Dodaj do listy

Tragedia Sofoklesa pt. „Król Edyp” – szczegółowe opracowanie lektury

1. Mit Labdakidów - ramowy plan wydarzeń:

1). Przepowiednia delficka.

2). Ucieczka Edypa przed przeznaczeniem.

3). Zabicie Lajosa.

4). Przybycie do Teb.

5). Rozwiązanie zagadki sfinksa.

6). Rozpoczęcie panowania w Tebach, ślub z Jokastą.

7). Zaraza w Tebach.

8). Poznanie prawdy o klątwie i spełnionej przepowiedni.

9). Samobójstwo Jokasty i wygnanie Edypa.

10). Walka dwóch synów Edypa o władzę w Tebach.

11). Zakaz pochówku Polinejkesa wydany przez Kreona.

12). Złamanie zakazu przez Antygonę.

13). Śmierć Antygony, Hajmona i jego matki.

14). Wygnanie Kreona.

Osnuta na kanwie mitu o rodzie Labdakidów akcja Akcja papier wartościowy będący dowodem udziału jego właściciela w spółce akcyjnej. Posiadanie akcji upoważnia właściciela do głosowania na zebraniach akcjonariuszy oraz do uzyskiwania dywidendy,... Czytaj dalej Słownik geograficzny tragedii Sofoklesa pt. "Król Edyp" rozpoczyna się od zarazy w Tebach i próbach przebłagania bogów, by pomogli przezwyciężyć klęskę. Edyp stara się dociec prawdy, wysyła posłańca po radę do wyroczni delfickiej. Z czasem dowiaduje się, że to on jest winien tragedii mieszkańców Teb. Dramat kończy się w momencie, gdy Edyp, który już jest wszystkiego świadomy, wyłupia sobie oczy i skazuje się na wygnanie.

2. Mit Labdakidów - streszczenie:

Lajos, król Teb, dowiaduje się od wyroczni delfickiej, że jego syn zabije ojca i poślubi własną matkę. By uniknąć niesprzyjającego losu, postanawia pozbyć się narodzonego syna Edypa. Pozostawionego na pastwę losu chłopca odnajduje pasterz, który powierza go na wychowanie władcy Koryntu.

Edyp, przybrany syn korynckiego małżeństwa, dorasta i dowiaduje się o przepowiedni. Nieświadomy tego, że został on przygarnięty przez króla Koryntu, uznając go za swego biologicznego ojca, postanawia opuścić rodzinny dom, by nie narazić swoich rodziców na niebezpieczeństwo. Opuszcza więc Korynt. W czasie długiej wędrówki napotyka na drodze pewnego człowieka, któremu nie chce ustąpić z drogi. Rozgniewany Edyp zabija przechodnia, nie zdając sobie sprawy, że jest to jego prawdziwy ojciec Lajos, król Teb. Niczego nieświadom, przybywa do królestwa swego ojca. Tam, jako jedyny rozwiązuje trudną zagadkę Sfinksa i tym samym zostaje ogłoszony władcą Teb i mężem Jokasty, własnej matki. Długo żyją w spokoju, Edyp okazuje się sprawiedliwym królem, wspaniałym mężem i odpowiedzialnym ojcem dwóch córek: Antygony i Ismeny oraz dwóch synów: Eteoklesa i Polinejkesa. Teby jednak po pewnym czasie nawiedza zaraza. Nic nie pomaga. Okazuje się w końcu, że przyczyną tragedii jest sam Edyp i ciążąca na nim klątwa bogów. Kiedy władca się o tym dowiaduje, pozbawia się oczu i skazuje się na wieczną tułaczkę; zaś pogrążona w hańbie i rozpaczy Jokasta Jokasta Sofokles Król Edyp, bohaterka drugoplanowa; matka Matka B. Schulz Sklepy cynamonowe, bohaterka epizodyczna; jest w opowieści prawie nieobecna. Narrator nie zwraca na nią uwagi, nie dba o nią. Notuje jedynie, że wciąż się czesała lub leżała w salonie... Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - liceum i żona Edypa. Kiedy mąż zwierza jej się ze swoich podejrzeń, uspokaja go, mówiąc: "iż śmiertelnych sztuka wróżenia nie ima się wcale" i posiada... Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - liceum postanawia się zabić.

Zaś dwaj bracia Polinjekes i Eteokles mają sprawować kolejno rządy w Tebach. Po okresie panowania Eteoklesa przychodzi czas na Polinejkesa, ale brat nie chce odstąpić mu tronu. Ten na czele wrogich wojsk napada na Teby. Obaj bracia tracą życie w bratobójczej bitwie. Władcą Teb zostaje Kreon, brat Jokasty. On to nakazuje, by z honorami godnymi obrońcy ojczyzny pochować jedynie Eteoklesa, zaś ciało Polinika poleca rzucić na pożarcie dzikim zwierzętom. Siostra obu poległych braci, Antygona, potajemnie w nocy wykrada ciało Polinika i odprawia mu pogrzeb. Kreon Kreon Sofokles Antygona, bohater główny; brat Jokasty, szwagier Edypa, stryj Antygony, po śmierci Eteoklesa i Polinejkesa objął władzę w Tebach Wygląd: dojrzały mężczyzna, pełen dostojeństwa
...
Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - liceum
karze ją zamurować żywcem w piwnicy.

I Prolog

3. Mitologiczne wydarzenia, od których zaczyna się akcja "Króla Edypa":

Akcja utworu rozpoczyna się od próby odkrycia powodów, dla których Teby nawiedziła okrutna zaraza dziesiątkująca mieszkańców miasta. Edyp, odpowiedzialny za swój lud władca, chce dociec prawdy, dlatego zasięga porady w wyroczni delfickiej. Okazuje się, że przyczyną wszelkich nieszczęść jest klątwa bogów, której powodem są niepomszczone zbrodnie dokonane przez Edypa (zabójstwo ojca i ślub z matką). Edyp nie jest świadomy tego, że spotkany i zamordowany przez niego człowiek na drodze do Teb był jego ojcem Lajosem, zaś kobieta, przy której śpi, jest jego matką.

Takie rozpoczęcie tragedii ma swój sens i zostało uczynione z pewnym autorskim zamysłem. Zaraza nękająca naród tebański i próby odkrycia jej przyczyn, są pretekstem do odkrycia przed widzem (czytelnikiem) nieznanych bohaterom prawd. Dowiadujemy się o tragedii Edypa i jego rodziny, na naszych oczach rozgrywa się walka nieświadomego niczego władcy Teb z nieprzebłaganym losem. Sofokles w ten sposób chciał wzbudzić w publiczności nie tylko ciekawość, ale także pewne uczucia: trwogi, litości, współodczuwania. To wszystko miało prowadzić do tzw. oczyszczenia, czyli katharsis.

4. Znaczenie terminu "prolog":

Prolog - ("pro" - 'przed', "log" - 'słowo, myśl') termin ten wywodzi się z greckiego określenia początku sztuki teatralnej, którym było tzw. gr. prólogos, czyli wstępna, wydzielona część utworu dramatycznego (czasem także powieści), w której zwierano wstępne wyjaśnienia wydarzeń związanych z akcją, a potrzebne do jej zrozumienia. Inaczej: "przedsłowie", "introdukcja". Pierwotnie prologiem nazywano również w antyku osobę wygłaszającą wstępną część utworu.

5. Znaczenie słów Edypa: "Kadma starego potomstwo":

"Kadma starego potomstwo" - w ten sposób Edyp nazywa nękanych zarazą mieszkańców Teb. Powiedzenie to wiąże się z Kadmosem, synem Agenora, który w czasie poszukiwania Europy przybył do wyroczni delfickiej, gdzie nakazano mu założenie grodu Kadmea, zalążka późniejszych Teb. Dlatego Kadmos był ojcem wszystkich tebańczyków.

6. Sfinks i jego wygląd:

Sfinks - to mitologiczny stwór, który charakteryzował się tym, iż posiadał kobiecą twarz i piersi, pozostał część ciała przypominała kształtem i wyglądem lwa, z grzbietu którego wyrastały skrzydła, ogon jego podobny zaś był do ogona węża. Potwór ów pojawił się w podmiejskich okolicach z inicjatywy Hery. Porywał on mieszkańców Teb, a następnie strącał ich w przepaście. Najczęściej jego ofiarami padali wędrowcy, kupcy i rzemieślnicy. Dziwny stwór zadawał napotkanym ludziom zagadkę, która brzmiała następująco: "Co to za zwierzę, obdarzone głosem, które z rana chodzi na czworakach, w południe na dwóch nogach, a wieczorem na trzech?" Nikt nie potrafił odpowiedzieć na to pytanie. Kreon za rozwiązanie zagadki i zabicie Sfinksa obiecał oddać koronę. Teby ocalił Edyp, który udzielił następującej odpowiedzi: "Człowiek chodzi rano, to jest w dzieciństwie, na czworakach; gdy urośnie, staje się zwierzęciem dwunożnym; a w starości, która jest życia wieczorem, podpiera się laską, jakby mu trzecia noga przybyła". Po tych słowach Sfinks sam wskoczył w przepaść i zginął.

7. Tragedia mieszkańców Teb:

" … O biada!

Naród wśród moru upada

I myśli zabrakło już mieczy

Ku obronie i odsieczy…"

(cytat z tragedii)

Według mitu Teby podlegały panowaniu złych duchów, dlatego też kraj ten nawiedzały różnorodne klęski. Ziemia stała się nieurodzajna, rodziły się martwe dzieci, a zwierzęta się nie mnożyły. W "Królu Edypie" wspomina się o zarazie i chorobach, które nawiedziły Teby. Nie pomagają modlitwy i ofiary składane bogom, naród wymiera i cierpi. Edyp obiecuje tebańczykom, że dotrze do powodu wszystkich klęsk.

8. Zasługi Edypa względem Teb:

Przede wszystkim mieszkańcy Teb byli wdzięczni Edypowi za to, że wyzwolił ich spod jarzma okrutnego Sfinksa. Okazał się on także dobrym i sprawiedliwym władcą, dla którego los ludu był najważniejszy, nawet za cenę własnej władzy, ze wszystkich sił dążył on do ocalenia narodu tebańskiego przed strasznymi skutkami zarazy.

9. Sposoby ratowania Teb:

Król Edyp publicznie zobowiązuje się dociec przyczyny zarazy, która nawiedziła Teby. Gdy nie pomagają ani modlitwy, ani ofiary dla bogów, postanawia zasięgnąć porady u wyroczni delfickiej i poszukać tam odpowiedzi na pytanie: co jest przyczyną bożego gniewu. Dowiaduje się, że mieszkańcy Teb dlatego cierpią, gdyż nie została pomszczona zbrodnia popełniona na królu Lajosie. Edyp, który nie wie, że sam jest przyczyną klątwy, przyrzeka, że pomści śmierć tebańskiego króla i uwolni naród od zarazy.

10. Cytaty dokumentujące relacje między Edypem a jego podwładnymi:

"Ja, Edyp, sławą cieszący się ludzi. -

Rzeknij więc, starcze, boś ty powołany

Za innych mówić, co was tu zebrało,

Strach czy cierpienie? Wyjaw to mężowi,

Co chce wam ulżyć; bo byłby bez serca,

Gdyby ten widok mu serca nie wzruszył."

"Z wami ja wspólnie siły złączonemi

Spłacę dług bogu i dług naszej ziemi…"

"Gdy moja dusza za mnie, za was jęczy

Za miasto Miasto intensywnie zabudowany obszar zamieszkiwany przez ludność wykonującą zawody pozarolnicze. Głównymi cechami miasta są:
zwarta zabudowa; duża gęstość zaludnienia; zatrudnienie ludności w...
Czytaj dalej Słownik geograficzny
całe; ze snu się budzę

Na wasze glosy; wiedźcie, że łzy ronię…"

11. Edyp jako władca:

Edyp jest odpowiedzialnym i troskliwym władcą, któremu leży na sercu dobro narodu, dlatego też deklaruje, że zrobi wszystko, by uwolnić swój lud od zarazy. Nie obca dla niego jest empatia (współodczuwanie), stara się wczuć w sytuację zagrożonych mieszkańców Teb. Bierze także odpowiedzialność za naród, którego dobro jest dla niego najważniejsze.

12. Więzi łączące Edypa i Kreona:

Kreona i Edypa łączyły związki rodzinne, otóż Kreon jako brat matki Edypa - Jokasty, był jego wujkiem. Jednak po ślubie Jokasty z Edypem stał się on także szwagrem.

13. Wiadomość wyroczni delfickiej dla Edypa - w formie równoważników zdań:

a). Zbrodnia na królu bez pomsty.

b). Zabójca bezkarny.

c). Ukaranie i wygnanie winowajcy.

d). Oczyszczenie Teb z klątwy.

14. Decyzja Edypa po usłyszeniu rady wyroczni delfickiej:

Edyp, po usłyszeniu wiadomości przyniesionej przez Kreona z wyroczni delfickiej, bez namysłu rzuca klątwę na mordercę króla Teb - Lajosa. Następnie prosi wieszcza Tejrezjaza, by wyjawił przed tebańczykami przebieg mordu. Edyp czyni to wszystko nie będąc świadomym, że to on jest przyczyną cierpienia mieszkańców Teb. Przyrzeka, ze nie spocznie, dopóki nie znajdzie i nie ukarze zabójcy Lajosa.

II Parodos

1. Znaczenie terminu "parodos":

Parodos - to część antycznego dramatu, na którą składała się początkowa pieśń chóru śpiewana przy wejściu na orchestrę. Nazwą tą określano również przejście dla widzów i aktorów, mieszczące się między audytorium a sceną. Nazwa pieśni wzięła się od miejsca jej wykonywania.

2. Temat zawarty w parodosie "Króla Edypa":

W pierwszej pieśni chór opisuje tragiczny stan miasta i jego mieszkańców dotkniętych okrutną zarazą. Pieśń ta to po części modlitwa, w której śpiewacy proszą bogów o pomoc dla Teb.

3. Bogowie wymienieni w parodosie i ich określenia:

Chór w pierwszej pieśni zwraca się do: Zeusa, Ateny, Apollina, Artemidy, Bachusa i Aresa. Bogom tym zostały przyporządkowane następujące określenia:

Apollo -" Delicki władco, o Peanie", "głosie niebiański", "dziecię złotej nadziei",

Atena - " Zeusa córka, odwieczna Pallada",

Artemida - "która strzeże tej ziemi i ton okrężny zasiada",

Bachus - "Ciebie wzywam, złotosploty, boś tej ziemi syn, tyś, coś panem win"

Ares - "W boga klęsk, co niesie mór"

4. Rola Apolla w religii antycznych Greków:

Apollo - syn władcy Olimpu Zeusa i Latony. Jan Parandowski pisze: "Gdy miał przyjść na świat, ze wszystkich stron przypłynęły łabędzie, a otoczywszy zwartym kołem błogosławioną wyspę śpiewały cudnie. Od tej chwili jałowe skały Delos zakwitły i napełniły się radością świeżej zieleni. Dźwięki muzyki i hymnów wznosiły się ku niebu w błękitnych zwojach kadzidlanych". Najpiękniejszy z bogów smukły, wyskoki młodzieniec o jasnych włosach. Posiadał on dar nieprzemijającej młodości, wspaniałe pełne boskości oczy, dzięki którym mógł zaglądać w głąb czasu i przestrzeni. Był on bogiem wyroczni i wróżb, dlatego nazywano go patronem wróżbitów i wieszczów, a także poetów i śpiewaków. Grał wspaniale na cytrze. Z nim więc Grecy wiązali wszelkie sprawy związane z przepowiedniami, a także ze sztuką poezji.

5. Wymienione w parodosie klęski, które nawiedziły Teby:

"…O biada!

Naród wśród moru upada

I myśli zbrakło już mieczy

Ku obronie i odsieczy,

Pola kłosem się nie skłonią,

Matki w połogach mrą lub płody ronią.

Jak lotne ptaki, wartkie błyskawice,

Mkną ludzie Ludzie J. R. R. Tolkien Hobbit, czyli tam i z powrotem, bohater zbiorowy; ludzie Trzeciej Epoki są zupełnie podobni do ludzi współczesnych. Tak jak dzisiaj zdarzają się wśród nich postacie niezwykłe, szlachetne,... Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - gimnazjum cwałem w Hadesu ciemnice.

Nad miastem zawisła głusza

I stosy trupów po ulicach leżą,

A śmierć i dżumę szerzą;

Nikt ich nie płacze, nie rusza."

Z powyższego cytatu wynika, że naród nawiedziła dziwna zaraza, która powoduje, że ziemia stała się nieurodzajna, matki umierają w czasie porodu albo rodzą martwe dzieci, wielu ludzi ginie z powodu jakiejś epidemii.

III Epeisodion I

1. Znaczenie terminu "epeisodion":

Epeisodion (gr. "epeisódion") - to jedna z części składowych antycznego dramatu (konkretnie tragedii), w obrębie której zawierały się dialogi i monologi bohaterów. Kolejne epeisodia były rozdzielane przez tzw. stasimony, czyli wystąpienia chórów, które zastępowały wstępy do kolejnych aktów utworu dramatycznego.

2. Sposoby namawiania mieszkańców Teb przez Edypa do podjęcia próby wyjaśnienia okoliczności śmierci Lajosa:

Obietnice

Groźby

- Jeśli zabójca się przyzna zostanie jedynie wygnany z miasta.

- Osoba, która odnajdzie mordercę, zostanie wynagrodzona, wdzięczny jej będzie także cały lud tebański.

- Edyp przyrzeka, że zrobi wszystko, by pojmać zabójcę króla Lajosa, a później go ukarać. Rozpatruje skazanie na śmierć lub wygnanie.

- Król Edyp składa śluby, że odnaleziony zbrodniarz będzie pogardzany i doświadczy nędzy.

- Milczący świadkowie zbrodni nie będą dopuszczani do uczestnictwa w modłach, a także zamkną się przed nimi wszelkie drzwi.

- Potępia wszystkich, którzy będą starać się w jakikolwiek sposób utrudniać odnalezienie zabójcy albo nieść mu pomoc.

2. Wyjaśnienie kim byli: Labdak, Polydor, Kadmus, Agenor:

Labdak - ojciec rodu Labdakidów, jego synem był Lajos,

Polydor - dziadek Lajosa,

Kadmos - założyciel Teb, przodek Lajosa,

Agenor - ojciec Kadmosa, ojciec Europy - najpiękniejszej kobiety świata, władca Sydonu.

3. Rozmowa Edypa z Tyrezjaszem:

Wieszcz Tyrezjasz (w mitologii zwany Tejrezaszem) był ślepym starcem noszącym długą i siwą brodę. Z powodu tego, iż w młodości ujrzał kąpiącą się nago Atenę, utracił wzrok, a także uzyskał od Zeusa siedem razy dłuższe życie. Znał on tajemnice przeszłości i przyszłości. Wiedział to, czego nikt zwyczajnie nie wiedział, potrafił także porozumiewać się z ptactwem.

Z całego serca nie chciał odsłonić przed Edypem prawdy, którą dobrze znał. Żal mu było tak dobrego władcy, który stał się igraszką w rękach bogów. Prawda o nieuświadomionych przewinieniach Edypa była tragiczna. Król Teb jednak bardzo nalegał na wieszcza, który w końcu z bólem ujawnił mu jego grzechy: ojcobójstwa i kazirodztwa. Edyp nie chciał wierzyć w to, co usłyszał. To on był zabójcą własnego ojca, którego niegdyś napotkał w drodze do Teb. Lajos był człowiekiem zabitym przez niego w górach. To on poślubił swoją prawdziwą matkę Jokastę. Nie mógł znieść świadomości czynów, których się dopuścił. Nie widział tego, co uczynił, dlatego wykłuł sobie oczy i skazał się na żebractwo. Zmarł niedaleko miasta.

4. Odpowiedzi Tyrezjasza na pytania Edypa:

Tyrezjasz odpowiadał na pytania Edypa z wielką niechęcią. Wiedział, że prędzej czy później musi wyjawić królowi prawdę, jednak jako człowiek, współczuł dobremu władcy, nie chciał go ranić, pragnął odwlec chwilę nadchodzących cierpień. Tajemniczość wieszcza spowodowała, że Edyp zaczął go o coś podejrzewać. Nawet doszło do tego, że król Teb posądzał go o zabójstwo Lajosa i jakiś spisek. Po długich prośbach Edyp usłyszał wyrok.

5. Cel takiego postępowania wróżbity:

Wróżbita Tyrezjasz nie tylko był wieszczem, ale i człowiekiem, który doskonale znał okrutny los zsyłający na ludzi niezawinione cierpienia. Edyp stał się igraszką fatum, od samego początku był skazany na klęskę. Król Teb wspaniale sprawdzał się jako władca i mąż. Tyrezjasz po prostu współczuł Edypowi, że musi tak nędznie skończyć. Chciał oszczędzić mu cierpień, które wypłyną ze świadomości dokonanych przez fatalną pomyłkę grzechów: kazirodztwa i ojcobójstwa.

6. Znaczenie słów Tyrezjasza: "Wy wszyscy w błędzie. Ja nigdy złych rzeczy / Moich, by nie rzec... twoich, nie wyjawię".

W słowach tych zawiera się prawda dotycząca każdego człowieka, który dysponuje wiedzą na temat czyichś przewinień. Najtrudniej jest wyjawić komuś, że uczynił coś źle, wiedząc, że ten ktoś nie był świadomy, że owego zła się dopuszcza. Wieszcz stwierdza, że nie wyjawi niczego złego o Edypie, że zachowa to w tajemnicy, by nie ściągnąć na władcę jeszcze gorszych cierpień. Edyp jednak jest niezłomny w swych dociekaniach i zmusza wieszcza do mówienia.

7. Powód zmiany postawy Tyrezjasza:

Wieszcz dał Edypowi do zrozumienia, że coś wie, ale nie chce i nie może tego wyjawić. To wzbudziło we władcy podejrzenia, że wróżbita może być winnym śmierci Lajosa. Kiedy otwarcie wypowiedział tę myśl prze Tyrezjaszem, ten widząc, że Edyp nie ulegnie, obwieścił mu skrywaną prawdę.

8. Cytaty z wypowiedzi wieszcza określające przewinienia Edypa:

"Jako ten, który pokalał tę ziemię…"

" Kogo szukasz, ty jesteś mordercą…"

"Lecz sam ci powiem, tobie który szydzisz

Z mojej ślepoty, patrzysz, a nie widzisz

Nędzy twojej, nie wiesz, z kim życie ci schodzi…"

"I wyjdzie na jaw, że z dziećmi obcował

Własnymi, jak brat i ojciec, że matki

Synem i mężem był, wreszcie rodzica

Współsiewcą w łożu i razem mordercą…"

9. Kreon jako jeden z podejrzanych:

Pierwszym podejrzanym o zabójstwo króla Lajosa dla Edypa jest Kreon. Nowy władca Teb nie może zrozumieć, dlaczego Kreon tak szybko i ochoczo pozbył się tronu. Sfinks nie był bestią, z którą nie można było sobie poradzić, a jego zagadka była stosunkowo łatwa. Tak bystry Bystry A. Domańska Historia żółtej ciżemki, bohater epizodyczny; zbój, rzezimieszek. W karczmie na drodze do Wilna wraz z Kudrasiem planował obrabowanie kupców ormiańskich. Wawrzek podsłuchał ich rozmowę... Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - gimnazjum człowiek, jak Kreon, musiał znać odpowiedź, ale nie wyjawił jej z nieznanych powodów.

10. Dotycząca Edypa wróżba Tyrezjasza - w formie równoważników zdań:

  1. Zabójstwo dostojnika w zbrojnej potyczce - zabójstwo Lajosa, własnego ojca.
  2. Małżeństwo z Jokastą - z własną matką, związek kazirodczy.
  3. Hańba dla całego rodu Edypa i Teb.

11. Znaczenie słów wróżbity: "Ten dzień cię zrodzi i ten cię zabije…":

Według tych słów, ta sama siła, która dała Edypowie życie, przyczyni się także do jego upadku i śmierci. Został on przez przypadek wyniesiony na tebański tron, jego panowanie skończyło się z chwilą, gdy dowiedział się o sobie całej prawdy. Łaskawy los pozwolił znaleźć się mu w sytuacji, w której mógł odpowiedzieć na pytanie Sfinksa, a tym samym zostać władcą Teb, ten sam jednak los, okrutny i bezwzględny, skazał go na potępienie. Edyp, chcąc uniknąć przepowiedni i zmienić swoje przeznaczenie, uciekł od przybranych rodziców, w ten sposób wpadł w sidła fatum. Zabił ojca i poślubił własną matkę, choć nie wiedział, że to uczynił, to jednak był winien ojcobójstwa i kazirodztwa. Wyrocznia dała mu życie i ona mu je odebrała.

12. Sens wróżby Tyrezjasza odnoszącej się do mordercy poszukiwanego przez króla Edypa:

Tyrezjasz, wieszcz, który znany był z nieprzeciętnej wiedzy, orzekł Edypowi, że zbrodniarz, którego szuka jest w Tebach. Winny śmierci Lajosa teraz cieszy się bogactwem i zaszczytami, ale wkrótce zostanie niewidomym żebrakiem na wygnaniu. Wszystko to czeka go, mimo że popełnił zbrodnię w niewiedzy, ale każde przestępstwo musi zostać ukarane. Słowa te dotyczyły Edypa, który po odkryciu prawdy, wyłupił sobie oczy i uciekł z Teb.

IVStasimon I

1. Znaczenie terminu "stasimon":

Stasimon (gr. "stásimos" - 'stojący, nieruchomy') - w antycznej tragedii greckiej tak nazywano pieśni chóru, które dzieliły kolejne epeisodiony, czyli części zawierające dialogi i monologi postaci. Inaczej pisząc, była to pieśń chóru stojącego na odpowiednim miejscu, wykonywana między poszczególnymi aktami.

2. Rola Erynii w mitologii:

Erynie - (utożsamiane z furiami z mitologii Rzymu) bóstwa, które narodziły się z krwi pokonanego przez Kronosa Uranosa, były one trzy, określano je jako boginie zemsty, miały włosy, które wiły się jak węże. Mściły się one za wszelką nieprawość, ścigały winowajców, głównie morderców. Stanowiły symbol światowego ładu i porządku. Wreszcie ustąpiły sądom, zostały wówczas utożsamiane z opiekunkami uprawianej ziemi.

3. Stosunek chóru do osądu Tyrezjasza:

W pieśni chóru odczuwa się nutę niepewności, rozdarcia i wahania. Śpiewak, dopóki prawda nie wyjdzie na jaw, nie uwierzy do końca w tyrezjaszowe słowa o winie Edypa.

"Ale słowo wciąż jej żyje i krąży dokoła.

Straszną, o straszną wróżbiarz budzi trwogę,

Słowom przywtórzyć ni przeczyć nie mogę."

"Lecz nie przywtórzę mu nigdy, aż prawda na jaw nie dobędzie."

V Epeisodion II

1. Powód przybycia Kreona do Edypa:

Kreon dowiedział się, że Edyp podejrzewa go o udział w zabójstwie króla Lajosa. Przywędrował więc do władcy, by jak najszybciej to wyjaśnić i przekonać go o swojej niewinności. Kreon twierdzi, że jest osobą godną zaufania, lojalną i pełną prawości.

2. Argumenty świadczące o niewinności Kreona:

Kreon okazał się odpowiedzialnym władcą, ponieważ by ocalić swój lud przed Sfinksem, ofiarował w nagrodę swoje królestwo. Nie myślał o własnych korzyściach płynących z rządzenia Tebami. Dotrzymał danej obietnicy i ofiarował koronę Edypowi, gdy ten rozwiązał zagadkę Sfinksa. Usunął się w cień. W Tebach był szanowanym, poważanym i cenionym obywatelem. Nigdy nie okazał się spiskowcem ani oszustem. Nie tracił także czasu, gdyż przez cały czas poszukiwał zabójcy Lajosa, jednak śledztwo nie przyniosło żadnych efektów. Ośmielił się nawet przysięgać na bogów, co jest dowodem na jego niewinność.

3. Znaczenie słów Kreona: "Zżymasz się jeszcze, kiedy ustępujesz / Zgnębiony jesteś, gdy gniew twój przycichnie / Takie natury są sobie katuszą…":

Król Edyp po wyjaśnieniach poczynionych przez Kreona, nadal wydaje się być zdenerwowany i przejęty, nie potrafi się uspokoić, złość i zniecierpliwienie biorą nad nim górę. Cały czas się o wszystko obwinia, gdy się nie gniewa, staje się przygnębiony i smutny. Takie zachowanie sprawia, że cierpi, że nie potrafi opanować emocji w trudnych dla kraju sytuacjach.

4. Oskarżenia Edypa:

Edyp zdenerwowany dziwnym zachowaniem wróżbity i Kreona, który od tak oddaje mu koronę Teb, zaczyna podejrzewać ich obu o spisek przeciw niemu. Mówi to Kreonowi i grozi mu, że nienawidzi go, a ta nienawiść znajdzie go wszędzie.

5. Podobieństwa dwóch tajemnic: Jokasty i Edypa:

Jokasta

Edyp

Lajos - mąż

Edyp - syn i mąż

Nieświadomość czynu.

Lajos - ojciec

Jokasta - matka i żona

Nieświadomość czyny.

6. Poszukiwanie prawdy przez Edypa - pierwsze podejrzenia o dokonanie zabójstwa na Lajosie:

Edyp zaczyna się podejrzewać o zabicie Lajosa. Wszystko zaczęło się wówczas, gdy Jokasta szczegółowo opowiedziała mu wydarzenia związane ze śmiercią jej męża, a także opisała wygląd nieżyjącego już króla Teb.

7. Przesłanki, które budują w Edypie nadzieję na to, że nie jest on mordercą Lajosa:

Nadzieją na to, że Edyp nie zabił króla Lajosa, były zeznania świadka, który uczestniczył w całym incydencie. Ten to człowiek opowiedział o wszystkim Jokaście, a zaznaczył, że zabójców było kilku. Poza tym, Edyp przecież nie był synem Lajosa, a przepowiednia wyroczni głosiła, że zginie on z ręki własnego syna. Edyp jeszcze nie wiedział o tym, że rodzice z Koryntu byli przybrani. Jokasta zaś nie traktował poważnie wypowiedzi wieszczy, ironizowała mówiąc o nich. To wszystko dawało Edypowie nadzieję, że człowiek, którego zabił w drodze do Teb nie był Lajosem.

VIStasimon II

1. Analiza pieśni chóru:

Pieśń chóru wywołała bluźniercza wypowiedź królowej Jokasty, która niepochlebnie wypowiedziała się na temat wyroczni i jej przepowiedni. Śpiewacy opowiadają się za poszanowaniem boskich wyroków i praw, które zajmują miejsce najwyższe w ludzkiej hierarchii i sięgają ponad świat śmiertelników. W pieśni pojawia się także przestroga dla tyranów, których pycha i poczucie wyższości nad bogami prędzej czy później doprowadzi do zguby. Tych, którzy ośmielają się obrażać bogów chciwością i dumą, czeka kara.

2. Różnice między Edypem a Tyrezjaszem:

Edypa

Tyrezjasza

Często unosi się gniewem, dumny z tego, czego dokonał, chciał przechytrzyć bogów i ich plany względem niego. Pewny swego zdania i sądów.

Zna marność człowieka, opowiada się za świętymi prawami, które płyną z wyroczni. Najważniejsze są dla niebo boskie wyroki.

3. Za słowami: "Trwa w nich bóg wielki, mocny, wiecznie młody" kryje się Apollo.

4. Prośba chóru do boga:

"O Zeusie, jeśli ty panem niebiosów,

O wszechwładco ziemi losów,

Bacz na krnąbrność ludzkich głosów."

Chór zwraca się do Zeusa z prośbą, aby karał tych, którzy ośmielają się bluźnić i podważać boskie wyroki, tych, którzy pewni siebie, obwieszczają, że pokonają boży gniew.

VII Epeisodia: II i IV

1. Stan duchowy Jokasty po otrzymaniu informacji o śmierci króla Koryntu - Polybosa:

- Do Teb przybył posłaniec z Koryntu, który obwieścił śmierć Polybosa. Jokasta z radością i ulgą przyjęła wiadomość, że król Koryntu nie został zabity przez swego syna Edypa, jak głosiła niegdyś wyrocznia delficka, ale do Hadesu bogowie zawiedli go poprzez śmierć naturalną. Mieszkańcy Koryntu chcieli, by Edyp przejął po swym ojcu władzę.

- Jednak radość królowej nie trwa długo, gdyż posłaniec wyjaśnia, że Edyp nie był biologicznym synem Polybosa, gdyż ten był bezdzietny. Król Koryntu wychował znajdę jak swojego syna. W tym momencie Jokasta zrozumiała, że Edyp to jej syn i zabójca jej męża. Ogarnęła ją ogromna rozpacz. Edyp pragnął dowiedzieć się, czy słowa posłańca były prawdziwe. Żona starała się jednak uchronić go od tej strasznej prawdy, która kryła się za opowieścią człowieka z Koryntu.

2. Przyczyny nagłej zmiany nastroju Jakosty:

Jokasta w rozmowie z posłańcem, nie znając jeszcze całej prawdy o pochodzeniu Edypa, popadła niemal w euforię, ogarnęła ją wielka radość, że przepowiednia wyroczni delfickiej się nie sprawdziła. Chwilę później, kiedy dowiedziała się, że Edyp nie był synem Polybosa, ale znalezionym w górach podrzutkiem, przeżyła straszny wstrząs. Ogarnęła ją trwoga i przerażenie.

3. Znaczenie przebitych stóp Edypa:

Jakosta i Lajos znali tragiczną przepowiednię wyroczni delfickiej dotyczącą ich męskiego potomka. Otóż ich pierworodny miał zabić ojca i ożenić się z własną matką. W momencie, kiedy na świat przyszedł Edyp, postanowili uśmiercić syna, by nie doszło do spełnienia się wróżby. Porzucili noworodka w górach na pożarcie dzikim zwierzętom. By je zwabić zapachem krwi, przekłuli nóżki chłopca kolcami z żelaza.

4. Podejrzenia Edypa względem Jokasty:

Edyp uświadomił sobie, że dopuścił się ojcobójstwa i kazirodztwa. Wcześniejsze podejrzenia zostały potwierdzone przez opowieść posłańca z Koryntu, a także przez dziwne zachowanie Jokasty. Przerażenie żony sprawiło, że Edyp utwierdził się we własnych podejrzeniach względem siebie i królowej Teb. Dotarło do niego, że delficka przepowiednia, przed którą całe życie uciekał, wreszcie się wypełniła.

5. Stan duchowy Edypa:

- Po opowieści posłańca z Koryntu, Edyp poczuł ulgę. To, że jego ojciec zmarł śmiercią naturalną uświadomiło mu, że udało mu się uciec przed wyrokami losu i przepowiednia delficka już nigdy się nie spełni. Jedno jeszcze mu groziło, poślubienie matki. Wtedy posłaniec wyjaśnił, że Meropa, królowa Koryntu, nie jest jego prawdziwą matką. Słowa te jeszcze bardziej uspokoiły władcę, ale jednocześnie wzbudziły w nim ciekawość własnego pochodzenia.

- Zaciekawiony swoją przeszłością Edyp wezwał przed swoje oblicz sługę, któremu Lajos zlecił pozbycie się narodzonego synka. Ten jednak pełen litości nie wykonał rozkazu, lecz powierzył niemowlę posłańcowi z Koryntu. Sytuacja się rozjaśniła, Edyp został pozbawiony wszelkich złudzeń. Od tej chwili już był pewien swoich haniebnych przewinień.

"Biada, już jawnemu to, czegom pożądał,

O słońce, niechbym już cię nie oglądał!

Życie nam, skąd nie przystoi, i żyłem,

Z kim nie przystało - a swoich zabiłem…"

VIIIStasimony: III i IV

1. Nastrój chóru panujący podczas pieśni III a pieśni IV:

W pieśni III chór cieszy się, iż okazało się, że Edyp nie jest synem Polybosa, króla Koryntu. Śpiewak zastanawia się, kto jest ojcem władcy Teb. Zadaje pytanie o prawdziwe pochodzenie Edypa. W słowach stasimonu III ukrywa się nadzieja i optymizm. Jednak w pieśni IV to wszystko już zanika, bowiem wiadomym już jest, kim jest nieszczęsny Edyp. Śpiewak ubolewa nad okrutnym losem, który wyniósł Edypa na tron, by później go tak bezlitośnie upodlić. W pieśni tej są poruszane pewne ogólne prawdy dotyczące ludzkiego życia: marność, bezsilność, nieszczęście ludzkie.

2. Przypuszczenia chóru dotyczące pochodzenia Edypa:

Chór snuje domysły, że Edyp może być dzieckiem ziemskiej matki, zaś jego ojcem byłby wówczas któryś z bogów. Tylko nie wiadomo który, może Apollo, może Bakchus.

"Jakaż bo ciebie zrodziła dziewica?

Czyś ty był ojcem , o Panie,

Czy też Apolla znęciły ją lica

Na szczytów polanie?"

3. Cytaty ze stasimonu IV, które określają istotę człowieczego losu:

"O śmiertelnych pokolenie!

Życie wasze, to cień cienia.

Bo któryż człowiek więcej tu szczęścia zażyje

Nad to, co w sennych rojeniach uwije,

Aby potem z biegiem zdarzeń

Po snu chwili runąć z marzeń."

"Jest mi jakby głosem żywym,

Bym żadnego śmiertelnika

Nie zwał już szczęśliwym."

4. Zasada rządząca ludzkim losem:

Życiem człowieka rządzi tzw. "fatum", czyli przeznaczenie, konieczność, fatalność, wszystko z góry jest zaplanowane, człowiek jest zdeterminowany przez siły wyższe, których planów nie da się ani uniknąć, ani zmienić. Z łaciny - 'to, co zostało powiedziane, przepowiednia, zarządzone przez bogów, często zły los i nieszczęście'. Mojry były boginiami przeznaczenia i losu.

IX Exodos

1. Znaczenie terminu "exodos":

Exodos - końcowa i ostatnia pieśń chóru w tragedii starożytnej, w której znajduje się podsumowanie całej akcji dramatu, a także jej skomentowanie i ocena.

2. Zachowanie Jokasty - w formie równoważników zdań:

  1. Odczucie ulgi i radości na wieść o naturalnej śmierci Polybosa.
  2. Lęk, trwoga i okropny strach po domyśleniu się, że porzucone przez nią dziecko to Edyp.
  3. Załamanie i potężna rozpacz oraz popełnienie samobójstwa.

3. Kara Edypa:

Edyp postanowił się oślepić, bo kiedy miał oczy nie zauważył, co czyni, dlatego są mu one zbędne. Następnie zwrócił się z prośbą do Kreona, by ten wygnał go z Teb. Stał się więc ślepym żebrakiem i tułaczem. Śmierć bowiem nie zmaże hańby, która nań spadła.

Edyp chciał ukarać wszystkie swe zmysły, które go zawiodły, bo nie pomogły mu zaniechać tego, w co brnął. Wykłuł sobie jedynie oczy, bo nie mógł patrzeć na świat, czuł okropny wstyd. Oczy wszystko widziały, zbrodnię dokonaną na ojcu Lajosie, małżeństwo z matką Jokastą. Stwierdził, że mimo to nic nie wiedział, nic nie zauważył, dlatego lepiej będzie, gdy jako ślepiec bardziej poczuje swój ból i żal. Nic nie widząc ujrzy własną tragedię.

4. Zachowanie Edypa - w formie równoważników zdań:

1. Potężna i nieopisana rozpacz po poznaniu prawdy i samobójstwie Jokasty.

2. Okaleczenie własnych oczu widzących grzech.

3. Pogardzanie własną osobą i ogromny wstyd przed światem.

4. Przeklęcie siebie samego i losu.

5. Decyzja wygnania, udręczenie i tułaczka.

5. Nastrój w opowieści posłańca jest wzniosły (patetyczny), wypełniony nadzieją i wyczekiwaniem.

6. Cytaty świadczące o potędze rozpaczy Edypa:

"Krzyczy, by bramy rozwarto i Tebom

Wskazano tego, co ojca zamordował,

Co matkę - wstręt mi przytoczyć te słowa…"

" O biada mi, biada!

Nieszczęsny ja, do jakich ziem

Podążę?"

" Bierzcie mnie! Niech się z was żaden nie wzdrygnie,

Dalej, bez trwogi, bo takiej ohydy

Żaden śmiertelnik już po mnie nie dźwignie."

7. Prośba Edypa do Kreona:

Zrozpaczony Edyp poprosił Kreona, jako następcę na tronie Teb, by wygnał go z miasta. Swoje słowa skierował właśnie do niego, ponieważ był on członkiem rodziny i mógł wysłuchać tak zhańbionej przez grzech istoty. Edyp ma także na względzie los własnych dzieci, które Kreon miałby otoczyć opieką. Pragnie, by jego potomkowie nie zaznali cierpień, za które on jest odpowiedzialny, by nie ciążyła na nich klątwa wywołana jego złym postępowaniem.

8. Znaczenie słów Edypa: "Niechaj się wiec moje spełnia przeznaczenie".

Wyrocznia delficka przepowiedziała Lajosowi, że jego syn go zabije, a potem poślubi własną matkę. W przypadku Edypa wróżba ta się spełniła, mimo że próbował tego uniknąć. Proroctwa wyroczni delfickiej odsłaniały przed ludźmi ich przyszłość, która z góry jest już ustalona. Choć dzięki wyroczni człowiek był świadomy, co go czeka, to jednak nie był w stanie się temu sprzeciwić.

9. Uczucia Edypa do córek: Antygony i Ismeny:

Edyp to kochający ojciec, który z całych sił pragnie, by jego dzieci Dzieci Z. Nałkowska Medaliony - Dorośli i dzieci w Oświęcimiu, bohaterowie autentyczni; dzieci przybywające do Oświęcimia nie miały wielkich szans przetrwania. Mniejsze i słabsze natychmiast kierowano... Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - liceum go nie znienawidziły z powodu tego, co uczynił. Obawia się, że jego córki, jako owoce związku kazirodczego syna z matką, nie będą umiały odnaleźć w życiu szczęścia, którego gwarantem może być normalny związek z kochającym mężem.

10. Ostatnia wypowiedź chóru:

"O ojczystych Teb mieszkańcy, patrzcie teraz na Edypa,

Który słynne zgłębił tajnie i był z ludzi najprzedniejszym,

Z wyżyn swoich na nikogo ze zawiścią nie spoglądał,

W jakiej nędzy go odmętach srogie losy pogrążyły.

A więc bacząc na ostatni bytu ludzi kres i dolę,

Śmiertelnika tu żadnego zwać szczęśliwym nie należy,

Aż bez cierpień i bez klęski krańców życia nie przebieży."

Edyp to wyraźny i drastyczny przykład ofiary igraszek losu. Na początku był szanowanym mężem i władcą, bogatym i szczęśliwym człowiekiem. Wszystko odmieniło się bardzo szybko. Nagle znikła radość, a pojawił się ból, rozpacz, hańba i cierpienie. Oto zacny mąż okazał się mordercą i grzesznikiem, a jego winy sprawiły, że upadł nisko. Człowiek jest skazany na swój los, zależy tylko, czy pisane mu jest szczęście czy coś wręcz przeciwnego.

X Podsumowanie

1. Zamiary Edypa a skutki jego działań:

Zamiary: Jak chciał przechytrzyć własny los?

Skutki działań: Jakie efekty przyniosły jego działania?

Edyp uciekł z Koryntu, by nie zabić własnego ojca i nie ożenić się z matką, jak przepowiadała wyrocznia. Nie był świadomy tego, że rodzice z Koryntu przygarnęli go jako chłopca.

W drodze do Teb zabił w potyczce człowieka, nie wiedział, że to jego ojciec Lajos. Później dostał królestwo Teb w nagrodę za rozwiązanie zagadki Sfinksa. Tam poślubił wdowę po królu, nie wiedział, że to jego matka, a żona zabitego Lajosa.

2. Główna katastrofa Edypa:

Uczynki, których dopuścił się Edyp, były godne pożałowania. Kara za takie czyny musiała być surowa. Jednak najgorszą tragedią było to, że Edyp był sprawiedliwym i dobrym władcą, którego źle doświadczył los. Mimo, że chciał on uniknąć spełnienia się fatalnej wróżby delfickiej, to jednak nieświadomie wpadł w jej sidła. Jest to kwestia trudna do rozstrzygnięcia. Czy Edyp jest winien? Przecież zabił człowieka w potyczce i to był jego grzech. Zaś pozostałe grzechy popełnił nie będąc tego świadomym.

3. Znaczenie zwrotu: "ironia tragiczna":

Ironią tragiczną - mimo że bohater Bohater T. Różewicz Kartoteka, bohater główny; należy do pokolenia Kolumbów
Wygląd: Brak informacji w utworze, bohater niczym się nie wyróżnia, nie ma cech szczególnych, jest zwykły, przeciętny,...
Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - liceum
znał swój los i chciał go ze wszystkich sił uniknąć, to jednak wszystko potoczyło się tak fatalnie, że nim się obejrzał, wróżba delficka się dokonała. Los zadrwił sobie z człowieka, wplątał go w straszliwą intrygę.

4. Skutki innych dwóch możliwych decyzji Edypa:

Gdyby Edyp nie poszukiwał mordercy króla Teb - Lajosa.

Efekty poszukiwań zabójcy Lajosa.

Edyp nadal trwałby w szczęściu i spokoju, żyjąc w nieświadomości własnych grzechów. Prędzej czy później wszystko by się wydało, bo nad miastem i władcą wisiałby boży gniew, który domagałby się pomsty za ojcobójstwo i kazirodztwo.

Pragnął ukazać się jako prawy i sprawiedliwy władca, któremu leży na sercu dobro narodu. Zaprzysiągł, że odnajdzie mordercę, przeklął go, tym samym potwierdził spoczywającą na sobie klątwę.

5. Sytuacja Edypa:

Sytuacja, w jakiej znalazł się Edyp była bez wyjścia. Tragiczny los nie pozostawił mu możliwości wyboru. Człowiek ten szukał zabójcy króla Teb, nie zdając sobie sprawy, że poszukuje siebie, ojcobójcy. Skomplikowane koleje losu Labdakidów były dla niego tajemnicą, aż do momentu wyjścia prawdy na światło dzienne.

6. Znaczenie terminu: "tragizm":

Tragizm - splot pełnych nieszczęścia wydarzeń, które stwarzają sytuację konfliktu tragicznego, z którego nie ma wyjścia, gdyż ścierają się w jego obrębie równorzędne wartości i racje, jednak każdy wybór będzie klęską dla jednej ze stron (zazwyczaj tej szlachetniejszej). Jest to główna właściwość dramatów antycznych i klasycznych.

7. Znaczenie terminu: "tragedia":

Tragedia - to jeden z gatunków dramatycznych, który narodził się w epoce antyku, w jej obrębie akcję buduje niemożliwy do uniknięcia i przezwyciężenia konflikt tragiczny, zachodzący między dążeniami pewnej nieprzeciętnej jednostki ludzkiej, a siłami wyższymi (losem, bogami).

8. Znaczenie terminu: "perypetia":

Perypetia - zagmatwania i nagłe zmiany losu głównej postaci w dziele dramatycznym, która nadaje zupełnie nowy kierunek biegowi wydarzeń budujących akcję. W "Królu Edypie" Sofoklesa najpierw główny bohater Edyp przedstawiony został jako pełne chwały i cnoty władca, a następnie w jednej chwili na jaw wyszły wszystkie jego uczynki, które sprawiły, że stał się upodlonym tułaczem.

9. Język bohaterów dramatu:

Postacie w tragedii posługują się językiem wzniosłym, pełnym patosu, pozbawionym wyrazów wulgarnych i obscenicznych, a także sformułowań potocznych. Według zasady decorum, taki język winien przysługiwać bohaterom tragedii, którzy pochodzą z wysokich sfer królewskiego dworu. Edyp to królewski syn, wychowywany także na dworze króla Koryntu. Jest on wybitną jednostką, która skazana była na tragiczny los. Efekt jego postępowania jest zupełnie przeciwny do intencji i motywacji, które nim kierowały.

10. Znaczenie terminu: "decorum":

Decorum - obok zasady trzech jedności, była to główna zasada rządząca tragedią grecką. Polegała ona na tym, że postacie wysokiego pochodzenia oraz przysługujący im wzniosły i patetyczny styl wypowiedzi charakteryzowały tylko tragedię, natomiast niski i rubaszny styl, a także bohaterowie o pochodzeniu plebejskim znamienne były dla komedii.

11. Inne cechy antycznej tragedii:

- brak zbiorowych scen, dialog prowadziły maksymalnie trzy osoby,

- nie przedstawiano scen krwawych ani pojedynków,

- chór pełnił rolę niekiedy didaskaliów (miejsce, bohaterowie), wprowadzał aktorów na scenę, komentował i oceniał wydarzenia,

- miejsce akcji - zazwyczaj w pałacu lub przed pałace, tak było w "Królu Edypie", wydarzenia rozgrywały się przed pałacem Edypa,

- czas akcji - obejmuje 12 godzin, czasem dobę w innych tragediach,

- akcja toczy się wokół jednego głównego wątku.

12. Koncepcja ludzkiego losu wyrażona w tragediach Sofoklesa ("Król Edyp" i "Antygona"):

Sofokles w swych utworach porusza różne ludzkie problemy, które dotykają głównie sfery moralności, polityki i stosunków społecznych zachodzących między ludźmi. Szczególną uwagę skupia on na motywie winy i kary, na relacjach między jednostką ludzką a władzą państwową, by wreszcie zająć się problematyką związaną ze światem boskim i jego wpływem na życie człowieka.

Tragiczna koncepcja zdeterminowanego prze siły wyższe człowieka to główny wątek w tragediach antycznych. Grecy wierzyli w fatum i klątwy, które ciążą na winowajcy i jego potomstwie. Edyp nie mógł uniknąć okrutnego przeznaczenia, zaś Antygona Antygona Sofokles Antygona, bohaterka główna i tytułowa; córka Edypa, siostra Ismeny, Polinejkesa i Eteoklesa, narzeczona Hajmona
Wygląd: Dostojna, pełna majestatu, wygląda i zachowuje się jak prawdziwa...
Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - liceum
wybrała obronę własnych racji nad własne życie. Oboje znaleźli się w sytuacji bez wyjścia, ponieśli śmierć. Człowiek jest igraszką w rękach bogów i cokolwiek by robił, zawsze ziści się przepowiednia delficka.

13. Pojęcia związane z antyczną tragedią:

Katharsis - tzw. oczyszczenie, którego doznawali widzowie tragedii, wzbierały w nich uczucia: trwogi, empatii, żalu, współczucia, litości a także strachu. Mogli oni w ten sposób ujawnić skrywane emocje.

Mimesis - to kategoria estetyczna, która została stworzona przez Arystotelesa (pisał o niej w "Poetyce"), polegała ona na odtwarzaniu natury w dziełach sztuki, ale nie było to wierne kopiowanie.

Konflikt tragiczny - istota tragedii, polegał on na ścieraniu się dwóch równorzędnych racji, pomiędzy którymi trudno jest dokonać wyboru. Każdy czyn zbliża bohatera do tragedii. Postać dopuszcza się nieświadomie haniebnego czynu, z którego powagi zdaje sobie później sprawę.