Dodaj do listy

JAK WYGLĄDAJĄ STOSUNKI INTELIGENCJI I CHŁOPÓW W „WESELU” WYSPIAŃSKIEGO?

"Wesele" Stanisława Wyspiańskiego to dramat symboliczno - fantastyczny, ale także realistyczny, pełniący funkcję dramatu narodowego i społecznego. W XIX wieku w polskim narodzie powszechne było przekonanie o przewodniej roli szlachty, które miało swe korzenie w wierze zakładającej wspólnych wszystkim warstwom społecznym przodków sarmackich. Dlatego w szlachcie widziano społeczną opokę, umożliwiającą jego dobre funkcjonowanie oraz jedynego i najważniejszego obrońcę ojczyzny. Nieustannie podkreślano nierozerwalną więź szlachty i prostego ludu.

Wyspiański podważa te utarte przekonania, ale dokonuje tego w bardzo ciekawy sposób - nie krytykuje wprost powszechnych poglądów. Posługuje się różnorodnymi symbolami, które obrazują punkt widzenia autora "Wesela" w kontekście historycznych faktów i rzeczywistych stosunków społecznych. Wyspiański nie waha się podważyć najważniejszego mitu narodowego Polaków - o wspólnocie wyższych warstw społeczeństwa: szlachty i inteligencji z prostymi chłopami.

Inteligenci Młodej Polski wykazywali silne fascynacje wsią i wiejskim folklorem. Mieszkający w miastach, często dekadencko widzący świat inteligenci mieli poczucie znużenia, zmęczenia życiem, dlatego szukali lekarstwa w prostocie i świeżości, którą mogli znaleźć na wsi. To tam uciekano od filisterskiej teraźniejszości.

W warszawskim piśmie "Głos" ukazywały się artykuły sugerujące podporządkowanie interesów wszystkich grup społecznych sprawom ludu, czyli wszystkim warstwom pracującym. Szczególnie uprzywilejowaną pozycję przyznawano chłopom, którzy mieli być trzonem i podstawą narodu. Tę teorię oparto na przekonaniu o wyższości kultury wiejskiej, która skutecznie opierała się niebezpiecznym wpływom, była skarbnicą rdzennych pierwiastków narodowych, przechowywała "uczucie gromadzkie, ład wewnętrzny i spokojną twórczość". Ta wyższość i odrębność kultury chłopskiej przyciągała uwagę inteligencji, która chętnie sięgała do tej nieocenionej skarbnicy. Takie poglądy doskonale obrazuje pasmo głośnych w środowisku mieszanych małżeństw Tetmajera, Rydla i Wyspiańskiego.

Dramat Wyspiańskiego istotnie obala ustalone od dawna narodowe mity. Jednakże autor Autor J. Szaniawski Dwa teatry, bohater Bohater T. Różewicz Kartoteka, bohater główny; należy do pokolenia Kolumbów
Wygląd: Brak informacji w utworze, bohater niczym się nie wyróżnia, nie ma cech szczególnych, jest zwykły, przeciętny,...
Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - liceum
epizodyczny; małomówny dramaturg z nieodłączną fajką, twórca katastroficznej, fantastycznej sztuki, nie pozbawionej jednak realizmu. Postać jest prawdopodobnie...
Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - liceum
nie podaje żadnych nowych propozycji wyobrażeń i sposobu myślenia, gdyż nie jest to celem utworu. "Wesele" przede wszystkim miało pokazywać wady polskiego społeczeństwa i uczulać na ważne kwestie, które trzeba było uświadomić ludziom, aby móc skutecznie walczyć o niepodległe państwo. W tej funkcji doskonale się sprawdza. Wesele poety Rydla było dobrą szansą do przeprowadzenia obserwacji wzajemnych zachowań inteligencji i chłopów. Wyspiański pesymistycznie ocenia polskie społeczeństwo, które zebrało się na uroczystościach w podkrakowskich Bronowicach. Autor pokazuje, że dwie warstwy społeczne nie potrafią się zjednoczyć, aby walczyć o wolną ojczyznę. Zainteresowany polityką chłop zostaje zlekceważony przez inteligenta, który nie widzi powodów, aby mieszkańcowi spokojnej wsi opowiadać o tak ważnych kwestiach. Natomiast Czepiec Czepiec drugi odcinek żołądka ssaków przeżuwających, do którego dostaje się pokarm z żwacza. Skurcze czepca powodują odciśnięcie płynu z pokarmu, który wraca do żwacza. Powstała masa pokarmowa... Czytaj dalej Słownik biologiczny twierdzi, że "panowie" - w przeciwieństwie do chłopów - nie mają wystarczającej energii. Przywołuje pamięć o bohaterskich chłopach walczących w powstaniu kościuszkowskim, ale nie zapomina także o rzezi galicyjskiej 1846 roku. Inteligenci widzą w chłopach zagrożenie - ich zbytnie zaangażowanie polityczne może się obrócić przeciw nim. To Upiór przypomina i symbolizuje odwieczne waśnie między panami a chłopami, odczuwaną przez Dziada nienawiść do panów i pamięć o tragicznych zdarzeniach chłopskiej rebelii, która wybuchła na polskiej wsi pod przewodnictwem Jakuba Szeli. Liczne rozmowy chłopów i inteligentów pokazują, że nie mogą się oni porozumieć nawet w najprostszych kwestiach. Nieufni chłopi wiedzą, że inteligencki podziw nad wsią jest złudny.

W "Weselu" Wyspiański ostro krytykuje młodopolską ludomanię jako pozorną. Dobitnie wskazuje na to postać Pana Młodego, który na wsi szuka źródła inspiracji, ale w istocie jego znajomość realiów wiejskich jest znikoma. Ponadto nie jest przekonany co do słuszności swej decyzji - boi się, że jest to zdrada inteligencji. Ślub z chłopką jest wyrazem chwilowej mody, a nie chęci zbratania się lub prawdziwego uczucia. Legendarny bohater ukraiński, który był zwolennikiem porozumienia z Polską, wieszczący Wernyhora Wernyhora S. Wyspiański Wesele, bohater fantastyczny; na wpół legendarny Kozak, wróżbita z czasów konfederacji barskiej. Przybycie Wernyhory to zapowiedź odrodzenia Polski drogą powstania ogólnonarodowego.... Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - liceum symbolizuje marzenia Gospodarza o pojednaniu klas społecznych i zgodnego działania w imię ojczyzny. Inteligenci jako spadkobiercy szlacheckiej tradycji powinni zorganizować i poprowadzić zryw narodowowyzwoleńczy, ale są temu niechętni. Ponad wartość wolnej ojczyzny przedkładają wymowną, ale bierną sztukę.

Zaś chłopi, którzy chcieli walczyć, mieli siły i potrzebną energię, interesowali się polityką, nie mieli wystarczającej świadomości narodowej, umiejętności zorganizowania się i porzucenia osobistych korzyści dla spraw całego narodu. Potrzebowali przywódcy, który poprowadziłby ich do boju. Choć dumni ze swoich korzeni, zazdroszczą gościom z miasta. Przedstawiciele wsi i miasta żyją obok siebie, ale nie potrafią się porozumieć, bo jeszcze nie dorośli do tego. Ich stan doskonale odzwierciedla bierny, uśpiony chocholi taniec, w którym pogrążają się wszyscy zgromadzeni na weselu. To on symbolizuje społeczne odrętwienie, brak prób przełamania marazmu, powszechne nieporozumienia i brak chęci do wspólnego działania.

Również inne utwory ukazują zróżnicowanie społeczeństwa polskiego. W "Lalce" Bolesław Prus pokazuje mieszkańców Warszawy: inteligentów i służących, adwokatów i subiektów, sfery handlowe i studentów. Dodatkowo dostatnie Śródmieście kontrastuje z nędznym, głodującym Powiślem. Szlachta Szlachta uprzywilejowany stan społeczny, który wyłonił się ostatecznie w Polsce w XIV w. spośród rycerstwa. O przynależności do tego stanu decydowało przede wszystkim urodzenie, rzadziej nobilitacja (nadanie... Czytaj dalej Słownik historyczny była dominującą warstwą społeczeństwa nie tylko w mieście, ale także na wsi. Rodzina Rodzina jednostka systematyczna - jedna z kategorii w systemie klasyfikacji organizmów, wyższa od rodzaju, a niższa od rzędu, np. rodzina: liliowate, rodzina: trawy, rodzina: jaskrowate, rodzina: człowiekowate.
...
Czytaj dalej Słownik biologiczny
Łęckich jest doskonałą ilustracją tego, że nawet bankructwo Bankructwo sądownie ogłoszona upadłość, niewypłacalność lub zawieszenie wypłat wobec wierzycieli, przen. utrata znaczenia i wpływów, upadek, klęska życiowych planów, ruina majątkowa Czytaj dalej Słownik wyrazów obcych finansowe arystokracji nie jest w stanie podważyć jej wysokiej pozycji społecznej.

Także w "Chłopach" Władysław Stanisław Reymont ukazał stosunki, jakie panowały w uwłaszczonej wsi oraz podział na bogatych gospodarzy, którzy mieli własną ziemię i biedotę - komorników. Najbogatsi właściciele mogli liczyć na szacunek innych mieszkańców wsi, czyli władzę, ponieważ dla chłopów wyznacznikiem majątku była ilość posiadanej ziemi. To oni mieli decydujący głos także w sprawach moralnych - ustanowione przez nich prawa nie zezwalały na związek Jagny i Antka.

Przywołane utwory pokazują społeczeństwo dziewiętnastowiecznej Polski. Olbrzymie zróżnicowanie społeczne miast i wsi wynikało z różnic majątkowych i zajmowanych urzędów. Zła sytuacja życiowa chłopów i robotników była podobna, choć byli oni przedstawicielami różnych klas. Wiejskie warunki życia przypominały sposób egzystencji miejskiej biedoty. Jedynie arystokracja Arystokracja B. Prus Lalka, bohater zbiorowy; Prus bardzo celnie przedstawia tą grupę społeczną: "Cała ta ludność, między którą ostrożnie przesuwali się wygalonowani lokaje, damy do towarzystwa, ubogie kuzynki... Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - liceum i inteligencja Inteligencja B. Prus Lalka, bohater zbiorowy; warstwa ludzi wykształconych, którzy intelektualnymi umiejętnościami próbują zarobić na swoje utrzymanie. Niestety, zdolności i rzetelna wiedza nie mogą tego zapewnić:... Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - liceum prowadziła dostatnie, godne życia.