organizm jest przyczyną również takich niekorzystnych reakcji jak lęk przed chorobą, śmiercią, cierpienie.

STRES PSYCHOLOGICZNY

wywołują go czynniki zewnętrzne, które utrudniają lub całkowicie uniemożliwiają osiągnięcie określonych wartości czy zaspokojenie potrzeb. Są to sytuacje nowe, w których trudno się odnaleźć, nie znamy ich więc nie potrafimy się z nimi zmierzyć.

Takim czynnikiem wywołującym stres psychologiczny może być długotrwały ból. Początkowo ból wywołuje stres biologiczny, gdy jednak jest on silniejszy niż nasze reakcje obronne organizmu dochodzi do stresu psychologicznego - bowiem nie jesteśmy w stanie osiągnąć komfortu życia bez bólu - nie możemy zaspokoić takiej potrzeby.

Stres psychologiczny wywołuje: wzmożenie napięcia psychologicznego, lęk, gniew przejawiający się niekiedy w zachowaniu agresywnym w stosunku do otoczenia lub własnej osoby.

Reakcja na stres psychologiczny rozgrywa się na trzech płaszczyznach:

  • mobilizacja
  • rozstrój
  • destrukcja

Mobilizacja prowadzi do poszukiwania rozwiązania problemu, generuje pozytywne postawy aktywności, zaangażowania. Towarzyszy temu wiara w osiągnięcie celu. Jednak po długotrwałej próbie poszukiwania rozwiązania i braku efektów dochodzi do etapu rozstroju - napięcie psychiczne, które jeszcze do niedawna w okresie mobilizacji było stymulujące do podejmowania działań, teraz jest zbyt silne. Uniemożliwia wręcz działanie lub działanie to jest mniej precyzyjne, nieskuteczne. Dochodzi więc kolejny czynnik stresogenny - widzimy naszą bezradność wobec zaistniałej i długotrwałej już sytuacji. Nasila się destrukcja - cechą charakterystyczną jest niechęć do działania i rezygnacja z osiągnięcia zamierzonego celu (np. walki z bólem).

Zarówno w okresie rozstroju jak i destrukcji uruchamiają się reakcje obronne, w wyniku których dochodzi do obniżenia napięcia psychicznego ale bez zmiany sytuacji zewnętrznej. Bardzo często reakcje obronne przejawiają się w postaci wycofania się, ucieczki od działającego stresora. W przypadku gdy stresorem jest ból, ucieczka od bodźca jest niemożliwa. Wówczas człowiek pozostaje bezradny, zniechęcony wobec zaistniałej sytuacji. Do pewnego czasu może działaćodporność na stres.

Odporność na stres zależy od indywidualnych cech człowieka, od jego fizjologicznych wrodzonych i nabytych cech układu nerwowego. Ważne jest wówczas całokształt doświadczeń życiowych, system wartości, światopogląd. Niezmiernie istotny jest wiek - odporność na stres dziecka a człowieka dorosłego.

Bardzo ważny jest fakt iż do pewnych granic odporność na stres możemy wypracować poprzez trening w rozwiązywaniu trudnych sytuacji.

WALKA Z BÓLEMGŁÓWNE ZASADY

Walka z bólem to jedno z najczęściej podejmowanych działań w medycynie. Bardzo często postępowanie przeciwbólowe jest jedynym kierunkiem pomocy dla pacjenta, bowiem:

  • przyczyna bólu przestała już istnieć - pozostało cierpienie jako skutek działającego bodźca (np. półpasiec, rwa kulszowa)
  • przyczyna jest nieznana lub niejasna, stąd wyleczenie bólu jest równoznaczne z usunięciem jego przyczyny (np. różnego rodzaju bóle głowy)
  • usunięcie przyczyny jest niemożliwe (nowotwory)
  • usunięcie przyczyny jest niewskazane (dyskopatie, uszkodzenia kręgosłupa)

Bywa i tak, że po usunięciu przyczyny bólu - pozostaje uporczywy ból, jako jedyny objaw do leczenia.

W leczeniu bólu ważne jest ustalenie cech klinicznych bólu:

  • umiejscowienie
  • natężenie
  • czas trwania i jakość bólu
  • objawy towarzyszące

Objawy towarzyszące bólowi powstają jako reakcja wtórna na ból i często wymagają oddzielnego leczenia.

UMIEJSCOWIENIE BÓLU

Mówimy o bólu:

  • miejscowym - dotyczy miejsca urazu, choroby narządów wewnętrznych - wówczas ból promieniuje na określoną powierzchnię ciała. Wyczuwalne są miejsca bolesne.
  • rozlanym - nie można ustalić miejsca bólu. Może obejmować głowę, całą połowę ciała, kończynę.
  • uogólnionym - chory odczuwa, że boli go wszystko. Podłoże bólu jest czynnościowe.

NATĘŻENIE BÓLU

zależy od siły bodźca bólowego i wytrzymałości na ból. Jest oceną subiektywną na podstawie opisu chorego. Jeżeli znana jest przyczyna bólu, do oceny jego siły podanej przez pacjenta można dołączyć wiedzę z zakresu patologii bólu. Lekarz może spodziewać się w pewien sposób zdefiniowanej siły bólu, i ocenić na ile reakcja chorego jest rzeczywiście adekwatna do działającego bodźca bólowego. Należy jednak zawsze w takich sytuacjach mieć na względzie stopień reakcji na ból, wytrzymałość i ogólny stan pacjenta jego osobowość

CZAS TRWANIA BÓLU

z kolei ta cecha bólu jest wymierna i obiektywna. Na podstawie obserwacji czasu trwania bólu możemy wyróżnić ból: ostry i przewlekły, ciągły i napadowy. Ocenić zachowanie pacjenta na ból w ciągu dnia lub czy jest to rytm dzienny bólu, miesiąca czy nawet roku.

Natężenie bólu daje obraz bólu, który jest charakterystyczny dla różnych jednostek chorobowych. Oceniając natężenie i czas trwania bólu możemy wyróżnić: ból narastający, ból falisty, ból ostry, zwalniający czy też ból napadowy.

JAKOŚĆ BÓLU

ta cecha bólu ułatwia ustalenie jego pochodzenia. Należy odróżnić ból organiczny od bólu psychogennego - czynnościowego.

ból organiczny - ma określoną przyczynę tkwiącą w chorobie. Często ustępuje po podaniu środków przeciwbólowych. Ból organiczny może mieć charakter bólu pulsującego, bólu rwącego, bólu kurczowego, bólu rozsadzającego (kolka) oraz bólu piekącego. Każdy z tych bólów wymaga innego leczenia.

ból psychogenny - jest tu duża różnorodność określeń odczucia bólu. Różne jest jego umiejscowienie, brak reakcji na środki przeciwbólowe. Mówimy o czterech rodzajach bólu psychogennego:

    • ból mięśniowy - występuje w depresji (często ukrytej, maskowanej), dotyczy mięśni barków, ramion.
    • ból miejscowy (regionalny) - dotyczy wyraźnie wskazanego miejsca: głowy, oka, gardła, odbytu.
    • ból uogólniony - wówczas najczęstszą skargą jest: "wszystko boli"
    • ból nawarstwiony - najtrudniejszy do zdiagnozowania, utrudniający leczenie.

REAKCJA NA BÓL

Objawy towarzyszące na ból określa się jako reakcja na ból obejmująca czynnik:

  • psychiczny
  • mięśniowy
  • wegetatywny
  • wewnątrzwydzielniczy

Psychiczna reakcja na ból zależy od cech osobniczych. Wytrzymałość na ból determinuje skalę cierpienia.

Najczęstszymi objawami psychicznymi na ból są:

  • lęk i depresja Depresja teren położony poniżej poziomu morza.
    Czytaj dalej Słownik geograficzny
    (szczególnie w bólu przewlekłym)
  • bezruch lub pobudzenie ruchowe (mięśniowa reakcja na ból)

Mięśniowa reakcja na ból jest bardzo widocznym i subiektywnym objawem towarzyszącym odczuciu bólu.

Wyróżniamy trzy typy tej reakcji:

  • typ I - obejmuje wspomniane już odruchy obronne w odpowiedzi zadziałanie bodźca. Przejawia się to w ucieczce, odsunięcia od miejsca działania bodźca. Taka reakcja naszego organizmu na działanie bólu jest wykorzystywana w klinice dla oceny stopnia zaburzeń świadomości - reakcja na ból zanika w śpiączce.
  • typ II - przejawia się wzmożonym napięciem w sąsiedztwie bólu bądź chorego narządu. Dochodzi do obrony mięśniowej w mięśniach brzucha. W chorobach kręgosłupa dochodzi do dyskopatii. W bólach głowy pojawia się wzmożone napięcie w mięśniach skroniowych lub potylicznych. W tych sytuacjach wzmożone napięcie mięśni może generować kolejny ból - wzmożone napięcie mięśniowe powoduje ból głowy. Ale może też przynieść ulgę (w bólach lędźwiowych)
  • typ III - występuje w mięśniach mimicznych twarzy, mięśniach rąk i innych. Jest najbardziej zewnętrznym wyrazem cierpienia. Można zaobserwować drżenie rąk, zaciskanie zębów, mrużenie oczu. Ocena tych zachowań może dać obraz siły bólu i jego tolerancji.

REAKCJA NA BÓL A CECHY OSOBNICZE

Jeżeli mówimy o procesie leczenia bólu nie wolno pominąć osobowości chorego. Znajomość cech osobniczych są punktem wyjścia do dalszej diagnostyki bólu i obrania sposobu jego leczenia. W procesie leczenia bólu powinni uczestniczyć zarówno lekarze jak i psycholodzy.

Inaczej na ból reagują introwertycy a inaczej ekstrawertycy. Są też ludzie Ludzie J. R. R. Tolkien Hobbit, czyli tam i z powrotem, bohater zbiorowy; ludzie Trzeciej Epoki są zupełnie podobni do ludzi współczesnych. Tak jak dzisiaj zdarzają się wśród nich postacie niezwykłe, szlachetne,... Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - gimnazjum z natury mało wytrzymali na ból lub tacy, którzy potrafią cierpliwie znosić nawet bardzo doskwierający ból.

Cechy osobowości należy zawsze wziąć pod uwagę zanim przystąpimy do leczenia. Trudno wyobrazić sobie sytuacje, w której leczymy zastrzykami chorego, który nie toleruje ukłuć. Już sam widok igły i strzykawki generuje u niego stany patologiczne. Nie sposób jest u takiego chorego zastosować kilkudniową kurację przeciwbólową zastrzykami.

KLASYFIKACJA BÓLU

W oparciu o kryteria anatomiczne i patofizjologiczne wyróżniamy trzy grupy bólu:

  • ból receptorowy -szkodliwy bodziec działa na zakończenia nerwowe. W zależności od miejsca gdzie znajdują się zaktywowane receptory mówimy o bólu powierzchniowym (skóra, błony śluzowe) lub głębokim (narządy wewnętrzne, mięśnie, stawy). Ból tego typu wymaga leczenia skierowanego na receptory i stosowania leków o ośrodkowym działaniu
  • ból przewodowy, inaczej neuralgiczny - jest wynikiem uszkodzenia, podrażnienia nerwów lub korzeni i splotów nerwowych. Szczególną postacią jest uszkodzenia przewodnictwa nerwowego. W leczeniu stosuje się blokady, leczenie chirurgiczne
  • ból ośrodkowy - ból ten powstaje w mózgu. Może mieć charakter organiczny (ból pniowy, korowy, wzgórzowy) lub czynnościowy czyli psychogenny często towarzyszy depresjom. Leczenie wówczas powinno uwzględnić podawanie środków przeciwdepresyjnych.

METODY LECZENIA BÓLU

  • metody farmakologiczne
  • metody inwazyjne
  • metody relaksacyjne - terapia psychiczna

FARMAKOLOGICZNE LECZENIE BÓLU

Farmakologiczne leczenie bólu tak naprawdę rozpoczęło się od 1806 roku, kiedy to Sertüner odkrył morfinę.

Dziś znanych jest wiele środków przeciwbólowych, o stosowaniu których decyduje lekarz. Mówiąc o farmakologicznym leczeniu bólu warto podkreślić sprawę sugestii i stosowania placebo. Równie ważnym aspektem tego zagadnienia są powikłania farmakoterapii przeciwbólowej.

Badania pokazują, że ponad 50% skuteczności każdego leku przeciwbólowego zależy od sugestii. Znana każdemu cierpiącemu człowiekowi morfina Morfina pierwszy wyizolowany alkaloid. Główny alkaloid opium, które może zawierać 15-20% m. Występuje w nasionach i zielonych makówkach maku lekarskiego. M. jest najsilniejszym znanym środkiem uśmierzającym ból.... Czytaj dalej Słownik biologiczny działa jedynie w 70% przypadków. U pacjentów reagujących na placebo skuteczność leku sięga 100% Co to oznacza? Zapewnienie chorego o podaniu mu w momencie silnego bólu morfiny, w sytuacji gdy podajemy placebo spowoduje odczucie przez chorego poprawy samopoczucia!

Obecnie mamy wiele łatwo dostępnych środków przeciw bólowych czyli takich, które możemy kupić sami bez recepty w aptece. Mówimy o niesterydowych środkach przeciwzapalnych - NSLPZ. Należą do nich paracetamol i aspiryna Aspiryna kwas acetylosalicylowy - powszechnie stosowany lek przeciwbólowy, przeciwgorączkowy i przeciwzapalny. Aspiryna jest stosowana w zapobieganiu zawałom serca i udarom mózgu, ponieważ utrudnia tworzenie... Czytaj dalej Słownik biologiczny i o znacznie silniejszym działaniu ibuprofen czy naproxen. Jednak i te leki należy zażywać stosując zalecane dawki i środki ostrożności. NSLPZ przyjmowane w ilościach większych niż zalecane mogą wywołać ciężkie uszkodzenia wątroby, silne bóle głowy, zaburzenia żołądka. Tak jest gdy zażyjemy więcej niż 8 tabletek w dawce 500 mg w ciągu doby. Pokonując jeden ból generujemy kolejny...

W przypadku gdy ból jest silny, nie ustępuje po zastosowaniu prostych leków przeciwzapalnych, lub gdy jest to ból przewlekły należy zgłosić się po pomoc do lekarza. Prawdopodobnie leczenie wymaga zastosowania silniejszych leków przeciwbólowych dostępnych tylko na receptę z indywidualnie ustaloną dawką. Są to leki z grupy analgetyków opioidowych zwanych inaczej opioidami to jest narkotyczne leki przeciwbólowe.

Opioidy stosowane są w:

  • bólach choroby nowotworowej
  • przed i po zabiegach operacyjnych
  • chorobach przewlekłych którym towarzyszy silny, stały ból
  • chorobie zwyrodnieniowej stawów
  • reumatoidalnym zapaleniu stawów
  • przepuklinach.
  • osteoporozie

Narkotyczne środki przeciwbólowe (pochodne morfiny) są stosowane bardzo indywidualnie. Mogą być podawane różnymi drogami w zależności od natury bólu. W przypadku bólu ostrego stosuje się środki o szybkim czasie działania ale niestety działają one krótko. Natomiast ból długoterminowy (przewlekły) wymaga stosowania środków o długim czasie działania, nie wykazujących jednak natychmiastowego odczucia zniesienia bólu.

Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) zaproponowała korzystanie z tak zwanej drabiny leków przeciwbólowych. Program ten stosuje się w leczeniu bólu przewlekłego i obejmuje ona trzy stopnie:

  • I stopień - NSLPZ
  • II stopień - kodeina + NSLPZ
  • III stopień - morfina

Stopień I zakłada stosowanie łatwo dostępnych leków przeciwbólowych oraz paracetamol. Paracetamol nie jest lekiem z grupy NSLPZ działa on jedynie przeciw gorączkowo. Jednak u dzieci Dzieci Z. Nałkowska Medaliony - Dorośli i dzieci w Oświęcimiu, bohaterowie autentyczni; dzieci przybywające do Oświęcimia nie miały wielkich szans przetrwania. Mniejsze i słabsze natychmiast kierowano... Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - liceum łagodzi on dolegliwości bólowe i dlatego jest stosowany u dzieci bezpieczny środek przeciwbólowy.

II stopie drabiny stosowanie leków przeciwbólowych obejmuje opioidy. Jednak o słabym działaniu. Najczęściej stosowana jest kodeina - w postaci kropli lub proszku lub w połączeniach złożonych najczęściej w połączeniu z paracetamolem.

Leki z I jak i II stopnia drabiny lekowej mają maksymalna dawkę. Jeżeli więc przy prawidłowym stosowaniu zaleconego leku nie ma ulgi w odczuciu bólu to nie należy zwiększać dawki ani częstotliwości przyjmowania leku. Wówczas należy sięgnąć po leki z III stopnia drabiny.

III stopień drabiny (najwyższy) - to silne opioidy. Najważniejszy lek z tej grupy to morfina. Jest to wciąż najskuteczniejszy lek do walki z silnym bólem. Wiele osób jak i lekarzy broni się przed stosowaniem tego leku bojąc się uzależnienia czy zapaści czynności oddechowej. Nie jest to jednak prawdą. Istnieje wiele fałszywych poglądów odnośnie stosowania morfiny - należy im się wyraźnie przeciwstawić:

  • długoterminowe podawanie morfiny rzadko prowadzi do uniezależnienia w warunkach gdy lekarz zaleci odpowiednia dawkę a chory będzie jej ściśle przestrzegał.
  • Gdy ból się nasila należy zwiększyć dawkę - nie doprowadzi to uzależnienia, wręcz przeciwnie chory przez dłuższy czas będzie odczuwał poprawę samopoczucia i rzadziej domagał się kolejnej dawki leku.
  • Morfina jest skuteczna przez długi okres stosowania
  • nie każdy rodzaj silnego bólu zostanie zniesiony przez podanie morfiny - dlatego nie należy myśleć według schematu - bardzo silny ból to jedynym środkiem jest morfina
  • stosowanie morfiny w pierwszym etapie choroby pozwoli na zapanowanie nad bólem i skupienie się na wprowadzeniu innych metod walki z bólem - na przykład psychoterapii, wówczas łatwiej jest znieść nadchodzący ból i zdecydować się na mniejszą dawkę leku, pomagając sobie w momencie nasilenia dolegliwości innymi metodami.
  • Każdy chory ma prawo odmówić leczenia morfiną

Cechą charakterystyczną leków III stopnia jest to, iż nie mają one dawki maksymalnej tak jak to jest przy NSLPZ. Można więc ustalić optymalną dawkę leku w zależności od indywidualnych potrzeb pacjenta.

Coraz częściej stosowane są przeciwbólowe leki w postaci plastrów. Zawierają one lek fenantyl z grupy opioidów. Naklejony w miejsce bólu plaster uwalnia stopniowo lek prze okres około 3 dni, plastry zmienia się według czasu ich działania.

POWIKŁANIA FARMAKOTERAPII PRZECIWBÓLOWEJ:

  • toksyczne działanie leków - wszystkie leki przyjmowane do ustnie w mniejszym lub większym stopniu uszkadzają błonę śluzową żołądka, wątrobę czy nerki. Zmiany dotyczą również układu nerwowego o krwiotwórczego. W planowaniu terapii farmakologicznej należy mieć to na względzie. Niezależnie od rodzaju stosowanych leków zawsze będą objawy uboczne - jednak objawy uboczne nie powinny zdominować codziennego życia - w sytuacji gdy możemy zapanować nad bólem.
  • lekozależność - jest to psychiczny i fizyczny stan wynikający z utworzonego związku między organizmem a lekiem. Stan charakteryzuje się zmianami w zachowaniu i reakcjach polegające na konieczności przyjmowania leku w sposób ciągły lub okresowy. Przyjęcie leku ma zaspokoić psychiczną potrzebę uniknięcia nasilenia się dolegliwości bólowych, które pojawią się gdy leku nie przyjmiemy. Silna potrzeba przyjęcia leku pojawia się o wiele szybciej niż kolejna fala bólu.

Również placebo może spowodować uzależnienie.

Uzależnienie od przyjmowania leków to trzy zjawiska powiązane ze sobą:

    • zależność psychiczna - powstaje jako pierwsza, może zaistnieć już po pierwszym podaniu leku, który przyniósł bardzo oczekiwany efekt. Zależności tego rodzaju w dużej mierze zależy od cech osobowości chorego
    • zależność fizyczna -  jest kolejnym etapem uzależnienia od przyjmowania leków. Pojawia się po okresie dłuższego podawania leku. Uzależnienie to jest wynikiem zmian homeostazy organizmu, polegającej na fizycznej potrzebie sygnalizowanej przez organizm stałego podawania leku - związku chemicznego. Zmienia się przemiana materii, metabolizm Metabolizm przemiana materii. Jest to całokształt przemian biochemicznych zachodzących w organizmie. Metabolizm zachodzi we wszystkich organizmach żywych i charakteryzuje się wysokim stopniem uporządkowania.... Czytaj dalej Słownik biologiczny układów, nagłe odstawienie leku pociąga za sobą skutki w przemianach biochemicznych organizmu.
    • tolerancja - jak już wspomniano podczas farmakoterapii dochodzi do zmian homeostazy, organizm zaczyna generować mechanizmy obronne przeciwko takiej sytuacji. Produkuje pewne enzymy, mające za zadanie inaktywować a nawet znosić działanie leku. Zmniejsza to efektywność leku, co z kolei powoduje potrzebę zwiększenia dawki. Dlatego też osoby leczące się same tworzą niekorzystną sytuację - sami stale zwiększają dawkę - powodując całkowite zniesienie terapeutycznego działania leku. Dochodzi do bardzo poważnych powikłań i zaburzeń emocjonalnych związanych z procesem leczenia.

INWAZYJNE LECZENIE BÓLU

Około 85% chorych pozytywnie reaguje na leczeni doustnymi środkami przeciwbólowymi. W przypadku pozostałych 15% należy zastosować inwazyjne stosowanie leków. Inwazyjne metody to bezpośredni kontakt ze strukturami układu nerwowego, umożliwi to zablokowanie przewodnictwa impulsów nerwowych.

Do metod inwazyjnych zaliczamy:

  • blokady
  • neurolizy
  • dokanałowe podawanie leków

Blokada polega na czasowym przerwaniu przewodzenia impulsu bólowego z uszkodzonych tkanek do wyższych pięter układu nerwowego. Zablokować można jeden nerw np. nerw kulszowy, lub kilka - sploty nerwowe (splot ramienny, splot trzewny) Blokada Blokada system środków ekonomicznych, politycznych i in. zmierzających do izolacji jakiegoś państwa w celu wymuszenia ustępstw lub kapitu­ lacji, kolej. zespół urządzeń, sterowany elektrycznie w sposób... Czytaj dalej Słownik wyrazów obcych obejmuje również korzenie nerwowe. Wprowadzenie leku w celu wykonania blokady wykonuje się w znieczuleniu miejscowym

Neuroliza w swoim założeniu ma podobne działanie jak blokada, powoduje jednak trwałe i nieodwracalne zniszczenie tkanki nerwowej, uczestniczącej w przewodzeniu bodźców bólowych. Działanie to powoduje całkowite zniesienie funkcji danej funkcji nerwów. Leczenie to jest bardzo skuteczne w przypadku raka trzustki. Neuroliza spotu trzewnego całkowicie znosi ból. Jednak metoda ta może być stosowana we wszystkich typach bólu. Neuroliza splotu ramiennego pociąga za sobą porażenie ruchowe kończyny. Jeżeli jest to jednak jedyny sposób w jaki można pomóc cierpiącemu człowiekowi warto wspólnie z psychologiem przedyskutować taką drogę leczenia. Pacjent musi wyrazić świadomie zgodę.

Dokanałowe podawanie leków głównie morfiny prowadzi się przez wcześniej założony cewnik na odpowiednią wysokość kanału rdzenia kręgowego a następnie podawanie przez ten cewnik leku. Zapewnia to choremu wielogodzinne wyeliminowanie bólu.

Podsumowując farmakologiczne stosowanie leków w walce z bólem warto zaproponować kilka ogólnych zasad:

  • wyprzedź ból! Regularne przyjmowanie leków nie dopuści do narastania silnych dolegliwości bólowych, które jest znacznie trudniej zwalczyć niż ból w momencie gdy dopiero jego odczucie narasta. Pomóż sobie chociażby budzikiem lub innym stale zaprogramowanym sygnałem, który przypomni ci o momencie przyjęcia leku
  • nie wolno zmieniać ani dawki ani tym bardziej leku bez wiedzy i zgody lekarza. Jeżeli stosowany lek nie korzystnie wypływa na nasze samopoczucie należy porozmawiać o tym z lekarzem, obecnie medycyna dysponuje wieloma lekami przeciwbólowymi
  • wypoczynek i racjonalne odżywianie a do tego pozytywne myślenie wzmacnia działanie stosowanych środków

METODY RELAKSACYJNE

Uczeni z Uniwersytetu Wake Forest opracowali doświadczenie, w którym wykazano jak bardzo nasz umysł, nasze psychiczne nastawienie wobec bólu może redukować odczucie bólu.

Grupa 10 ochotników została poddana następującemu doświadczeniu: Profesor Robert Coghill aplikował badanym ludziom bodziec bólowy. Podczas działania tego bodźca badano za pomocą rezonansu magnetycznego aktywność mózgu. Jednak zanim zadziałał bodziec ochotnicy byli informowani o jego sile. W sytuacji gdy zastosowano silny bodziec mówiono, że teraz będzie odczuwany jedynie słaby ból. I odwrotnie gdy bodziec bólowy był silny, ochotników ostrzegano przed silnym bólem, który za chwilę odczują. Wyniki pokazały, że w sytuacji oczekiwania na słaby ból nawet gdy zadziałał silny spowodowały iż aktywność mózgu przetwarzająca informację o bólu była wyraźnie mniejsza. Wszyscy ochotnicy zgodnie twierdzili, że informacja o zbliżającym się słabym bólu wyraźnie zmniejszyła odczuwanie tego bólu. Mówiąc inaczej jeżeli wiem że ból którego się spodziewam nie jest silny to faktycznie odczuję mniejszy ból.

Według profesora Coghilla ból nie jest generowany tylko i wyłącznie przez sygnały wysyłane z uszkodzonej struktury ciała ! Jeżeli tak jest to znaczy, że ból należy leczyć nie tylko farmakologicznie ! Ogromny potencjał tkwi w pozytywnym myśleniu, w technikach relaksacyjnych.

Wybranie odpowiedniej techniki relaksacyjnej powinno odbywać się przy udziale psychologa, który pomoże nam poznać siebie samego, nazwać to czujemy co jest teraz dla nas najbardziej istotne, a przede "zaprzyjaźnić się" z sytuacją w której się znaleźliśmy. Jeżeli przejdziemy ten etap. Do wówczas może mówić co sprawi nam przyjemność. Bowiem człowiek, który nie akceptuje swojej choroby, bólu który ona wywołuje, nie jest w stanie mówić o przyjemnych chwilach o poszukaniu ukojenia. Znalezienie odpowiedniej techniki relaksacji jest możliwe tylko wtedy gdy chcemy choć przez chwilę poczuć się przyjemnie, być odprężonym ale w rzeczywistości choroby, w bólu który odczuwamy...pomimo cierpienia. Relaksacja nie wyleczy nas z choroby nie usunie przyczyny bólu ale zmieni nas, nasze myślenie i pomoże odnaleźć się w nowej sytuacji - niewątpliwie bardzo trudnej do zaakceptowania.

Aby pomóc w wyborze najlepszej techniki relaksacji trzeba choć trochę poznać upodobania chorego. Osoba, która wyjątkowo nie lubi muzyki nie będzie w stanie zrelaksować się przy nastrojowej muzyce, nie podejmie rozmowy o wrażeniach po jej wysłuchaniu. Podobnie ćwiczenia oddechowe, czy warsztaty artystyczne jeżeli krępują człowieka są dla niego nienaturalne nie powinny być na siłę proponowane choremu.

Jednak każdy człowiek niezależnie od tego jak bardzo jest zbuntowany przeciwko chorobie w trakcie wielu godzin rozmów, w atmosferze cierpliwości odnajdzie ukojenie.

Większość pacjentów przyjmuje stanowisko, że ból jest wynikiem fizycznego uszkodzenia jego ciała. Ma podłoże czysto somatyczne, dlatego dużym sukcesem będzie przekonanie ich do psychoterapii, do przekonania ich, że ból rodzi się też w ich głowie. Jeżeli zrozumieją, że badanie psychologiczne jest integralną częścią procesu stawiania diagnozy w leczeniu bólu to jest to już bardzo dużo, jednak należy dążyć do aktywnego uczestnictwa chorego w psychoterapii. Warto wyjaśnić choremu parę zagadnień:

  • ból to reakcja somatyczna i psychiczna organizmu
  • pomoc psychologa nie jest związana z podejrzeniem, że chory udaje cierpiącego, że nie prawdą jest to iż odczuwa ból
  • psycholog może pomóc również w problemach wynikających z objawów ubocznych choroby, np. zaburzenia snu, depresja, nadmierne rozdrażnienie
  • jedna wizyta u psychologa nie wystarczy, należy świadomie zdecydować się na określone w czasie, regularne spotkania
  • spotkania z psychologiem to również zdobywanie wiedzy odnośnie mechanizmu bólu to przyjęcie postawy "wiem co mnie czeka, co się ze mną dzieję, uczę się jak mogę to pokonać, jak stawić temu czoła"
  • świadome uczestnictwo w terapii psychologicznej powoduje, że chory nie przerzuca swojego cierpienia na najbliższych. Chory świadomie zmaga się z chorobą, nie oczekuje pomocy tylko i wyłącznie od personelu medycznego czy najbliższych
  • pomoc oferują psychologowie klinicznie, którzy są odpowiednio przeszkoleni do pracy z ludzi cierpiącymi, wiedzą jakie są rodzaje dolegliwości bólowych jaka jest skala działania bólu. Rozmowa z nimi jest poparta nie tylko emocjami ale wiedzą. Psycholog rozumie co przeżywa chory. Bardzo często, nawet przy najlepszych chęciach ze strony rodziny, taka pomoc nie jest możliwa gdyż najbliżsi silnie angażują się w cierpienie chorego. Rozmowa wówczas ma charakter bardzo emocjonalny
  • najważniejszym celem psychoterapii jest zaakceptowanie przez chorego swojej realnej sytuacji
  • akceptacja bólu polega na uznaniu doświadczenia bólu, na odrzuceniu nieproduktywnych sposobów jego kontrolowania. To działanie w taki sposób, jakby ból nie prowadził do niesprawności a jednocześnie to bycie gotowym do podjęcia wysiłku by żyć w sposób satysfakcjonujący pomimo bólu. Taka postawa znacznie zmniejsza odczuwanie bólu i poprawia jakość życia

Obecnie stosowane są dwie metody psychoterapii ludzi dotkniętych bólem przewlekłym:

  • terapia behawioralna - metoda Fordyce`a
  • terapia poznawczo-behawioralna Turka

TEORIA BEHAWIORALNA

Podstawą tej terapii jest teoria uczenia się. Ludzie uczą się pewnych zachowań odwołując się do wcześniejszych zachowań do obserwacji, do nawyków i odruchów nabytych w trakcie życia osobniczego. Uczymy się reakcji na ból i uczymy się reakcji otoczenia gdy nas coś boli.

Chory to zawsze człowiek uprzywilejowany. Jest w kręgu zainteresowania rodziny, jest otoczony szczególna troską. Jeżeli jest to choroba Choroba występuje wtedy, gdy bodźce zewnętrzne są zbyt silne lub działają zbyt długo, przy równoczesnym zmniejszaniu się zdolności przystosowania organizmu.
Czytaj dalej Słownik biologiczny
krótkotrwała, po pewnym czasie wszystko wraca do normy. Jednak w przypadku bólu przewlekłego opieka rodziny może stać się czynnikiem wzmacniającym poczucie choroby. Według teorii warunkowania sprawczego zdarzenia, które następuje zaraz po danym zdarzeniu zachowania mogą zmienić jej obraz: albo wzmocnić albo wygasić. Chory nie świadomy takich zależności może czerpać wiele korzyści ze swojej choroby. Cierpienie stawia go w centrum uwagi całej rodziny, która poświęca mu wiele czasu, wyręczają z obowiązków, są życzliwi, wyrozumiali. W sytuacji gdy choremu człowiekowi brakuje pozytywnych relacji z członkami rodziny ból i jego choroba staja się możliwością zwrócenia na siebie uwagi. Wówczas chory będzie zawsze odczuwał większy ból gdy domownicy są w domu, aby w ten sposób otrzymać uczucia miłości, które teraz są mu szczególnie potrzebne. Nie jest to jednak sytuacja naturalna. Wówczas ból nie jest sam w sobie problemem ale jego miejsce w żywcu człowieka, czym on jest tak naprawdę dla chorego człowieka. Takie zachowanie prowadzi utrwalenia choroby, pojawia się ona będzie zawsze gdy chory odczuwa odrzucenie i brak wsparcia ze strony rodziny.

W takiej sytuacji pomoc psychologa będzie skupiona w pierwszej kolejności na poznaniu sytuacji rodzinnej na wyodrębnieniu relacji generującej odczucie bólu. Wówczas wzmocnienie dolegliwości bólowych ma na celu zwrócenia na siebie uwagi i niekoniecznie jest odbiciem autentycznych dolegliwości ze strony choroby. Należy wówczas przyjąć postawę pomijania okazywanych objawów i kontynuować rozmowę na innych temat. Czyli pomijamy milczeniem informację o złym samopoczuciu chorego, którą on zgłasza podczas rozmowy towarzyskiej. Jeżeli chory podejmie rozmowę na inny temat wówczas spotka się z serdecznością i zainteresowaniem ze strony domowników. Taka postawa najbliższych pokaże choremu, że nie tylko jego choroba jest powodem do rozmowy z nim, ze najbliżsi oczekują od niego również i jego zainteresowania ich problemami. Dodatkowo takie zachowanie najbliższych promuje pozytywne nastawienie do choroby, afirmacji zdrowia - nie zawsze musimy rozmawiać tylko i wyłącznie o twojej chorobie, porozmawiajmy o filmie, o kolacji.

TEORIA POZNAWCZO-BEHAWIORALNA

Opiera się głównie na możliwości kontroli tego co mnie dotyka, co się ze mną dzieje. Wpływając na procesy poznawcze można modyfikować odczucie bólu. Pomiędzy sferą poznawczą, emocjami, fizjologią istnieje sprzężenie zwrotne. Możemy więc wpływać świadomie na nasze zachowanie. Każdy pacjent może nauczyć się żyć z bólem, zaakceptować go, prowadzić satysfakcjonujące życie społeczne i zawodowe.

W ostateczności każdy dorosły człowiek jest odpowiedzialny za swoje życie, za to jak reaguje na sytuacje, które spotykają jego, ale w każdej w chwili mogą się przydarzyć zupełnie innemu człowiekowi. Ból to nie kara, to nie twoja wina, to sytuacja, która się zdarza w życiu.

Odnalezienie się w sytuacji choroby to trud, to prac, którą należy podjąć. Teoria poznawczo-behawioralna zakłada działanie "tu i teraz", psycholog to nauczyciel ale i trener technik pomagających żyć z bólem.

Pomoc skupia się na następujących założeniach:

  • ból nie może tobą zawładnąć, nie może być wszechogarniający
  • nauka technik relaksacyjnych
  • zmiana sposobu postrzegania własnej osoby, jako wciąż pełnowartościowego człowieka
  • nauka radzenia sobie z negatywnymi emocjami odnośnie własnej choroby
  • radość z osiągniętych wyników, szacunek do życia z chorobą
  • umiejętność przewidywania problemów

Teoria ta obejmuje również program:

  • wycofywania ewentualnie zmniejszania ilości przyjmowanych leków przeciwbólowych
  • stopniowanie ćwiczeń fizycznych, wzmacnianie aktywności fizycznej
  • zmiana stylu życia - powrót do aktywności społecznej, wyjście ze świata choroby
  • rozwiązywanie problemów rodzinnych i małżeńskich wynikających z zaistniałej choroby

FIZYKALNE METODY LECZENIA BÓLU

Metoda ta wykorzystuje lecznicze działanie czynników fizycznych:

  • ciepło - termoterapia
  • zimno - krioterapia
  • światło - laseroterapia
  • prąd elektryczny - elektroterapia

oraz techniki manualne i gimnastykę.

BÓL POOPERACYJNY

Ból związany z operacją jest silny i nieunikniony. Jakkolwiek były to prosty zabieg zawsze wiąże się z naruszeniem ciągłości powłok skórnych a to po prostu boli...

Ponadto każda operacja jest przyczyną napięcia psychicznego, które przyczynia się jak już zostało to zaprezentowane do wzmożonego odczuwania bólu. Dziś wykonanie samej operacji nie jest problemem jeżeli chodzi o zniesienie odczucia bólu. Stosowane są środki znieczulające - analgetyki.

Mogą to być środki o krótkotrwałym działaniu, w sytuacji gdy zabieg jest prosty i trwa krótko. Skomplikowane operacje np. na otwartym sercu czy przeszczepy wymagają stosowania znieczulenia długotrwałego.

Po wybudzeniu chorego z narkozy zastosowane środki znieczulające działają jeszcze przez dłuższy czas, chory nie odczuwa bólu rany operacyjnej. Nie zależnie od tego należy przygotować indywidualne postępowanie zniesienia bólu w ciągu najbliższych dni po operacji.

Stosowanie leków przeciwbólowych po operacji umożliwia choremu polepszenie jakości życia, rozpoczęcie rehabilitacji, usamodzielnienie się a wraz z tym szybki powrót do domu i czynnego życia zawodowego.

Badania potwierdzają, że u chorych u których stosowano przeciwbólowe środki farmakologiczne przed zabiegiem operacyjnym potrzebowali znacznie mniej leków uśmierzających ból zaraz po wykonaniu operacji i w kilku następnych dniach.

MIGRENA

Pierwsze wzmianki o migrenie pojawiły się około 1200 lat p.n.e. Opis znaleziono w staroegipskim papirusie Ebersa. Również Hipokrates opisywał tak zwaną aurę wzrokową i migreny było to w IV . p.n.e. Natomiast w roku 1783 wyodrębniono migrenę jako odrębny ból głowy - autorem opracowania jest Tissot.

Jak definiujemy migrenę?

Migrena to przewlekła choroba przebiegająca z nawracającymi i upośledzającymi codzienne życie napadami bólu głowy, które można przypisać określonym kryteriom diagnostycznym.

Ból występuje przeważnie z przerwami i prawie zawsze jego przyczyną są bodźce stresotypowe.

Wyróżniamy następujące typy migreny:

  • migrena bez aury
  • migrena z aurą
  • dziecięce zespoły okresowe
  • migrena siatkówkowa
  • powikłania migreny
  • migrena prawdopodobna

Częstość występowania migreny w dużej mierze zależy od:

  • płci
  • wieku
  • pochodzenia etnicznego
  • i innych czynników

Częstość występowania u mężczyzn wynosi około 6%, u kobiet ponad 18%, przed okresem dojrzewania wynosi jedynie 4% ale już w wieku kilkunastu lat i dalej po okresie dojrzewania wynosi 10% i rośnie znacznie szybciej u dziewcząt niż u chłopców.

Na czym polega migrena?

Pojawienie się napadu migrenowego związane jest z aktywacją bardzo swoistego obszaru pnia mózgu określanego jako generator procesu migrenowego. W wyniku aktywacji tego obszaru dochodzi do uwolnienia amin biogennych w okolicy naczynia oponowego co powoduje jego rozszerzenie. Reakcja ta z kolei prowadzi do pobudzenia okołonaczyniowych zakończeń nerwowych nerwu trójdzielnego i przewodzenia bodźców bólowych dośrodkowo do jądra pasma rdzeniowego tego nerwu. Odpowiedzią na ten proces jest rozszerzenie naczynia i powstania tak zwanego błędnego koła migrenowego. Rozszerzone naczynie Naczynie martwy element drewna charakterystyczny dla okrytonasiennych. Naczynia mają postać długich rur utworzonych przez szereg komórek zwanych członami naczyń. Człony naczyń mają postać krótkich, szerokich... Czytaj dalej Słownik biologiczny oponowe zwiększa przepuszczalność dla białek drobnocząsteczkowych, które w wyniku opuszczenia łożyska naczynia doprowadzają do neurogennego zapalenia okołonaczyniowego i pobudzenia płytek krwi. Wówczas włókna nerwowe są szczególnie wrażliwe na bodźce dotychczas obojętne tak jak na przykład tętnienie naczyń krwionośnych to wywołuje silny ból migrenowy. Bodźce przekazywane są dalej do ośrodków korowych, wywołując odczucie bólu, światłowstręt i nadwrażliwość na dźwięki oraz nudności i wymioty bądź inne zaburzenia wegetatywne.

Napad migreny składa się z następujących faz:

  • faza zwiastunów
  • faza aury
  • faza bólu głowy
  • faza ponapadowa

Do najczęstszych czynników wywołujących napady migreny należą:

  • stres albo odprężenie
  • zmiana pogody
  • owulacja lub miesiączka
  • niedosypianie lub zbyt długi sen
  • nadmierny wysiłek fizyczny
  • niektóre pokarmy np. czekolada, orzechy, owoce cytrusowe (banany, awokado), produkty zawierające kofeinę, produkty przetworzone, sfermentowane, kiszone, marynowane
  • alkohol
  • pozostawanie na czczo
  • leki
  • bodźce fizyczne a szczególnie hałas, jasne lub migające światło
  • zapachy

Migrena jako choroba trwa całe życie z pewnymi okresami zaostrzeń i remisji. Zdarza się, że ustępuje w czasie ciąży. Może, choć bywa to rzadko, ustąpić samoistnie.

Migrena pogarsza jakość życia, w wyniku nadużywania leków przeciwbólowych może zmienić się w przewlekły ból głowy.

LECZENIE

  • eliminacja czynników wywołujących napady
  • leczenie farmakologiczne, które stosuje się w trybie doraźnym jako przerwanie napadu oraz zapobiegawcze - ma na celu zmniejszenie częstości występowania, czasu trwania i nasilenia napadów

To jaką metodę zaproponuje lekarz zależy od:

  • częstości i nasilenia napadów
  • rodzaju i nasilenia objawów towarzyszących
  • chorób współistniejących
  • skuteczności wcześniej stosowanych leków oraz
  • niepożądanego działania leków

Ból migrenowy uniemożliwia funkcjonowanie, wielu chorych podczas jego trwania musi pozostać w łóżku.

Nie należy bagatelizować migreny ani przypisywać tego bólu zaburzeniom psychicznym, manierom czy histerii. Leczenie migreny wymaga indywidualnego podejścia do chorego, wybrania optymalnej metody i stałe kontrolowanie postępu leczenia.

Stosowanie każdego leku należy rozpocząć od małej dawki, stopniowo zwiększając aż do uzyskania pożądanego efektu. Czas leczenia powinien przekroczyć 6 miesięcy o ile przez pierwsze trzy miesiące leczenie okaże się skuteczne. Natomiast skuteczność leczenia można ocenić nie wcześniej niż po 6-8 tygodniach leczenia.

Jeżeli mówimy o walce z bólem to czy nie warto powiedzieć o walce z bólem fizjologicznym, jakim jest niewątpliwie ból porodowy. Jest to silne doświadczenie bólu ściśle połączone z niezwykłym przeżyciem psychicznym.

Nie można go uniknąć, nie można go zbagatelizować, nie można przejść wobec niego obojętnie - trzeba przez to przejść. Pomocne będą naturalne metody łagodzenia bólu.

Metody te są nie szkodliwe, ułatwiają świadome przeżycie porodu, pomagają przetrwać najtrudniejsze chwile porodu.

Do naturalnych sposobów łagodzenia bólu porodowego należą:

  • częsta, swobodna zmiana pozycji. Należy wsłuchać się we własne ciało i podążać za głosem natury, przyjmować takie pozycje, które dyktuje dana chwila, choćby były nie typowe
  • wygodna pozycja umożliwia swobodne oddychanie, które bardzo efektywnie znosi ból
  • masaż - masować można dolny odcinek kręgosłupa, barki i szyję
  • okłady i kąpiele - w zależności co przynosi ulgę, można stosować ciepłe lub zimne kąpiele
  • muzyka Muzyka Muzyka symbolizuje sferę niebiańską, harmonię, chwałę Pańską, złudzenie duszy i zmysłów, pośrednictwo między duszą a zmysłami, czar, proroctwo, szczęście, magię, pociechę, radość,... Czytaj dalej Słownik symboli literackich - słuchanie ulubionej muzyki pozwoli choć na chwilę oderwać się myślami od bólu

BÓL NOWOTWOROWY

Ból jest objawem występującym u 70% chorych dorosłych i 50% chorych dzieci dotkniętych chorobą nowotworową. Zwalczanie tego objawu jest osobnym problemem w trakcie trwania choroby. Leczenie bólu prowadzi się niezależnie od leczenia choroby nowotworowej. Jednak należy to bardzo mocno podkreślić ból nie zawsze musi towarzyszyć chorobie nowotworowej !!! Mało tego ból, który pojawił się w trakcie choroby nowotworowej nie oznacza postępu choroby !!!

Informacja o chorobie nowotworowej powoduje w pierwszym momencie u większości ludzi pierwsze bolesne skojarzenie: będę cierpiał, będzie boleć, będę musiał brać morfinę. Myśl o śmierci pojawia się znacznie później. Obrazuje to jak bardzo poważnym problemem jest obecność bólu w chorobie nowotworowej.

Wśród opinii publicznej panuje wiele sprzecznych lub całkowicie fałszywych poglądów odnośnie bólu w chorobie nowotworowej. Poniżej przedstawiono najważniejsze informacje dotyczącego tego problemu:

  • nie prawdą jest, że "nowotwór boli dopiero pod koniec choroby", ocenia się, że około 50% chorych odczuwa ból na początku choroby, przeważnie to ból skłonił ich do odwiedzenia lekarza. Tak jest w przypadku raka jajnika, szyjki macicy, piersi, gruczołu krokowego czy jelita grubego. Podobnie w raku trzustki czy płuc ból jest pierwszym objawem u około 60-70% pacjentów. Generalnie ¾ chorych na nowotwory odczuwa ból na początku choroby.
  • wyróżniono nowotwory, które są częściej związane z wystąpieniem bólu w stosunku do innych typów nowotworów. W przypadku raka przełyku, trzustki i kości ból dotyczy 80%chorych z takim rozpoznaniem. Podobnie jest w nowotworach płuc, żołądka, dróg żółciowych, prostaty czy sutka. Połowa chorych z nowotworem krtani, jelita grubego, układu moczowego i mózgu odczuwa bóle w trakcie choroby. Jedynie w przypadku nowotworów tkanek miękkich w chłoniakach i białaczka ból występuje najrzadziej.
  • Ból w chorobie nowotworowej jest wyraźnie innym zjawiskiem które towarzyszy innym chorobom. Ma na to wpływ specyfika choroby nowotworowej. Nowotwór przeraża, wyklucza człowieka ze społeczeństwa, skazuje na hospicja, odizolowanie od najbliższych ze względu zdrowotnych jak i barier psychicznych rosnących między cierpiącą najbliższą osobą a bezradnym członkiem rodziny.

Problem bólu w takiej sytuacji dotyka rodzinę chorego, jego przyjaciół. W trakcie leczenia, chory może przebywać w domu, lub w ośrodkach dziennej opieki paliatywnej - jest to możliwość stałego kontaktu z rodziną, która jest bezradna wobec cierpienia, przekłada się to bezpośrednio na relację między nimi, na sposób w jaki rodzina zwraca się do chorego, jak go traktuje. Pacjent, który cierpi nie może normalnie funkcjonować, nie jest też w stanie potrzymać naturalnych relacji z najbliższymi, jego psychiczny ból niszy rodzinę. Ból staje się dla rodziny chorego największym wrogiem, to on - ból odbiera im najbliższą osobę, ból zawsze stoi między nimi. Jest stale obecny w ich relacjach. Zwalczanie bólu nowotworowego jest więc bardzo ważną rzeczą, nie tylko ze względu na fizyczne cierpienie jakie wywołuje.

Nie leczony ból nowotworowy - staje się chorobą samą w sobie, osobną jednostką chorobową, którą trzeba leczyć. Nie jest to tylko i wyłącznie wbrew powszechnej opinii, jeden z objawów choroby.

Niektórzy nawet uważają, że ból wywołany chorobą nowotworową jest bólem totalnym, wszechogarniającym. Dotyka on sfery duchowej, psychicznej i fizycznej człowieka.

Ból w chorobie nowotworowej jest bólem totalnym inaczej wszechogarniającym, ogrania wszystkie części składowe osobowości: ciało, duszę, psychikę. Wszystkie elementy bólu totalnego oddziałują na siebie wzajemnie.

Chory dotknięty chorobą nowotworową doświadcza więcej niż jednego rodzaju bólu. Ból nowotworowy podzielono na :

  • receptorowy:
    • somatyczne - spowodowane bólami kostnymi, owrzodzeniami, naciekaniem tkanek miękkich
    • trzewne - pojawiają się w wyniku zmian w poszczególnych narządach wewnętrznych , bardzo silne bóle
    • ból wywołany uciskiem na nerw - uniemożliwiają niekiedy poruszanie ciała lub daną częścią ciała, silne bóle, wymagające bardzo silnych środków przeciwbólowych
  • neuropatyczne: wywołane uszkodzeniem struktur układu nerwowego, powoduje to częściową utratę kontaktu ze światem zewnętrznym, zaburzenia w procesach fizjologicznych

Jeżeli za kryterium podziału bólu przyjmiemy przyczynę bólu, możemy wyróżnić następujące grupy bólów występujących w chorobie nowotworowej:

  • ból bezpośrednio wynikający z procesu nowotworowego (bóle somatyczne, trzewne, uciskowe na nerw)
  • ból pośrednio związany z chorobą nowotworową a wywołane zniedołężnieniem spowodowanym chorobą (odleżyny, zaparcia, kurcze mięśniowe)
  • ból związany z leczeniem nowotworu - bóle pooperacyjne, odczyny po promienne, neuropatie po chemio- i radioterapii
  • ból związany z chorobami towarzyszącymi - bóle mięśniowe, migrenowe, wywołane niedokrwieniem

Jaki jest najważniejszy cel walki z bólem wywołanym chorobą nowotworową ?

Doprowadzić chorego do takiego stanu aby był:

  • wolny od bólu
  • nie był senny (w wyniku stosowanych znieczuleń)
  • zdolny do aktywności fizycznej
  • zdolny do aktywności umysłowej

Podstawową metodą zwalczania bólu nowotworowego jest FARMAKOTERAPIA

Obowiązują określone zasady:

  • lek przeciwbólowy nie powinien być podawany na żądanie, lecz w pewnych określonych odstępach czasu tak aby nie dopuścić do powstawania kolejnej fali bólu - dawki leku są dobierane indywidualnie oraz w regularnych odstępach czasu, które wynikają z właściwości leku (średnio co 4 godziny)
  • dobrany lek powinien być podawany w sposób najprostszy i łatwo dostępny - należy podawać leki doustnie zawsze gdy tylko jest to możliwe
  • należy łącznie z lekiem przeciwbólowym podawać leki znoszące uboczne działanie farmakoterapii przeciwbólowej
  • wskazane jest podawanie leków poprawiających samopoczucie chorego (antydepresyjne)
  • stale kontrolować terapeutyczne działanie leku - obserwacja w kierunku lekozależności, działań niepożądanych
  • wraz z lekami przeciwbólowymi należy podawać środki zwalczające działania uboczne - nudności bądź wymioty, stany napięcia, lęku, kurczu mięśni

Ból nowotworowy jest ściśle połączony z lękiem. Ból i lęk są silnie ze sobą sprzężone.

LĘK W CHOROBIE NOWOTWOROWEJ

Lęk to silna reakcja uczuciowa, powstaje w wyniku uczucia zagrożenia przed śmiercią, utratą najbliższych bądź możliwości prowadzenia samodzielnego życia, utraty niezależności.

Lęk nasila odczucie bóle natomiast ból generuje lęk - jest to błędne koło. Bez pomocy psychologicznej czyli bez załagodzeniu cierpienia, lęku nie możliwym jest udzielenie pomocy aby przeciwdziałać bólowi fizycznemu.

PROCES PIELĘGNACYJNY CHOREGO Z BÓLEM

opieka pielęgnacyjna człowieka z chorobą nowotworową stawia prze personelem medycznym i rodziną wielkie wyzwanie. Pomocne w tym zadaniu są ośrodki opieki paliatywnej -(palium-płaszcz),wskazuje to na rolę ochronną prze zagrożeniami z estrony czynników psychicznych jak i fizycznych. Opieka tego typu skupiona jest na podkreśleniu cenności życia, w każdej sytuacji ale też nie ucieka od problemu śmierci. Oswaja z nią chorego, nie przybliżając jej ani nie oddalając. Nadrzędnym celem takiej opieki jest również łagodzenie cierpień fizycznych.

Reakcja na ból jest cechą indywidualną zależy od progu odczuwania bólu.

Obejmując opieką chorego należy poznać jakie czynniki wpływają na próg bólu. Czy próg bólu obniża: bezsenność, zamęczenie, strach, samotność, nuda, niewygoda, zaniedbania pielęgnacyjne

Istnieje pewien zespół objawów, które bezpośrednio stymulują odczuwanie bólu - należy im przeciwdziałać. Do objawów tych należą:

  • złe samopoczucie
  • bark apetytu
  • znużenie
  • biegunki
  • zaparcia
  • nudności
  • wymioty
  • duszność
  • kaszel
  • stany zapalne - np zapalenie płuc
  • zakażenia - grzybice, stany ropne, owrzodzeniami

Dlatego też należy wychodzić na przeciw tym problemom. Pomocne będzie stosowanie poniższych zasad:

  • przy zmianach w obrębie jamy ustnej stosować kostki z lodu z ananasa, nie używać gliceryny, przemywać jamę ustną roztworem wody i cedru
  • w razie bólu głowy ulgę przyniesie okład z zimnej wody
  • natomiast napięcia zlikwiduje ciepła kąpiel, da odprężenie
  • przy postępujących odleżynach stosować udogodnienia w łóżku chorego
  • ważne również utrzymanie estetycznego wyglądu - to z pewnością poprawi samopoczucie chorego
  • pomocne mogą być również techniki relaksacyjne - warto się z nimi zapoznać
  • utrzymywanie rytmu dnia
  • obecność przy chorym

Jeżeli sprostamy zapewnieniu choremu prawidłowej pielęgnacji, tak że nie dołączą się dodatkowe objawy wzmacniające ból należy uwzględnić również pewne zasady dotyczące farmakoterapii:

  • czy można znieść ból, zanim ustali się jego przyczynę. Bardzo ważne jest rozgraniczenie następujących danych: czy jest to ból ostry, przewlekły czy jest on nieodzownie związany z chorobą nieuleczalną
  • stosowanie przeciwbólowych środków farmakologicznych :
    • czy działają w nocy?
    • w dzień podczas spoczynku?
    • przy wykonywaniu ruchów?
    • jak długo należy czekać na działanie podanych środków?
    • jaką ulgę przynoszą ?
    • jak długo trwa działanie leku?
    • ocena tolerancji na podawany lek, obserwacja w kierunku skutków ubocznych?
    • wywoływanie uzależnienia na lek ?
    • reakcja na placebo?

Najważniejszą zaś pomocą jaką możemy dać choremu na nowotwór jest drugi człowiek....