Dodaj do listy

Bohater bajroniczny i werterowski. Porównanie.

Mianem "romantyzm" określa się prąd filozoficzny, ideowy, artystyczny i literacki, zapoczątkowany w Europie przez Rewolucję Francuską. W Polsce za datę rozpoczęcia romantyzmu przyjmuje się rok wydania pierwszego tomu "Poezji" Adama Mickiewicza - 1822, a za datę końcową - rok wybuchu powstania styczniowego, 1863. Ruch ten panował w większości państw europejskich, został nawet zaszczepiony w Ameryce.

Na rozwój romantyzmu decydujący wpływ miało wiele czynników o naturze społecznej, filozoficznej i cywilizacyjnej.

W wielu krajach, np. w Polsce, romantyzm Romantyzm Prąd umysłowy i artystyczny trwający od Wielkiej Rewolucji Francuskiej do Wiosny Ludów. Przyjmuje się, że w Polsce rozpoczął się w 1822 r. (pierwszy tom Poezji A. Mickiewicza), a zakończył w... Czytaj dalej Słownik terminów literackich miał charakter patriotyczny, stawiając centrum swojego zainteresowania sprawę narodowowyzwoleńczą lub narodowo-zachowawczą. Działo się tak w państwach, których polityczny byt był zagrożony lub zupełnie pozbawiony autonomii. Dodatkowo romantyzm głosił idee społeczne o zabarwieniu oświeceniowym, np. szeroko pojętej demokratyzacji życia. Droga do zmian wiodła poprzez bunt wielkich jednostek - w ten sposób ukształtował się romantyczny typ bohatera literackiego.

Pisarze i poeci romantyczni byli owładnięci ideą poszukiwania prawdy. Interesowała ich rzeczywistość widzialna, ziemska oraz rządzące nią prawa, ale jeszcze bardziej pochłonięci byli zgłębianiem rzeczywistości niedostępnej zmysłom czy poznaniu naukowemu. Dlatego też stworzony przez nich bohater Bohater T. Różewicz Kartoteka, bohater główny; należy do pokolenia Kolumbów
Wygląd: Brak informacji w utworze, bohater niczym się nie wyróżnia, nie ma cech szczególnych, jest zwykły, przeciętny,...
Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - liceum
to osobowość osamotniona, odczuwająca rozdarcie między ziemią a niebem, nieustająco poszukująca swojej drogi. Udziałem tego bohatera jest także ciągła walka: z Bogiem (którego wielkość jest jednak niekwestionowana), z zakłamaniem mieszczańskiego społeczeństwa, z przeznaczeniem i fatalizmem przemian historycznych.

Literackie wzorce osobowe powstałe w tej epoce możemy ogólnie podzielić na typ bajroniczny oraz werterowski.

Typ bajroniczny to bohater wykazujący znaczne podobieństwo postaw i osobowości do postaci tworzonych przez lorda Byrona, szczególnie postaci Giaura. Jest to przede wszystkim postać zbuntowana i bardzo tajemnicza. Jego życie było zdeterminowane przez nieszczęśliwą miłość. Zakochał się on w pięknej niewolnicy, Leili. Ona odwzajemniała jego uczucie, jednak została okrutnie zabita przez swego pana, Hassana. Pogrążony w rozpaczy Giaur Giaur G. G. Byron Giaur, bohater główny i tytułowy; "niewierny", czyli niemuzułmanin, zakochany w Leili, zabójca Hassana
Wygląd: Tajemniczy, w czasie akcji powieści poetyckiej Giaur przebywa w klasztorze,...
Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - liceum
zemścił się na Hassanie zabijając go. Do końca życia nie zaznał przez to spokoju duszy, żyjąc w odosobnieniu i gorzkiej samotności. Dopiero przed śmiercią zdecydował się na spowiedź i wyjawienie prawdy.

Giaur był człowiekiem o żelaznej woli i odwadze. Zawsze doprowadzał swoje zamierzenia do końca i nie cofał się przed przeciwnościami losu. Jednak śmierć ukochanej podcięła mu skrzydła. Dokonawszy okrutnej zemsty, stał się odludkiem, wybrał samotność i odosobnienie. Do końca życia nie żałował swojego czynu, nie odczuwał z tego powodu żadnych moralnych wyrzutów. Bardzo jednak cierpiał po stracie Leili.

Bohater bajroniczny jest przede wszystkim zbuntowany przeciwko rzeczywistości i jej normom - chce i może czynnie je zmieniać lub łamać. Jest niezależny, odważny, dumny, nie waha się przed podjęciem ryzyka. Z drugiej strony jest jednak wrażliwy i czuły, mocno przeżywa miłość, gniew, ból. Tajemnicza przeszłość to ciężar, z którym nie do końca może sobie poradzić, dlatego decyduje się na wyznanie prawdy. To, czego oczekuje, to nie przebaczenie świata, którym gardzi, lecz ulga w cierpieniu. Nie zależy mu na niczyim współczuciu ani rozgrzeszeniu, zachowuje swoją niezależność do końca.

Bohater werterowski to postać literacka wzorowana na Werterze, ukazanym przez Goethego w epistolarnej powieści "Cierpienia młodego Wertera". Stał się on wzorem do naśladowania dla wielu młodych ludzi żyjących w czasie romantyzmu. Cała książka bardzo mocno wpłynęła na ówczesną romantyczną obyczajowość. Werter, podobnie jak Giaur, również przeżywa nieszczęśliwą miłość. Jego wybranką jest Lotta, która zostaje jednak żoną innego. Mimo to młodzieniec często widuje się z młodym małżeństwem - nie potrafi odmówić sobie widoku ukochanej, z drugiej jednak strony nie chce stawać na przeszkodzie jej szczęściu. Werter Werter J. W. Goethe Cierpienia młodego Wertera, bohater główny i tytułowy, autor listów, z których składa się powieść (a więc i narrator); kochanek romantyczny, zakochany w Lotcie, samobójca
...
Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - liceum
nie potrafi poradzić sobie ze swoim uczuciem, które jest zarazem bardzo piękne i wyniszczające. W końcu popełnia samobójstwo, kładąc kres swoim cierpieniom.

Także ten bohater jest uwikłany w toczące epokę konflikty, poszukuje wyzwolenia od mieszczańskiej moralności, przesądów stanowych, sztywnego i pełnego obłudy kodeksu moralnego. Jego droga jest jednak zupełnie inna niż droga Giaura. Zamiast aktywnie stawić czoła więżącej go rzeczywistości, Werter poprzestaje na obserwacji i krytyce. Nie jest w stanie niczego zmienić, może jedynie melancholicznie cierpieć. W żaden sposób nie stara się zdobyć ukochanej. Jego samobójstwo to wyraz protestu przeciwko zakłamanej rzeczywistości i walki o prawo człowieka do miłości, lecz także jego słabości i niemożności poradzenia sobie z samym sobą.

Oba typy bohaterów to postaci nieszczęśliwe i niespełnione. Żaden z nich nie jest w stanie zapewnić szczęścia sobie i ukochanej kobiecie, obaj przegrywają ze światem i rządzącymi nim normami. Wydaje się jednak, że typ bajroniczny jest bardziej zaangażowany w rzeczywistość i w życie, niż typ werterowski. Giaur działa - dokonuje pomsty na zabójcy Leili, a potem przez całe życie zachowuje żywą pamięć o niej. Jest wierny sobie i swoim zasadom, konsekwentny, nie poddaje się, nawet rozpacz i cierpienie nie może go złamać. Werter wygląda na jego tle jak postać bierna, słaba, wycofana.

Obaj bohaterowi reprezentują odmienny typ życiowego dramatu i postawy względem niego. Obaj jednak stają w obliczu podobnych wyborów i życiowych konfrontacji. Ich tragiczny los to wyraz fascynacji i zainteresowań romantycznych twórców.