Dodaj do listy

Aldous Huxley i George Orwell jako wizjonerzy zgubnej i pozbawionej indywidualizmu przyszłości.

Zarówno powieść Nowy wspaniały świat Aldousa Huxleya, jak też 1984 George'a Orwella to antyutopie. Antyutopia, według Słownika wyrazów obcych PWN, jest to gatunek Gatunek zespół organizmów o podobnej budowie, wspólnym pochodzeniu, mogących się swobodnie krzyżować, dając płodne potomstwo. W procesie specjacji powstają nowe gatunki. Gatunek jest podstawową jednostką... Czytaj dalej Słownik biologiczny literatury fantastycznej, przedstawiający, zazwyczaj w formie powieściowej, życie społeczności, które zaprzecza ideałowi. Stanowi ono przeciwieństwo utopii, czyli nieziszczalnego, idealnego świata.

George Orwell przedstawił w swojej powieści państwo totalitarne - Oceanię - w którym władza sprawuje nad społeczeństwem całkowitą kontrolę. Oceania dzieli się na prowincje. Jedną z nich jest Anglia, gdzie toczy się akcja Akcja papier wartościowy będący dowodem udziału jego właściciela w spółce akcyjnej. Posiadanie akcji upoważnia właściciela do głosowania na zebraniach akcjonariuszy oraz do uzyskiwania dywidendy,... Czytaj dalej Słownik geograficzny powieści. Rząd zainteresowany jest wyłącznie władzą. Ludzie, znajdujący się "na górze" - Partia Zewnętrzna, posiadają władzę absolutną. Nie dbają o sposób w jaki zdobyli i utrzymują rządy. Nie interesuje ich jednostka i jej uczucia, kwestia szczęścia czy warunków życia poddanych. Druga warstwą społeczną w Oceanii, jest Partia Wewnętrzna. Członkowie tej partii, to ludzie Ludzie J. R. R. Tolkien Hobbit, czyli tam i z powrotem, bohater zbiorowy; ludzie Trzeciej Epoki są zupełnie podobni do ludzi współczesnych. Tak jak dzisiaj zdarzają się wśród nich postacie niezwykłe, szlachetne,... Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - gimnazjum pełniący rolę trybików w machinie państwowej. Ich celem jest praca na rzecz państwa. Najniższą warstwę społeczną tworzą tak zwani prole. Są oni wykorzystywani jako tania siła robocza, nie mają wpływu na to co dzieje się w Anglii. Maja jedynie pracować i rozmnażać się. Ich zadaniem jest też odpowiedni sposób wychowania dzieci, które uczą się donosić na własnych rodziców. Ludzie ci żyją w biedzie. Są notorycznie inwigilowani przez Wielkiego Brata oraz teleekrany, znajdujące się dosłownie wszędzie. Obłuda polityki państwa uwypukla się zwłaszcza w nazewnictwie czterech Ministerstw, które służą Partii Zewnętrznej. Pierwsze z nich to Ministerstwo Miłości, które w rzeczywistości zajmowało się praniem mózgu, torturami i inwigilacją. Drugie to Ministerstwo Prawdy, które z prawdą nie miało nic wspólnego. Zajmowało się bowiem agitacją i propaganda na rzecz państwa. Dbało o to, żeby każda rzecz, którą ogłosi Partia była prawdziwa. Jeżeli okazało się , że przypuszczenia Partii, ogłoszone wcześniej w gazetach nie sprawdziły się, niszczono cały jej nakład i drukowano nowy z odpowiednio spreparowanymi artykułami. Trzecim było Ministerstwo Sprawiedliwości, które zajmowało się militariami i kwestią zbrojenia państwa. Czwartym, było Ministerstwo Obfitości, które zajmowało się rozdzielaniem skąpych racji żywnościowych, oraz nieustannym fałszowaniem danych, świadczącym o rzekomym ich wzroście.

Członkowie Partii Zewnętrznej żyją w dobrobycie, niczego im nie brakuje. Natomiast reszta społeczeństwa bieduje, odżywia się byle jak, gdyż większość produktów żywnościowych nie jest ogólnie dostępna, wręcz zakazana. Kwitnie więc czarny rynek. Mieszkańcy Oceanii mają bardzo dokładnie zorganizowane życie. Nie ma w nim miejsca na indywidualne zachowania. W każdej dziedzinie życia prowadzona jest agitacja na rzecz Partii. W całym mieście, brudnym i zniszczonym, porozwieszane są plakaty Wielkiego Brata. Jest on kreowany na ideał, doskonałość, wszechmocna siła, której ludność winna oddawać wręcz boską cześć. W Oceanii nie ma także miejsca na uczucia, na miłość czy przyjaźń. Normą jest donosicielstwo i kłamstwo. Jeżeli obywatel nie jest posłuszny, nie dostosowuje się do wymogów Partii, nie chce wypełniać narzuconych przez nią obowiązków, spotyka go za to kara, zostaje okrzyknięty wrogiem państwa, jak na przykład Goldstein. Miłość i pragnienie samodzielnego myślenia Winstona i Julii również została ukarana. Karą była resocjalizacja, polegająca na torturach i praniu mózgu. W rezultacie Winston poddał się, wydał swoją ukochaną i pozwolił Partii aby zawładnęła jego umysłem.

Aldous Huxley natomiast, w swej powieści Nowy wspaniały świat, również podjął temat państwa, które sprawuje absolutną władzę nad obywatelami. Świat przedstawiony podzielony jest na cztery Cztery Liczba cztery symbolizuje wszechświat materialny, cztery pory roku, cztery strony świata, cztery kwadry księżyca, cztery wiatry, cztery wieki ludzkości, cztery rzeki Hadesu, cztery konie Apokalipsy,... Czytaj dalej Słownik symboli literackich warstwy społeczne. Najwyższą tworzyli Alfy, ludzie wykształceni, zajmujący wysokie stanowiska lub będące pracownikami biur. Niższą warstwą były Bety - klasa "średnia", która nie była traktowana przez najwyższą kastę poważnie. Natomiast dwie najniższe warstwy Gammy i Delty byli pracownikami, a raczej robotnikami, którzy nie mieli wpływu na to co dzieje się w państwie, ich jedynym zadaniem była praca. Niemożliwe było przejście jednostki z niższej do wyższej warstwy. Tam, gdzie obywatel się urodził, tam musiał już na zawsze pozostać, gdyż takie było jego przeznaczenie. Przedstawiciele poszczególnych warstw różnili się od siebie, zarówno wyglądem zewnętrznym, jak i wykształceniem.

Ludzie powstawali w fabrykach, niczym produkty. Nawet dzieci Dzieci Z. Nałkowska Medaliony - Dorośli i dzieci w Oświęcimiu, bohaterowie autentyczni; dzieci przybywające do Oświęcimia nie miały wielkich szans przetrwania. Mniejsze i słabsze natychmiast kierowano... Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - liceum przyglądały się temu procesowi. Świtem tym, podobnie jak u Orwella, rządzi wszechobecna propaganda, a każde wyjście poza ustaloną i przyjętą normę traktowane jest jako szaleństwo. Mieszkańcy Nowego Świata przekonani są, że żyją w idealnym państwie. Nie znają bowiem innej rzeczywistości. Można nimi zatem z łatwością sterować i kształtować ich światopoglądy. U Huxleya, podobnie jak w pierwszej antyutopii Eugeniusza Zamiatina pt.: My, akt prokreacji traktowany jest w sposób przedmiotowy. Jest on jedynie zaspokojeniem potrzeb seksualnych obywateli. Częste zmienianie partnerów jest mile widziane. Jeśli jakiś związek trwał zbyt długo, było to odbierane przez resztę społeczeństwa w sposób negatywny.

Podobnie jak u Zamiatina, w Nowym wspaniałym świecie zachował się relikt Relikt żywa skamieniałość - gatunek będący pozostałością większej grupy organizmów lub większego zasięgu tych organizmów. Przykładem r. w obydwu znaczeniach jest miłorząb japoński / miłorząb... Czytaj dalej Słownik biologiczny odległej, niedoskonałej przeszłości - ostatni ludzie - nazywani są dzikimi. Są oni zamknięci w oazie człowieczeństwa. Jest to swoistego rodzaju rezerwat, który odwiedzają wycieczki "cywilizowanej" kasty Alfa. Obserwowali oni dzikich, tak jak obserwuje się zwierzęta w zoo. Ich rozwój, zachowanie się oraz poziom intelektualny odbierany i traktowany jest jako prymitywny. Jednak dzicy pamiętają jeszcze co to jest życie duchowe i Bóg.

Każdy obywatel Nowego Świata musiał codziennie przyjąć określoną dawkę narkotyku - somy. Pod wpływem tej używki świat wydawał im się piękny, szczęśliwy, pozbawiony nieszczęść i cierpienia. Nie zważali więc na to co przyniesie przyszłość, nie przejmowali się śmiercią, żyli chwilą, zaspokajając swoje doraźne potrzeby. Taki model życia uważali za najlepszy. Życie toczy się tutaj w oparciu o trzy podstawowe pojęcia: wspólność, identyczność oraz stabilność. Każdy obywatel przynależał do drugiego obywatela. W świecie tym nie było miejsca na indywidualność, przejawy samodzielnego myślenia czy działania. Obywatele poddawani byli uwarunkowaniom, które zmierzały do absolutnej akceptacji przez społeczeństwo ról, z góry im narzuconych.

Człowiek, żyjący w Nowym Świecie poddawany jest nieustającej kontroli. Nie ma w nim miejsca na miłość, myślenie, wyciąganie wniosków. Prokreacja i częste zmienianie partnerów ma za zadanie zniwelować wszelkie uczucia. Narkotyk służy podtrzymywaniu iluzji szczęśliwego i idealnego życia. Nie ma tu miejsca na wychowywanie społeczeństwa, gdyż każdy obywatel jest hodowany w fabryce. Wszystkie te zabiegi prowadzą do całkowitego zniewolenia.

Obydwie powieści ukazują świat, w którym idee wolności, szczęścia i ogólnego dobra zostały przewartościowane. Obywatel, żyjący w pozornie idealnym świecie odnosi wrażenie, że nie ma lepszej rzeczywistości od tej, w której żyje. Okazuje się jednak, że wyzbycie się własnych poglądów, indywidualizmu oraz brak miłości i szczęścia całkowicie zniewala. Nie ma miejsca w takiej rzeczywistości dla samodzielnej jednostki. W takim świecie rządzą masy, pozbawione uczuć, powielające gotowe stereotypy zachowań.

Podstawową zasadą działania takiego państwa jest uzyskanie bezwzględnego posłuszeństwa u obywateli. Nie jest istotne za pomocą jakich środków zostanie ono zdobyte. Może to być terror, tortury, inwigilacja, zbrodnie, wyzysk lub ogłupianie za pomocą używek. W takim świecie liczy się tylko władza nad posłusznym ogółem. Zarówno Orwell, jak też Huxley pokazują, że nie ma miejsca na wolność tam, gdzie istnieje jedyna słuszna prawda. Jeśli zatem nie ma wolności, to rzeczywistość należy do sprawujących władzę.