Dodaj do listy

Zagrożenia i problemy współczesnej cywilizacji

Nasze życie jest zależne od wielu czynników o charakterze społecznym, przyrodniczym czy religijnym. Wśród ogromu zagrożeń czających się na człowieka dość duży procent stanowią niepożądane skutki osiągnięć cywilizacji. Taki stan rzeczy ma wpływ na procesy życiowe człowieka, jego postawę etyczną, pro- lub antyspołeczną, działalność w różnych dziedzinach, np. w polityce, nauce, kulturze czy sporcie. Niektóre zagrożenia nie dają się łatwo zaklasyfikować, o niektórych nawet nie wiemy, że istnieją. Zagrożenia XXI wieku mają zasięg globalny. Są one wynikiem nieprzemyślanej działalności człowieka, który tym samym staje się odpowiedzialny za dalsze losy jednostki ludzkiej, o jej przetrwanie, a także kierunek rozwoju.

Nieprzestrzeganie praw człowieka

Według mnie na pierwszym miejscu listy najbardziej istotnych problemów, od których zależeć będą przyszłe losy ludzkości, niestety jeszcze nierozwiązanych, należy umieścić nieprzestrzeganie praw człowieka. To właśnie dzięki tym prawom jest możliwa skuteczniejsza ochrona człowieka przed zagrożeniami ze strony innych ludzi, przed nadużyciami władzy, samowolą urzędników lub służb porządku publicznego, np. policji. Pomimo zainteresowania, jakim cieszy się Deklaracja praw człowieka i pozostałe deklaracje, pomimo istnienia licznych organizacji (np. Amnesty International) i instytucji międzynarodowych (np. Europejski Trybunał Sprawiedliwości w Hadze, Komitet Helsiński), w dalszym ciągu dochodzi do naruszania niezbywalnych praw człowieka we wszystkich państwach świata (oczywiście w różnym stopniu). Politycy posuwają się do przemocy podczas realizowania celów narodowych, finansowych i politycznych. Większości z nas już nawet nie szokują nagłaśniane w środkach masowego przekazu prześladowania na tle religijnym, rasowym, etnicznym, seksualnym. Na porządku dziennym jest mobbing - wykorzystywanie pracowników przez ich szefów. Ludziom często ogranicza się wolność wypowiedzi, nie toleruje się ich preferencji czy upodobań. Ogół tych negatywnych zjawisk można, a nawet trzeba nazwać chorobami społecznymi, ponieważ prowadzą one do poważnych w skutkach zaburzeń w stosunkach międzyludzkich.

Konflikty zbrojne

Problem konfliktów zbrojnych jest ściśle związany z drastycznym łamaniem praw człowieka. Jakakolwiek wojna nie tylko przynosi zniszczenie i cierpienie jednostkom i pewnym zbiorowościom, ale bardzo łatwo może doprowadzić, za pomocą środków będących wytworem ludzkiej cywilizacji i zaawansowanych technologii, do zagłady gatunku ludzkiego. Chodzi może nie tyle o zmniejszenie liczby ludności, co o całkowitą samozagładę. Mimo iż w rezultacie zachodzących procesów politycznych i gospodarczych oddaliła się groźba nuklearnej konfrontacji militarnych mocarstw, to w niczym nie zmienia faktu, że ten rodzaj Rodzaj jednostka systematyczna - jedna z kategorii w systemie klasyfikacji roślin i zwierząt, wyższa od gatunku, a niższa od rodziny, np. rodzaj szczur obejmuje gatunki: szczur śniady, szczur wędrowny; rodzaj... Czytaj dalej Słownik biologiczny broni nadal istnieje i może zostać wykorzystany w wojnach na różnym tle. Zaognienie konfliktu w jakimkolwiek, nawet najmniejszym państwie, może spowodować jego rozszerzenie się na państwa ościenne, a wtedy wkroczą do akcji wojska NATO i siły ONZ. Nie powinno być tak, że w cywilizowanym świecie w dalszym ciągu mnóstwo środków finansowych przeznacza się na zbrojenia zamiast wydać te pieniądze na pomoc krajom Trzeciego Świata, w których od wielu lat ludzie Ludzie J. R. R. Tolkien Hobbit, czyli tam i z powrotem, bohater zbiorowy; ludzie Trzeciej Epoki są zupełnie podobni do ludzi współczesnych. Tak jak dzisiaj zdarzają się wśród nich postacie niezwykłe, szlachetne,... Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - gimnazjum umierają z głodu i z powodu najbłahszych chorób. To niesłychane, że po doświadczeniu obu wojen światowych nadal powszechne jest wykorzystywanie argumentów siłowych w negocjacjach międzynarodowych. Przemoc zbrojna służy jako czynnik wymuszający określone ustępstwa, czego dobitnym przykładem jest wkroczenie wojsk Stanów Zjednoczonych do Iraku. Widocznie ludziom łatwiej jest stosować przemoc niż poszukiwać rozwiązań pokojowych w tak delikatnych kwestiach politycznych, gospodarczych czy wyznaniowych.

Ataki terrorystyczne

Kolejnym zagrożeniem, nierozerwalnie związanym z wojną, jest dla współcześnie żyjących ludzi terroryzm. Obecnie terroryzm jest działalnością o charakterze globalnym, nie istnieją dla niego granice państw i kontynentów. Działania terrorystów to przede wszystkim zamachy na zdrowie, życie i dobra materialne człowieka, mające wymusić na organach sprawujących władzę określone ustępstwa, a także korzyści finansowe lub polityczne. Terroryzm w dużej mierze przyczynia się do zakłócenia ładu społecznego, powoduje spadek poczucia bezpieczeństwa. Groźby skierowane do konkretnych jednostek, jak i całych społeczeństw utrudniają im prawidłowe funkcjonowanie, zakłócając równowagę społeczną. Ataki na World Trade Center (11 września 2001 roku), a także niedawne zamachy w londyńskim i madryckim metrze pokazały, jak wielka bezwzględność cechuje współczesnych terrorystów i jakie mogą być konsekwencje ich ataków w skali jednego państwa, a nawet kontynentu. Pokonanie terroryzmu jest niezwykle trudne. Należy jednak podjąć bezwzględną walkę z tego rodzaju działalnością, ponieważ uleganie żądaniom terrorystów z pewnością stanowiłoby zachętę do organizowania przez nich kolejnych zamachów.

Ochrona środowiska naturalnego

Poza konfliktami zbrojnymi i atakami terrorystycznymi, biorąc pod uwagę skalę zagrożenia, wypadałoby umieścić problem dewastacji środowiska naturalnego. Jego stopniowa degradacja może skutecznie przyczynić się do unicestwienia naszej cywilizacji, i to bezpośrednio z winy człowieka. We współczesnej cywilizacji wielkich ośrodków miejskich i przemysłowych, po wielu rewolucjach technologicznych, wynikiem nieudolnej gospodarki surowcami wtórnymi jest zatrważająca ilość śmieci, trujących ścieków, związków chemicznych, z których neutralizacją przyroda powoli przestaje sobie radzić. Anomalia klimatyczne związane z zanieczyszczeniem środowiska naturalnego są odczuwane przez mieszkańców naszej planety nie od dziś. Bardziej uświadomione na temat zagrożeń osoby na pewno słyszały o efekcie cieplarnianym (spowodowanym niszczeniem powłoki ozonowej atmosfery, w wyniku czego powstaje tzw. dziura ozonowa), idących w ślad za nim zmianami klimatycznymi. Globalne ocieplenie klimatu może prowadzić do podwyższenia się poziomu wód powierzchniowych, w związku z czym istnieje realne niebezpieczeństwo zatopienia siedlisk ludzkich. Poza tym ingerencja w przyrodę jest powodem częstych kataklizmów, np. trzęsień ziemi, powodzi, susz. Wizja przyszłości świata jest bardzo nieciekawa. Człowiek coraz częściej odcina się od kontaktu z naturą, przez co pogarsza się jego samopoczucie, staje się rozdrażniony, przytłoczony, trudno mu się porozumieć z otoczeniem, czego wynikiem są liczne konflikty w domu, w pracy i inne. Moim zdaniem częste przebywanie na łonie natury poprawia nasze samopoczucie, sprawia, że jesteśmy odprężeni i pozytywnie nastawieni do świata. Dlatego też ochrona środowiska naturalnego powinna się stać obowiązkiem każdego z nas.

Ochrona życia

Problemem podobnym do poprzedniego, chociaż dotyczącym głównie człowieka, jest kwestia ochrony życia. Podstawą nienaruszalności życia jest piąte przykazanie dekalogu - "nie zabijaj". Jednak jego interpretacja często wywołuje spory na tle filozoficznym i światopoglądowym (np. problem aborcji, sterylizacji, klonowania człowieka, kary śmierci, samobójstwa czy eutanazji). Na szczęście ludzie przekonali się, że warto transplantacja narządów nie jest niczym złym, ponieważ ratuje życie. Jednak nadal głośny jest problem zapłodnienia "in vitro" i badań prenatalnych (w okresie ciąży). Do spornych można zaliczyć kwestię eksperymentów genetycznych, a w szczególności klonowanie Klonowanie otrzymywanie osobników o takiej samej informacji genetycznej jak osobniki macierzyste. W ostatnich latach klonuje się również wyższe kręgowce. Pobiera się od samicy komórkę jajową, usuwa się... Czytaj dalej Słownik biologiczny ludzi. Trudnym do jednoznacznej oceny zjawiskiem jest problem eutanazji ("zabójstwo człowieka na jego żądanie lub pod wpływem współczucia dla niego"). Jeśli nawet eutanazji dokonuje się z pobudek humanitarnych, kryje się za tym poważne niebezpieczeństwo wyłączania ze społeczeństwa osób, które w gruncie rzeczy nie chcą umrzeć, a jedynie w momentach bezsilności wywołanej bólem wyrażają tego typu prośby. Legalizacja eutanazji, która jest dozwolona już np. w Belgii i Holandii, może prowadzić do groźnych w skutkach nadużyć tego "prawa". Podobny problem stanowi coraz bardziej powszechna akceptacja zabiegów przerywania ciąży. Poza pozbawianiem życia nienarodzonych dzieci Dzieci Z. Nałkowska Medaliony - Dorośli i dzieci w Oświęcimiu, bohaterowie autentyczni; dzieci przybywające do Oświęcimia nie miały wielkich szans przetrwania. Mniejsze i słabsze natychmiast kierowano... Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - liceum godzi ona w zdrowie, a nawet życie niedoszłych matek. Zdarza się, że aborcja powoduje okaleczenie narządów rodnych kobiety, uniemożliwiając jej kolejne zajście w ciążę. Podejrzewam, że kobiety, które usunęły ciążę, żyją w poczuciu winy i często nie potrafią sobie wybaczyć popełnionego czynu, co może skłaniać do samobójstwa.

Bezrobocie

Kolejnym zagrożeniem dla człowieka jest bezrobocie, które w Polsce wynosi około 18 procent. W dobie szybkiego przekazu informacji, nowoczesnych technologii, galopujących reform gospodarczych, agresywnej konkurencji rynek zatrudnienia ma trudności ze znalezieniem zajęcia dla wszystkich ludzi. Bezrobocie Bezrobocie gospodarcze zjawisko braku pracy dla osób zdolnych do pracy i jej poszukujących. Skalę bezrobocia określa stopa bezrobocia będąca porównaniem liczby osób zarejestrowanych jako bezrobotni do ogólnej liczby... Czytaj dalej Słownik geograficzny jest ogromnym wyzwaniem zarówno dla jednostek, jak i dla społeczeństwa. Negatywne zjawiska związane z występowaniem bezrobocia to m.in. zaniżone poczucie własnej wartości, izolacja Izolacja uniemożliwienie krzyżowania się osobników populacji, co powoduje brak przepływu genów między nimi. Z czasem prowadzi to do różnicowania się puli genowej dwóch grup pierwotnie należących do jednej... Czytaj dalej Słownik biologiczny społeczna, brak wiary w realizację własnych celów, znużenie życiem, poczucie samotności, co prowadzi do różnego rodzaju patologii: alkoholizmu, wejścia na drogę przestępczą, konfliktów rodzinnych, które nierzadko prowadzą do jej rozpadu. Natomiast posiadanie pracy, lecz związane z koniecznością zmiany miejsca zamieszkania, osłabia więź emocjonalną ze środowiskiem znajomych czy nawet najbliższej rodziny. Proces globalizacji sprawia, że korporacje Korporacje przymusowe organizacje zawodowe zrzeszające pracowników i pracodawców w imię solidaryzmu społeczno-narodowego. Przez ich utworzenie faszyści włoscy chcieli uniknąć konfliktów klasowych.
...
Czytaj dalej Słownik historyczny
i przedsiębiorstwa są zmuszone ograniczać koszty, bo w przeciwnym razie przestaną być konkurencyjne. Najpopularniejszym ze sposobów zmniejszania kosztów produkcji jest redukowanie zatrudnienia. Obawy i niepokoje osób pozbawionych pracy, jak również towarzyszące im ubóstwo skutkują zaniedbaniami na polu rodzinnym i społecznym, ponieważ życie zaczyna być walką o przetrwanie.

Niesprawiedliwy podział dóbr

Do wymagających szybkiej interwencji zagrożeń należy zaliczyć problemy związane z nieuczciwym podziałem dóbr będących udziałem ludzkości. Różnice warunków egzystencji to problem stary jak świat, jednak dziś, w dobie globalnych przeobrażeń gospodarczych, jest on szczególnie nagłaśniany. Przejawia się on nie tylko w schematycznej relacji bogaty - biedny, ale głównie w relacjach: syty - głodny, zdrowy - chory, mający dostęp do edukacji - niemający dostępu do edukacji. Pomiędzy krajami bogatymi a ubogimi istnieje ogromna przepaść. Od wielu lat mamy do czynienia z sytuacją, w której jedna piąta mieszkańców naszej planety żyje w skrajnej nędzy. Co minutę na kuli ziemskiej rodzi się w przybliżeniu 50 dzieci pochodzących z biednych rodzin, co dzień około 30 tysięcy umiera z głodu, zaś w wyniku chorób i braku profilaktyki zdrowotnej w skali roku umiera około 14 milionów dzieci. To zatrważające, ale prawie miliard mieszkańców ziemi nie potrafi czytać i pisać. Około 300 milionów osób cierpi z powodu chronicznego niedożywienia. Nie do wiary, ale 200 najbogatszych ludzi świata posiada większy majątek niż 2 miliardy najuboższych. Statystyki dowodzą, że nierównomierny podział bogactw wciąż się utrzymuje, a nawet pogłębia. Głód nie musi być największym problemem. Paradoksem wydaje się fakt, że na świecie występuje nadprodukcja żywności. Pożywienia jest tyle, że można by nim obdzielić 120 procent obecnej liczby mieszkańców ziemi. Problemem jest rozdzielenie tej żywności. W tej sytuacji biedni niewiele mogą zrobić. Niestety, na świecie istnieją dwie równoległe cywilizacje: cywilizacja postępu i cywilizacja przetrwania. Wydłuża się linia podziału między bogatymi i biednymi, co nieuchronnie prowadzi do szerzenia się terroryzmu, który rozwija się w krajach najbiedniejszych. Bogatym tego świata trudno wyrzec się swoich bogactw i oszczędności. Obca im jest ofiarność i wspólne dobro. Świat już od wieków nie zwraca uwagi na wartości ogólnoludzkie, lecz na dobra materialne, które w gruncie rzeczy nie są trwałe.

Demokracja

Następnym problemem naszej epoki jest ekspansja demokracji. Obecnie zagrożeniem, jakie niesie demokracja, jest jej odarcie z wartości. Najczęściej demokracja sprowadza się głównie do socjotechnicznych metod sprawowania władzy w państwie. Poza tym tak naprawdę wpływ obywatela na jakość sprawowania rządów w danym kraju wydaje się żaden. Organizowane co kilka lat wybory potwierdzają, że każdej partii zależy wyłącznie na obronie własnych interesów, a dobro narodu jest na dalszym planie. Tor rozwoju demokracji wyznaczają dzisiaj właściciele olbrzymich korporacji. Nierzadko dla ich potrzeb parlamenty wielu państw, w tym Polski, wprowadzają w życie określone ustawy. Piętą achillesową demokracji jest zdarzający się nagminnie brak odpowiednich kwalifikacji u osób piastujących odpowiedzialne funkcje na najwyższym szczeblu władzy, co ma związek z zatrudnianiem krewnych i znajomych wysoko postawionych polityków. Do trawiących demokrację chorób należy zaliczyć postępującą korupcję, prywatę, brak poszanowania prawa, co prowadzi do osłabienia autorytetu władzy. Jest to bardzo częsty powód niechęci obywateli do zaangażowania społecznego, co powoduje spadek liczby wyborców i wywołuje atmosferę wzajemnych oskarżeń.

Uzależnienia

Do wyjątkowych zagrożeń cywilizacyjnych można z całą pewnością zaliczyć szerzące się uzależnienia, np. narkomanię, alkoholizm, nikotynizm, a także uzależnienie od Internetu i telewizji. Alkoholizm Alkoholizm nałogowe picie alkoholu; choroba Choroba występuje wtedy, gdy bodźce zewnętrzne są zbyt silne lub działają zbyt długo, przy równoczesnym zmniejszaniu się zdolności przystosowania organizmu.
Czytaj dalej Słownik biologiczny
powstająca na skutek nadużywania napojów alkoholowych.
Czytaj dalej Słownik wyrazów obcych
wywołuje w człowieku agresję i skłania go do stosowania przemocy. Choroba alkoholowa potrafi skutecznie rozbić każdą rodzinę. Ten nałóg jest uwarunkowany wieloma czynnikami: osobowościowymi, małżeńskimi, rodzinnymi, środowiskowymi. Pogłębiająca się frustracja, problemy w pracy, a także jej utrata, kłopoty finansowe, nieumiejętność radzenia sobie w trudnych sytuacjach, brak asertywności, zachłanność, zazdrość, lęk przed odrzuceniem, obwinianie innych, dążenie do kłótni, poczucie wyobcowania, brak jakiegokolwiek wsparcia - oto przyczyny, a jednocześnie skutki alkoholizmu. Podobnie dzieje się w przypadku narkomanii, która jest przyczyną konfliktów społecznych, porzucenia szkoły czy pracy, wkroczenia na drogę przestępczą. Niełatwo będzie rozwiązać ten problem, biorąc pod uwagę ogromne dochody, jakie płyną z handlu tym towarem. Zarówno Alkoholizm, jak i narkomania są w pewnym sensie "zaraźliwe". Przenoszone z pokolenia na pokolenie nie dają się wyplenić, a obecnie dosięgają nawet najmłodszych. Wyjątkowo niebezpiecznym nałogiem jest pochłaniające mnóstwo czasu wysiadywanie przed telewizorem lub komputerem. Rezultatem tych uzależnień, które już teraz dotykają mnóstwo ofiar, może być odosobnienie społeczne, wtórny analfabetyzm, poczucie odrealnienia, autyzm, brak innej aktywności, stosowanie w sytuacjach codziennych zachowań podpatrzonych na ekranie, a także różnego typu zaburzenia psychiczne. To dobrze, że technika się rozwija, jednak warto zwrócić uwagę na niebezpieczeństwa związane z jej rozwojem. Techniczne urządzenia medialne i komunikacyjne mają coraz większy wpływ na nasze funkcjonowanie społeczne. Ludzi nazywa się już nawet "społeczeństwem informacyjnym", jak gdyby stawali się bezmyślnymi maszynami. Uważam, że w szkole powinno się uczyć nie tylko obsługi komputera i korzystania z Internetu, ale przyjmowania określonych postaw wobec tak zaawansowanej technologii, żeby nikt z nas nie wyzbył się tego, co ludzkie.

Przestępczość

Niebezpieczeństwem dla całego społeczeństwa, zagrożeniem dla życia każdego z nas jest przestępczość. Wiele wskazuje na to, że z tym problemem będziemy mieli coraz więcej do czynienia. Abstrahując od przyczyn popełniania przestępstw, należy zauważyć, że najbardziej dotkliwymi, niosącymi najwięcej zła, są najcięższe zbrodnie, m.in. zabójstwa, rozboje, gwałty, napady z bronią w ręku. Wyjątkowo niebezpieczna jest tak zwana przestępczość zorganizowana, o charakterze mafijnym, mająca często wiele wspólnego z polityką administracyjną czy gospodarczą (przemyt, korupcja, przestępczość podatkowa i inne). Bardzo niepokojąca i przerażająca jest przestępczość nastolatków i dzieci. Swym zasięgiem obejmuje ona cały świat i jest związana z nieumiejętnością oceny zagrożeń i podjęcia właściwych działań zapobiegających jej rozwojowi. Brak zainteresowania elit nieudolną polityką karną państwa, lekceważenie praw poszkodowanych, niskie wydatki na funkcjonowanie wymiaru sprawiedliwości i służb porządku publicznego również przyczyniają się do wzrostu przestępczości. Przeprowadzone niedawno sondaże opinii publicznej potwierdzają spore poczucie zagrożenia. Niestety, sytuacja nie ulegnie zmianie przez kilka najbliższych lat.

Homoseksualizm i prostytucja

Według mnie uznawanie za normalne zjawisk takich jak homoseksualizm czy prostytucja jest ogromnym nieporozumieniem. Problem nie polega na tolerancji i akceptacji tego typu zachowań, ale na równości wobec prawa rodzinnego osób demonstrujących swoje skłonności. Osobiście nie wyobrażam sobie pozwolenia na legalizację związków partnerskich osób jednej płci, a także na posiadanie i wychowywanie przez nich dzieci. Niestety takie przypadki są na porządku dziennym np. w Holandii. Lekceważenie praw natury wcześniej czy później zaowocuje skutkami, na których zwalczanie będzie za późno. Z kolei prostytucji powinno się zakazać, ponieważ szarga godność kobiety i sieje zgorszenie wśród młodzieży.

Choroby

Ostatnim poruszonym przeze mnie niebezpieczeństwem, zagrażającym współczesnemu człowiekowi, są różnego rodzaju choroby. Najgroźniejsze z nich, często nieuleczalne, to m.in. AIDS, choroby nowotworowe, choroby układu krążenia, a także choroby psychiczne, np. schizofrenia. Ich występowanie wiąże się najczęściej z uskutecznianiem ryzykownych zachowań - z rozluźnieniem obyczajowym, niezdrowym trybem życia (ciężkostrawne jedzenie, brak aktywności fizycznej, codzienny stres, pośpiech), ubóstwem, brakiem odpowiedniej wiedzy. Do chorób psychicznych przyczynia się niskie poczucie własnej wartości, a także szereg innych czynników: genetycznych, środowiskowych, wychowawczych.

Lista zagrożeń cywilizacyjnych jest o wiele dłuższa. W mojej pracy ograniczyłem się do wymienienia najważniejszych. Naiwne byłoby przekonanie, że wystarczy o tych problemach głośno mówić, aby je rozwiązać. Najważniejsze jest przemyślane i zorganizowane działanie. Uważam, że każdy człowiek powinien zdać sobie sprawę z niebezpieczeństw, jakie mogą wyniknąć z lekceważenia zagrożeń naszej cywilizacji.