Dodaj do listy

Retoryka w renesansie

Renesans był epoką, w której do głosu doszła wielka tradycja antycznej kultury Grecji i Rzymu. To też było powodem odrodzenia się w klasycznych formach dawnej retoryki, czyli sposobu właściwego wysławiania się, konstruowania tekstów i odpowiedniego ich argumentowania. W renesansie retoryka miała jednak zadanie użytkowe i była podporządkowana treścią, którą miała ze sobą nieść, dopiero w baroku stała się często sztuką dla sztuki, zaciemniała wywody i jej ranga mocno podupadła, tak ze w dalszych epokach oznaczała raczej cos negatywnego. Renesansowi pisarze, jak wybitny poeta Jan Kochanowski, czy wspaniały kaznodzieja ksiądz Piotr Piotr M. Hłasko Ósmy dzień tygodnia, bohater drugoplanowy; narzeczony Agnieszki, kocha ją szczerze, przeżywa załamanie, gdy dziewczyna go porzuca
Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - liceum
Skarga używali jej jednak rozumnie, starając się dotrzeć także dzięki niej i jej zabiegom, nie tylko do umysłów czytelników, ale również do ich serc. Ten ostatni był kapelanem króla polskiego Zygmunta II z rodu Wazów. Jego "Kazania sejmowe" wywarły duży wpływ na jemu współczesnych i wielki na następne pokolenia. Skarga dowodził, że tylko przywrócenie jedności wiary może zapewnić pomyślny rozwój państwa polskiego, wzmocnienie władzy królewskiej, oraz odrodzenie się upadłych wcześniej cnót obywatelskich. Dlatego moralność chrześcijańska musi zostać skojarzona z miłością ojczyzny. Skarga w sposób bardzo dokładny omawia wszelkie choroby Rzeczpospolitej i stara się znaleźć na nie lekarstwo. Były nimi: "Pierwsza jest - nieżyczliwość ludzka ku Rzeczypospolitej i chciwość domowego łakomstwa. Druga - niezgody i roztyrki sąsiedzkie. Trzecia - naruszenie religiej katolickiej i przysada heretyckiej zarazy. Czwarta - dostojności królewskiej i władzy osłabienie. Piąta- prawa niesprawiedliwe. Szósta - grzechy i złości jawne, które się przeciw Panu Bogu podniosły i pomsty od niego wołają". Ważna przy spojrzeniu na całość kazań księdza Skargi jest wyrażona w nich krytyka stanu szlacheckiego, w rozumieniu takim jaki był wówczas prezentowany przez jego członków.

Nie inaczej stara się uchronić przed upadkiem rzeczpospolitą w swojej "Pieśni V" Jan Kochanowski. "Pieśń o spustoszeniu Podola" została napisana niedługo po tym jak ziemie Polskie zostały ograbione przez najazd wojsk Tatarskich. Polacy nie potrafili zjednoczyć się w trudnej chwili. Stąd tez tak gwałtowna pieśń poety. Podmiot liryczny w tym wierszu staje się wyrazicielem tej części szlachty, która chciała zmian:

"Zbójce (niestety), zbójce nas wojują,

Którzy ani miast, ani wsi budują".

Jest to liryka zwrotu do adresata, wiele w niej nawoływań do Polaków by przebudzili się z letargu. Pierwsza strofa jest wyraźnie skierowanym do nich apelem:

"Wieczna sromota i nienagrodzona

Szkoda, Polaku! Ziemia Ziemia trzecia w odległości od Słońca planeta Układu Słonecznego, oddalona od Słońca o ok. 149,6 mln km, piąta co do wielkości. Kształtem zbliżona do elipsoidy obrotowej powstałej w wyniku jej obrotowego ruchu,... Czytaj dalej Słownik geograficzny spustoszona..."

Ważna jest funkcja tego wiersza, która wyraża się w chęci wzbudzenia jak największego wstydu. Najbardziej w serce Serce narząd mięśniowy, którego praca umożliwia krążenie krwi. S. pełni rolę pompy tłoczącej, poruszającej krew w naczyniach krwionośnych.
Czytaj dalej Słownik biologiczny
Polaka i jego honor powinno uderzać to, że został on pokonany przez naród ciemny i dziki. W zakończeniu tej pieśni poeta odwołuje się do sumień Polaków, by zdołali oni wzruszyć się hańbą całego kraju:

"Cieszy mię ten rym: <Polak mądr po szkodzie>;

Lecz jesli prawda i z tego nas zbodzie,

Nową przypowieść Polak sobie kupi,

Ze i przed szkodą, i po szkodzie głupi".

Pieśń ta jak wiemy była napisana w chwili rzeczywistego zagrożenia Polski i starał się przez nią poeta wezwać Polaków do natychmiastowej poprawy poczucia obywatelskiego obowiązku.