Dodaj do listy

Opis stroju szlachcica polskiego

Do podstawowych elementów stroju szlacheckiego to między innymi żupan, hajdawery i buty. Taki zestaw noszono zarówno na co dzień w domu jak i podczas podróży. Pokazywano się w nim także w towarzystwie.

Charakterystyka poszczególnych elementów stroju:

  1. Żupan swoim wyglądem podobny jest do sutanny. Jest bowiem długą suknią z obszernymi rękawami. Zapisana jest od samej niemal szyi do pasa na guzy i pętelki. Od pasa w dół nie ma guzików rozpięta jest luźno. Posiada także rozcięcia po bokach. Materiał, którego używano do szycia żupanów to najczęściej płótno lub sukno. Bardziej kosztowne były żupany wykonane z jedwabiu, atłasu, aksamitu. W zależności od pory roku żupany były cienkie i przewiewne, natomiast zimowe stroje były watowane na zimę. Do ozdoby używano kosztownych guzów czyli guzików. Wyszywano także na piersi listwy.
  1. Hajdawery to nazwa szerokich ściąganych sznurkiem w pasie spodni. Wykonane były najczęściej z sukna. Nogawki spodni wkładano w cholewy butów. Hajdawery nie były zbyt widoczne bo noszono je pod żupanem.
  1. Buty szlacheckie- wyglądem przypominające dzisiejsze kozaki. Wykonane były ze skóry. Charakterystyczny obcas i podkówkę. Buty te nie mogły nie mogły się obejść bez wysokiej cholewy. Kolor butów związany był z ich ceną. Biedniejsza szlachta Szlachta uprzywilejowany stan społeczny, który wyłonił się ostatecznie w Polsce w XIV w. spośród rycerstwa. O przynależności do tego stanu decydowało przede wszystkim urodzenie, rzadziej nobilitacja (nadanie... Czytaj dalej Słownik historyczny nosiła buty w kolorze czarnym. Zamożna szlachta mogła pozwolić sobie na buty w kolorze czerwonym albo w kolorze żółtym.
  1. Kontusz- powszechnie używany był w od połowy wieku XVII. Kontusz był to strój paradny noszony na wierzch. W kroju i stylu podobny był do żupana. Góra zapinana na guziki. W tali lekko zwężana u dołu bardzo luźna. Bardzo ciekawym elementem kontusza były rękawy. Miały one rozcięcie wzdłuż. Rozcięcie to można było nosić zapięte albo rozpięte w tedy widać było rękawy żupana, który noszony był pod spodem.
  1. Delia- była to obszerna peleryna, którą noszono w okresie chłodów. Peleryna ta była bardzo szeroka i miała futrzany kołnierz. Peleryny te były także grube w tym celu podbijano je futrem. Możliwe były także warianty delii bez rękawów i podpinki. W ochronie przed zimnem szlachta nosiła ferezje i szuby. Były to ubrania podobne do delii ale bez ozdobnego futrzanego kołnierza. Uboga część szlachty musiała nosić kożuchy.

Elementy uzupełniające stroju to :

a) Pas- najczęściej wąski i mocny. Wykonany był ze skóry albo plecionego sznurka. Do wyrobu paska służyły często metalowe blaszki. Innym rodzajem pasków były paski materiałowe. Wykonywane z jedwabiu lub sukna. Służyły one do nakładania na podstawowy skórzany pasek lub pasek od szabli.

  1. Czapka- była podstawowym elementem uzupełniającym stroju. Czapkę noszono wszędzie nawet podczas jedzenia. Najczęściej noszone były czapki z otokiem z futra. Inne równie chętnie noszone to węgierskie magierki. Do ozdabiania czapek służyły ptasie pióra. Przypinano je na specjalnych drogich agrafkach.
  2. szabla

Bielizna:

Nie wolno było wedle panujących zasad pokazywać bielizny. Dlatego wykonywana ona była z płótna. Krój bielizny był prosty bez ozdób. Nie używano nawet koronek. Zamiast skarpet używano onucy. Były to kawałki materiału. Bielizna damska była to tzw. giezła. Giezło to prosta długa koszula, przypominająca wyglądem halkę. W tamtych czasach nie istniało coś takiego, co dziś nazywamy mianem majtek damskich. Rolę bielizny pełniły gacie i koszula.