Dodaj do listy

Klasyfikacja podmiotów w gospodarce. Przedsiębiorstwa.

Do grupy podmiotów gospodarujących zalicza się w Polsce wszystkie jednostki organizacyjne oraz gospodarstwa domowe. Pod pojęciem "podmiotów gospodarki narodowej" zgodnie z definicją Głównego Urzędu Statystycznego rozumie się zaś osoby prawne, jednostki organizacyjne, które nie posiadają osobowości prawnej (również ich zakłady, oddziały, filie stanowiące ich jednostki lokalne) oraz osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą.

Podmioty gospodarujące na rynku można klasyfikować z punktu widzenia pełnionych przez nich funkcji. Wyróżnić zatem można:

  • gospodarstwa domowe,
  • przedsiębiorstwa,
  • instytucje finansowe i ubezpieczeniowe,
  • instytucje rządowe i samorządowe,
  • instytucje niekomercyjne.

Szczególną grupą podmiotów gospodarki narodowej są przedsiębiorstwa. Przedmiotem i celem ich funkcjonowania jest prowadzenie działalności gospodarczej. W tym zakresie charakteryzują się one najczęściej samodzielnością, nastawieniem na osiąganie przychodów i generowanie zysków oraz posiadaniem majątku. Zarządzaniem przedsiębiorstwami zajmują się uprawnione do tego osoby.

Istnieje wiele klasyfikacji podmiotów gospodarujących, w tym przedsiębiorstw z punktu widzenia różnorakich kryteriów. Podmioty te najczęściej klasyfikuje się ze względu na własność, formę organizacyjno-prawną, rodzaj Rodzaj jednostka systematyczna - jedna z kategorii w systemie klasyfikacji roślin i zwierząt, wyższa od gatunku, a niższa od rodziny, np. rodzaj szczur obejmuje gatunki: szczur śniady, szczur wędrowny; rodzaj... Czytaj dalej Słownik biologiczny prowadzonej działalności czy rozmiar tej działalności.

Z punktu widzenia własności, podstawowym kryterium podziału przedsiębiorstw jest rozróżnienie na sektor publiczny i sektor prywatny.

Do sektora publicznego zalicza się:

  • przedsiębiorstwa Skarbu Państwa,
  • przedsiębiorstwa państwowych osób prawnych,
  • przedsiębiorstwa jednostek samorządu terytorialnego (komunalne).

Z kolei w sektorze prywatnym wyróżnia się:

  • przedsiębiorstwa krajowych osób fizycznych,
  • przedsiębiorstwa pozostałych krajowych jednostek prywatnych,
  • przedsiębiorstwa podmiotów zagranicznych.

Kryterium formy organizacyjno-prawnej przedsiębiorstw pozwala wyróżnić:

  • osobę fizyczną prowadzącą działalność gospodarczą,
  • spółkę cywilną,
  • spółkę jawną,
  • spółkę partnerską,
  • spółkę komandytową,
  • spółkę komandytowo-akcyjną,
  • spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością,
  • spółkę akcyjną
  • spółdzielnię,
  • przedsiębiorstwo państwowe.

Z punktu widzenia formy organizacyjno-prawnej w sferze gospodarowania funkcjonuje jeszcze wiele innych podmiotów (choć nie zalicza się ich wprost do przedsiębiorstw), wśród których wymienić można, m.in.:

  • fundacje,
  • stowarzyszenia,
  • fundusze,
  • wspólnoty mieszkaniowe.

W sferze samorządowych i państwowych jednostek organizacyjnych wyróżnić dodatkowo można:

  • jednostki budżetowe,
  • zakłady budżetowe
  • gospodarstwa pomocnicze.

Ważnym kryterium klasyfikacji przedsiębiorstw (przedsiębiorców) jest również rozmiar działalności. Zgodnie z zapisami Ustawy o swobodzie działalności gospodarczej przedsiębiorców dzieli się na:

  • mikroprzedsiębiorców,
  • małych przedsiębiorców,
  • średnich przedsiębiorców,
  • dużych przedsiębiorców.

Z punktu widzenia statystyki gospodarki, bardzo istotne znaczenie ma podział przedsiębiorstw według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD). Klasyfikacja ta systematyzuje w sposób hierarchiczny wszystkie działalności występujące w gospodarce narodowej z punktu widzenia przedmiotowego. W ramach PKD wyodrębnia się 17 sekcji, 60 działów, 222 grupy, 503 klasy i 647 podklas. Poniższa tabela zawiera nazwy 17 sekcji Polskiej Klasyfikacji Działalności.

Oznaczenie sekcji PKD

Nazwa sekcji PKD

A.

Rolnictwo, łowiectwo i leśnictwo

B.

Rybołówstwo i rybactwo

C.

Górnictwo i kopalnictwo

D.

Przetwórstwo przemysłowe

E.

Wytwarzanie i zaopatrywanie w energię elektryczną, gaz i wodę

F.

Budownictwo

G.

Handel hurtowy i detaliczny, naprawa pojazdów mechanicznych, motocykli oraz artykułów użytku osobistego i domowego

H.

Hotele i restauracje

I.

Transport, gospodarka magazynowa i łączność

J.

Pośrednictwo finansowe

K.

Obsługa nieruchomości, wynajem, nauka i usługi związane z prowadzeniem działalności gospodarczej

L.

Administracja publiczna i obrona narodowa, obowiązkowe ubezpieczenia społeczne

M.

Edukacja

N.

Ochrona zdrowia i opieka społeczna

O.

Pozostała działalność usługowa, komunalna, społeczna i indywidualna

P.

Gospodarstwa domowe zatrudniające pracowników

Q.

Organizacja i zespoły eksterytorialne