Dodaj do listy

Charakterystyka poezji Cypriana Kamila Norwida

Cyprian Kamil Norwid jest jednym z najwybitniejszych poetów polskiego romantyzmu i w ogóle literatury polskiej. Jest też chyba najbardziej niedocenionym poetą za życia, którego twórczość podniesiono do zasłużonej godności, dopiero po jego śmierci. Było tak dlatego, że Norwid odbiegał od obowiązującej w tym czasie estetyki i był poetą, który trzymał się z boku głównego nurtu romantyzmu. Jego odmienność związana był głównie ze stosowaną technika pisarską, w której stosował odmienne od tradycyjnych środki językowej ekspresji. Posługiwał się chociażby neologizmami, które przecież właściwe są dopiero dla literatury XX. wieku. Stosował też w swych wierszach przemilczenia, niedopowiedzenia, które uwydatniał na przykład wykropkowanymi miejscami lub urwanymi zdaniami.

Nie mało jest też w jego poezji nawiązań i odwołań do innych poetów, co wymagało od czytelników jego utworów wielkiej erudycji i znajomości kanonu literackiego. W wierszach swych posługuje się on wieloma symbolami literackimi, odwołaniami. W jego przeświadczeniu, poeta powinien oglądać i interpretować świat jako konstrukt bożej opatrzności - jest to związane z wielkim katolicyzmem Norwida, dlatego też mamy w jego utworach symbolikę sakralną.

Jednym z ważnych utworów poety jest wiersz Wiersz mowa szczególnie zorganizowana, przeciwstawiana prozie. Wypowiedź wierszowa dzieli się na wersy, równorzędne względem siebie, oddzielone klauzulą (co wynika z zasad wybranego systemu wersyfikacyjnego... Czytaj dalej Słownik terminów literackich "Coś ty Atenom zrobił Sokratesie", w którym Norwid skupia się na ukazaniu wielkich postaci historycznych oraz na ocenie ich postępowania za życia, ale także jak się o nich mówi po śmierci. Jest on zdania, że nie są oni wystarczająco docenieni. Po pochówku, często wielokrotnie powtarzanym, pamięć o nich znika. Stąd też pewnie poeta nie kończy kwestii o Mickiewiczu, naszym wielkim wieszczu, który zdaniem Norwida mógłby być podobnie zapomniany, jak wielu innych znamienitych niegdyś postaci.

Wiele lat spędził Norwid w Nowym Jorku stąd też tytuł i tematyka jego kolejnego wiersza "Do obywatela Johna Browna". Tekst Tekst każda wypowiedź, utrwalona na piśmie, ale także ustna, stanowiąca skończoną i zamkniętą, z punktu widzenia treści, całość. Różne rodzaje tekstów bada lingwistyka i poetyka, dążąc do... Czytaj dalej Słownik terminów literackich opowiada o Johnie Brownie, który był amerykańskim farmerem. Walczył on o wolność czarnoskórych mieszkańców Ameryki, za co został skazany na śmierć. W ten sposób - zdaniem Norwida - zniszczono piękną ideę wolności i równości, którą głosili tacy wielcy wojownicy wolności, jak Kościuszko czy Waszyngton. Wiersz jednak nie ma ostatecznie wymowy negatywnej. Zawiera nadzieję, że kiedyś przyjdzie czas, że idea wolności znowu zagości wśród tego społeczeństwa, które wykaże skruchę po śmierci obywatela Johna Browna.

Najbardziej znanym utworem Norwida, który dodatkowo rozpromował Czesław Niemen wykonując go w formie muzycznej, jest wiersz "Bema pamięci żałobny rapsod". Wiersz ten powstał w roku 1851 i był wielkim hymnem pochwalnym i żałobnym dla osoby generała Józefa Bema, który zasłużył się dla Polski walcząc w Powstaniu listopadowym, piewca hasła wolności dla Polski, również wtedy, gdy przebywał za granicą: we Francji, Portugalii. Zasłużył się też w obronie Wiednia.

Wiersz Norwida napisany jest językiem patetycznym, podniosłym i poważnym, jak to powinno być w przypadku rapsodu, który w swym charakterze jest utworem wyniosłym i pochwalnym. Poeta do jego napisania wybrał metrum heksametru - piętnastozgłoskowego, którym to opiewa postać Bema jako rycerza walczącego w imię górnolotnych idei wolnościowych. Po jego śmierci zorganizowano mu wspaniały pogrzeb, który poeta kreuje na misterium staropolskie, pradawne, niemal jak pochówek bohatera antycznego. Świadczą o tym również rekwizyty, które poeta opisuje: sznur płaczek sunących w korowodzie, zielony wawrzyn i pancerz na znak waleczności i rycerskiej postawy. Bem jest tutaj pokazany jako przewodnik tych, którym nie obojętne są losy Polski i idee wolnościowe. Ci, którym bliskie są ideały głoszone przez Bema, nie powinni się teraz użalać nad jego śmiercią, ale przejąć jego miecz i walczyć, by nie przynieść mu wstydu i realizować to, czego pragnął najbardziej - walczyć o wyzwolenie Polski spod oręża obcych mocarstw.

O tragicznym losie kraju opowiada też utwór "Fortepian Szopena". Jest on, jak wskazuje tytuł, poświęcony Szopenowi i jego pięknej muzyce. W pierwszych wersach utworu poeta omawia i przedstawia czytelnikowi piękno muzyki szopenowskiej. Wspomina również o swej wizycie u wielkiego kompozytora w kilka dni przed jego śmiercią. W dalszej części wiersza czytamy o refleksjach poety nad muzyka Muzyka Muzyka symbolizuje sferę niebiańską, harmonię, chwałę Pańską, złudzenie duszy i zmysłów, pośrednictwo między duszą a zmysłami, czar, proroctwo, szczęście, magię, pociechę, radość,... Czytaj dalej Słownik symboli literackich Szopena, którą postrzega jako wyraz chrześcijańskich i polskich korzeni artysty, który potrafił to połączyć z klasycznością wręcz antyczną dźwięków, jakie potrafił wydobyć z instrumentu. Jest ona dla poety modlitwą, którą z namaszczeniem kieruje do swych wiernych słuchaczy. W tym też miejscu Norwid przedstawia swą koncepcje literatury, sztuki, w której to poeta powinien ukazać odbicie idei boskich, które obserwować trzeba w otaczającym nas świecie. Nie jest to jeszcze jednak pełnia wartości dzieła sztuki. By takim się stał musi przejść przez cierpienie i ból. Tak jest w przypadku wydarzeń, do których nawiązuje Norwid. Chodzi tu o atak z pałacu Zamoyskich na namiestnika cara, kiedy to rosyjscy żołnierze w odwecie za zamach zaatakowali pałac, który splądrowali i przez okno wyrzucili fortepian Szopena. Roztrzaskany instrument ma symbolizować Polskę, która tak samo jak fortepian, została zniszczona przez carskie wojska.

Norwid jest wielkim poetą narodowym, który troszczy się o sprawy kraju. Taki obraz Obraz W najogólniejszym znaczeniu: świat przedstawiony w utworze literackim jako odzwierciedlenie jakiejś rzeczywistości zewnętrznej, np. obraz XIX-wiecznej Warszawy w Lalce B. Prusa. Takie pojmowanie kategorii... Czytaj dalej Słownik terminów literackich widzimy chociażby w wierszu "Promethidion". W wierszu tym poeta opowiada o idei Prometeusza, którego Norwid uważa za tego, który dał początek kulturze i literaturze, to dla niego jakby patron pracy twórczej i działań artystycznych. Dlatego też poeta w pierwszych wersach swego wiersza skupia się na definicji piękna, które uważa za przejaw idei boskich, których wyrazicielem mam być artysta i jego sztuka. Głównym zadaniem każdego człowieka, który dostał dar życia od Boga, jest tworzenie rzeczy pięknych, a to co piękne, musi być dobre. Bóg jest dobrem, a więc kiedy artysta tworzy piękną sztukę, współpracuje w jakiś sposób z Bogiem i pomaga mu w tworzeniu jego królestwa na ziemi. W dalszej części poeta opowiada o tym, czym dla niego jest pisanie i praca twórcza. Jednak co ważne "tworzeniem" nazywa nie tylko pisanie, czy inna sztukę, ale każdą działalność człowieka, w którą ludzie Ludzie J. R. R. Tolkien Hobbit, czyli tam i z powrotem, bohater zbiorowy; ludzie Trzeciej Epoki są zupełnie podobni do ludzi współczesnych. Tak jak dzisiaj zdarzają się wśród nich postacie niezwykłe, szlachetne,... Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - gimnazjum wkładają całych siebie i robią to z imieniem Boga na ustach. Duchowość człowieka jest dla niego najważniejszą rzeczą w życiu. Niestety, stwierdza poeta, w Polsce nikt nie dba o piękno zwykłych rzeczy, nie dostrzega w nich iskry natchnienia boskiego. W tym miejscu Norwid znowu jest wizjonerem, gdyż wspomina o czymś, co będzie znane dopiero w latach późniejszych, a mianowicie o sztuce użytkowej.

Na podstawie tych utworów widzimy, że Norwid, choć nie tak sławny za swego żywota jak Mickiewicz, czy słowacki, prezentował bardzo dojrzały i ważny program poetycki. Kto wie, czy nie ważniejszy i o większej wadze niż ci wielcy i znani. Był wielkim moralnym orędownikiem, który głosił idee chrześcijańskiej miłości. Krytykował innych poetów za bark duchowych podstaw ich poezji, a stawianie wyłącznie na formę i realizacje romantycznych zasad estetyki. Był to beż wątpienia największy filozof wśród poetów tego okresu.