Dodaj do listy

Romantyczni twórcy i ich dzieła – model poezji i poety

Romantyzm Romantyzm Prąd umysłowy i artystyczny trwający od Wielkiej Rewolucji Francuskiej do Wiosny Ludów. Przyjmuje się, że w Polsce rozpoczął się w 1822 r. (pierwszy tom Poezji A. Mickiewicza), a zakończył w... Czytaj dalej Słownik terminów literackich jest epoką, w której duży nacisk kładziono na postawę poety oraz na filozofię, która przyświecała jego twórczości. Wskazywano na doniosłą rolę poezji i poety, co nie pozostało bez wpływu na samą twórczość. Jej specyficzne rysy możemy przedstawić na każdym praktycznie utworze romantycznym, gdyż takie były wymagania artystyczne tej epoki.

Poetą w rozumieniu romantyków był postacią wyjątkową. Nie był on zwykłym człowiekiem, ale wieszczem - uduchowionym twórcom, który pod wpływem boskich sił natchnieni tworzył piękne i doniosłe dzieła. Jego poezja nie była więc wynikiem wielogodzinnych namysłów nad utworem, ale powstawała spontanicznie pod wpływem chwilowego impulsu, który nim kierował. Poeta romantyczny z tego właśnie względu nie stosował żadnych zastanych form wiersza, ale stawiał na eksperyment, na wolną formę, która nie krępowałaby jego wewnętrznego przesłania, które chciał wyrazić przez wiersz. Stąd często widzimy, że klasyczne gatunki literackie są w romantyzmie zmieniane i przeformułowane, chociażby oda czy dramat. Świetnie ujął to Juliusz Słowacki pisząc w "Beniowskim":

"Chodzi mi o to, aby język giętki

Powiedział wszystko, co pomyśli głowa,

A czasem był jak piorun Piorun Piorun symbolizuje siłę, twórczość, moc tworzenia i niszczenia, obecność boga, gniew boga, potępienie, bóstwo wojny, broń boga, świt, początek, przemianę, szybkość, wiosnę, potęgę, fallus,... Czytaj dalej Słownik symboli literackich jasny, prędki,

A czasem smutny jako pieśń stepowa,

A czasem jako skarga nimfy Nimfy w mitologii greckiej istoty pośrednie między ludźmi i bogami: najady - boginki wód lądowych, oready - boginki górskie, lejmoniady - boginki łąk, driady - boginki lasów, hamadriady - boginki drzew
...
Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - liceum
miętki,

A czasem piękny jak aniołów mowa ...

Aby przeleciał wszystko ducha skrzydłem.

Strofa być winna taktem, nie wędzidłem."

Jeśli tak spojrzymy na romantycznego twórcę to zobaczymy, że jest on człowiekiem szczególnym, uważa się za wybranego z tłumu. Czuje, że nie jest tylko poetą, ale posłańcem jakiś wielkich sił, że został powołany do wielkich spraw. Dlatego też zawsze ukazywany jest on jako stojący z boku, poza społecznością, do której należał. Pragnie dokonać rzeczy wielkich, które zmienią zastaną rzeczywistość i uczynią świat lepszym dla ludzi. W przypadku polskiego romantyzmu związane było to z walką o niepodległość Polski. Jego sztuka ma dawać siłę i szczęście, o czym pisze chociażby Cyprian Kamil Norwid w swym wierszu, "Promethidion":

"Bo piękno na to jest, by zachwycało

Do pracy - praca, by się zmartwychwstało.

Bo nie jest światło, by pod korcem stało,

Ani sól ziemi do przypraw kuchennych."

Jednak, jak pokazuje to Zygmunt Krasiński w "Nie-Boskiej Komedii", "poeta" to również przekleństwo, skazanie na nieszczęśliwy żywot. Poeta nie może pogodzić życia rodzinnego z posłaniem swego kunsztu. Nie może oddawać siebie innym zajęciom, jak tylko poezji. Ona wymaga całkowitego zaangażowania, by była piękna i wzniosła. Krasiński pokazał to na przykładzie Henryka, który nie może być dobrym mężem, bo chce być romantycznym poetą i ugania się za młodą muzą. Natomiast jego syn Orcio ma wielki talent poetycki, ale nie radzi sobie z codziennym życiem, nie potrafi porozumieć się z ludźmi, bo wszystko mówi wierszem, którego ludzie Ludzie J. R. R. Tolkien Hobbit, czyli tam i z powrotem, bohater zbiorowy; ludzie Trzeciej Epoki są zupełnie podobni do ludzi współczesnych. Tak jak dzisiaj zdarzają się wśród nich postacie niezwykłe, szlachetne,... Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - gimnazjum nie rozumieją. To trochę ironiczna wizja romantycznego poety, ale wiele mówi o jego charakterze.

Przy tak specyficznie rozumianym twórcy również jego dzieło musiało być specjalne i niepowtarzalne. Poezję postrzegano więc jako uczucia, która przelana zostały na papier. Poeta nie miał przedstawiać świta, rzeczywistości, ale stany swej duszy, które wywoływane były przez mistyczne uniesienia, przeświadczenie o kontaktach z bóstwem. Dlatego też tak wiele tajemniczości w poezji romantyków. Pamiętamy o tych wszystkich zjawach, duchach, rusałkach, które występują w utworach romantyków. Miały być one metaforą tego, co czuje i co "widzi" poeta oczyma swej duszy.

Jeśli mówimy o specjalnym statusie twórcy i jego dzieła, to również cele, w imię których pisane były wiersze, muszą być specyficzne. W przypadku polskiego romantyzmu cel sztuki tego okresu był jasno wyznaczony - trzeba poderwać lud do walki o wolność Polski i pielęgnować w nich uczucia patriotyczne. Poza tym poeci romantyczni musieli wciąż podtrzymywać nadzieję w sercach Polaków, że uda się wyzwolić ojczyznę z pod oręża wroga. Wierzyli oni w tak ogromną moc literatury i sztuki. W imię takich tez powstał chociażby "Konrad Wallenrod", który wskazywał sposób walki z wrogiem. Nawoływał to tego, by porzucić otwarta walkę, bo Polska jest za słaba na takie potyczki. Trzeba zapomnieć o kodeksie rycerskim i zacząć atakować z ukrycia, podstępnie "ze sztyletem". Poza tym Mickiewicz pokazywał jakiego poświęcenia musimy czasem dokonać, aby działać dla ojczyzny. Tak jak Konrad, który porzuca swą ukochaną i wyrusza w nieznane, by walczyć o Litwę. Ważną rolę przy pielęgnowaniu patriotyzmu przypisuje tu Mickiewicz właśnie poezji, którą uosabia weidelota. To on przecież przez dzieciństwo i młodość Konrada rozbudzał w nim uczucia i miłość do Litwy, opowiadając i śpiewając mu różne pieśni na cześć wielkości i męstwa Litwy. Do dzięki nim Konrad poznał swa historię i zrozumiał, czym jest ojczyzna. Jak pisze Mickiewicz:

"O, wieści gminna!

Ty arko przymierza Między dawnymi i młodszymi laty,

W tobie lud składa lud swego rycerza,

Swych myśli przędzę i swych uczuć kwiaty.

Arko! tyś żadnym niezłamana ciosem,

Póki cię własny lud nie znieważy,

O pieśni gminna, ty stoisz na straży

Narodowego pamiątek kościoła,

Z archanielskimi skrzydłami i głosem,

Ty czasem i dzierżysz miecz archanioła"

Literatura w rozumieniu romantyków posiada ogromną wartość. Ma siłę, która powala jej przechowywać wielkie wydarzenia z życia kraju, by potomkowie wiele lat później mogli dowiedzieć się czegoś o swoim kraju. Jest to cenne zwłaszcza wtedy, kiedy kraj znajduje się w złej sytuacji. Taka poezja ma wtedy siłę patriotyczną. Poprzez gloryfikacje tradycji swego kraju, poeta może nakłonić społeczeństwo do troski o nie i walkę o niepodległość. Jak pisze Mickiewicz:

"Nie, ja przeżyję... i ciebie, mój synu! -

Chcę jeszcze zostać, zamknąć twe powieki,

I żyć, ażebym sławę twego czynu

Zachował światu, rozgłosił na wieki. (...)

Gdzie nie dobiegnę, pieśń moja doleci,

Bard dla rycerzy w bitwach, a niewiasta

Będzie ją śpiewać dla swych dzieci;

Będzie ją śpiewać i kiedyś w przyszłości

Z tej pieśni wstanie mściciel naszych kości!"

Nie powinniśmy jednak generalizować i mówić, że romantycy pisali tylko po to, by nakłaniać lud do walki i jest to jedyne przesłanie ich wierszy. Oczywiście tak nie jest. Są to piękne dzieła literackiego kunsztu, które mają też opowiadać o samym poecie, o jego życiu. Tak jest chociażby w utworze "Testament mój" Juliusza Słowackiego. Mamy tu obraz poety, który zastanawia się nad tym, co do tej pory uczynił. Jakie było jego życie i co po sobie zostawi. Wiersz Wiersz mowa szczególnie zorganizowana, przeciwstawiana prozie. Wypowiedź wierszowa dzieli się na wersy, równorzędne względem siebie, oddzielone klauzulą (co wynika z zasad wybranego systemu wersyfikacyjnego... Czytaj dalej Słownik terminów literackich ten jest pewnego rodzaju testamentem poety, który rozlicza się ze swym życiem, żałuje, że nie pozostawił sobie nic trwałego, godnego podziwu, jak pisze:

"ani dla mojej lutni, ani dla imienia"

Prosi jednak naród, żeby pomimo jego odejścia i braku jego słowa otuchy, nie przestawali w walce z wrogiem i nie zostawili ojczyzny w potrzebie:

"Lecz zaklinam, niech żywi nie tracą nadziei

I przed narodem niosą oświaty kaganiec,

A kiedy trzeba na śmierć idą po kolei,

Jak kamienie przez Boga rzucone na szaniec."

Jako posłańca muz traktuje również siebie bohater Bohater T. Różewicz Kartoteka, bohater główny; należy do pokolenia Kolumbów
Wygląd: Brak informacji w utworze, bohater niczym się nie wyróżnia, nie ma cech szczególnych, jest zwykły, przeciętny,...
Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - liceum
"Dziadów" Adama Mickiewicza Konrad. Uważa się on za bliskiego Bogu. Posiada tak wielką moc i siłę, że może wziąć na siebie odpowiedzialność za naród. Jest on jego reprezentantem. Poza tym ma narodowi nieść słowa prawdy, bo tylko on - wielki wieszcz Wieszcz natchniony poeta, prorok, traktowany jako duchowy przywódca narodu. Szczególną rolę pojęcie to odegrało w okresie romantyzmu, epoce, w której poetę traktowano jako geniusza, jednostkę wybitną, wyrastającą... Czytaj dalej Słownik terminów literackich - może je zrozumieć i przekazać innym ludziom. Dlatego też ma śmiałość zwracać się do Boga w taki sposób, ponieważ on również jest "bogiem". Tworzy tak jak on coś z niczego. Szerzy prawdę wśród ludzi.