Dodaj do listy

„Ten czas” Krzysztofa Kamila Baczyńskiego – interpretacja wiersza

Ludzie urodzeni na początku lat dwudziestych minionego stulecia są pokoleniem pod wieloma względami wyjątkowym. Określono ich mianem Kolumbów - od tytułu powieści Romana Bratnego "Kolumbowie. Rocznik 20". Ich młodość została gwałtownie przerwana za sprawą wybuchu drugiej wojny światowej. Pokolenie Kolumbów nosi jeszcze inną nazwę - pokolenia apokalipsy spełnionej. Jak wiadomo apokalipsa to przerażająca wizja przyszłości. Poetom tej generacji towarzyszyły uzasadnione obawy o przyszłość ojczyzny i ich samych. Swoje pesymistyczne przemyślenia zawierali w wierszach.

Jednym z Kolumbów był Krzysztof Krzysztof H. Balzak Ojciec Goriot, bohater epizodyczny; posługacz w pensjonacie pani Vauquer
Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - liceum
Kamil Baczyński. Urodzony w 1921 roku, w momencie wybuchu drugiej wojny światowej był świeżo upieczonym maturzystą. Wojna brutalnie wtargnęła w jego młodzieńcze lata. Studiował polonistykę na tajnych kompletach, a przy tym działał w harcerskich oddziałach szturmowych, ukończył ponadto podziemną szkołę podchorążych rezerwy. Baczyński został okrzyknięty najwybitniejszym poetą swojego pokolenia. Jego utwory naznaczone są atmosferą okupacji, w której zmuszony był egzystować.

Wybrałem do analizy wiersz Wiersz mowa szczególnie zorganizowana, przeciwstawiana prozie. Wypowiedź wierszowa dzieli się na wersy, równorzędne względem siebie, oddzielone klauzulą (co wynika z zasad wybranego systemu wersyfikacyjnego... Czytaj dalej Słownik terminów literackich pt. "Ten czas". Jest to utwór o budowie ciągłej, trzynastozgłoskowy, w którym da się wyodrębnić dwie części. Występują w nim rymy aabb. Poza tym można wskazać liczne środki stylistyczne, którym zawdzięcza utwór swoisty nastrój. Po pierwsze - epitety, mające uwydatnić złowieszczą wizję ("ciemna noc"). Wiersz zawiera też apostrofę: "miła moja, kochana". W ten sposób podmiot liryczny zwraca się do ukochanej. Istnieje wyraźny kontrast pomiędzy miłością do najdroższej osoby a okropnością czasu wojny. Innym środkiem są osobliwe metafory, które służą spotęgowaniu grozy. Wreszcie - porównania, akcentujące niepokój pokolenia Kolumbów wywołany tragedią wojny ("My sami - takie chmurki u skrzyżowania dróg").

"Ten czas" jest wizerunkiem klęski pokolenia rocznika dwudziestego. Tematem utworu jest chwila dziejowa, w której toczy się życie podmiotu lirycznego. Tytułowy "ten czas" jest okresem przerażenia okrucieństwami wojny. Zanurzony w mroku świat jest symbolem śmierci, zła, strachu: "Taki to mroczny czas. Ciemna noc, tak już dawno ciemna noc, bez gwiazd". Na ziemi rozgościła się rozpacz. Wszystko umiera: natura ("drzew upiory wydarte ziemi - drżą"), ludzie. Światu grozi zagłada. W wierszu wyczuwa się nastrój przygnębienia, trwogi, strachu przed spełnieniem apokalipsy. Podmiot liryczny jest człowiekiem, któremu wypadło żyć w niesłychanie trudnym okresie. Jego refleksje dotyczą przemijania. Jest przekonany, iż światem zawładnęło zło. Trzy końcowe wersy przynoszą wizję całkowitej apokalipsy. "Mroczny czas" to u Baczyńskiego moment, w którym nastąpi kres ogarniętego zniszczeniem świata i jego mieszkańców. Ci, którzy przeżyją, będą chcieli jak najszybciej zapomnieć o poniżeniu i ciągłym lęku. Rzeczywistość jednak okazała się odmienna, ponieważ ocaleni zostali uznani za bohaterów, którzy złożyli w ofierze życie, aby ratować ojczyznę. Sądzę, że zawsze będziemy ich podziwiać, ponieważ dzięki nim żyjemy w niepodległej Polsce.

W utworze są także obecne motywy biblijne. Prezentując je, stosuje autor Autor J. Szaniawski Dwa teatry, bohater epizodyczny; małomówny dramaturg z nieodłączną fajką, twórca katastroficznej, fantastycznej sztuki, nie pozbawionej jednak realizmu. Postać jest prawdopodobnie... Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - liceum tzw. metaforę biblijną. Przyrównuje wojenną pożogę do apokalipsy zawartej w "Biblii". Krzyże, mogiły, trumny, szubienice czy sznury są symbolami śmierci i zniszczenia. Doprowadzają do stanu rozpaczy i żalu, przywodzą na myśl ostateczną zagładę (jak biblijna "Apokalipsa św. Jana"). Widoczna jest dominacja ponurej kolorystyki ("mroczny czas", "ciemna noc", "płynie mrok"). Daremnym wysiłkiem jest szukanie w wierszu jakiejkolwiek nadziei, gdyż panuje przekonanie, iż generacja wojenna to pokolenie straceńców, skazanych na pewną przegraną.

Za sprawą poetów apokalipsy spełnionej możemy spróbować wyobrażać sobie sytuację, jakiej byli zmuszeni stawić czoła. Interpretowany przeze mnie wiersz pozwala zrozumieć, co przeżywali uczestnicy drugiej wojny światowej. Oddaje ich uczucia, informuje o ich obawach. Wiersz jest smutny, przygnębiający, a zarazem skłania odbiorcę do przemyśleń.

Krzysztof Kamil Baczyński pisał o wojnie, ale równocześnie pragnął od niej uciec w marzenia, by choć na chwilę zapomnieć o "mrocznym czasie" zagłady. Przelewanie uczuć na papier było dla poety pewnego rodzaju terapią, lekiem na okrucieństwo okresu okupacji. Wiersze Baczyńskiego są także wyrazem czci dla bohaterskich żołnierzy walczących na frontach drugiej wojny światowej. Hołd poety, podobnie jak pamięć o pokoleniu Kolumbów, z pewnością nie podda się upływowi czasu.