Dodaj do listy

Analiza sonetów „Burza” i „Stepy akermańskie” Adama Mickiewicza

Oba utwory "Burza" oraz "Stepy akermańskie" pochodzą z tego samego zbioru - "sonetów krymskich", łączy je więc przede wszystkim geneza. Cały cykl powstał w czasie podróży Mickiewicza na Krym. Była to podróż naznaczona piętnem niewoli. Poeta przebywał w Rosji przymusowo, skazany na wyjazd wyrokiem sadu carskiego w procesie filomatów. Widzimy więc, jaka jest sytuacja samego poety, jest to ważne, ponieważ sytuacja podmiotu lirycznego w całym cyklu jest taka sama, analogiczna do położenia Mickiewicza. Bohater Bohater T. Różewicz Kartoteka, bohater główny; należy do pokolenia Kolumbów
Wygląd: Brak informacji w utworze, bohater niczym się nie wyróżnia, nie ma cech szczególnych, jest zwykły, przeciętny,...
Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - liceum
owych utworów jest wygnańcem, pielgrzymem na obcej ziemi.

Kolejne analogie wypływają też z faktu tożsamości gatunkowej, oba utwory, podobnie jak pozostałe wiersze cyklu, są sonetami, są więc zbudowane z czternastu wersów, podzielonych na trzy strofy. Sonet charakteryzuje się następującym układem wersów w zwrotkach: 4 +4+3+3. pierwsza część utworu poświecona jest przedstawieniu krajobrazu, stanowi więc część opisową, na która składają się dwie pierwsze strofy. Pozostałe dwie (trzywersowe) stanowią część refleksyjną. Przedstawiany wcześniej krajobraz staje się pretekstem i kontekstem do rozważań na temat ludzkiego życia. Najczęściej w tych partiach odzywa się też nuta tęsknoty. Jest to charakterystyczna cecha wierszy z tego cyklu - obok zachwytu nad orientalną przyrodą, jej potęgą i bogactwem, pojawia się tęsknota do stron rodzinnych, tęsknota, która przypomina podmiotowi lirycznemu, ze nie jest tu dobrowolnie, a jego ojczyzna pozostaje zniewolona.

Sonet jako gatunek Gatunek zespół organizmów o podobnej budowie, wspólnym pochodzeniu, mogących się swobodnie krzyżować, dając płodne potomstwo. W procesie specjacji powstają nowe gatunki. Gatunek jest podstawową jednostką... Czytaj dalej Słownik biologiczny znany był już w starożytności, jednak jego forma w takiej postaci, w jakiej została tu przedstawiona i zastosowana przez Mickiewicza, ukształtowała się we Włoszech w XIII wieku. Wówczas to tworzyli wielcy poeci tacy jak, bodaj najsłynniejszy autor Autor J. Szaniawski Dwa teatry, bohater epizodyczny; małomówny dramaturg z nieodłączną fajką, twórca katastroficznej, fantastycznej sztuki, nie pozbawionej jednak realizmu. Postać jest prawdopodobnie... Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - liceum sonetów - Petrarka, a także Dante. Do Polski forma ta dotarła dopiero w XVI wieku, dzięki twórczości Jana Kochanowskiego i Mikołaja Sęp Szarzyńskiego. Początkowo, czyli od renesansu do romantyzmu włącznie sonety stanowią formę przeznaczona gównie do wyznań miłosnych. W przypadku Mickiewicza sonety są wyrazem uczuć do ojczyzny. Aż do romantyzmu typową tematyką jest miłość.

Cykl "sonetów krymskich" zawiera 18 wierszy, charakterystyczna dla tego zbioru jest fascynacja orientem, jego przyrodą, ale też kulturą. Całość spaja postać głównego bohatera, choć właściwie nalazłaby powiedzieć - podmiotu lirycznego. Jest to postać kreowana zgodnie z sytuacją samego poety. Ów bohater to poeta - Pielgrzym, który bywa podmiotem lirycznym, wówczas jego wypowiedzi są pierwszoosobowe, ale czasem poznajemy jego los z punktu widzenia osoby trzeciej, czyli za pośrednictwem narratora. Mickiewicz, co było zwyczajem romantyków, dokonał tu przemieszania rodzajów literackich. Sonet tradycyjnie należy do gatunków lirycznych, jednak Mickiewicz wprowadza do cyklu elementy fabuły, a więc jakość charakterystyczna dla epiki oraz dialogi, co z kolei wiąże te utwory z dramatem. Stąd pewna trudność w doborze terminologii, jak choćby w kwestii pielgrzyma czy jest on bohaterem czy podmiotem lirycznym.

"Stepy akermańskie" otwierają cykl "Sonetów krymskich", ich "akcja" nie rozgrywa się jeszcze na samym Krymie, ale w okolicach leżącego nad Dniestrem Biełgorodu. Część opisowa jest przedstawieniem ogromnych stepów, rozległych i bujnych. Poeta konsekwentnie odwołuje się do metaforyki morskiej, porównując ów step do morza a wóz, na którym się przezeń przemieszcza do łódki:

"Wpłynąłem na suchego przestwór oceanu

Wóz nurza się w zieloność i jak łódka brodzi".

Wysokie trawy, porastające step, poruszane podmuchami wiatru przywodzą skojarzenie z falami morskimi, podobnie jak bezgraniczna połać stepu, na którym linia horyzontu stapia się z niebem. W tej sytuacji niewielki wóz, lekko się kołyszący wśród tych fal (" śród fali łąk szumiących, śród kwiatów powodzi") wydaje się małą łódką, posoli poruszaną przez morskie podmuchy wiatru.

Nastrój tych pierwszych wersów jest spokojny, wręcz kojący poprzez skojarzenie z rytmicznym kołowaniem fal. Zdania są długie, wielokrotnie złożone, oznajmujące, wszystko to wprowadza spokój. Jednak w miarę poruszani się po stepie nastrój staje się coraz bardziej niepokojący. Narasta cisza, uchwytne stają się najdrobniejsze szmery, nawet ocieranie się węza o trawę, zapada zmrok, nastrój staje się bardziej tajemniczy. Mickiewicz stosuje już krótsze zdania, pojawiają się pytania bez odpowiedzi, wszystkie te zabiegi mą wzmagać poczucie niepokoju. Poeta odwołuje się coraz częściej do percepcji słuchowej, zapadający zmrok sprawia, ze obrazy staja się coraz mniej wyraźne. Niepokój narasta też w związku z poczuciem zagubienia "nigdzie drogi ni kurhanu". w części refleksyjnej, która została tu sprowadzona właściwie do ostatniej tylko strofy, niepokój jest już znacznie silniej zauważalny, panuje zmrok i cisza. Cisza tak głęboka i przejmująca, ze podmiot liryczny nasłuchuje, czy jakiś głos nie dobiegnie z Litwy. Oczywiście jest to metafora. Odległość nie pozwalałaby niczego usłyszeć, choćby nie wiem jak przejmująca cisza. Chodzi dwóch podkreślenie nastawienia podmiotu lirycznego, dwóch ukazanie jego uczuć. Bohater cały czas tęskni, cały czas myśli dwóch ojczyźnie, do której pragnie powrócić. Ostanie słowa, wypowiadane z goryczą "Jedźmy, nikt nie woła.", były interpretowane jako oczekiwanie powstania. Owo "wołanie, miałoby stanowić zawołanie do walki, na która Mickiewicz miał nadzieję. To wyraz rozgoryczenia i rezygnacji. Podróż do ojczyzny okazuje się niemożliwa, wędrowiec musi tułać się dalej.

"Burza" nie jest już odwołaniem do morskiej metaforyki, ale pochodzi z tak zwanego tryptyku morskiego, czyli należy do trzech wierszy z cyklu, których "akacja" dzieje się na morzu (pozostałe dwa to: "Żegluga" i "Cisza morska"). Bodźcem do napisania tego utworu było autentyczne zdarzenie Zdarzenie motyw stanowiący elementarny składnik fabuły. Zdarzenia w obrębie fabuły układają się w wątki dotyczące jednej lub kilku postaci. Zdarzenie zmienia sytuację w świecie przedstawionym utworu.
...
Czytaj dalej Słownik terminów literackich
- Mickiewicz płynąc na Krym, przeżył morską burzę. To przeżycie znalazło wyraz w przejmującym sonecie "Burza".

Pierwsze zwrotki, czyli część opisowa oddają nastrój grozy, jaki panuje na pokładzie statku, poeta przedstawia stan zniszczeń, jakiego już zdołał dokonać sztorm na pokładzie, a burza trwa nadal. Następuje tu zderzenie sił natury z siłami człowieka. W tym zestawieniu człowiek staje się słaby, jego statek jest małą łupiną targaną przez potężne moce natury, życie człowieka nagle wydaje się bardzo ulotne, krótkotrwałe. Mickiewicz posługuje się tu metaforyką batalistyczną, zmaganie ze sztormem jest rodzajem bitwy fale uderzają o pokład "jak żołnierz szturmujący w połamane mury". Nastrój przerażenia nasila się poeta uzyskuje go za pomocą metafor i epitetów: "szum zawiei", czy "złowieszcze jęki" grozę budzi obraz Obraz W najogólniejszym znaczeniu: świat przedstawiony w utworze literackim jako odzwierciedlenie jakiejś rzeczywistości zewnętrznej, np. obraz XIX-wiecznej Warszawy w Lalce B. Prusa. Takie pojmowanie kategorii... Czytaj dalej Słownik terminów literackich - "Słońce krwawo zachodzi". Narasta gwałtowność przedstawianych scen, zdana staja się krótsze, poeta gromadzi krótkie czasowniki i wyrazy dźwiękonaśladowcze. Zadnia krótkie, urywane oraz równoważniki zdań. Ludzie Ludzie J. R. R. Tolkien Hobbit, czyli tam i z powrotem, bohater zbiorowy; ludzie Trzeciej Epoki są zupełnie podobni do ludzi współczesnych. Tak jak dzisiaj zdarzają się wśród nich postacie niezwykłe, szlachetne,... Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - gimnazjum popadają w panikę, przeczuwają nadciągający koniec, boją się śmierci, modlą o ocalenie, żegnają z najbliższymi, wszystko to w poczuciu trwogi. I nagle zamiana nastroju - uspokojenie, wyraźny kontrast. Teraz możemy obserwować innego uczestnika wydarzeń, bohatera, Pielgrzyma. On jeden nie czuje panicznego strachu. Pielgrzym Pielgrzym A. Mickiewicz Sonety krymskie, bohater liryczny cyklu; turysta, wędrowiec o ogromnej wrażliwości na piękno natury. Chłonie wrażenia, olśniony czarami przyrody, urokami stepów, gór, morza. Doświadcza... Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - liceum nie walczy o życie, nie modli się o ocalenie, bo dla niego nie ma ocalenia, nie ma też z kim się pożegnać. Z pewna zazdrością spogląda na tych, którzy w chwili zagrożenia mają przy sobie bliskich, na tych, którzy walczą o życie, bo im jest ono drogie. Jemu jego własna egzystencja tylko ciąży, już dawno umarł, zmuszony opuścić ojczysta ziemię.